De Haagsche schreeuwers Ouden van dagen zullen zich wel heritt» neren, dat voorheen het des. Vrijdags geoorloofd was — lees gewoonte — om te bedeleiï bij de burgerij in den Haag. Dat wil zeggen: de hand ophouden hij voorbijgangers was ten allen tijde verboden, maar des Vrijdags in den vroegen morgen zag men heele benden haveloos gekleeden erop uitgaan om de wekelijksche gave te ontvangen aan de deur der bewoners, die — men kan wel zeggen de abonné's, of wel bedelende cliënten -— afwachtten. Wanneer zoo'n troep bedelaars voor d$ straatdeur stond in afwachting of de dienstbode of wel de patroon verscheen, dan ontving een ieder op zijn beurt de wekelijksche gift, en de bende vertrok om weer elders haar opwachting te maken. Maar er waren ook verschillende uit het corps bedelenden, die op eigen gelegenheid er op uittrokken en onder dat eerwaardig gezelschap behoorden een oude man en vrouw* aangeduid als de Haagsche Schreeuwers. Een oud man met blauwe slaapmuts op z'n kersepit, den hoed in dc hand, met zijn huisvrouw, posteerden zich voor de woning, alwaar ze de wekelijksche gift in ontvangst namen, daarvoor zongen ze, of liever echreeuwden ze, een lied, immer en altijd eentonig — met het refrein: Hoogbejaren. die niet meer, werken kan, enz. . . Een ongenoemde dichter duidde het paaH aan als volgt: Twee luitjes, oud van dagen — al zingen i bij de straat, Wie hier zijn pen durft wagen — ik beri ten einde raad, Wie hier een tekst komt vragen — ik geef hem luttel baat. De Haagsche schreeuwers dat is de naam,; dien 't echtpaar draagt. En wie in 't dichten glad is, geeft 't bijschrift hem gevraagd. Die 't verder raam'len zat is en die er zicH niet aan waagt. Wel zal men kunnen droomen. en dwepefl met dit paar. Hoe het geld werd afgenomen, van hertf en ook van haar. Hoe ze er toe zijn gekomen, te zingen valsch en naar. Het is meer dan 75 jaar geleden, dat bedoeld echtpaar des Vrijdags wekelijks den Hagenaars betzelfde lied liet hooren. zingend of liever schreeuwend. DE OUDE HAGENAAR. --- LETTERKUNDIG BIJBLAD VAN DE HAAGSCHE COURANT Vrijdag 2 Maart 1928, No. 13821. b.5.p.3. Het wekelijksche H. C. verhaal WAARDE-PAPIEREN. EEN ONGEWONE SAMENSPRAAK door JOH. W. BROEDELET. De beer Raoul de Berenbrouk tot Wieselstein is 'n gedistingeerd mao, die op z'n tijd de stilte mint en zich dan terugtrekt in de rust van de safe, waaraan hij zijn papieren van waarde toevertrouwde. Zoo deed hij ook thans en hij zit peinzend voor zijn speciale trommel, welke de beambte der solide bankinstelling, waarvan de neer Raoul eey der geachte begunstigers is. met 'n hoefsche buiging voor 'm neerzette. Al lijkt de heer Raoul echter rustig, innerlijk is hij hoogst nerveus. Dit ontgaat den bank-beambte dan ook niet, zoo min ale 't feit, dat de heer Raoul den laateten tijd opvallend dikwijls de safe betreedt. Is er mogelijk iets met de papieren van den ge waardeerden cliënt niet in orde? Dalen ze en denkt de gedistingeerde eigenaar over verkoop? Het is intusschen niet aan den employé, hiernaar te informeeren. Daar ziet hij — h'm, alweer? Eergister was ze er ook al; — vlugjes de elegante dame van loket 361 binnenstappen en hij bemerkt tevens, gewend als hij is alles scherp op te nemen, hoe de heer Raoul met moeite 'n vreugde-schokje door z 'n nog vrij ranke gestalte bedwingt, ïïaha. de loket-beheerder trekt z'n conclusies ! Met 'n gelaat, waarop absoluut niets te lezen valt, helpt hij de dame aan haar trommel, welke van veel bescheidener afmetingen ie dan die van den heer Raoul. (M 'n hemel, die heeft, ongelogen, 'n bèrg papieren voor zichl) en retireert zich dan bijkans geluidloos. Raon'I neemt den schijn aan, zich in den inhoud van zijn trommel te verdiepen, terwijl de aangename dame als 'n wanhopige in de hare grabbelt, 'n Zeer lange stilte. Daarop moet no. 361 zich uiten en ze loost 'n zeer dnidelijken zucht. Is 't van den ■weeromstuit, dat de heer Raoul 'n even melancholisch geluid laat hooren? No. 361 beantwoordt dit subiet en ook de heer Raouj laat zich verder niet onbetuigd, zoodat 'n zuchten-duet, dat min of meer amoureus aandoet, al is 't zoo misschien niet bedoeld, de safe in 'n tuin van Eden herschept. De dame, eindelijk, meer voor zichzelf: 't Is verschrikkelijk! Raoul, na 'n allerlaatste aarzeling: Pardon, dame, is u iets kwijt? . De dame: Was ik allee maar kwijt! 't Is vreeselijk, wat die man van me me allemaal heeft nagelaten! Hoe word ik er - wijs uiti Iemand na je dood nog zooveel last te bezorgen! Tijdens z'n leven heb ik al niet zoo heel veel aan 'm gehad (hij was dertig jaar ouder dan ik.!), maar om me hier nu nog mee op te te schepen ! 't Is afschuwelijk meneer, 'n goed achtergelaten weduwe te zijn! Raoul: Inderdaad, mevrouw, het leven is moeilijk met al dien papieren rompslomp. Waarom kunnen we niet los van alles leven, enkel van 'n snippertje blauwen hemel en de eerste illusie van 'n kus? Het moet trouwens veel té vermoeiend voor u zijn om geregeld al die couponnetjes te knippen. U ziet er niet zoo heel sterk uit. En u is nog zoo jong, zoo verrukkelijk jong! (De dame, lichtelijk in de war, laat haar coupon-schaar vallen. Raoul biedt haar snel de zijne aan.) Nee, laat u liggen; neemt n mijn zwaard! U knipt zoo elegant! O. mocht ik een van uw effecten zijn! Met welk een vreugd zou ik uw staal door mijn lichaam voelen wroeten ! De dam®* O, maar, meneer, ik wil u heelemaal goen pijn doen! Raoul. Daar doet u me heelemaal geen pleizier mee! 't Is soms zoo heerlijk, gepijnigd te worden door iemand, die. .. je niet geheel onverschillig is! De dame, om 't gesprek een andere wending te geven: Kom. meneer, hier is uw schaar. Gaat u maar weer knippen! Raoul, laat zich niet uit z'n koers slaam: Ik kom hier heelemaal niet om te knippen, mevrouw. Ik zit hier enkel om me nog eens in den aanblik van m'n. schatten te verheugen. Althans, zoo dééd ik. Maar sinds ik u hier ontmoette — we zijn in zekeren zin zelfs buren, mevrouw: onze laatjes liggen vlak naast elkaar! — heb ik niets meer. ben ik doodarm. De dame, met schrik: Heeft n or> eens zooveel verloren? Raoul, min of meer romantisch: Alles, mevrouw, alles! De dame, niet geheel zonder medegevoel: Maar dat is hoogst onprettig voor u, meneer, al is u dan nu van dat -vervelende knippen af. Gelukkig zijn er Vereenigingen voor Hulpbetoon. Instellingen voor verbetering van het paardenras en zulke nuttige maatschappijen. Daar kunt u met uw net uiterlijk wel terecht. Jammer, dat ik het niet eerder heb geweten. Thuis heb ik nog voedsel-bons voor gratis uitreiking van halve porties erwtensoep. Die had ik dan voor u kunnen meebrengen, 't Lijkt me alleen wat eentonig : altijd diezelfde erwtensoep ! Raoul, vurig: Houd u op, me.vrouw! U begrijpt me niet! En, o, door wie zou ik liever begrepen willen worden dan door u? Van die doodelijk vervelende papieren, die altijd maar 6 of 6è of 7 percent geven (net onuitstaanbare kakel-kippen, wien je 't eier-leggen niet afleert), heb ik nog meer dan genoeg. Kijkt u maar ! Maar wat is daar nu aan te zien! (haalt eenige stapeltjes brieven te voorschijn). Nee, mevrouw, dit waren m'n schatten! Ziet u deze papieren ? Rose en violet en room-geel en teer-groen ! Daarin verdiepte ik me nu en dan, als ik me terugtrok in de stilte van deze safe. Waar kun je rustiger lezen dan hier en je ongestoorder aan de zoete vreugd van je herinnringén overgeven! Maar dat alles is voorbij, sinds ik u hier ontmoette. O. waarom wil. de 't lot, dat u laatje 361 huurde van deze bankinstelling?! Mijn leven is flut geworden, mevrouw, flut, flut! De dame, min of meer ontsteld, maar toch hoogst gevleid: Wat zijn dat dan voor papieren en wat heb ik er in 's hemelsnaam aan gedaan ? Raoul, met 'n soort wanhoop: Alles wat me restte van haar, die ik in den loop van m'n nogal bewogen leven zeer heb liefgehad! De dame, (eeewarig: Is ze gestorven, meneer ? Raoul, geruststellend: Nee, mevrouw, wat dat betreft, kunt u gerust zijn. De vrouw, die mij lief heeft, sterft niet, doch leeft lustig voort. Laat dit dus als 't u blieft geen bezwaar voor u zijn! De dame, op dit laatste niet ingaand: Heeft ze u dan verlaten? Raoul: Over wie hebt u 't toch ? De dame, ongeduldig: Over die vrouw, van wie u die papieren hebt! Raoul: Wat praat u toch den heelen tijd over één vrouw 1 Ik heb 't over wel 'n half dozijn! De dame, ietwat gechoqueerd: O! Raöul: Maar mevrouw, dat is toch juist 'n hulde aan uw geslacht! Gij maakt de wereld tot 'n verrukkelijken tuin en zou men daarin genoegen kunnen nemen met één enkele jasmijn of één reseda? Neen, ook de roos wilde ik plukken en de vergeet-mij-niet en de korenbloem en de orchidëe en . .'. . De dame, 'niet zonder schrik: Meneer, u lijkt wel 'n botanisch* genootschap! Raoml: En w>at rest me van al die vreugden ? Deze brieven! Ik was gielukkig, als ik ze herlas. Dit was mijn fortuin, mevrouw, mijn goudmijn, mijn collectie byouterieën! Toen kwam ü, laatje 361., en deze. papieren verloren voor mij alle waarde. Ze daalden, daalden, daalden, en zijn thans zoo hopeloos gekelderd, mevrouw, dat ik eigenlijk niet meer weet, waarvoor ik ze nog bewaar. Allemaal verloopen coupons, mevrouw, en 'n koers om van te rillen! Het is door n, mevrouw, dat ik nu zoo leelijk aan den grond zit! De dame, met 'n glimlach: Gelukkig toch maar, dat u niét met voedselbons of zulke nare dingen te helpen ie! Raoel: Nee, geen erwtensoep, dank u! Maar als u misschien met mij zoudt willen lunchen? Want helpen moet u me, op welke manier dan ook! De dame coquet: Dus ik moet toch van ..Hulpbetoon" zijn? Raoul: Ja, wat ik u bidden mag! Maak me weer gelukkig! O, ik zal u niet tegenvallen. Leest u, leest u maar! (geeft haar 'n paar van de rose, van de teer-groene en de roomgele brieven). Uit deze stukken kunt' « mij leeren kennen! De dame, onwillekeurig even lezend: „Mijn blonde geliefde . .." (kijkt even naar 'm). Raoul, zich verontschuldigend, strijkt over z'n niet meer geheel gave kruin: Ja, die brief dateert van . . . voor twintig jaar. De dame: Juist! (na verder gelezen te heb. ben). Ik moet zeggen: dat is 'n zeer gunstig getuigschrift. Raoul, hoopvol: Niet waar ? De dame neemt 'n anderen brief, leest: „Monster!" Hè? Raoel, snel: Die is van drie jaar later. U begrijpt, de vrouw, niet waar, drukt zich niet altijd in precies dezelfde woorden uit. Dat zou wat vervelend worden! Het leven vraagt variatie, variatie! De dame, met 'n blik op de uitgebreide collectie papier van élke kleur: U lijkt me tenminste aan den zéér variabelen kant! Raoel, aanbevelend: Maar u wordt bij mij géén weduwe, mevrouw! ü laat u scheiden, u loopt hoogstens weg, maar u blijft 't leyen vroolijk beschouwen! Geen rouwkleed en, als u daar te veel tegen op ziet, geen vervelend geknip van stupide couponnetjes. Ik wil enkel' de vreugd in uw leven zijn, mevrouw, de zon, de lach, de blijheid I O mevrouw, neemt u alles wat er in mijn trommel zit, die onuitstaanbare 6 en 6Jr en 7 percenters èn deze geeltjes en groentjes en violetjes en geeft u er mij 't geluk voor, dat ik door u ben kwijt geraakt. De dame: O, maar, ik weet zelf al niet wat ik met mijn papieren moet beginnen. Ik kom er niet achter ! Dat m'n man me ook geen handfekling heeit achtergelaten! Hoe gedachteloos van hem! Ik sta zoo vreeselijk alleen op de wereld! Raoul, dringend: Laat ik dan naast u mogen staan, mevrouw, in deze safe en overal! De dame,- slaat den blik ter neer: Het zou wel minder eenzaam zijn. ^ Raoul, enthousiast: O, mevrouw, ik voel 't al, we zijn twee trommeJs. maar één gedachte. Ook onae trommels zullen zich vereenigen en als we knippen gaan, doen we dat samen. O, 'k zie 't al: 'n idylle! Wij knippen zij aan zij; 6, 6i, 7 pCt. en bij elke coupon de kus, welke aan al dien rommel waarde geeft 1 Ma-ar voor 't zóóver is. me vrouw — en dit zal reeds over enkele weken rijn — laat ik u even met m'n schaar mogen bewerken (Zij ziet 'm 'n seconde doodsbenauwd aan, doch als ze dan constateert, dat hij slechts 'n klein blond krulletje van achter haar linkeroor'knipte, begrijpt ze. dat ze bij hem voor geen bloeddorstige gedachten behoeft te vreezen.) De dam?;, opstaand, met 'n lief lachje: Dus dan ben ik van al dien rompslomp af? Raoul: Ik zal voor je knippen, engel, tot m'n handen er stram van staan I De dame ; Lieveling! (In haar verwarring sluit ze, in plaats van haar trommel, 'n blikje zoute stengels, welks ze vanmorgen in „stad" insloeg, in loket 361, terwijl hij in z'n verruktheid z'n 6 en 7 percentjes en andere waardepapieren heelemaaj vergeet. De ijlings toeschietende bank-beambte brengt echter alles weer in orde en retireert zich dan weer oo de hem eigen, discrete wijze.) Raoul, hem volgend, drukt haar zacht de band : Mijn 100-peroent-dividendie ! De dame, met 'n handdrukje terug: Mijn knipper! (En ze verlaten de safé, welke ze samen voor korten tijd tot ; n paradijs wisten te maken. Alleen de ten hemel schreiend vervelend papieren blijven achter.) hij zit peinzend voor zijn speciale trommel 't Is verschrikkelijk. laat ik n even met m'n schaar bewerken* --- Een vergeten Koningin door MAURITS WAGENVOORT. Het getal Nederlanders, dat belang stelt m de geschiedenis van hun land is, jammer genoeg, niet groot en toch: hoezeer is het gewenscht het verleden te kennen om het heden beter te begrijpen en te waardeeren. Nog kleiner is het getal van hen, die zich herinneren, dat wij ook een Franschen koning hebben gehad: de weinige jaren, dat Nederland e en echijn van zelfstandigheid bezat onder het strenge toezien van den grooten Napoléon De keizer had het Nederlandsche volk zijn broer Lodewijk Napoléon tof koning gegeven met de opdracht, dat deze in de eerste plaats Fransöhinan moest blijven, waarom LouisNapoléon ook ..Connétable (,,Konstabel ) v an Frankrijk gemaakt. Doch eenmaal, „koning van Holland". vatte .,de lamme koning' , ? ooals Lodewijk Napoléon wegens een voeteuvel dat hem bij het loopen hinderde, door zijn nieuwe onderdanen werd genoemd zijn 'aak niet als Franschman op, maar met Hollanders als Hollander. Hij had vrij spoedig ons volkskarakter leeren kennen en achten, c n noemde ons later in zijn gedenkschriften ^een volk van wijsceeren" Napoléons ernstige vijand was Engeland het Engelsche volk te kunnen fnuiken, achtte de keizer heel het vasteland van Eur °pa af te sluiten voor den Engelschen handel. Overal echter drongen de geweerde over"•esehe artikelen clandestien binnen, in het bijzonder in en door ons land en toen de keizer zijn broeder Louis zijn misnoegen daarover te kennen gaf, antwoordde deze, dat zoo min als hij machtig genoeg was om het zweeten te beletten, hij den Hollanders kon verbieden liandel te drijven. Maar de bedoeling hier is niet te schrijven over den echtgenoot, doch over de echtgenoote: Hortense de Beauharnais, dochter uit een eerste huwelijk van Napoléons gemalin Joséphine. Het huwelijk van Louis en Hortense was geheel Fransche politiek: Louis was ook belangrijk ouder dan Hortense. Toen het gesloten was bleek het, dat de twee echtgenooten elkaar niet konden uitstaan. De verkoeling was in 't bijzonder sterk aan de zijde van den „koning van Holland", want deze gaf gehoor aan den laster jegens Napoléon, waarvan men vooral in de Engelsche pers de giftigste beweringen kon vinden, dat Napoléon het huwelijk van zijn stiefdochter Hortense met zijn jongeren broer Louis enkel bedisseld had om er een intieme varhouding met haar door te verbergen, zoodat de eerstgeboren zoon eigenlijk een kind was van den keizer Koningin Horteuse was mooi en begaafd: miniatuur-schilderes van talent, componiste van liederen welke nog soms gezongen worden, blijkens haar onlangs uitgekomen „mémoires" schrijfster van levendigen stijl, was zij ook de dochter van een beminnelijke, maar lichtzinnige moeder, keizerin Joséphine. die haar in haar jeugd een weinig stichtelijk voorbeeld had gegeven Doch heel de Napoléontische familie stond buiten Frankrijk aan den verfoeilijksten laster bloot, èn ten tijde van 'het keizerrijk èn na Napoléons val. Louis had dit moeten bedenken, toen hij het wantrouwen jegens zijn vrouw liet opkomen. Hortense, „koningin van Holland" bij de gratie van haar stiefvader, gaf dus niet veel om ha-ar man, schoon deze, tusschen de vlagen van wantrouwen door, wel van haar hield. Zij hield niet enkel niet van haar echtgenoot, zij hield ook niet van land en volk, waarover haar machtige stiefvader haar tot koningin had verheven; zij was hier Ciefst zoo min mogelijk. Een paar keer deed zij op verlangen van haar gemaal en naar den wensch van den keizer de reis hierheen, doch na korten tijd beweerde zij, dat het klimaat 'n ongunstigen invloed had op haar gezondheid en die harer zonen — want na den oudste was een tweede kind geboren, óók een „prins" — en zij vertrok dan weer zoo gauw mogelijk naar een of andere Fransche badplaats. Geen wonder dus, dat het Nederlandsche volk, 't welk zich amper herinnert ooit een koning Lodewijk Napoléon bezeten te hebben: zijn koningschap trouwens duurde-slechte enkele jaren, want ,,de lamme koning" zag in, dat hij niet tegelijkertijd vorst van een vrijheidlievend volk kon zijn en marionet in de handen van zijn heerschzuchtigen broer, het Nederlandsche volk herinnert zich heelemaal niet meer zijn eerste koningin. Van haar schoonheid en deugden — want ondanks haar gebreken was Hortense net als haar moeder, de keizerin Josephine, uiterst beminnenswaardig jegens allen, vooj wie zij dit wilde wezen — het te weinig kunnen zien En desondanks heeft het nog langer dan een halve eeuw daarna liederen gezongen door haar getoonzet, al wisten dan ook niet velen, dat die van deze begaafde vróuw afkomstig waren. Daar was allereerst het onder het Eerste en Tweede Keizerrijk veel gezongen „Partant pour la Syrië", dat een tijdlang in Frankrijk de „Marseillaise", welke teveel aan de voorafgaande revolutie herinnerde, verving. Zij, die in de Hollandsche familiekringen van de eerste helft der vorige eeuw en zelfs later nog geen Fransch zongen, gaven er woorden bij, die niets te maken hadden met den „jongen en mooien Dunois", den Franschen kruistochtridder, die, naar het oorspronkelijke lied, toen hij naar Syrië vertrok, der Maagd Maria bad zijn heldendaden te zegenen. Op dezelfde gedragen en lieflijke wijs, hadden dc Nederlandsche zanglustigen den tekst gedicht van ,,De sohoone Anna diende als kamervrouw aan 't hof". Zij werd door „den koning", wat men noemt „lastig gevallen" en beantwoordde zijn aanzoek met het refrein, dat hij beter deed de haar aangeboden koningskroon te geven aan „Uw koninginne". ,,En laat de maagd haar eer". De Hollandsche tekst, schoon de jonge cn mooie kruisridder Dunois er vreemd aan waB, leek niet zooveel minder, althans niet minder romantisch, dan de oorsnronkelijke. Als hoofdzaak geldt hier, dat er nog vele jaren na koningin Hortense's dood in Nederland liederen werden eezontren door de. vergeten koningin gecomponeerd. Want het lied van „Partant pour la Syrië" was niet het eenise koninarinnelied, dat in ons land in huiselijke kringen, waarin men gaarne zong en hoorde zingen, nog in de tweede helft der vorige eeuw vrij vertaald werd gehoord. Daar was ook 't lied van ,,La Sentinelle", romantisch niet minder dan het eerstgenoemde, maar van even gedragen, aangename wijs: „De schildwacht, die in duist're nachten Getrouw 't kasteel van zijnen heer bewaakt, Heeft steeds zijn liefde in gedachten. Terwijl zijn hart onstuimig slaat. . . Het is heel, héél lang geleden, dat ik al? nog zeer klein kind door sinds vele jaren voor immer zwijgende stemmen, deze liederen hoorde zingen. Niet eens. maar vele malen, zoodat wijs en woorden onvergetelijk in mijn geheugen werden geprent. Wat wist ik toen van koningin Hortense en „den lammen koning" haar gemaal? Maar dc tweo melodieën waren wel zeer lief. en de woorden gezongen, welke in 't eerst geen wezenlijke beteekenis van het kind bezaten, kregen die allengs door hun romantiek. Die ..schoone Anna", die zoo braaf haar ,,eer" bewaakte; de schildwacht in den duist're nachten'' aan „het kasteel van zijnen heer" : misschien zijn de liefelijke melodieën van koningin Hortense, gezongen door stemmen, die zoo direcS binnendrongen in het luisterend kindergemoed, een element geweest in het feit, dat uit het kind, de jongen is gegroeid, die al op eijn vijftiende jaar zijn vader, op diens vraag: „wat moet je worden?" met rotsvaste overtuiging antwoordde: „schrijver"! Bij het lezen der boeiende ..memoires" door de begaafde koningin geschreven, klonken in mijn herinnering steeds r>- aangename melodieën door die lieve doch sinds lang voor immer zwii