Sinds 1818 klinkt het „Stille Nacht" Ontstaan als een klein wonder De groeten van het Kerstkindje Met Kerstmis krijgen duizenden Oostenrijkse kinderen kerstkaarten toegestuurd met de groeten van het Kerstkindje zelf. En om te laten zien, Jat deze groeten echt zijn, wijzen ze verrukt op het poststempel, dat naast de datum ook ~Chrislkindl” vermeldt. De verklaring van deze mystificatie is spoedig gevonden. Er heslaat namelijk in Oostenrijk werkelijk een dorpje dat „Christkindl” heet. Elet hele jaar door denkt niemand aan die kleine vlek inde onmiddellijke omgeving van ’t stadie Steyr, maar inde kersttijd heeft de postjuffrouw het opeens verschrikkelijk druk, omdat honderden ouders enveloppen met kerstkaarten naar het postkantoortje van Christkincfl sturen met het verzoek de kaarten er uit te nemen, de opgeplakte zegels af te stempelen en dan de kaarten per post weer terug te zenden. Hoe is de dorpsnaam „Christkindl” ontstaan? De legende verhaalt dat de oude organist Sertl inde omgeving van Steyr in 1691 een eenvoudig gedenkteken ter herinnering aan het kerstfeest wilde oprichten. In het bos Vond hij een geschikte sparreboom, die hij uitholde en waarin hij een met de hand gesneden beeldje plaatste, dat het kerstkind Voorstelde. Al spoedig deed het gerucht de ronde dat dit beeldje een miraculeuze kracht bezat. In elk geval is het zeker, dat dit plekje in het bos „Christkindl im Baum” werd en het middelpunt vormde van bedevaarten uit Steyr en omgeving. De toeloop werd zelfs zo groot, dat er in 1709 een aparte bedevaartskerk werd opgericht, en dat men deze plaats langzamerhand „Christkindl” begon te noemen. Er is nog een andere organist, die inde geschiedenis van het Oostenrijkse kerstfeest een grote rol speelt. Men schreef het jaar 1818. Het dorpje Oberndorf bij Salzburg was ingesneeuwd en Kerstmis was op handen. De dorpspriester Josef Mohr echter wist zich geen raad, omdat het kerkorgel dooreen defect onbruikbaar was geworden en hij niet wist hoe men de liederen inde Kerstnacht zou kunnen begeleiden De wegen waren onbegaanbaar en de orgelbouwers hadden het juist nu veel te druk. In zijn radeloosheid ging Josef Mohr naar zijn vriend Frans Gruber, de schoolmeester en organist in het naburige dorpje Arnsdorf, die tevens als organist aan de Nicolaaskerk van Oberndorf was verbonden. De twee vrienden overlegden lang met elkaar hoe zij het vraagstuk van de muzikale begeleiding zouden oplossen, totdat zij beiden plotseling op dezelfde gedachte kwamen. Waarom zouden ze geen nieuw lied kunnen maken en dit dan met de gitaar begeleiden, zoals dit ook toen inde bergen gewoonte was? De dorpspriester Mohr kende verschillende volksliederen en Gruber gebruikte bij de zangles op school altijd de gitaar. Mohr ging naar huis terug en kwam door het besneeuwde landschap ineen echte Kerststemming. Het was nacht en heel stil. Zijn ziel was vervuld van vrome en heilige gevoelens —en bijna van zelf vormden zich de eenvoudige, maar onsterfelijk geworden woorden: Stille Nacht, heilige Nacht. Mies schlaft, einsam wacht De volgende dag liet Mohr zijn tekst aan de onderwijzer lezen, die dadelijk diep onder de indruk kwam ran deze toepasselijke woorden. En terwijl hij er over nadacht begon er opeens in hem een melodie te zingen, die hij al zoekend op zijn gitaar vast hield en die juist dat uitdrukte, wat de woorden wilden zeggen. Toen dan de Kerstavond was aangebroken en de gemeente inde dorpskerkwas verzameld, zongen zij beiden dichter en componist, voor de eerste maal dit lied. Het orgel zweeg, maar de gitaar van Gruber speelde de melodie. Toen de laatste woorden waren verklonken, stemden alle toehoorders in en herhaalden zij vierstemmig de TPO'pl Zo is dus het bekendste Kerstlied ■ontstaan als een klein wonder. En elk jaar, wanneer de Kerstavond is aangebroken, komen de kinderen van Oberndorf naaf de Nikolaaskerk en zingen daar dit onsterfelijke lied. onder het marmer relief inde muur, waar Mohr, de dichter, en Gruber, de componist, zijn uitgebeeld. De dankbaarheid van Oostenrijk was zo groot, dat men in dit kerkje ook een herdenkingskapel heeft ingericht met gebrandschilderde ramen: op het ene ziet men Mohr met zijn pen, op het andere Gruber met zijn gitaar. Oostenrijk is slechts een klein land, maar het heeft een goede naam. Het bezit niet alleen een „Christkindl”, maar ook de roem dat hier het „Stille Nacht” is ontstaan. Het gebrandschilderde raam in da kerk oan Obern dorf, ter herdenking van Fran: Gruber, de componist van hel kerstlied „Stille Nacht . In welhaast alle Oostenrijkse dorpen en steden worden in . ‘’ gen in straten of op pleinen kerstbomen neergezet, welke gesierd worden met verse sneeuw. Hier zo’n kerstboom inde binnenstad ' van Innsbrück, de hoofdstad van Tirol. --- GROCK LAAT DE DUITSERS LACHEN EN VERDIENT MARKEN Het na-oorlogse Duitse publiek gaat graag uit en kijkt daarbij niet op een mark meer of minder. Dat hebben ook de circusdirecteuren begrepen en zo zijn er inde loop van 4e laatste jaren weer tenten verrezen, die de goede naam van het Duitse circus eer aandoen. Het begin was aarzelend. Van de eens zo pralende ondernemingen was in 1945 hoegenaamd niets overgebleven en er behoorde heel wat moed toe om aan de kostbare wederopbouw te beginnen. Daarvoor moest men zich diep inde schuld steken, vervolgens voor een aantrekkelijk programma zorgen en tenslotte maar hopen, dat de mensen vobr de traditionele zanden zaagsel-romantiek nog vatbaar waren. Inderdaad bleek al spoedig, dat het circus nog altijd vele vrienden heeft, bij jong en ook bij oud, en sneller dan verwacht was, konden de voorgeschoten géiden worden terugbetaald. De centra van het nieuwe Duitse circusbedrijf zijn Hamburg en München. Van deze steden uit zetten zich in het voorjaar weer grote trossen in beweging, die zich langs vele steden en dorpen slingeren, totdat zij er in het najaar terugkeren om hun winterkwartieren te betrekken en zich op het nieuwe seizoen voor te bereiden. Vele oude namen zijn weer op de aanplakbiljetten te lezen. Hagenbeek heeft in Hamburg weer een circus opgebouwd met prachtige exotische dieren, München kan weeer trots zijn op zijn circus Krone. Maarde grootste sensatie van het afgelopen seizoen was een spiksplinternieuw circus, dat zich kan sieren met een nog beroemder naam: Grock. Dat de 71-jarige clown altijd ook een handig zakenman is gewéest wist men al. Toch heeft het eerst enige verbazing gewekt, toen hij inde herfst van het vorige jaar in Hamburg met een eigen circus voor de dag kwam. Grock, alias dr. Adrien Wettach, wist wat hij‘deed. Zijn eerste tournee door West-Duitsland is prima verlopen. Grock zelf is het middelpunt van het programma en staat ondanks zijn jaren meer dan een uur in, of liever op, de manége: Want als nieuwheid heeft hij een verhoogde draaibare piste, waardoor de toeschouwers het gebodene van alle kanten kunnen gadeslaan. • * * * Grock heeft een circus met 3000 zitplaatsen en 60 wagens. Om het échter te maken, woont hij zelf ook ineen circuswagen. Op de achtergrond heeft deze half-romantische, half-zakelijke Zwitser echter zijn kasteel in San Kemo. Na de oorlog scheen hij er veel geld bij ingeschoten te hebben en het los aan zijn geld hangende Duitse publiek voelt zich zeer gevleid, dat Grock nu in zijn midden is. Met eigen artisten is het Duitse circus nog altijd niet verwend. Daarom zijn het hoofdzakelijk buitenlandse krachten, die voor dit deel van het programma moeten zorgen. Voorbeeldig is daarentegen weer de Duitse dressuur. Dressuurgroepen zijn het dan ook geweest, die het gemakkelijkst de kans kregen buitenlandse tournées te maken. De tijd schijnt echter niet ver te zijn, dat men in ’t buitenland ook weer met een compleet Duits circus kan kennismaken. --- DE CINE-OPERA „Hoffmanns vertellingen” De Engelse filmregisseurs Michael Powell en Emeric Pressburger betraden met „De Rosé Schoentjes” het riskante t°rrein van de balletfilm. „The red Shoes” werd een succes en mogelijk heeft de ondervonden waardering hen er toe gebracht op deze weg voort te gaan. Ze brachten de fantastische opera van Jacques Offenbach „Hoffmanns Vertellingen” op het witte doek. En wederom blijkt hun werk een buitengewone belangstelling te trekken. Het gebeurt nog wel eens, dat de meningen overeen grote film verdeeld zijn, en over de kleurenfilm „Hoffmanns Vertellingen” die men als een „cine-opera” heeft trachten te kwalificeren, is men ook niet eensgezind. Maar dat het een film van grootse allure is geworden, die meer dan twee uren lang boeit, met een vaak bedwelmende stroom van klanken en beelden, daarover zijnde critici het eens. Voor degenen, die Offenbach’s laatste werk niet kennen, is een beknopte inhoud bijna onontbeerlijk. Die inhoud! is verdeeld in vijf parten: een proloog en een epiloog en daartussen drie vertellingen. Inde proloog, welke München tot plaats van handeling heeft, wordt de oud-student Hóffmann, onafscheidelijk vergezeld door zijn bewaarengel Niklaus, in ’n melancholieke stemming gebracht. Hij is verliefd op Stella, een prima ballerina (oorspronkelijk een zangeres) maar tussen hen plaatst zich de staatsraad Lindorf, Hoffmann’s kwade geest. En daardoor in die melancholieke stemming gebracht gaat Hóffmann aan het vertellen van zijn ongelukkige liefdes: de vertelling van Olympia, die van Giulietta en die van Antonia. De plaats van de handelingen is resp. Parijs, Venetie en een Grieks eiland. Olympia is een pop en dank zij een toverbrn ziet Hóffmann haar tot leven komen. Hij maakt haar het hof en danst met haar, maar tijdens de wals gaat het mis met het mechanisme. Olympia begint sneller en sneller te draaien. Een duizeling bevangt Hóffmann. De toverbril breekt en hij ziet de losgetrokken ledematen van de p0p.... Giulietta is een schone courtisane. Zij is vergezeld van de sinistere Dapertutto, die door middel van Giulietta zich van Hoffmmann’s ziel verzinnebeeld door zijn spiegelbeeld meester wil maken. Verblind door zijn liefde schenkt hij de schone vrouw zijn spiegelbeeld en doodt hij zijn medeminnaar. Maar aan het einde van het avontuur verliest hij zijn geliefde, doch vindt zijn ziel terug.... Antonia is een kind uiteen kunstenaarsgezin. Haar moeder, een begaafd zangeres, stierf aan tering en haar vader, Crespel, een dirigent, die weet, dat Antonia van haar moeder zowel het talent als de zwakke gezondheid heeft geërfd, verbiedt haar te zingen, omdat hij een nieuwe tragedie vreest. Niets wetend van haar kwaal vraagt Hóffmann zijn geliefde om te zingen. Zij doet dit, maar onder magische dwang van dr. Mirakel. Zij hoort de stem van haar moeder en de stemmen versmelten ineen duet, dat naar eender vocale hoogtepunten van Offenbach’s opera voert. Antonia geraakt in extase en triomferend in haar kunst, bezwijmt ze en sterft.... Drie vrouwen had Hóffmann lief en telkens trad er iemand tussen beiden, iemand achter wiens masker zich steeds Lindorf. de kwade geest, verbergt. Inde epiloog ontdekt Hóffmann zijn ware bestemming, die van de poëet en als Stella, de prima-ballerina begrijpt ze. dat hij haar niet langer nodig heeft. Ook Lindorl beseft, dat hij zijn macht over Hóffmann heeft verloren.... De schone muziek van Offenbach wordt door orkest en prachtige zangstemmen ten gehore gebracht. Voor muziekliefhebbers is er, dank zij stemmen als die van Robert Rounseville (Hóffmann) en voor balletliefhebbers dank zij de medewerking van sterren als Moira Shearer en Robert Helpman zeer veel te genieten in deze film vol eénegrafisch toverspel met zijn stortvloed van muziek en zang. van dans en spel in steeds wisselende fantastische décors. Moira Shearer en Robert Helpmann als Slella en Lindorf. --- De dis op de Feestdagen Van Vrouw tot Vrouw Een smaakvol gedekte tafel doet altijd prettig aan, maar behoudens bijzondere gelegenheden moet de huisvrouw wel volstaan met de eenvoudigste manier van dekken. Vooral inde week moet er dikwijls nogal gehaast gegeten worden en meermalen komt het ook nog voor, dat de huisgenoten niet allen tegelijk aan tafel kunnen komen in verband met het verschil van hun werkuren. Op feestdagen evenwel, en op Kerstmis al zeer bijzonder, is het de gewoonte de uiterste zorg aan de tafel te besteden. Dan pleegt de huismoeder voor de feestdis te zorgen. Het Kerstfeest is een bij uitstek huiselijk feest en de huiselijke sfeer wordt feestelijk gezellig door zo’n welverzorgde tafel. Dan zet ze een vaasje met bloemen op de tafel of een drijfschaaltje, er voor wakend, dat die bloemversiering geen hinderlijke proporties aanneemt. En dan, zo mogeltjk enige kandelaars met brandende kaarsen. Het beste servies en het mooiste, tafellaken komen op tafel. Wordt anders ter bescherming van het tafellaken een plastic-kleed gebruikt, bij de feesttafel wordt’t in geen geval voor de dag gehaald. Er is ons wel eens gevraagd, hoe een tafel gedekt moet worden en om de belangstellenden te dienen, laten we hierover enige nuttige wenken volgen. De platte borden worden een centimeter van de tafelrand geplaatst, de couverts naast het bord. Wat het eerst gebruikt moet worden aan de buitenkant. De vorken links, de messen en lepels rechts. Eventuele dessertcouverts achter het bord, onverschillig of het vork, mes of lepel is, of alle drie. De vorken en lepels moeten alle, óf met de punt naar voren, óf naar beneden gelegd worden. Schone servetten of vingerdoekjes worden op het bord gelegd, ofwel ineen sierlijke vorm gevouwen, links van het bord neergelegd of gezet. Glazen plaatst men rechts van het bord niet gevuld. Soepborden of kommen worden op de platte borden geplaatst. Wanneer er geserveerd wordt moeten de spijzen rechts van de aanzittenden worden opgediend en vuile borden en glazen links worden weggenomen. Voor het dessert worden bij °en diner-zoutvaatjes, onnodige tafelmatjes en messenleggers weggenomen. Als de vrouw des huizes geen hulp heeft en dat is meestal immers het geval doet zij er goed aan rechts schuin achter zich een dientafel te plaatsen, waar alles opstaat, wat ze nodig heeft. Bij het begin van de warme maaltijd staan de soepborden voor haar plaats en de terrine naast haar op de tafel, zodat zij kan opscheppen. Het behoort tot de taak van de heer des huizes het vlees voor te snijden en hij moet ook zorgen, dat de glazen wanneer er tenminste bij deze feestelijke gelegenheid wijn geschonken wordt gevuld worden, zodra iedereen aan tafel is. Een Kerstmenu. Natuurlijk speelt ook het menu een rol, een belangrijke rol zelfs. En nu hoeft zo’n menu niet direct overdadig te zijn en de kostbaarste ingrediënten te bevatten. Om een voorbeeld te geven vaneen eenvoudig kerstmenu voor vier personen, waarvan de kosten neerkomen op niet meer dan circa 5 gulden: Kerststerretjes; Italiaans gehakt; Risotte met tomatensaus; manderijnmandjes. Voor de kerststerretjes hebben we nodig: 8 sneetjes oud wittebrood; een struik witlof; een appel; slasaus; wat peper en zout; 15 gram margarine, dat is een eetlepel vol; en een ei. Met een borstplaatvormpje steken we uit elke snee brood een ster en als we geen borstplaatvormpje hebben, proberen we er met een mes een ster uitte snijden. Deze ster besmeren we aan een kant met margarine. Inde koekenpan laten we wat margarine bruin worden en daarin bakken wede ster aan beide kanten lichtbruin. Eerst de niet-beboterde kant. Dan snijden we het lof en de appel klein en mengen ze met peper, zout en slasaus. Dit slaatje leggen we op het laatste ogenblik op het gebakken broodsterretje, dat we tenslotte met een schijfje hard ei garneren, Voor het Italiaans gehakt hebber» we 350 gram gehakt nodig, 50 gram magere kaas, 50 gram oude. geraspte kaas, 75 gram margarine; wat zout en nootmuskaat. We maken 4 pakketjes, ieder van een plakje kaas en y4 deel van de geraspte kaas. Het gehakt bereiden we op de gewone wijze, maar in elke bal stoppen we voor het braden een pakketje. We moeten er voor zorgen, dat het gehakt er zeer gelijkmatig omheen is verdeeld en dan bakken wede ballen in hun geheel. Wat de risotto betreft, hebben we noiig: 400 gram rijst, enige plakjes ham, een ïi, en drie bouillonblokjes, een klein blikje omatenpuree, 15 gram (2 eetlepels) aloem en 45 gram (2 eetlepels) margarine We fruiten ineen pan met dikke bodem sen halve ui lichtbruin in twee eetlepels margarine. We voegen de droge rijst toe en bakken deze even mee onder voortdurend roeren. Hierbij voegen we twee maal zoveel water als rijst, waarin twee bouilonblokjes zijn opgelost en laten het ge'lèel 10 min. doorkoken. De rijst laten we gaar worden op een klein pitje of inde ïooikist. Een halve ui fruiten we lichtbruin ineen klein klontje margarine en voegen twéé dl water, een bouillonblokje, een blikje tomatenpuree en eventueel wat thijm en laurierblad toe. Deze bouillon laten we ongeveer 20 min. trekken zeven ze en binden ze met een eetlepel bloem, die aangemaakt is met een dl (y2 kopje) koud water. Deze saus voegen we toe aan de gehaktjus. We snijden de ham fijn en mengen de snippers door de rijst. Een ondiepe, met koud water omgespoelde schaal vullen we met risotto en storten deze als pudding op een warme schotel. Deze risotto-pudding overgielen we met wat saus en garneren we met een toefje peterselie. Wat tenslotte de mandarijnmandjes betreft, daarvoor hebben we nodig; 4 grote mandarijnen; 1 citroen; 80 gram (ruim 5 eetlepels suiker; 1 ei; 1 eetlepel maizena; 2 kerstkransjes. We snijden van de manderijnen een kapje af en halen het vruchtvlees voorzichtig uit de schil. Het vruchtvlees snijden we in stukjes en wrijven het dooreen zeef hieraan voegen we het sap ran een halve citroen toe. We splitsen een ei en roeren de dooier ineen gave pan met een eetlepel suiker en een lepel maizena; daarna voegen we het vruchtensap toe en brengen de massa'onder voortdurend roeren iangzaam aan de kook. Het eiwit kloppen we stijf; een paar lepels van het mengsel scheppen we voorzichtig door het eiwit, laten dit dan op de vla inde pan glijden en mengen alles luchtig dooreen. De vla laten we even puffen en maken op smaak af met suiker. De mandarijnschillen vullen we met de gedeeltelijk afgekoelde vla en steken in ieder bakje een half kerstkransje als hengsel. U zult ondervinden, dat zo’n menu het uitstekend doet en ertoe zal bijdragen aan de Kerstdagen een bijzondere, feestelijke sfeer te geven. ---