HET MOEDERLAND EN DE INDISCHE SCHULD Nederland staat en valt met het behoud van Indië p e Maart-aflevering van het „Haagsch aandblad" opent met een artikel: „Indië's rwijt" van de hand van den heer A. J. P. uinzing, iemand met een langjarige Indihe practijk, die ook geruimen tijd lid van ;n gemeenteraad van Batavia is geweest. De heer Tuinzing staat stil bij het feit der eringe belangstelling, welke in Holland ; 30 r Indië's nooden aan den dag wordt gei gd en de dingen, welke hij daarbij naair jren brengt, zijn van een dusdanig belang, a t er in een zoo breed mogelijken kring de andaaht op gevestigd dient te worden. Hij ijst ook op verschijnselen, die niet nieuw ju en die reeds herhaaldelijk, ook in deze alomtnen werden gesignaleerd, maar daajraast geeft hij een beeld van de thans heersende stemming in Indië jegens 't moedernd, dat van een overtuigende kracht is. ! et is ons geoorloofd een en ander aan dit elangwekkende artikel te ontleenen. ■ De democratiseering van het Staatsbestel ] Nederlandsch-Indië heeft, merkt de heer uinzing op, een belangrijken invloed ten ] oede uitgeoefend. Het feit, dat de milliBnenbevolking van Indië en de groote giroep jederlanders, die aldaar hun bestaan vinjen, zich in het openbaar kunnen uiten en lun meening over het bestuur dezer landen lenbaar kunnen maken, heeft in Indië een Ipenbare f meening doen ontstaan, welke zonletr twijfel de aandacht van de NederlandIshe Regeering en van het Nederlandsche luhliek ten volle verdient. Immers, deze ,lpenbare meening moge zich voorloopig nog o bescheiden toon uiten, wanneer zij geen |™ehoor mocht vinden zal zij steeds dringender rorden en dat gehoor op steeds feller wijze peischen. De onverschilligheid van het eene Rijkseel ten opzichte van het andere is namelijk iet wederkeerig. Bij de Nederlanders in ndië is vrijwel unaniem een groote belangselling voor het vaderland waar te nemen. >it is een begrijpelijk verschijnsel, dat een -der, die lang op grooten afstand van het igen land heeft verkeerd, ten volle kan anvoelen. iDan is in den regel het verschij-' en van een schip, dat de Nederlandsche vlag ï top voert, reeds voldoende om het natioale gevoel te doen opleven en hoe moet het an niet zijn in dat uitgestrekte Aziatische eel van ons Koninkrijk, waar men niet alleen onze Nederlandsehe vlag over voor een Kederlander ongekende afstanden telkens l r eer ziet wapperen, doch waar men tevens lan bewonderen, wat Nederlandsche energie In Nederlandsoh doorzettingsvermogen heblen gewrocht. Het is dus begrijpelijk, dat de |ndische Nederlander vervuld is van trots >p zijn land en dat hij in staat is een Nederünd van veel grootere dimensies te zien dan Le Nederlander hier te lande. Eenzelfde belangstelling en sympathie voor ons Vaderland valt waar te nemen bij de vooraanstaande vertegenwoordigers van de Inlandsche bevolking. Het moge zijn, dat een deel der intellectueele Inlanders zich een onafhankelijk Indië droomt en zich op grond hiervan in woord en geschrift tegen het Nederlandsche gezag verzet, hiernaast is de meerderheid der Inlandsche voormanInen — zij het, dat zij voor Indië een groote mate van zelfregeering voorstaan — van meening, dat de band met Nederland niet verbroken mag worden. Zij zien volkomen in, dat, wanneer Nederland zijn rechten op Indië zou prijsgeven Indië de speelbal zou worden van internationale intriges en al spoedig van meester zou moeten wisselen. Deze meerderheid ziet nog steeds met vertrouwen naar Nederland, doch ook hier kan de liefde niet van één kant komen en het is daarom zaak, dat het Nederlandsche volk zich bereid toont hier haar sympathie tegenover te stellen. Met het bovenstaande moge zijn aangetoond, dat Nederlandsch-Indië inderdaad is geworden een Rijksdeel, dat niet meer verdient te worden behandeld als wingewest, doah dat in zekeren zin het recht heeft zich op den voet van gelijkheid te stellen naast het moederland. Dit feit te constateeren beteekent in deze moeilijke tijden een groot belang zoowel voor Nederland als voor Indië. De toenemende vijandigheid op economisch gebied heeft zoowel Nederland als Indië practisch geïsoleerd en de economische gevolgen daarvan .zijn in beide Rijksdeelen ernstig Poelbaar. indië's be'^rooting -werd door den terugval der inkomsten in vier jaar tijds van ruim 800 millioen op 300 millioen teruggebracht, terwijl een schuldenlast van anderhalf milliard op het economisch weerloos gemaakte land drukt. De bloeiende suikerindustrie, ■welke millioenen in de schatkist deed vloeien en arbeid en welvaart bracht onder de talrijke bevolking van het eiland Java, ligt te zieltogen en de overige cultures, de kurk, waarop Indië dreef, veirkeeren eveneens in een deplorabeleri toestand. Is het wonder, dat Indië onder deze moeilijke omstandigheden ihet oog gevestigd houdt op Nederland, dat in de goede tijden niet alleen in den vorm van dividenden, doch eveneens in den vorm van een groot aantal Indische gepensionneerden en van bestellingen op allerlei gebied zoo krachtig heeft mede geprofiteerd van Indië's voormalige welvaart? Tijdens de laatste Algemeene Beschouwingen in den Volksraad te Batavia is een beroep op Nederland door vertegenwoordigers van alle partijen en zoowel van Nederlandsche als van Inlandsche zijde in alle toonaarden gehoord. Zoo sprak de heer Notosoetarso over Indië's schuld van anderhalf milliard, ,,die ons als het zwaard van Damocles boven het hoofd hangt" en die door haar geweldige bedragen aan rente en aflossing de onmogelijkheid doet ontstaan om het tekort op de begrooting door steeds verder gaande bezuinigingen en opvoering van den belastingdruk te dekken. Deze laatste beide dekkingsmiddelen hebben in Indië de grens van het toelaatbare bereikt, zoo niet overschreden. Spreker deed een ernstig beroep op de Neder landsche Regeering om een deel van Indië's schuld over te nemen, „daar niet een specifiek Indisch belang, doch het belang van het geheele Koninkrijk der Nederlanden een afdoende voorziening in het schuldenvraagstuk eischt". Deze loyale Inlandsche spreker wees daarbij op de noodzakelijkheid, dat Indië de beschikking verkrijgt over een zeker overschot, dat het in het land zelf weder kan distribueeren. De warm Hollandsch voelende dr. Moelia viel in dit opzicht zijn landgenoot bij. Hij karakteriseerde de tegemoetkomingen tot dusver genoten als „gedaan onder den druk der tijden; zij zijn naar het mij voorkomt, niet spontaan gekomen, zij zijn, veel te zakelijk van aard." Als men dan moeilijk van dankbaarheid of sympathie kan spreken, betoogde deze spreker, dan bepale men zich tot belangen: „Welnu, het is, geloof ik, voor Nederland een levensbelang, dat de toestand in Indië gezond blijft." Daarom achtte dr. Moelia financieele hulp van het moederland „niet iets onredelijks, maar iets, waarop redelijkerwijs door Indië mag worden gerekend." Mr. C. C. van Hels• dingen constateerde daarop, dat als Nederland Indië niet bijspringt, voor vele jaren ■een welvaartspolitiek niet mogelijk zal blijken. Ook hij drong aan op overname van een deel der schuld door Nederland. Scherp was de klacht van de zijde van het Indo-Europeesch Verbond, de Vereeniging der Nederlandsche blijvers in Indië. Een der woordvoerders van dit Verbond merkte op, hoe 't den blijvers grieft, dat Indië nog steeds behandeld wordt als een wingewest, dat lastig wordt nu er slechts weinig winsten uit te trekken zijn. „En dit gevoel van achteruitzetting bekruipt niet meer en meer alleen ons, leden van het Indo-Europeesche Verbond en in het algemeen Indo en blijver, imaar de geheele bevolking van Indië. Deze spreker wees in het bijzonder op het betreurenswaardige feit, dat Nederland vooralsnog weigert een redelijk deel van de Indische suiker, thee en koffie af te nemen. De heer de Hoog, voorzitter van het IndoEuropeesche Verbond, onderstreepte dit betoog van zijn partijgenoot nog eens krachtig. Enkele teekenende zinnen uit zijn rede willen wij hier laten volgen. De heer de Hoog zeide: „Nederland heeft zijn gelden belegd in Duitsohland en ik zal niet spreken over de daaruit voortgekomen debacle; Nederland heeft voorts gelden belegd in Engeland en ik zal hierbij ook niet spreken over de ponden-debficle; en in verband met de beleggingen van Nederlandsoh geld in Amerika zal ik het ook weder niet hebben over de dollardebacle. En zoo is het goed beschouwd slechte Indië geweest, dat steeds behoorlijk heeft voldaan aan zijn verplichtingen ten opzichte van zijn leeningen". Hiermede sloeg deze I.E.V.-voorman wel den spijker op den kop en vroeg hij tevens nog eens de aandacht voor het bevreemdende verschijnsel, dat het Nederlandsche kapitaal •er nog immer de voorkeur aan geeft, zich in buitenlandsche beleggingen te steken, boven het benutten van de veilige kansen, welke het eigen Indië biedt. Indië kan een recht op daadwerkelijken bijstand van Nederland doen gelden De heer Tuinzing vervolgt zijn artikel met middelen aan te geven, die er toe kunnen bijdragen, dat het Nederlandsche volk op den duur het groote belang zal leeren beseffen, dat Nederland bij Indië heeft. Ons volk zal dan, zegt hij, tevens tot de overtuiging kunnen komen, dat Indië, waaraan Nederland zijn opkomst als groote mogendheid in de 16e en 17e eeuw te danken had, een recht kan doen gelden op den daadwerkelijken bijstand van Nederland, nu het in nood verkeert. Immers in de vorige eeuw verkeerde Nederland in uiterst zorgelijke financieele omstandigheden, en toen was het Indië, dat ons land de enorme sommen heeft verschaft, nöodig voor den opbouw van den Staat der Nederlanden, zooals wij dien thans kennen. Naar dr. E. B. Kielstra in zijn „De Financiën van Nederlandsch-Indië becijfert, heeft Indië 6inds den aanvang van het cultuurstelsel tot het jaar 1877 een bedrag van ruim 832 millioen gulden in de Nederlandsche schatkist doen vloeien. Van dit bedrag werd 236 millioen gebruikt voor de delging van de Nederlandsche Staatsschuld, 153 millioen voor aanleg van spoorwegen in Nederland, 115 millioen voor vermindering van verschillende Rijksbelastingen en 146 millioen voor verbetering van vestingwerken en andere doeleinden In het begin van 1934 werd door een der nationalistische inlandsche Volksraadsleden in den Volksraad een motie voorgesteld, waarin Nederland zou worden uitgenoodigd deze „eereschuld" aan Indië terug te betalen. Deze motie werd niet aangenomen, aangezien niet alleen de Nederlandsche leden maar ook de meerderheid der Inlanders het onredelijke van dezen eisch inzagen. In den tijd, toen deze batige saldi uit Indië werden getrokken, berustte de koloniale politiek overal ter wereld nu eenmaal op geheel andere grondslagen dan thans en in zooverre valt de batige-saldi-politiek der toenmalige Nederlandsche regeerders zeker in groote trekken te verdedigen. Doch dit neemt niet weg, dat de hier genoemde sprekende cijfers het wederkeerige recht van Indië op hulp van het moederland, nu de Indische financiën in een hopeloozen staat verkeeren, wel sterk accentueeren. Uit de laatste circulaire, welke door den GouverneurGeneraal aan de hoofden der Departementen is gericht, blijkt wel overduidelijk, dat men, ondanks de zoo zeer geroemde aanpassing en de scherpe bezuinigingen, welke in Indië zijn toegepast, buiten staat is om de begrooting op den duur (kloppend te krijgen. Het is in hoofdzaak de enorme schuldenlast van anderhalf milliard, die door rente en aflossing de Indische begrooting tot onwerkelijke proporties terugbrengt. En nu kan men wel zeggen, dat Indië voor het aangaan van deze schuld alleen de verantwoordelijkheid moet dragen, doch waar een groot deel der schuld is aangegaan in een optimistisch tijdperk, toen men Indië vanuit het moederland met allerlei nieuwe instellingen gelukkig heeft willen maken en waar de Nederlandsche Staten-Generaal voor het aangaan dezer schulden eveneens de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen, gaat het zeker niet aan Indië thans alleen voor de lasten te laten opdraaien. Wanneer dan dus in de Indische Volksvertegenwoordiging van alle zijden krachtig wordt aangedrongen op overname van een deel der Indische schuld door Nederland, dan moge hier geconstateerd worden, dat Indië, dat zooveel tot Nederland's welvaart heeft bijgedragen, wel degelijk recht heeft op de hartelijke belangstelling van Nederlandsche zijde en dat, wanneer er ooit een eereschuld om afbetaling heeft gedrongen, het wel deze is, dat Nederland een open oor toont voor Indië's v e r w ij t! --- UIT DE INDISCHE BLADEN. Wijontvingenperjongstelxichtmail de Jav a-b laden loopende tot 26 en de Del i-b laden loopende tot 27 Februari j. L De aanslag in de gevangenis Tjipinang. De inoord op den bedrijfsleider. Wij lezen, in aansluiting op het ons geseinde het volgende in het „Bat. Nbl." van 25 Februari j.1.: Het misdrijf heeft zich als volgt toegedragen: De heer Hirsch bevond zich in de smederij toen daar ter reparatie gebracht werd 'n onderdeel van een freesmachine, welke Zaterdag in den timmerwinkel vermoedelijk door onbedachtzaamheid defect geraakt was. De bedrijfsleider begaf zich naar den timmerwinkel, om een onderzoek in te stellen. Daar gekomen gaf hij het hoofd van den timmerwinkel, den heer De Jong, opdracht om den onachtzamen gestrafte bij hem te brengen. Saaboe werd geroepen, waarna de heer Hirsch hem bij zijn baadje pakte, ter hoogte van den bovensten knoop, en hem heen en weer schudde. Hij zei — de heer Hirsch was Duitscher — daarbij iets in het Duifcsch, dat. de heer de Jong niet verstond, maar dat vermoedelijk zooiets was als ,,wat heb jij uitgehaald". De Boeginees — die wegens een moordaanslag tot 12 jaar veroordeeld is — was op het oogenblik waarop hij geroepen werd, bezig met een karweitje waarvoor hij een scherpen beitel noodig had. Dit werktuig hield hij bij zich toen hij het standje in ontvangst ging nemen. De aam val. Toen nu de heer Hirsoh hem heen en weer schudde wond de man zich dermate op, dat hij den bedrijfsleider met den beitel te lijf ging. Hij bracht hem eerst een steek toe in een der bovenarmen, die echter slechts een oppervlakkige wonde veroorzaakte. Een tweede steek trof het slachtoffer in de zijde. Ook deze verwonding zou waarschijnlijk niet doodelijk geweest zijn, doch de opgewonden gestrafte» bracht den heer Hirsch nog een derden steek toe, i'ie hem in het hart trof. Op dit oogenblik kwam de heer de Jong tusschenbeide, waarop de heer Hirsch wegwankelde. Hij strompelde naar de zich op ongeveer 8 meter afstand van de plaats des onheils bevindende deur. Hier werd hij opgevangen door een ander technisch ambtenaar, die was komen aansnellen. Het slachtoffer weid naar het kantoor gedragen, waar hij na enkele oogenbllkken overleed. De garnizoensarts te M. Cornelis, dr. van Hasselt, werd geroepen, maar kon niet anders dan den dood constateeren. Onvoorzichtig. Er moet ons één opmerking van het hart, schrijft het „Bat. Nbl.", n.1., hoe gemakke lijk men in den dagelijkschen sleur de voorzichtigheid uit het oog verliest, blijkt ook thans weer. Het schijnt daarom aanbeveling te verdienen, in de voorschriften op te nemen, dat gestraften, die „op het matje" geroepen worden, geen werktuigen mee mogen nemen, die eventueel als wapen kunnen worden gehanteerd. Vooral als de betrokkene Boeginees is en 12 jaar wegens doodslag moet uitzitten! Dit betreurenswaardige misdrijf, dat een man het leven, een vrouw haar echtgenoot, het gouvernement een bekwaam ambtenaar kostte, zou niet hebben kunnen voorkomen, indien men den Boeginees gelast had, zijn beitel neer te leggen, alvorens hij zich naar den heer Hirsch begaf. Het blad vernam nog, dat een administratief onderzoek naar de zaak is ingesteld door het onderhoofd van het gevangeniswezen den heer Korteman, en den inspecteur den heer ten Raa. Uiteraard stelt de politie daarnaast een strafrechtelijk onderzoek in (waarvan men den uitslag gisteren onder de telegrammen heeft kunnen lezen. — Red. Kol. Bijbl.) Het is intusschen, naar men van bevoegde zijde mededeelt, wel gebleken, dat het gebeurde in de opwinding van het oogenblik niet geheel juist gereconstrueerd is. Zoo is uit het nader onderzoek niet komen vast te staan, of de heer Hirsch zijn moordenaar eerst bij zijn jas gegrepen heeft. Alles speelde zich in 'n ondeelbaar oogenblik af, vóór de heer de Jong, de chef van den timmerwinkel, die zich in de nabijheid bevond, kon ingrijpen. Gebleken is ook, dat de dader niet bezig was aan een karwei waarbij hij een beitefl noodig had. Hij werkte aan een electrische machine; niemand weet, hoe hij aan den beitel is gekomen. Misschien lag het werktuig in zijn nabijheid toen hij door den heer Hirsch werd onderhouden. Er bestaan wel voorschriften dat een gestrafte, wanneer hij bij den directeur of onderdirecteur moet komen, eerst gefouilleerd dient te worden, maar dat is geen gewoonte wanneer de bedrijfsleider b.v. iemand van de werkplaats zelf wenscht te spreken. Voor zoover mén kon nagaan, was er met den dader niets bijzonders aan de hand. Hij had geen reden om wrok te koesteren tegen het gevangenispersoneel. Wel wijst het feit, dat de freesmachine niet door onachtzaamheid, doch opzettelijk bedorven is (dit gebeurde zooals men weet Zaterdags te voren) erop, dat er in het brein van Saaboe bin Lamanha dien Zaterdag reeds iets broeide. De moordenaar is na hei bedrijf geïsoleerd. Hij vat de zaak nogal kalm op. Hoewel wij naar aanleiding van het bovenstaande dus niet"de vraag kunnen handhaven waarom men Saaboe niet gelast heeft den beitel uit de hand te leggen vóór hij zich naar den heer Hirsch begaf, wordt de zaak er al niet veel beter op, vervolgt het „Bat, Nbl.", Ernstig geval van sabotage. Voor het Europeesche personeel stond vast dat hier van een ernstig geval van sabotage sprake was. Aanslagen op gevngenispersoneel zijn niet zóó zeldzaam, dat het geheel en al verklaarbaar is, dat men in den dagelijkschen omgang met gevangenen alle voorzichtigheid uit het oog verliest. Het geheele voorval duidt op een gebrek aan paraatheid, hoe men het ook bekijkt. Bovendien komt ons de lezing volgens welke Saaboe geen beitel in de hand had toen hij zijn werk verliet om naar den heer Hirsch te gaan, veel minder aannemelijk voor dan de eerste. Als de dader in de gelegenheid is geweest een in de nabijheid liggenden beitel te grijpen, of er een onder zijn jas of uit zijn broek te voorschijn te halen, begrijpen wij in het geheel niet meer, hoe het treurige misdrijf heeft kunnen plaats vinden vóór iemand een hand kon uitsteken. Het slachtoffer. De heer Hirsch stond bekend als een kalm en beheerscht man. Hij heeft zich eenige malen onderscheiden door zijn vindingrijkheid op technisch gebied. Hij maakte oa. de carosserieën der bekende Soerabaiasche demmo's en deed later nog een uitvinding op het gebied van veldbedden. Deze uitvinding is destijds door het Gevangeniswezen door middel van een publicatie in het ^Economisch Weekblad" vrij gegeven. Belangrijke uitvinding voor bereiding agave. Naar het „Nieuws" verneemt, houdt de plaatsing van den heer G. Sanders, als directeur ter beschikking, bij de strafgevangenis „Tjipinang" te Batavia, verband met een uitvinding van den heer W. Horst, den directeur dezer inrichting, welke van het grootste belang kan blijken niet alleen voor de industrie van het gevangeniswezen, doch wellicht voor de textielmogelijkheden van geheel Indië. Deze uitvinding neemt een belangrijk deel van zijn tijd in beslag. Het betreft hier een procédé waardoor de agave-vezel soepel en zaciht wordt, zoodat zij kan worden gebruikt voor het weven van kleedingstoffen. Het verschil in prijs tusschen agave en katoen is van dien aard, dat bijvoorbeeld voor de gevangeniskleeding dit reeds een enorme besparing zou opleveren. Wij hebben, schreef het blad, kleedingstukken van deze geprepareerde agave gezien, welke in kwaliteit konden wedijveren met goede katoensoorten. De steun aan de Boeton Mij. Naar wij vernemen — aldus het „Nieuws" — heeft de Regeering nog geen decisie genomen inzake de voortzetting van haar steun ten behoeve van het Boeton-asfalt. Evenwel staat thans reeds vast, dat bij een mogelijke voortzetting de steun in ieder geval -al gelden voor minder dan de voor 1935 gegarandeerde tienduizend ton. Reeds is besloten, zoo vernamen wij voorts, om het bedrijf te Soerabaja alsmede het aldaar gevestigde agentschap van de Boeton Mij. op korten termijn op te heffen, terwijl verdere besluiten zeer spoedig kunnen worden verwacht-, daar de hier te lande vertoevende directeur der maatschappij, de heer Rueb, 11 Maart a.s. reeds naar Nederland terugkeert. ■ ■ffri.a&fKw­ --- INDISCHE STEMMINGEN Beseft Nederland de Indische moeilijkheden ? In het „Bat. Nwsbl." is een artikel vern schenen onder het opschrift „Ursino" („Ge* lijkluidend"), waarvan de inhoud in verband' met het bezoek van mr. Hart aan Holland thans bijzondere beteekenis heeft gekregen: De manufacturen-contingenteering heeft in den Volksraad aanleiding gegeven, zooals men weet, tot een zeer breed debat over de economische verhouding tusschen moeder* land en Indfë. Dit debat heeft weerklank ge* vonden in de dagbladen. In het „Nieuws van den Dag" en „De Locomotief" wijdt de Keizer een serie artikelen aan die toe* stand en hij waarschuwt ernstig tegen den wrevel, die in Indië aan den dag treedt als Nederland te veel vraagt en te weinig geeft. Wij hebben deze artikelen in hoofdzaken opgenomen in het „Kol. Bijblad" van Woensdag en Zaterdag j.1. In de „Java* Bode" waarschuwt Zentgraaff ernstig tegen voortzetting der tot dusver gevolgde poli* tiek; hij besluit een artikel over deze kwestie aldus: „Het aangepaste Indië Kan onmogelijK een tevreden afnemer zijn van het niet aangepaste Holland. „Dit dient men ginds goecl te begrijpen. De helft der geschillen, mei zoo onaangename frequentie in Indië tegen Holland gerezen, is hiervan hefj gevolg. Het economische conflict, da£ tusschen Indië en Holland als het ware met den dag groeit, zal zijn scherpste pas verliezen, indien men daar de wereldgebeurtenissen op eecx nomisch terrein even snel en volkomen wil opvangen, als in andere landen is geschied. „Wij vreezen echter, dat dit zeer l&afl zal geschieden, en zeer onvoldoende,zoodat de verslechtering der stemming in Indië er niet door wordt genezen"* Ongetwijfeld is ook dit een zijde van het probleem, die met den meesten ernst zal moeten worden bezien, schrijft verder het „Bat. Nwsbl." Maar urgenter nog is de vraag, of men in Nederland nu eindelijk' eens besef zal krijgen van de Indische moein lijkheden. Maar hoe dit ook zijn moge: het is van belang, dat dit geluid ook uit de pers wordt vernomen. Het gaat hier waarlijk niet om ontstemming of wrevel in radicalen kring, of verzet van inlandsche politici, doch om een protest, dat rijst in alle lagen der Indische bevolking. Unisono! --- Hoofdinspecteur S.S. Repatrieert tegen einde des jaars. De heer J. F. F. Götz, hoofdinspecteur,chef der Staats-Spoorwegen, heeft het voornemen, tegen het einde dezes jaars deze functie neer te leggen, meldt het „A.I.D. de Pr.-Bode . In October dan wel November denkt hij te repatrieeren. Tegen dien tijd zal er alle aanleiding zijn, op deze ontslagname terug te komen: de heer Götz gaat een zeer belangwekkende dienstperiode afslui* ten, volbracht onder de moeilijkst denkbare omstandigheden. De familie Götz is van plan, zich voorlooi pig ergens in het Zuiden van Frankrijk, b.v«i Nice, te vestigen. Men neemt op goeden grond aan, dat t.z.t. de heer H. van Galen Last, chef van exploitatie der Wester-Lijnen van de S.S. te Batavia, tot opvolger des heeren Götz zal wois den benoemd. --- BESLUITEN EN BENOEMINGEN. MILITAIR DEPARTEMENT. Geplaatst: de 1ste luitenant der artillerie A. B, C. Schoondorp uit Nederland verwacht, bij aankomst in Indië voor vast bij de artillerie-inrichtingen en ingedeeld bij de pro. jectielfabriek te Bandoeng. MARINE DEPARTEMENT. Vergund: om naar Nederland terug te keeren. aan den luitenant ter zee der 2de klasse J. J. Hogendoorn; aan den luitenant ter zee der le klasse A. Molenaar; den luitenant ter zee der 2e klasse H. Isbruecker; de officieren van den Marine Stoomvaartdienst der 2de klasse W. Beets. M. A. Teljer, H. Embroek en J. van Otteren en den officier van administratie der 2de klasse J. C. W» Jobse; aan den officier van den marine stoomvaartdienst der 2de klasse W. D. Reitsma; aan den officier van administratie der 1ste klasse M, J. C. Klaassen; aan den kapitein ter zee G. W. Stoeve; den luitenant ter zee der 1ste klasse J. C. Corenelis; de luitenants ter zee der 2de klasse H. M. L. F. E. van Oostrom Soede en J. J. C. Korthals Altes, de officieren van den marine stoomvaartdienst der 1ste klasse W. J. Dalinghaus, P. N. Vreeken en J. ten Cate, den officier van administratie der 2de klasse S. D. Duyverman en den officier-vlieger der 2de klasse T. H. J. Coppers. --- FAMILIEBERICHTEN UIT DE INDISCHE BLADEN. FAMILIEBEBICHTEN UIT DE INDISCHE BLADEN. GETROUWD: E. L. M. Cramm en P. M. de Kier. — H. C. Grupstra en J. C. van der Scheer. — H. Bamford en L. S. Diamond, allen te Batavia. — A. A. van der Plas en L. Lentze, Cheribon. BEVALLEN: W. H. A. Schatte Olivier, geb. Vermeulen, d. — A. E. Schipper, geb. Bliim, d. — A. Lutter. geb. v. d. Broek z. — H. N. S. Langeveld, geb. Diks, d. — 51. E. Gerlings, geb. Rab, z. — H. A. Westerhout jr., geb. van Banniseht, d. — A. Oh. Halkema, geb. v. Nouhuys, z. —- O. L. Emanuel, geb. Laurens, d. — F. Steevens, geb. Eickhoff, d. — 1. Rozenberg, geb. Müller, z. — M. Brilman, geb. Hall, d. — J. A. de Baad, geb. Windhorst. d. — L. G. Wette, geh. v. Kijgersma. d. — J. de Valois, geb. Pheifter, d., allen te Batavia. — J. L. van der Plas, geb. Mouthaan, d. — Cheribon. — P, N. de Leeuw, geb. Vermeulen, d. — W. Buyserd, geb. den Boesterd, d. — J. N. J. van der Mey, geb. Kloppenburg, z. — E. G. Waardenburg, geb. Dumpel. z. — G. Bottinga, geb. Rumondor, z. — J. C. Cramer, geb. Rabe z. — J. A. Schroder, geb. Franssend. cl., allen te Soerabaia. OVERLEDEN: A. F. V. de Lizer, m. — J. A. Rhemrev, v. — C. A. Pelt, v. — -J. J. Binkhuysen. m. — A. F. E. S. van der Waag, m.. allen te Batavia. — H. Blommers. m. — A. F. Londt, v. — C. Storm, k. — W. Disselwerf, m. — • H. Vos, m., allen te Soerabaia. ---