Het Poolsche leger en de staatsmacht Nieuwe leider van het regeeringsblok Een overste ging, een generaal kwam . . . Men schrijft ons: SINDS Pilsoedski als de eerste maarschalk zijn visioenen van een „Polonia restituta," verwerkelijkt zag, heeft het leger in Polen een almachtige rol gespeeld. En sedert 1926 is het Poolsche volk er aan gewend geraakt, dat hooggeplaatste militairen leidende posities in het politieke m leven gingen innemen. Het zijn historische motieven, die daarbij een gewichtige rol spelen. Mem vergete niet, dat de kern van het tegenwoordige Poolsche leger reeds bestond vóór er nog van een zelfstandig Polen sprake kon zijn. En dat deze kern zioh ook thans over vrijwel de geheele linie heeft kunnen handhaven met of zonder de gewapende vuist. Dat overste Koe zijn functie als leider van het kamp van de Nationale Eenheid — het regeeringskamp — heeft moeten overdragen aan een jeugdiger figuur als Skw.arczynski, den jongsten generaal in Polen, moge uiterlijk misschien den schijn wekken van een persoonlijke mutatie zonder achtergrond, in Warschau zelf wordt deze plotselinge verandering in de leiding van het regeeringsblok even belangrijk beschouwd als een kabinetswisseling. Koc's taak is een ondankbare geweest. De opdracht, die hij van maarschalk Smigly-Rydz ontving om binnen het kader van het kamp van de Nationale Eenheid een hechte nationale concentratie als regeeri.ngsbasis te vormen, heef thij — al wordt dit niet openlijk toegegeven — slechts gedeeltelijk kunnen uitvoeren. Bekend is, dat hij door de vorming van een parlementaire groep in de Sejm en-in geslaagd was de meerderheid te verkrijgen en dat hij die eerlang ook in den Senaat hoopte te verwerven. Koe, het middelpunt van vele intriges in en buiten zijn beweging, kon er echter niet in slagen Ln breede kringen der bevolking, noch rechts noch links, den zoozeer verbeiden aanhang en versterking te vinden. Niet de positieve inhoud van het in begin 1937 bekend gemaakte program van de Nationale Eenheid was daaraan schuld. Kov; struikelde over moeilijkheden van tactischen aard, die hij niet vermooht op te lossen. Tactische moeilijkheden, om de groote massa (of die nu voortkwam uit nationalistisch denkende burgerlijke kringen dam wel uit de klassen der arbeiders en kleine boeren) voor een bijna twaalf jaren bestaand regime te winnen. Pogingea om het kamp van Koe los te maken van de regeeringspolitiek moesten mislukken, omdat beide zich beriepen en steunden op de hoogste autoriteit in den staat, iin het bijzonder op den leider van het leger, maarschalk Smygly-Rydz. Een uitweg in de moeilijkheden zag men in een wijziging in het tot dusver gevoerde binnenlandsche beleid. Deze wijziging kreeg haar besilag door het aftreden van Koe (zgn. om gezondheidsredenen) en de benoeming van genei'aal Skwarczynski als zijn opvolger. In tegenstelling met overste Koe kan men den generaal als een beroepsmilitair beschouwen. Een tijdlang fungeerde hij, als stafchef van den tegenwoordigen maarschalk, als militairen opvolger van Pilsoedski. Deze omstandigheid en ïniet zijn politieke werkzaamheid, die van voor den wereldoorlog dateert, was tenslotte van beslissenden invloed op zijn benoeming Een overste ging, een generaal kwam... Zooals reeds gezegd, is het Poolsche volk in den loop der jaren eraan gewend geraakt, dat de generaals en kolonels leidende posities bekleeden. In het geval-Koc volgde een oude vertrouwde Pilsoedski-legionnair een anderen op. Maar ook in de oppositiekringen traden dragers van bekende militaire namen op den voorgrond Zoo werd generaal Haller voorzitter van de nieuwe gematigde arbeiderspartij in Polen. Generaal Roja, een der voormalige legerleiders, schraagt de demooratische boerenbeweging generaal Sikorski, de vroegere min ister-president, wordt als de Poolsche vertrouwensman van den Franschea generalan staf beschouwd. In de verhouding tusschen staat en leger, tusschen de leiding van het regeeringskamp en de leiding vam hel leger, is de laatste jaren een merkbare verandering gekomen* Toen Pilsoedski in 1926 met zijn ge. trouwen Warschau .ver iverde, stond slechts een deel van net leger aan zijn zijde. Na zijn overwinning lag het voor de hand, dat alle belangrijke posten, door zijn toenmalige medestrijdera werden bezet. Een groot aantal vroegere onafhankelijkheidsstrijders bekleedde itn den loop der jaren weer burgerlijke beroepen of werd in het ambtenarencorps van den staat in gelijfd. Wie echter dicht bij het vuur wilde blijven en zich niet van het machtscentrum verwijderen, moest de militaire loopbaan niet vaarwel leggen. Pilsoedski zelf, het leger als den pijler van het gezag erkennend, behield zich de leiding van alle militaire aangelegenheden voor. Het gevolg was, dat degenen, die tot zijn vertrouwdste medestrijders behoorden, in actieven dienst bleven. Voor hen werden later, ook na den dood van den eersten maarschalk, de belangrijkste politieke functies gereserveerd. Overste Koe nu, voortkomende uit de oude Pilsoedski-garde, is ondanks zijn militaire loopbaan en scholing feitelijk een „beroepspoliticus" gebleven, die dea staat later op ander Uureiin diende, dat niets te maken had met legerzaken. Zoo goed als wel bebeschouwd óók Pilsoedski tenslotte publicist, partijleider en diplomaat werd. Daarentegen is de tegenwoordige maarschalk Smigly-Rydz, veel meer militair uit-één-stuk gebleven. Hij bezit onder de Poolsche soldaten een groote populariteit; hij is van eenvoudige afkomst, maar bleef ondanks zijn machtige positie de eenvoud en gemoedelijkheid zelve. Nu hij een beroepsofficier van de leiding vam het regeeringskamp ontheft, blijkt weer eens te meer de almachtige rol vam het leger als de beslissende instantie in den Poolschen staat. Meer dan ooit doet zich thans, waar bijzondere autoriteit verboden is, de invloed der generaals gelden! Men vindt hen aan het hoofd van het kabinet en het mi nister ie van binaienlandsche zaken, aan den spits van patriottische organisaties en in de leiding van staateinstellingen en regeeri.ngspartijen. Met niin macht is ook hun ver antwootr del ij k Leid grooter geworden. Dat deze tot een last kan uitgroeien, zal de toekomst wellicht spoedig duidelijk maken. (Nadruk verboden.) --- AAN DEN HANDEL AAN DEN HANDEL De Meubeltoonkamers van de Fa. G. v. d. VOORT & ZOON Utrecht in, en PRONK'S GROSSIERDE RIJEN, Nieuwstraat 19—19a—26, Den Haag, 2796 ZIJN DONDERDAG A.S. WEGENS OVERLIJDEN van den Firmant, den Heer W. v. d. Voort, — DEN GEHEELEN DAG GESLOTEN --- Advertentie SPEC. AANBIEDING LINOLEUM INLAID f zoolang de voorraad strekt) LINOLETTE 87339 183 c.M. breed p. Meter ƒ 1.25 KURKLINOLEUM 183 c.M. breed p. Meter ƒ 1.60 200 c.M. breed p. Meter ƒ 1.75 INLAID HOUTNERF extra zware kwaliteit 200 c.M. breed, per Meter ƒ 2.60 GRATIS MAATNEMEN GRATIS BEGROOTING P DvHAXSELTiZ" «• TEL. Traml. 3 £ 78-9. 33 12. »3 ' ■ 20 • Bus K. ANTHRACIET Belg. Anthr. 12/22 ... ƒ 1.80H.L. Belg. K.W. 20/30 30/50 ƒ 2.— H.L. 1 & Belg. 20/30. 30/50 ƒ 2.15 H L. 1 s. Wales Anthr. 20/30 ƒ 2.35 H.L. FRANS R0M1JN EN ZN. Hoefkade 191, Tel. 112440 STROOIKAARTEN bedrukt per 1000 ƒ 1 -30 pee 5000 ƒ 4.75 Kwitanties per 1Ó00 ƒ 3. —. Populierstraat 72, Telefoon 331309. MAISON SIM0N1S, HYGIËNISCHE ARTIKELEN, Regentesselaan 375A. --- DE MAAN ZEISSPLANETARIUM HAAGSCHE COURANT Eiken werkdag 3.45 en 8.15 uitgezonderd Maandag- en Vrijdagmiddag demonstratie met voordracht ove»; DE MAAN Toegangsbewijzen a f0.50 aan het loket .Planetarium" van de bureau* „Haagsche Courant" Wagenstraat 37 Woensdag 16 Febr. 8.30 uur TWEEDE Voordracht WEREtDVAN DE SPIRAALNEVELS Eiken Zondagochtend 11.45 ALGEMEENE DEMONSTRATIE VAN DEN PLANETARUMHEMEL Alleen 'sZondags toegangsbewijzen a t 0 50 aan den PLANETARIUMINGANG GROOTE MARKTSTR. 39 --- RECHTZAKEN. Arrondissememts-rechtbank SMAADSCHRIFT. HONDERD GULDEN BOCiJ GEEISCHT. De administrateur der Arnhemsche «rkestvereeniging, E. E. te Arnhem, heeft zich 'wegens smaadschrift te verantwoorden gehad. Een kok hier ter stede had deswege een klacht ingediend. Deze had op 13 Juli j.1. van een concurrent een brief ontvangen, die bij dezen in de bus was geworpen, en waarin, in antwoord op door den concurrent niet gevraagde informaties, allerlei mededeelingen voorkwamen van hoogst beleedigenden aard voor klager en diens echtgenoote. Op beider zedelijk gedrag zou nog al wat aan te merken zijn, de man zou zelfs zedenmisdrijven hebben begaan en daarvoor zijn gestraft, enz. De concurrent van den beleedigden klager verklaarde als getuige, omtTent dezen nimmer informaties te hebben ingewonnen. Hij had het zijn plicht geacht, hem met den inhoud van den brief bekend te maken. Verdachte ontkende den brief te lebben geschreven. Er was na vroegere vriendschap met den beleedigde •wel verwijdering tusschen dezen en verdachte ontstaan, het lag echter niet in diens karakter, om daarop te ireageeren met dergelijk minderwaardig geschrijf. Als deskundige werd gehoord de inspecteur van politie Waltman, die door vergelijking met schrijfproeven 'door verdachte afgelegd en diens handschrift op de enveloppe van den brief, tot de conclusie was gekomen, dat niemand anders dan verdachte de schrijver kon zijn. De brief zelf was op de schrijfmachine getikt. Ook de indeeling van een door verdachte getypten brief wettigde de conclusie, dat de beleedigende brief door veTliachte was getypt:" Requisitoir. Het O.M., waargenomen door mr. ÏTok, hechtte zeer veel waarde aan de resultaten van het schriftkundig onderzoek. Het ten laste gelegde bewezen achtende, eischte spr. wegens smaadschrift betaling van een geldboete van ƒ 100, subs. 50 dagen hechtenis. Verdachte hield zijn cmschuld vol. Pleidooi. Mr. Donath uit Arnhem, die de verdediging voerde, schetste verdachte met wien hij geruimen tijd heeft samengewerkt, als een te Arnhem te goeder naam en faam bekend staand persoon, wiens tijd volkomen in beslag wordt genomen door zijn bezigheden voor het orkest en door les geven. Verdachte beweert den avond van den dag, waarop de brief is afgestempeld (in den Haag), te Arnhem te hebben vertoefd en dat klopt met de omstandigheid, dat veTöachtes tegenwoordigheid daar vereisoht was in verband met een radioconcert. PI. oritiseerde voorts de wijze, •waarop de schrijfproeven zijn genomen. Men heeft verdachte den geïncrimineeTden brief voorgelegd en hem verzocht een zoo nauwkeurig mogelijke copie er van te typen. Is het dan een wonder, dat bij uitvoering van zulk een opdracht de copie in bijna alle onderdeelen conform is aan het origineel 1 Later, toen men verdachte heeft gedicteerd, kwamen er verschillen aan den dag. PI. stelde vooTts in het licht, dat men voorzichtig moet zijn met het beoordeelen van de conclusies van schriftkundigen, die elkaar nog al eens heftig bestrijden. Men heeft hieT niet met vingerafdrukken te doen. Hoe men hier echter ook over moge denken, in geen geval is bewezen, dat verdachte den brief heeft verzonden. PI. concludeerde tot vrijspraak, subs. terugwijzing van de zaak naar de instructie, waardoor de gelegenheid kan worden geopend, het onderzoek ook in andere banen te leiden. Uitspraak 1 Maart. WEÊENS SMAAD 25 GULDEN DOKTE GEEISCHT. Wegens smaad heeft zich te verantwoorden gehad de 47-jarige mr. Th. B., advocaat en' procureur alhier. Tegen den niet verschenen verdachte werd verstek verleend. Hem was ten laste gelegd, dat hij tijdens een op 24 September j.1. gehouden zitting van den Raad van tucht van het Nederlandsch Instituut van Accountants in tegenwoordigheid van leden van dien raad en van anderen ter toelichting van een door hem ingediende klacht tegen een accountant van een bij de behandeling van d^eze zaak gehoorden getuige, een bedrijfsleider zou gezegd hebben, dat deze in de gevangenis had gezeten. Als getuigen werden gehoord de accountant, H. N. J. K. en diens raadsman en mr.. Oppenheimer, advocaat en procureur alhier, die hem in de zaak voor den Baad van Tucht had bijgestaan. Beiden verklaarden als getuigen, dat verdachte zich had geuit in bewoordingen als in de dagvaarding genoemd. De bedrijfsleider had een klacht bij de justitie ingediend. Het O. M., waargenomen door mr. Blok, het ten laste gelegde bewezen achtend, eischte terzake tegen verdachte betaling van een geldboete van ƒ 25. BELEEDIGING VAN MINISTER COLIJN. Voor het gerechtshof te Amsterdam stond terecht de leider van ,,Zwart Front" A. J. Meijer, die zich te verantwoorden had wegens beleediging van minister Colijn. De rechtbank te Utrecht had hem tot ƒ 1000 boete, subs, drie maanden hechtenis veroordeeld. Naar het oordeel van de justitie, had hij z-ich op beleedigende wijze over den minister uitgelaten. In hooger beroep behandelde het hof de zaak bij verstek, daar verdachte nieit verschenen was. Het vonnis werd bevestigd. Verdachte kwam in verzet en vaindaaig stond hij opnieuw terecht. Ditmaal was hij verschenen, doch nu liet zij ; n geheugen hem Ln dein steek. Hij wist absoluut niet meer of hij de gewraakte woorden had gebeaigd. De commissaris van politie te Utrecht, mr. D. J. Hamoen, had de woorden echter ter vergadering opgeteekend. Zij kwamen volkomen overeen met de passage in de brochure, die deze verdachte later had uitgegeven en waarin hij zijn rede had opgenomen. Verdachte is reeds eerder wegens beleediging veroordeeld. De procureur-generaal eischte bekrachtiging van het verstek-arrest (/ 1000.— boete). Arrest 1 Maart. --- Advertentie ADVERTENTIEN. GELDZAKEN N.V. DE HOLLANDSCHE VOORSCHOTBANK, KRUISWEG 70 TE HAARLEM verstrekt voorschotten van ten minste ƒ 1000.— tegen persoonlijke en/of zakelijke zekerheid, hypothecaire grossen inbegrepen. 1368 Verlaagde tarieven. De Bank heeft geen agenten. INDIEN GIJ IN FINANCIEELE MOEILIJKHEDEN sij-t geraakt, wendt U dan allereerst tot de Gemeentebank van Leening te 's-Gravenhage. Adressen: 2714 a. voor geldleeningen op onderpand: Kon. Emmakade 3. Tel. 330152 Korte Lombardstraat 2. Tel. 333442 Nieuwe Havendwarsstraat 2. Tel. 110518 b. voor geldleeningen, met en zonder borg, tot max. ƒ 1000.—: dagelijks : Westeinde 40—42, Tel. 334290, 's Woensdags van 2—3 uur, gehouw Mercurius, Noordeinde 43, Kamer 3. - . N.V. Voorschotb. v.h. R'damsche Cred.bank, zond, borg v. Ambt. en Werkl. v. Rijk, Gem., Ned. Sp. en bijz. Onderw. Part. m. borg, zonder nevenverpl. Inl. v. 10-3 u. t. kant. d. Bank, 1e v. d. Boscbstr. 13 of 's w. v. 6-8 u., beh. Zat., b. d. tusschenpers. v. Heeckerenstr. 4, Wassenaar. Tel. 717309. GELD Vanaf ƒ 100.— ƒ 7.60 p. 10 m. Postz. v. antw. insl. --- Advertentie GELD fWett. tarief. Ambtenaren en gelajkstaanden ZONDER BORQ. GELDSCHIETBANK, Pr tnsegr. Ma, Tel. 110281. D«g. | 9-6, H m . en Vr. 9-4-6-9, Zat 9-2 Gelieve aan mijn. vrouw 5166 L. HUIS IN 'T VELD»—w, d. Stelt geen geld of goederen af te geven daar door mij niets wordt betaald. H. G. HUIS IN 'T VELD. GOUD Zilver, Platina, Diamanten, Paatflen_ stukken Gebit, Oude Kunsttanden, enz. fcoopen wij met 33'/., % verhooging in Oud bek. adres S. v. Gelder laatste buts Wagenstr. 191 b.d.brug ONTVETTING Neem proefbeh. Afname 4 a 5 ons' per beh. 2769 INSTITUUT MAAYEN, Koninginnegracht 83a, Tel. 111305. --- Advertentie HEDENAVOND van 6—8 uur en Morgen (TVoensd.) van 10—13 -uur laatste bezichtiging van de in de zaal v. geibouw „ST. AGNiES" a/d Beeklaan 267A (naibij WeiDnanstr.) ailhier, te honden 271)9 BELANGRIJKE TAPIJT- EN MEUBELVEILING, waarbij publiek a oontant aa^ worden verisooht: Pl.m. 200 Perz. en Oostersobe Tapijten. E enige kostbare Meubelen. Foinkeln. Naaimachines en eeniige Haarden onder volle garantie, Schilderstukken, Wollen Dekens enz. enz. Veiling Woensdagmiddag 1 uur. SPORTMASSAGE 22 Noorderbeekstraat 22. --- HOOFDPIJN //S Zoo'n knellende HOOFDPIJN zoo'n doffe pi|n, die als een band om Uw hoofd ligt, die het gevoel geeft alsof Uw hoofd in 'n schroef geklemd zit, dat is een van d_® vele vormen van migraine of zenuwhoofdpijnen, waaraan tegenwoordig zoovelen lijden. "AKKERTJES" brengen ook hier uitkomst, de bijzondere bestanddeelen, welke "AKKERTJES bevatten, (een vinding van Apotheker Dumont) verdrijven zenuwhoofdpijnen verrassend sneL Neem ook bij Zenuw- en Rheumatische pijnen» AKKERTJES AKKER-CACHETS !2*hjkt(in fiaMtn buis] t/rthtt 32e met inhoud overhandigd. voor zijn medewerking bij het instudeeren van de oefeningen op muziek. Tusschen de bedrijven door werd er lustig gedanst, zoodat het naar veler zin te gauw 12 uur was. op welk uur door den voorzitter, met een woord van dank aan allen, gesloten werd. Al met al een avond, waarmede het bestuur den W.I.K.-leden veel genoegen heeft gedaan. DAMMEN. Kampioenschap van Nederland. Aan den wedstrijd om het persoonlijk kampioenschap van Nederland zullen dit jaar 12 spelers deelnemen, n.1. A. K. W. Damme, R. C. Keiler (titelhouder), C. J. T.ochtenberg, F. Raman, W. Rustenburg, .1. H. Vos (allen Amsterdam) ; A. de Graag (Heusden); H. Kinnegin (Rotterdam) ; B. Dukel, A. Ligthart, C. Suyk (allen IJmuiden) en P. J. van Dartelen (Zandvoort). Raman en Kinnegin zijn de eenigen, die den titel van meester niet voeren en spelen mede op uitnoodiging van den Nederlandsehen Dambond. De wedstrijden zullen Zondag te 11 uur aanvangen in „Parkhotel" te Amsterdam --- ONDERWIJS EN KERK EXAMENS. — Universiteit te Leiden. Doet. ex. gemeeok. mejw A. B. J. de V ries te HïIJegersberg. — R. K. Universiteit. Geslaagd voor het Kandidaatsexamen in de klassieke taal- en letterkunde mej. Chr. H. M, Barendse te Nijmegen. Professor dr. E. C. van Leersum. f Heden is in zijn woning, „Huize Margaretha", te Leersuim in den leeftijd van 76 jaar plotseling overleden prof. dr. E. C. van Leersum, oud-hoogleeraar in de pharmaoognosie, pharm acotherapie en geschiedenis der geneeskunde aan de Rijksuniversiteit te Leiden en oud-directeur van het Nederlandsch Instituut voor de VoJksvoeding te Amsterdam. Privaat-docent voor belastingrecht aan de Rijksuniversiteit te Leiden. De heer A. J. van Soest te Voorbuirg heeft als privaat-docent voor het belastingrecht aan de Rijksuniversiteit te Leiden heden aijn oollegee aangevangen met het geven van een openibare les in het kliein-auditoriuim van die academie, met als onderwerp: „Voorwaarde en belastingrecht". --- Advertentie Mr. Drs. A. MIETE >>L. v. Meerdervoort 247, tel. 333137 ADVIES ƒ1.50. 2S28 Kant. dag, 9-4, W. en Za. ook 7J-9 GOUD ZILVER {SIERADEN DIAMANT koopen wij & hooge prijzen! PRINSESTRAAT 86 Fa. TEERLINK. Vertrouwd adres. INRUIL extra hoogen prijs. 8733S „SUN RISE" Wales Anthraoiet, de ideale brandstof, 5193 afini. 20/30 ƒ2.30 iper H.L. BENSCHOP, Amalia v. Solmsstraat 37, Telef. 771820. Duinoord's Meubelhuis Th. QUIK, beëedigd Taxateur v. Boetzelaerlaan 198. van 10—6 uur, Tetef. 563517, heeft spot koopjes. Kachel compleet 6.60. ,,Jaarsma" Vuihaard 22.50. Eiken Lits-Jumeaux 7.50. Twee-pers. Ledikant met spiraal 4.-, 5.-. Een- en 2-pers. Kapokmatrassen s,-, 8.-, 10.-. Waschtafels 1.-, 2.- enz. Hoekstoelen 2.25 p. st. Twee stel Overgordijnen 5.-. Ameublement 15.t. Karpetten 2.-, 3.-, 14.-. Twee- en 3-pits Gasstelen 3.-, 4.-. Kaplampen 75 ct., 1.75, 3.- enz. Kamer Zeil 2.-. Spiegels 50 ct. 1.- enz. Stoelen 5o ct, per stuk enz. enz. 2771 HYGIëNISCHE verpakte Patent Geneesmiddelen. Spreekuur dia.g. 3—7> ouds bekend: JOTA, Koningstr. 48A, 2 x beljlen. ---