ENCYCLIEK VAN ONZEN H. Vader Paus LEO XIII aan alle patriarchen, primaten, aartsbisschoppen en bisschoppen der Katholieke wereld, die in de gunst en gemeenschap met den H. Stoel zijn. LOTTEBPAM, £5 Februari 1880 Eerwaardige Broeders, lieil en aposlolischen zegen. Vervolg en Slot. Men moet dus erkennen, dat de Katholieke Kerk zich jegens alle volkeren verdienstelijk heeft gedragen door de zorg, waarmede zij steeds de heiligheid en onverbreekbaarheid der echtelijke verbintenissen heeft beschermd; en men is haar een groote erkentelijkheid verschuldigd, dat zij reeds een eeuw lang openlijk is opgetreden tegen de burgerlijke wetten , die opzichtens dit punt talrijke dwalingen inhielden 50); dat zij de verfoeielijke ketterij der Protestanten over de echtscheiding en de verstooting met den banvloek heeft getroffen 51); dat zij herhaaldelijk zekere gevallen van huwelijksontbinding, door de Grieken aangenomen, heeft veroordeeld 52); dat zij de huwelijken, gesloten onder de voorwaarde , dat zij zouden kunnen worden ontbonden, ongeldig verklaard heeft 53), en eindelijk, dat zij van den beginne af de keizerlijke wetten heeft verworpen, die de echtscheiding en de verstooting ellendig begunstigden 54). Telkens als de Pausen weerstand boden aan de machtigste vorsten, die aan de Kerk, onder de zwaarste bedreigingen, vroegen de echtscheidingen, waartoe zij waren overgegaan, te bekrachtigen, moeten zij geacht worden, niet slechts de zaak van den godsdienst, maar van de beschaving der volkeren zelve verdedigd te hebben. De geheele nakomelingschap zal dan ook, als een getuigenis van hun moed, de vonnissen bewonderen, die werden uitgesproken door Nicolaas I tegen Lotharius; door Urbanus II en Pascalis II tegen Philippus I, koning van Frankrijk; door Celestinus III en Innocentius III tegen Alfonsus van Leon en Philippus II, koning van Frankrijk; door Clemens VII en Paulus III tegen Hendrik VÏII, en eindelijk door den heiligen en allerheldhafiigsten 1'aus Pius VII tegen Napoleon I, overmoedig door zijn geluk en de grootheid van zijn Rijk. Derhalve, zoo alle souvereinen, alle bestuurders der openbare zaken de rede, de wijsheid, het nut der volken hadden willen volgen, hadden zij er de voorkeur aan moeten geven de heilige wetten van het huwelijk ongeschonden te bewaren, en van de door de Kerk aangeboden medewerking voor de bescherming der goede zeden en het welzijn der huisgezinnen gebruik te maken, in plaats van de Kerk verdacht te maken van vijandigheid, en haar valschelijk en snoodelijk te beschuldigen van het burgerlijk recht te hebben geschonden. Hoe minder de Katholieke Kerk op geen enkel punt de heiligheid van haar plicht kan prijs geven en aan de verdediging van haar recht gewoon is te verzaken, des te meer is zij gewoon, zich genegen e betoonen tot toegevendheid in alle zaken, zoover Vtf 0) r*/ ' US e P' s *. a d episc. Lucion. 28 Maii 1793. — Pius 1817 ■ , enc ycl- d >e 17 Febr. 1809, et Const. dat. die 19 Jul. v vri' V U j ' ' ilt - eneycl. die 20 Maii 1829. — Gregorius die 22 Sept 1852. ^ 15 Augusti 1831 ~ Pius IX ' alloc ' hablt ' 52?' rni, d ,'. Ses i XXIV ' ca "- 5 et 7. XtV. Const F/*; et ,. In3tr- En g- IV ad Armenos. — Bened. V i»,zs--%zi dit met behoud harer rechten en de heiligheid harer plichten vereenigbaar is. Daarom heeft zij betreffende het huwelijk nooit iets bepaald, zonder rekening te houden met den toestand der burgerlijke maatschappij en de omstandigheden der volken; en meermalen heeft zij, wanneer zij kon, de gestrengheden harer wetten verzacht, zoo daartoe ernstige en billijke oorzaken bestonden. Het is haar niet onbekend, en zij erkent gaarne, dat het Sacrament des huwelijks, ten doel hebbende ook de instandhouding en de vermeerdering der menschelijke maatschappij, noodzakelijke betrekkingen en punten van aanraking heeft met de menschelijke zaken, die uit het burgerlijke oogpunt het gevolg van het huwelijk zijn, zaken, welke onderworpen zijn aan het oordeel en de kennisneming van lien, die met de leiding der openbare belangen belast zijn. 't Lijdt geen twijfel, of Jesus Christus, de stichter der Kerk, heeft gewild, dat de geestelijke macht onderscheiden was van de burgerlijke, en dat beiden volkomen vrij en bevoegd zouden zijn, haar eigen zaken te behandelen. Evenwel dient hier te worden bijgevoegd, dat het nuttig is zoowel voor de eene als voor de andere, en in het belang van alle menschen, dat overeenstemming en eendracht tusschen haar bestaan, en dat in quaestiën, welke, om verschillende beweegredenen , gemeen zijn aan de rechten en de machtsbevoegdheid van beiden, hij, aan wien de menschelijke zaken zijn toevertrouwd, billijkerwijze en redelijkerwijze moet afhankelijk zijn van hem, die de zorg voor de hemelsche zaken heeft. Door deze schikking en harmonie behoudt niet alleen elke macht haar beste organisatie maar bezit ook het geschiktste en meest afdoende middel, om het geluk van het mensehelijk geslacht te bevorderen in wat het levensgedrag en de hoop op het eeuwig leven betreft. Want evenals het verstand van den mensch, gelijk Wij hebben aangetoond in Onze vorige Encyclieken, wanneer het met het Christelijk geloof overeenkomt, daar zeer door veredeld wordt en er een aanmerkelijke kracht van ontvangt, om de dwalingen te vermijden en te verwerpen, evenzoo ontleent het geloof ook niet weinig steun aan het verstand. Evenzeer , wanneer het burgerlijke gezag zich vriendschappelijk verdraagt met de geestelijke macht der Kerk, moet er noodzakelijkerwijze een groot nut voor beiden uit voortvloeien. De eerste wint er veel door in waardigheid, en onderworpen aan den godsdienst, zal zij nimmer een onrechtvaardige heerschappij uitoefenen ; terwijl de andere er de elementen van bescherming en verdediging uit put voor het welzijn der geloovigen. Wij derhalve, door deze overwegingen bewogen, Wij manen opnieuw de vorsten aan, elkander te verdragen en met Ons vriendschap te sluiten; die waarschuwingen, welke Wij reeds met liefde gaven, Wij herhalen ze met kracht; met een vaderlijke welwillendheid reiken Wij in zeker opzicht het eerst de hand aan de Vorsten, hun de hulp aanbiedende Onzer opperste macht. Dit is te noodzakelijker in deze dagen, nu het recht van gebieden, alsof het eenige wonden had bekomen, in de openbare meening meer van zijn kracht verloren heeft. Inderdaad, daar de geesten verhit zijn door een teugellooze ongebondenheid, en vermetelijk weigeren het juk van alle gezag, zelfs van het wettigste te dragen, vordert het openbare welzijn, dat de krachten der beide machten zich vereenigen, om rampen te voorkomen, die niet slechts de Kerk, maar ook de burgerlijke maatschappij bedreigen. Maar zoo Wij van den eenen kant luide die vriendschappelijke overeenstemming van den wederzijdschen wil aanraden, en God, den Vorst van den vrede, bidden, liefde tot de eendracht in de harten van alle menschen te storten, kunnen Wij van den anderen kant niet nalaten u, Eerwaardige Broeders, aan te manen, meer en meer uw zorg, ijver en waakzaamheid aan te wenden, die Wij als zeer groot erkend hebben. Maakt zonder ophouden gebruik van al uw gezag, en ziet toe, dat onder de aan uwe zorg toevertrouwde volken de leer, die Onze Heer Jesus Christus en de Apostelen, tolken van den goddelijken wil, ons hebben overleverd, en welke de katholieke Kerk met godvruchtigen eerbied in alle tijden heeft bewaard en gelast te bewaren, ongeschonden en onveranderd blijve. Wijdt er al uwen ijver en al uwe zorgen aan, dat volken overvloediglijk de voorschriften ontvangen van de Christelijke wijsheid, en dat zij steeds in het geheugen houden, dat het huwelijk niet door den wil der menschen, maar door den wil en het gezag van God van den beginne af is ingesteld, en dat zijn fondamenteele wet is, een enkelen man en een enkele vrouw te vereenigen; dat Christus, de Stichter van het nieuwe Verbond in een Sacrament heeft veranderd wat eenvoudig een handeling was der natuur, en dat Hij, wat den band aangaat, aan Zijn Kerk de macht heeft gegeven, wetten te maken en oordeel te vellen. Op dit punt moet er aandachtelijk voor gewaakt worden, dat de geesten niet in dwaling worden gebracht door de bedriegelijke theorieën der tegenstanders, die deze macht aan de Kerk zouden willen ontnemen. Een ieder moet ook weten, dat bij de Christenen de vereeniging van man en vrouw, buiten het Sacrament gecontracteerd, de kracht en de hoedanigheid van een wettig huwelijk mist, en ofschoon gecontracteerd zijnde overeenkomstig de burgerlijke wetten, geen andere waarde heeft dan die van eene formaliteit of van een door het burgerlijk recht ingevoerd gebruik. Het burgerlijk recht kan niet anders gelasten en regelen dan wat in zich zelf een gevolg is van het huwelijk in de burgerlijke zaken; maar deze gevolgen kunnen niet duidelijk voortspruiten dan uit hun ware en wettige oorzaak, namelijk uit deu echtelijken band. Het is van zeer groot belang voor de echtgenooten, al deze zaken te kennen, en ook moeten zij weten en zich herinneren, dat het hun in deze zaak geoorloofd is zich te schikken naar de wetten; de Kerk verzet er zich niet tegen, daar zij wil en verlangt, dat de uitwerkselen van het huwelijk onder alle opzichten veilig zijn, en dat de kinderen hoegenaamd geen schade lijden in hun belangen. Te midden der groote verwarring van zienswijzen, die dagelijks meer op den voorgrond dringen, is het evenzeer noodzakelijk te weten, dat in niemands macht staat den band van een tusschen Christenen gesloten en voltooid huwelijk te vernietigen; de echtgenooten dus, die, welke reden zij ook inroepen, de banden van een nieuw huwelijk willen aangaan, voordat de dood den eersten band heeft verbroken, maken zich schuldig aan een openbare misdaad. Wanneer de zaken zoo ver zijn gekomen, dat het gemeenschappelijk leven niet langer schijnt te kunnen gedragen worden, alsdan veroorlooft de Kerk de scheiding der echtgenooten, alle middelen aanwendende en alle hulpmiddelen gebruikende, die beantwoorden aan den toestand der echtgenooten, en geschikt zijn om de ongemakken dezer scheiding te verzachten; zij wacht er zich wel voor om of niet te werken voor de verzoening of om er aan te wanhopen. Maar dit zijn uitersten; het zou gemakkelijk zijn er niet toe te geraken, zoo de echtgenooten niet gedreven werden door de begeerlijkheid; zoo zij het huwelijk aangingen in de vereischte gesteldheden, met vreugde al de plichten der echtgenooten op zich nemende, slechts het huwelijk zoekende om de edelste beweegredenen, en zoo zich niet de gramschap van God op de hals haalden, door op het huwelijk vooruit te loopen door een eenigermate onafgebroken reeks van misdaden. Om dit alles in weinige woorden kortelijk samen te vatten: de echtgenooten zullen een voortdurenden vrede en een voortdurend geluk smaken, wanneer zij in de kracht Van den godsdienst den geest en het leven putten; want de godsdienst maakt de ziel sterk en onverwinnelijk; dank zij den godsdienst, worden de gebreken, zoo die in de personen bestaan, het verschil der gewoonten en karakters, de last der moederlijke zorgen, de gedurige bezorgheid voor de opvoeding der kinderen, de van het leven onafscheidelijke arbeid en zelfs de rampen niet alleen lichter, maar zelfs volgaarne gedragen. Ook moet er voor gewaakt worden, dat de huwelijken tusschen Katholieken en niet-Katholieken niet gemakkelijk begeerd worden; wanneer inderdaad de zielen het over den godsdienst oneens zijn, is het zeer zeker moeielijk, dat zij het lang over andere punten eens blijven. Die soorten van huwelijken, zooals gemakkelijk te zien is, moeten te meer worden verafschuwd, wijl zij de gelegenheid verschaffen om zich in verboden gezelschappen te bevinden en deel te nemen aan verboden godsdienstige handelingen; dat zij een gevaar in het leven roepen voor den godsdienst van den Katholieken echtgenoot; dat zij een beletsel zijn voor de goede opvoeding der kinderen, en dikwijls de geesten er aan gewennen met eenzelfde oog alle godsdiensten te beschouwen en hen de onderscheiding tusschen het ware en het valsche doen verliezen. Op de laatste plaats, wel begrijpende dat niemand aan Onze liefde moet worden onttrokken, bevelen Wij, Eerwaardige Broeders, aan het gezag van uw geloof en van uw godsvrucht de ongelukkigen aan, die, verteerd door het vuur der hartstochten en volstrekt niet denkende aan hun zieleheil, in de wanorde leven en een onwettige vereeniging hebben aangegaan. Wendt dus de hulpbronnen van uwen ijver aan, om deze menschen tot hun plicht te roepen. Geeft u op alle mogelijke wijzen moeite, hetzij door u zeiven, hetzij door tusschenkomst der door weldenkende lieden in het leven geroepen stichtingen , oin hen te doen gevoelen, dat zij slecht handelen; om hen te bewegen boetvaardigheid te doen voor hun dwaling, en bereidwillig een wettig huwelijk volgens den Katholieken ritus aan te gaan. Het valt u gemakkelijk te zien, Eerwaardige Broeders, dat de onderrichtingen en voorschriften, die Wij het gepast achtten u door deze brève mede te deelen, niet minder nuttig zijn voor het behoud der burgerlijke maatschappij dan voor het eeuwige heil der menschen. Moge het Gode behagen, dat de gemoederen ze overal ontvangen met te meer ijver en gewilligheid, naar gelang zij ernstiger en gewichtiger zijn. Roepen wij te dien einde allen door een nederig smeekgebed de hulp in der Onbevlekte Maagd Maria, opdat zij de geesten aanspore te gehoorzamen aan het geloof en zich de Moeder en Helpster van alle menschen toone. Bidden wij met denzelfden ijver tot Petrus en Paulus, de prinsen der Apostelen, verdelgers der superstitiën, voortplanters der waarheid, opdat zij, door hun machtige voorspraak, het menschdom voor den zondvloed der herlevende dwalingen behoeden. Inmiddels, als een teeken der hemelsche gunsten, en ten bewijze van Onze bijzondere welwillendheid, verleenen Wij van ganscher harte u allen, Eerwaardige Broeders, en aan de aan uwe zorgen toevertrouwde volkeren, den apostolischen zegen. Gegeven te Rome, bij St. Pieter, den 10 Februari 1880, het tweede van Ons Pontificaat. LEO XIII, Paus. --- Wat zal er in de Gemeenteraadszitting van morgen gebeuren? 1) Voor de tweede maal is onze Gemeenteraad opgeroepen , om eene wijziging der overeenkomst met de Rotterdamsche Handelsvereeniging te bespreken. Wij hebben reeds in ons nummer van 5 Februari gezegd, hoe wij over deze quaestie dachten, en zijn sedert dat tijdstip niet van gevoelen veranderd. Men heeft thans de juridische bezwaren uit den weg geruimd doch geenszins de flnaneicele, cn deze vormen juist in ons oog de hoofdzaak van de geheele quaestie. Wat zal er nu op aanstaanden Donderdag gebeuren? Wij weten het niet, wagen het zelfs niet te gissen, al verheugen wij ons reeds bij voorbaat op deze schoone gelegenheid, welke ons toonen zal, hoe zekere gemeenteraadsleden denken over het draagvermogen onzer belastingbetalende burgerij. Voorloopig hebben wij nog goeden moed. De heer Thijsen stelde in de zitting van 5 Februari als amendement voor, dat de meerdere uilgaaf , die de nieuwe indeeling van het Noordereiland zal ten gevolge hebben, voor de helft zal worden gedragen door de gemeente en voor de wederhelft door de Rotterdamsche Handelsvereeniging. Dat is ten minste wat, en wij zouden zelfs dankbaar zijn, wanneer de heer Thijsen èn zijn amendement handhaafde èn het zag zegevieren ; want het beetje water, dat men in den zwaren Feijenoordschen wijn gedaan heeft, is toch al te luttel. Het nader rapport van B. en W. zegt heel droogjes: «dat het verschil tusschen het oorspronkelijke en thans voorgestelde plan van verdeeling ƒ 67,480 bedraagt, zijnde f 4000 minder dan waarop in de Gemeenteraadszitting van 5 dezer gerekend was, terwijl uit de verdere opgave blijkt, dat op de bestrating bovendien nog eene bezuiniging van J 24,050 kan worden verkregen." Het is aardig gevonden. Let wel, kan, niet zal. Dus of het gebeuren zal is nog volstrekt niet zeker. En al zou het ook misschien dadelijk gebeuren, dan beschermt ons niets tegen een een later in te brengen verklaring, dat de ƒ 24,000 toch niet kunnen gemist worden. ƒ 4000 minder en eene bezuiniging, misschien slechts in naam , dat zijn nu de middeltjes, welke men gebruikt om de pil te vergulden. De heer Van Gennep heeft er iets anders ©p gevonden, om het voorstel, zoo als het daar ligt, smakelijk te maken. Hooren wij hem, aan wien vroeger het opperbestuur over onze financiën was toevertrouwd, eens coeur léger redekavelen over het draagvermogen onzer belasting-betalende burgerij: //Naar evenredigheid toch van de meerdere waarde, die de bouwgronden voor de Handelsvereeniging verkrijgen, zullen ook de verkoopbaarheid en de latere huurwaarden toenemen en het belastbaar vermogen der gemeente worden vermeerderd Eilieve, mijnheer Van Gennep, dat noemt men complaisance-papier trekken op de toekomst, zonder dat men weet of er voor behoorlijke dekking op den vervaldag gezorgd is. Zulke argumenten moest gij niet in de hand nemen, nu nog niet lang geleden het wethouderschap der financiën door u is vaarwel gezegd. Zoo deed PincofFs volgens zijne verklaring: //Wij hebben ieder jaar, hopende dat er verbetering zoude komen, krampachtig iedere hoop aangevat; wij hebben iedere poging gewaagd om de zaak te redden ea te rekken." Neen, mijnheer Van Gennep, de gevolgen van de laatste flnanciëele catastrophe zijn nog lang niet verdwenen. Vraag het eens aan vele leveranciers, hoe slecht de nieuwjaarsrekeningen betaald worden doo? 1) Ingezonden» de zg. groote lui. Vraag eens of de waarde der huizen in onze stad in vele gevallen niet reeds aardig begint te dalen. En of nu al een of ander kantoor van dezen kant der rivier gaat verhuizen naar de overzijde, daarmede wordt het belastbare vermogen der gemeente niet vermeerderd, tenzij de ledige plaats aan deze zijde onmiddellijk weer wordt bezet door een ander. Hebben de vroegere kantoren van de R. H. Y. en A. H. V. thans reeds afnemers gevonden ? Neen, mijnheer Van Gennep, gij hebt een slecht argument gekozen tot verdediging van eene slechte zaak. Verplaatsing van het belastbaar vermogen der gemeente is geene vermeerdering. Dan liever driewerf hulde aan het klemmende betoog van den heer Betz. 11 a bien mérité de la patrie. Zijne woorden willen wij daarom onder de oogen onzers lezers brengen, zoo als zij staan opgeteekend in het officiëele verslag derGemeenteraadszitting. «Doch hoofdzakelijk heb ik tegen de wijziging van het bouwplan bezwaar, met het oog op het financieel belang der gemeente. Het is toch naar mijne opvatting zeker, dat de Handelsvereeniging als eigenares der bouwgronden al de vruchten van deze gewijzigde overeenkomst zal plukken; men heeft bij het aangaan der oorspronkelijke overeenkomst met deRotterdamscheHandelsvereeniging aan de bouwgronden op Feijenoord een waarde van ƒ10 de meter toegekend; anderen vonden dat destijds te hoog, doch tegenwoordig worden reeds veel hoogere cijfers genoemd, en als we nu de gevraagde ƒ71,000 toestaan met een voortdurend onderhoud van ƒ2200 per jaar— hetgeen gekapitaliseerd alweder ƒ 50.000 vertegenwoordigt — dan is dat voor de Handelsvereniging een cadeau van j 120.0X). Dit maakt omgeslagen over 70 a 80 duizend meters bouwgrond, op het Noordereiland verkoopbaar, ƒ1.50 per el. Indien nu die gronden, aanvankelijk getaxeerd op nauwelijks f 20 de el, thans in de zijstraten ƒ 20 kunnen opbrengen en op andere punten reeds f75 per el opgebracht hebben, dan moet ik vragen of wij wel verantwoord zijn, de Gemeentekas nogmaals onverplicht met ƒ 120.000 te belasten? Want hoe men het ook keere of wende, de gemeentenaren zullen het, in den vorm van belasting, moeten betalen. Ik zou dus willen voorstellen de nieuwe schikking goed te keuren, doch onder de conditie dat het de gemeente geen geld zal kosten." Ziet, dat was ons uit het hart gesproken. Dat is den handschoen opnemen voor het betalende publiek. Op die wijze plaatst men zijn zetel in de vroedschap vast en vaster, en gaarne zouden wij den heer Betz voor deze manmoedige taal warm de hand willen drukken. Mar hoe zullen de overige leden morgen stemmen? Zal het getal tegenstemmers in den Raad ditmaal niet grooter zijn dan op 14 Juni 11., toen men het bekende waarborgkapitaal van de Gemeente aan de R. H. Y. prijs gaf? De heeren Thijsen, Wolvekamp, Roest van Limburg en Smalt stemden destijds tegen «het eerste cadeautje"; wie zullen er morgen tegen het tweede van / 120,U00 stemmen ? ---