Een kaartje naar Tombouctou. I. EOTT1SDAM, 22 Augustus De figaro bevat een belangrijk artikel over Je bekeering van Afrika , waartoe naar het oordeel van het blad een spoorweg door de Sahara de noodzakelijke voorbereiding zal zijn. Dit artikel is rijk aan treffende bijzonderheden, en wanneer wij hier een groot deel ervan laten volgen , zal de lezer het ongetwijfeld met evenveel genoegen lezen, als wy gedaan hebben. Na te hebben aangemerkt, dat de Afrikaansche quaestie thans aan de orde van den dag is, gaat het blad als volgt voort: EDgeland, Duitschland, België trachten in het Afrikaansche vasteland door te dringen. Frankrijk ia verplicht niet achter te blijven. Het uur van handelen is gekomen. "VVare men eenige da^en geleden niet teruggehouden door den eerbied in de Basiliek opgelegd, waarin de welsprekende stem weerklonk van hem, dien de Arabieren reeds den grooten Kardinaal noemen, luide toejuichingen zouden kardinaal Lavigerie begroet hebben. Het auditorium hing aan zijne lippen, toen hij de rol aantoonde, welke voor den godsdienst en Frankrijk is weggelegd, die namelijk van aan den dood en de slavernij ongelukkige volken te onttrekken, die thans bij honderdduizenden gedecimeerd worden door troepen Muzelmannen, welke, van geperfectioneerde vuurwapenen voorzien, ginds op de menschenjacht gaan , zooals wij op de hazen jagen, de grijsaards vermoorden en al wat krachtig en sterk is in slavernij wegvoeren. Ter eere van de Fransche pers moet gezegd worden, dat zij zich eenstemmig vereenigd heeft met de gevoelens van den grooten Kardinaal en zijn onmetelijk succes geconstateerd heeft. Ik ben er van overtuigd, de dag is nabij, waarop het kardinaal Lavigerie gegeven zal worden, even gelukkig te zijn als de prior van het klooster te Rabida, toen hij Christophorus Columbus in zijn armen drukte, terwijl hij van hom vernam, dat hij het kruis in een nieuwe wereld geplant had. AVij zullen hem op het strand van Cabra (haven van Tombouctou), de eerste stoomboot zien zegenen van de Nigervloot, welker machines aan de Seine vervaardigd en door den spoorweg aangebracht, op den Niger een Fransch schip zullen doen varen, dat de driekleur in top voert, welke het reddende kruis in haar plooien verbergt. Op dien dag zal hg in de vervoering zijner dankbaarheid op zich het woord der H. Schrift mogen toepassen: „Liberavi de servitute omnes gentes." Ik heb alle volken van de slavernij verlost. De groote stroomen zijn de door de natuur geschapen wegen om de beschaving met al de ontdekkingen der nijverheid en wetenschappen in het hart der onbekende vastelanden te doen doordringen. De Niger is een der grootste stroomen der wereld. Hij is meer dan duizend mijlen lang en op sommige plaatsen verscheidene mijlen breed. Hij ontspringt in het uiterste oosten van de bergketen, die op Senegambië uitloopt, en stroomt uit het bekken van den Senegal eerst naar het noorden, nygt met een groote bocht naar het oosten en loopt vervolgens naar het zuiden om door een onmetelijke moerassige delta van honderd mijlen in den Atlantischen Oceaan te vallen. Tombouctou bevindt zioh in het middelpunt van de buiging, die de Niger maakt naar het noorden op de grens van de Sahara. Voor Tombouctou is de Niger bevaarbaar voor de grootste booten 500 mijlen ver; vervolgens wordt de scheepvaart, nabij Boussa, gedurende zekeren tijd door snelle stroomingen belemmerd. Daarna wordt de stroom weer bsvaarbaar tot nabij den Oceaan, waar de vaart door zandbanken, met een tropischen plantengroei bedekt, zoo niet onmogelijk, ten minste zeer gevaarlijk wordt gemaakt. De bemanning der schepen, die aan de schipbreuk ontsnapt zijn, nemen de kiem in zich op van de moorddadigste koortsen uit de slijkmassa's, voortgekomen uit de ontelbare kanalen, die door de beweging van eb en vloed aan de brandende zon van Afrika zijn blootgesteld. Op het vasteland van Afrika vindt men bijna overal hetzelfde; de hoogvlakten in het binnenland zijn gezond, de kusten zijn ongezond. Terwijl in Amerika, de St. Laurensrivier, de Mississippi en de Plata de grootste schepen laten binnenkomen , hebben al de stroomen van Afrika aan hun mond versperringen, welke den toegang zoo liet onmogelijk, dan toch altijd zeer moeielijk en ^eer gevaarlijk maken. De door de Datuur gebauwde wegen zijn voor de beschaving gesloten en beroof 611 dat vasteland van den gemakkelijken omgang mot de andere natiën ; hebben er een voorbee'^ van in ^ en Senega , Waar wij verplicht zijn gewee&i den spooiweg van St. Louis naar Dakar te bouweü, om de versperring van St. Louis te vermijden. De Niger doorloopt meer dan 1000 mijlen lang een onmetelijk land, bevolkt met 60 of b0 Eiillioen zwarte menschen, die reeds een soort van betrekkelijke beschaving bezitten maar schier geheel beroofd zijn van alle producten der Europeesche nijverheid, welke zij slechts door de karavanen i Q zeer kleine hoeveelheid en op kostbare wijze Verkrijgen. Evenzeer kunnen zij slechts voorwerpen van waarde en van geringen inhoud uitvoeren , maar de locale handel langs den Niger, een ware binnenzee, is aanzienlijk; tusschen Jeune en Tombouctou heeft Gallis vloten ontmoet van 60 a S0 rijk beladen schepen. „Deze schepen zijn, zegt hy, een soort van lange arken van 80 a 100 voet; hun tonnemaat gaat dikwijls over de 100.000 kilo's." Zij voorzien aanzienlijke steden, als Sego, Jenné etc., aan de oevers gelegen of meer in het binnenland, maar die volgens da verhalen der reizigers zeer aanzienlijk zijn. Clapperton schat den omtrek van Kano op 10 of 12 mijlen, en Lander zegt van de stad Iaourië: deze stad heeft een wonderlijke uitgestrektheid; hare muren, 20 of 30 mijlen lang, zijn hoog en sterk, ofschoon van aarde gebouwd; zij heeft 8 ruime ingangen of goed verdedigde poorten." Sokotou, hoofdstad der Staten van Haoussa, telt 80.000 inwoners. Als de transSahara-spoorweg is gebouwd, zullen die volken vijf dagen van Parijs wonen , en wij zullen bij hen kunnen brengen al de producten onzer nijverheid met alle hulpmiddelen der beschaving, der wetenschap , des stooms en der electriciteit, en wij zullen hun een natuurproduct brengen, dat hun ontbreekt en dat op sommige plaatsen slechts tegen een fabelachtigen prijs te krijgen is, 100 francs het kilo, nl. het zout, dat nu op don rug dor kameelen vervoerd wordt, en de reizigers schatten het verbruik voor 80 millioen menschen op 160 millioen kilo's, dat ia een dagelij ksche lading van 44 waggons. En in ruil daarvoor zullen wij uit Westelijk Soedan halen (zoo heet het gedeelte van het Afrikaansche oostland, dat besproeid wordt door den Niger en zijn talrijke nevenrivieren) het katoen, in den natuurlijken staat en van uitmuntende qualiteit, vervolgens al de producten der tropische landen, de oliën, de gommen, het caoutchouc, de huiden, de olifantstanden, verfstoffen , dadels en eindelijk het goud. De bevolking der oevers van den Niger bestaat uit twee soorten : het zwarte inlandsche ras, verreweg het sterkste, in den regel zachtaardig, gehoorzaam, levend onder het juk van een menigte koninkjes, een soort van bijna altijd eifelijke dorpsburgemeesters of liever foedale baronnen, die een absolute macht hebben over hunne onderdanen en met nog meer gemak over hun hoofd beschikken als wij over dat van een hond. Deze regel is bijna algemeen van af de kust der Achantis en van Dahomey in het Westen tot aan Ugando in het Oosten. De negers zijn afgodendienaars. Op de tweede plaats een veroverend ras, dat iederen dag vorderingen maakt, dat der Fellam, een Muzelmansch, oorlogszuchtig, bloeddorstig ras, eens kruising van Arabieren uit de woestijn en negers, uit wier midden vooral de menschenjagers en de slavenhandelaars voortkomen. Nu de Islam in het Oosten stationnair en ingeslapen schijnt te zijn, verovert het dagelijks door de sabel der Fellam nieuwe volksstammen, die zich scharen onder den standaard van den profeet. Dit is op godsdienstig gebied een verschijnsel, dat de menschen, die de gebeurtenissen weten te voorzien, ernstig bezighoudt. Ziedaar in eenige trekken het punt, waar wij zullen doordringen, wanneer wij slechts willen, en dat in eenige dagen reizons voor onze industrie onbegrensde bronnen opent en aan de kolonisatie een gezond land en een ontelbaar aantal menschen levert. De afstand der Middellandsche Zee tot Tombouctou is 500 mijlen. Reeds zijn 80 mijlen spoorweg, tot uitgangspunt dienende, in werking, van de genoemde zee tot aan Biskra. De spoorweg van Samarkand, die door de Russen in 3 jaren tijds gelegd is, is meer dan 2000 mijlen lang. Nu gaat de schrijver de vraag beantwoorden, of de aanleg van een trans-Sahara-spoorweg, d. i. een spoorweg door de onmetelijke zandwoestijn de Sahara, mogelijk is. Zijn antwoord geven wij in het volgende nummer. --- BUITENLAND. Politiek Overzicht. Welk een sluier van geheimzinnigheid heeft de heer Crispi om zijn reis naar Friedrichsruhe gewikkeld! Dat is natuurlijk niet het minst gedaan om meer opzien te baren, en daarenboven.... prins Bismarck is immers ook steeds geheimzinnig. Ditmaal schijnt deze er pleizier in gehad te hebben, zijne N. A. Z. openlijk te doen verklaren, dat Crispi met een politiek doel naar den Duitscben kanselier is gegaan. Alsof men dat niet op de vingers kon natellen! De Fransche pers is reeds druk bezig, om aan den mysterieusen sluier te rukken en te trekken, teneinde er een oogslag doorheen te werpen. Zij meent de zaak gevonden te hebben ; wij willen de waarheid harer mededeelingen evenmin in twijfel trekken als er geloof aan hechten, maar ze penvoudig als kennisgeving aannemen. De gansche reis moet volgens haar zeggen draaien om een onzichtbare spil, die ergens aan de Roode Zee in het zand steekt. Twee Joo-en voor de Italiaansehe minister-president de°nederlaag van Sagaretti bekend maakte, droeg hij de Jobstijding reeds in den zak, vanwaar zij een merkwaardigen invloed op de zenuwen des heeren Crispi scheen uit te oefenen, iets wat in de oogen der ambtenaren van zijn departement steeds een hoogst onaangenaam verschijnsel is. Deze bureaucraten hebben immer een leve dige herinnering behouden aan de uren, welke volgden op de ontvangst van het bericht der nederlaag te Do"ali, toen hun waardige superieur, reeds bij voorbaat woedend over de aanvallen, waaraan hij dientengevolge in de pers zou blootstaan' de fiolen zijns toorns met kwistige hand over hunne arme schedels leeggoot. Nu, het is ook geen aangenaam vooruitzicht, eene nederlaag te moeten bekend maken aan een ander, te meer als die ander een volk van dertig millioen zielen is, en men daarbij de kans loopt, de leugen nog spoedig ontdekt te zien van een verraad, dis om de zaak te vergoelijken wordt opgedischt. Voorts was ook Crispi's.... wij zullen maar signora zeggen , niet te Rome, en booze tongen willen beweren, dat geen ministerieel besluit wordt genomen , zonder de goedkeuring dier dame , welke zich thans te Carlsbad bevindt. Er had dus eene wisseling van cijferdepêches plaats tusschen Rome en Carlsbad, en weldra had in het ministerie van buitenlandsche zaken eene beraadslaging plaats, waarin men de netelige quaestie der nederlaag besprak. Koning Umberto hoorde van een zijner ministers, die hem op de hoogte der zaak houden (en hiertoe behoort de premier niet), dat men dit kapittel behandelde en ontbood onmiddellijk zijn eersten minister, die, naar men verzekert, een dier losbarstingen van toorn moest verdragen, welke voor 's konings gezondheid zoo nadeelig zijn. Wat er nu gebeurd is, weet men natuurlijk niet, maar zeker is het, dat de heer Crispi naar zijn Pruisisch model is gereisd. Het is dan ook eene vreemde omstandigheid , als men geld en soldaten heeft opgeofferd, Mogendheden zelfs getrotseerd, om een zandstrook in bezit te nemen , en dan ten slotte nog met een contract opgescheept te zitten, dat iemand elk oogenblik verplichten kan, al zijne soldaten uit de Roode Zee te laten komen en ze ter beschikking van Von Moltke — pardon, van graaf Von Waldersee te stellen. Een der Duitschofficieuze bladen wijst er categorisch op, dat de politieke toestand van Europa niet van dien aard is, dat men de toekomst gerust kan tegemoet zien. Het blad wordt tot dit, hetzij gemeend , hetzij gelegenheids-pessimisme geleid door de overweging der spanning tusschen Frankrijk en Italië naar aanleiding der Massowah-quaestie en door de ontwaking van het Boulangisme in Frankrijk. Wat van de voorlaatste alinea waar is, laten wij in het midden; hetgeen zijn ontstaan aan fantasie te danken heeft, hebben wij eenvoudig weergAg»*'»!» Een feit is het, dat mondelinge besprekingen tusschen Duitschland en Italië plaats hebben, en dat de heer Crispi er op gespitst was, onderweg den Oostenrijkschen kanselier, graaf Kalnoky, aan te klampen. Een weinig geduld dus. 3tali£ (Particuliere Correspondentie). Men schryfc ons uit Rome dd. 19 Aug.: De anti-Katholieke vervolging op het gebied der school begint zich meer en meer te openbaren. Tot nu toe werd aan de Fransche nonnen het recht verleend te doceeren in de scholen , door haar opgericht of waar zij waren toegelaten. Of dit nu geheel en al overeenkomstig was met de reglementaire bepaling der schoolwet, weet ik niet, maar zeker is het, dat tot nu toe de regeering het duldde, en de ouders der kinderen er zich tevreden mee toonden. Crispi heeft dit doen veranderen, en, dank zij zijn invloed, is dit jaar aan de religieusen, in strijd met de aloude usance, het diploma tot doceeren niet uitgekeerd. De nonnen bewezen, dat, aangezien men haar tot het examen heeft toegelaten, men haar jaren lang het diploma heeft uitgekeerd en zij jaren lang hebben gedoceerd, de quaestie reeds is geprej udiciëerd. Het ministerie, departement schoolwezen, heeft kort en bondig geantwoord: Bestudeer de wet — zij verbiedt het — en eene commissie is benoemd om dit „nonnen -onkruid" overal uit te roeien; slechte voorteekens! De Staatsschool is in liberalen zin, natuurlijk het beste wat er uit te denken is. Ziehier echter, hoe de Perseveranza de Italiaansehe Staatsschool beoordeelt: „In Ita'ië is de waanzin om wetten te maken, te reglementeeren, te notificeeren, te modifiëeren, een ongeneeslijk kwaad op elk gebied der administratie ; op dat der opvoeding is het een doodend systeem. Dit of dat studievak heden verwerpen, morgen aannemen, van de strengheid van Bonghi overgaan tot de anarchie van Baccelli, elk jaar een nieuw systeem opbouwen en het oude afbreken, is iets erger dan 4e wanorde; het is in de ziel van degenen, die studeeren, de wortels planten van wantrouwen en scepticisme met betrekking tot hetgeen men hun verklaart, als noodzakelijk voor hunne ontwikkeling; het is niets minder dan de hqogtö en laagte van den stadie-barometer te doen afhangen van Ijet op- en aftreden van verschillende miniateriëa!" Deze bekentenissen zijn zeker merkwaardig, en men verwondert zich dan nog, dat de ouders liever aan de Jesuïeten dan aan den Staat hunne kinderen toevertrouwen. De Italiaansehe Staatslieden kunnen het niet laten, alle gelegenheden waar te nemen om eenige nare en dwaze dingen te zeggen, ter beschimping van de vorige meer Katholieke tijden. Te Camerino is een expositie geopend. Dit p'aatsje ligt in de buurt van de Adriatische Zee , dicht bij Aquila en Macerata, een onbeduidend nest, bewoond door zeer goede en brave menschen. Dat deze schepsels nu een expositie organiseeren is hun niet kwalijk te nemen. Het is beter zijn tjjd en zyn geld zoo te verbruiken dan in allerhande andere dwaasheden. Dat zij de ministers hebben geïnviteerd, is tevens begrijpelijk, en dat Grimolda, die van feesten houdt, er heen is gegaan, is ook vergeeflijk — maar hoe is het te bestempelen, dat een minister, een man, die gestudeerd heeft, vele toosten met een langen toost beantwoordende, zich na allgewone wederzijdsche ophemelingen als volgt uitdrukt: „ Do oude corporatiën oefenden eene bescherming en eene liefdadigheid uit, die egoïstisch was — de moderne wereld wil coöperatieven arbeid ! „ Het moderne Italië zal zoo lang bestaan als er Italiaansehe harten kloppen!" Welk een bombast! Om een denkbeeld te geven van den toon, die begint te heerschen, zelfs in de telegrafische depêches, diène het volgende. De Popoio Romano laat zich uit Berlijn telegrafeeren, dat do sultan, aangehitst door Frankrijk, zal protesteeren tegen het inbezitnemen door Italië van Massowah — en tot opheldering daarvan volgt de volgende zinsnede: „ Dat zal eenige verkoeling tusschen de twee kabinetten teweegbrengen, maar de platonische protesten van den sultan zullen dezelfde waarde hebben als die welke de Paus geregeld uit tegen het bezit van Rome door Italië." Sultan, Paus, Massowa en Rome worden op een lijn gesteld! Wie weet of de ongerechtigheid begaan in de beide gevallen, zoowel wat betreft Massowa als wat Rome aangaat, niet dezelfde gevolgen zal hebben. De wereldpolitiek kan nog vreemde oplossingen voorbereiden. Iedereen is hier overtuigd, dat Bismarck Italië gebruikt om de kastanjes uit het vuur te halen, en dat, zoo haast de Oostersche quaestie zal zijn geregeld, men Italië aan zijn lot zal overlaten! Overigens, Gods hand toont zich reeds; de letters van dit artikel waren nog niet droog of er kwam bericht uit Afrika. Het gaat slecht met de Afrikaansche zaken. De beschermers moeten beschermd worden! De telegraaf zal het u reeds gemeld hebben. De Italiaansehe strijdkrachten zijn door Debeb, een koeien- en ossenroover, met wien de Italianen een bondgenootschap hadden aangegaan, geslagen tn Sasanuta. een klein ulaatfie, van een fort voorzien. De zaak is geloopen, zoo als het in barbaarsche landen toegaat. Volkeren, die slechts van veeteelt leven en nomaden zijn, worden geregeld en noodzakelijk door de bergbewoners leeggeplunderd. Van tijd tot tijd moeten zulke „Debeb's" zich van voedsel voorzien, iets wat zij in de bergen niet kunnen bekomen, en dalen dan in de valleien af en nemen koeien, schapen en varkens mee als winterprovisie. Het was zoo van af de oudste tijden, en het zal zoo blijven tot aan het eind der eeuwen. Zoo iets te verhinderen , is onmogelijk; men moet of de bergbewoners uitmoorden öf ze tot slavernij, en als verzachtenden vorm tot „servage" neerdrukken gedurende den minderjarigen kindsheidstoestand der bevolking, ten einde langzamerhand door gedwongen cultuur, even als het gaat met onze kinderen, door gedwongen kerk en schoolgaan , de wilden tot beschaving, in materiëelen zin te brengen, en tot zedelijk leven door de invoering van het Christendom. De Italianen willen in Afrika het stelsel van Jean Jacques Rousseau, het stelsel der revolutionairen, het contrat social, tospassen. En zie , wat is gebeurd? Dsbeb, met wien men een „contract" had gesloten tegen den koning van Abyssinië, heeft, na geld, wapenen en decoratiën te hebben ingepalmd , het contract dadelijk verbroken. De Assaortijnen, met wie eveneens een contract was gesloten, zijn gedurende het gevecht te Saganuta naar den vijand overgeloopen. Ziedaar de menschelijke natuur in haar verwilderden toestand. Zoo waren onze voorvaderen in Europa, toen nog geen Christendom bestond. Zoo zijn heden de wilde stammen van Afrika, en zoo zullen morgen de Europeanen weer zyn bijaldien men voortgaat contracten als de September-conventie, die de Pauselijke Staten beschermde , te breken, met nog meer lichtvaardigheid dan het Debeb en de Assaortijnen deden. U over dit militaire feit te onderhouden, ?al wel onnoodig zijn. Algemeen is men verbaasd over de totaal onpractische militaire handelwijze der Italianen. Zij liooren te Massowah, dat op 130 kilometers afstands Debeb voornemens is een ra?:ia aan te richten. Zij willen dit verhinderen, zenden niet goed geoefende troepen naar de Baschi-Bazuk henen ; in plaats van spoedig te handelen. '^en zij zich onderweg ophouden en iomen te laat. In stede van ter^g te keeren, verdoelen zij uunne krachten; 100 man vallen het fort aan, 400 staan daar buiten; de 100 man komen in benauwdheid, de 400 komen hen niet ter hulp, maar allen laten zich öf in stukken hakken öf op den loop jagen. Bijbelsche geschiedenis! De roede des Heeren straft Saul! Wanneer zal David opdagen? — De Observateur francais ontvangt de volgende depêche uit Rome: „Overeenkomstig onze vroegere inlichtingen zijn de onderhandelingen tusschen het Vaticaan en Duitschland omtrent eene aannemelijke combinatie voor de reis des Duitschen keizers naar Italië, geslangd. Een brief van Bismarck heeft het Vaticaan doen besluiten die reis naar Rome aan te nemen. Da Rijkskanselier verklaart in dien brief, dat Duitschland het Romeinsche vraagstuk voorbehoudt en deze reis geen enkel karakter zal geven, dat de rechten van den H. Stoel zou kunnen te kort doen. De reis zal dus plaats hebben, en de onderhandelingen worden voortgezet betreffende den vorm van het bezoek." i?ranKrijK. (Particuliere correspondentie.) Men schrijft ons uit Parijs d.d. 20 Aug.: Ik had niet gedacht, dat mijne vermoedens zich zoo spoedig zouden hebben verwezenlijkt, toen ik in mijn vorigen brief zeide, dat ons wellicht nog andere tegenstrijdige berichten in het vooruitzicht lagen. De pennenstrijd is nu uitgebroken tusschen de Mosk. Wjed. , het orgaan der Russische regeering, dat beweert, dat een Russisch-Duitsch handelsverbond te Peterhof zou zijn besproken en reeds tot een voorloopig onderteekend protocol zou hebben geleid, en de officieuze Nordd. Allg. Zeitung , Bismarck's tolk, die verklaart, dat dit bericht ten eenenmalo uit de lucht is gegrepen. Het is kwalijk aan te nemen, dat eene zoo belangrijke onderhandeling zonder voorkennis van den Staatskanselier zou zijn gevoerd, maar daar deze wel eens voor gewoonte heeft de kostbaarste waarheden voor leugens uit te maken, is het geraden, de twee genoemde bladen elk aan zijn eigen beweringen over te laten. Zeer natuurlijk heeft de zaak de aandacht getrokken van de Fransche pers, die steeds met een angstig oog gadeslaat al wat er in Duitschland voorvalt. Hoe verschillend is hare houding tegenover dit Rijk vergeleken bij die, welke zy tegenover Italië heett aangenomen ! Wordt Crispi in geen enkel opzicht gespaard, en behandelt men Italië met een soort van meedoogende minachting , tegenover het trotsche Germanië daarentegen houdt men het beginsel van gematigd* beoordeeling en internationale plichtsbetrachting zorgvuldig in het oog. Beter ware het misschien sommige feiten stilzwijgend voorbij te gaan dan ze in een overdreven zin welwillend te beoordeelen, zooals het geval is geweest met de weinige woorden, die de Duitsche keizer onlangs te Frankfort aan de Oder heeft uitgesproken, die voorwaar weinig vredelievend zijn geweest, toen hij nl. verklaard heeft, dat al de Duitsche legerkorpsen en de 42 millioen Duitsche onderdanen zich liever tot aen laatsten man toe zouden laten verdelgen, dan van het kleinste deel van het overwonnen grondgebied afstand te doen. Zoodanige verklaringen klinken fraai op een gastmaal als de hoofden soms wat verhit zijn, maar zij zijn meestal slechts ijdele woorden, die door latere gebeurtenissen worden gelogenstraft. Men herinnert zich slechts het „ geen steen onzer vestingen , geen duim vans ons grondgebied" van Jules Favre, en iets dergelijks, dat ook keizer Frans Josef van Oostenrijk had verklaard, hetgeen niet heeft belet, dat hij na Sadowa de onderdanige dienaar is geworden van den overwinnaar. Hot spreekt dan van zelf, dat het ontslag van veldmaarschalk Von Moltke, hoewel het wegens diens zeer gevorderden leeftijd in den loop lag der wereldsche zaken en eiken dag te voorzien was, hier in het breede is besproken, maar het moet worden gezegd, bij deze gelegenheid heeft het Fransch karakter zich opnieuw niet gunstig heeft doen kennen. Zoolang aan Voa Moltke de leiding der Duitsche strijdkrachten uitsluitend was opgedragen, was iedereen van verwondering weggevoerd over 's man3 militaire talenten, maar nauwelijks in hij van het Staatstooneel verdwenen, of men trekt ze reeds in twijfel, bewerende, dat zijne herhaalde ovei'winD ; ^„ en ' hoofdzakelijk aan zijne hardnekkig» volharding maar nog veel meer aan Zedige oorlogskansen moeten worden toegeschreven. Dit is misschien slechts eene zijdelingsche beleefdheid jegens zijn opvolger den graaf Von Walder3ee, voor wien het thans aan loftuitingen niet ontbreekt, maar ook deze hebben hare keerzijde , daar men hem te gelijk op ééne lijn stelt met den tegenwoordigen militairen bevelhebber van Straatsburg, den generaal du Verdy du Vernois, den rechtstreekschen afstammeling eener familie van Fransche Hugenoten, die indertijd naar Duitschland i9 uitgeweken. De ingeboren liefde voor het oorspronkelijk Fransche bloed drijft hier misschien wel eenigszins boven .... Terloops moet ik hier oen gerucht Teiittelden , ofschoon het van vele zijden \vordt tegengesproken , als zouden d_^ ie ministers, en o. a. Ireyoinet en Lo^j.^ er 8 terk toe overhellen, Boulange^ in z ;j n m iiit a iren stand te herstellen, 'üê mogelijkheid kan ik niet ton eenenmale verwerpen , omdat ik van iemand weet, aan wien Floquet het zelf heeft gezegd, dat de regeering langs een zijweg wil trachten aan Boulanger een soort van voldoening te geven, om op deze wijze paal en perk te stellen aan de bewegingen, die hij voortdurend bewerkt. Het aangewezen middel zou daartoe zeer zeker het geschikste en het meest doeltreffende zijn, maar zou dan ook maar al te zeer den angst bewijzen , die Boulanger den regeeringskringen op den hals jaagt. Men zal er, zooals het hier met alles gaat, lang over pluizen en redeneeren, alvorens eene beslissing te nemoc , die dan of te laat zal komen, of overbodig zal worden, indien de generaal langzamerhand in de vergetelijkheid zal zijn geraakt. Dit laatste ia, voorloopig tenminste, nog op verre na niet het geval. Gisteren hebben ia de departementen du Nord, de la Somme en Charente Inférieure de verkiezingen plaats gehad voor he' aanvullen der In de Kamer opengevallen zetels, die de regeering onhandig genoeg was geweest op denzelfden dag vast te stellen, in de hoop, dat de nederlaag, die zij door haar onmiddeliijken invloed aan Boulangor dacht te doen ondergaan, des te meer zou uitkomen. Welnu, ik had gelijk, toen ik in mijn laatsten brief op de mogelijkheid wees, dat de ex-geuoraal opnieuw zegevierend uit de stembus zou te voorschijn treden. Voor zoover de uitkomst hedenmorgen bekend is, heeft hij overal de volstiekte meerderheid bekomen, en wel in de Somme 76.904 van de 121.955 uitgebrachte stemmen, terwijl de regeerings-candidaat er slechts 41.371 bekwam; in de Charente Inférieure 44.634, of ruim één derde meer dan zijn republikeinsc'ne mededinger, en in het Noorder departement 67.000 stemmen, een des te beduidender cijfer, omdat Boulanger, zooals men zich zal herinneren, na het jongste Kamer-incident, zijn ontslag als vertegenwoordiger van dat departement ingediend en daardoor vele kiezera tegen zich had ingenomen. Ook hier dus is de regeering volkomen geslagen; haar nederlaag is trouwens reeds bevestigd door een telegram van den prefect, die voorziet dat, in al do districten te zamen genomen, Boulanger op zich eece meerderheid zal vereenigen van een twintigduizend stemmen. De vraag is nu, hoe de regeering zich uit een zoo neteligen toestand zal redden, voor haar des te dreigender, omdat èn te Mons èn te Versailles , waar tegelijkertijd verkiezingen plaats hadden voor de algemeene raden (Provinciale Staten) nog twee conservatieven met eene aanzienlijke meerderheid zijn gekozen. Al3 men nu in het oog houdt, dat de drie zooeven genoemde departementen te zamen hot twaalfde deel vormen der geheele kiezersbevolking, en dat een groot aantal Orleanisten, die zich, zooals ik reeds gemeld heb, meerendeels aan Boulangor hebben onttrokken, aan de laatste stemmiug geen deel zullen hebben genomen, is het, diens persoonlijkheid ter zijde latende, eene ontegenzeggelijke waarheid, dat de 19e Augustus voor de behoudende partij een ware triomfdag is geweest. Zeer natuurlijk is het dus, dat de regeeringsorganen ten eenenmale uit het veld zijn geslagen, en dat de oppositie-bladen daarentegen van vreugdekreten weergalmen, maar zij overschrijden daarbij wel eenigszins de juiste maat, als zij daarbij nu reeds het de Profundis over de Republiek aanheffen. Met het oog op de verkiezing van generaal Boulanger in drie departementen zien de Engelsche bladen den toestand ernstig in. Da burgemeester van Belfort heeft uit Duitschland een dreigbrief ontvangen, welks poststempel onleesbaar was, en die het volgende in de Duitsche taal bevatte: ,, Heer burgemeester, indien de studenten, die te Belfort mishandeld ziju geworden, binnen twee weken geen volledige voldoening ontvangen hebben, wees dan op uwe hoede! Er zullen verschrikkelijke gebeurtenissen plaats hebben Het Comité." Daaronder stond in het Fransch geschreven : „Kent gij het dynamiet? Wij zullen het dien leelijken Franschen laten proeven.'" S*utt$djlan'0De verkiezingen voor den Pruisischen Land,1.