ENCYCLIEK van Z. H. PIUS IX, door de goddelijke barmhartigheid Paus, aan alle Patriarchen, Primaten, Aartsbisschoppen, Bisschoppen en andere plaatselijke Ordinarissen, die wet den Apostolischen Stoel in gunst en gemeenschap zijn. PIUS IX, Paus. Eerwaarde Broeders, Heil en Apostolischen Zegen. De gunsten van God sporen Ons aan Zijne goedertierenheid te prijzen, terwijl zij op nieuw een blijk geven van Zijne bescherming ten Onzen opzichte en van de glorie Zijner Majesteit. Want reeds spoedt het vijf en twintigste jaar ten einde, sedert Wij door goddelijke beschikking het ambt van Ons apostolaat aanvaardden, welks bewogen tijden u te zeer bekend zijn , dan dat het noodig zoude wezen daar verder over uit te weiden. Inderdaad, Eerw. Broed., uit de reeks van zoovele gebeurtenissen blijkt het, dat de strijdende Kerk afwisselend strijd voert en overwinning viert; dat God den gang der dingen op aarde, welke Zijn voetschabel is, leidt en bestuurt, dat Hij menigwerf zwakke en nietswaardige werktuigen gebruikt om de plannen Zijner wijsheid uit te voeren. Jesus Christus onze Heer, de stichter en opperste bestuurder van de Kerk, welke Hij door zijn bloed verkregen heeft, heeft op de voorbede van den Heiligen Petrus, den Prins der Apostelen, die nog altijd op dezen Stoel van Rome leeft en zeteit, gedurende dien langdurigen tijd van Onze apostolische bediening, ter verheerlijking van Zijnen naam en ten voordeele van Zijn volk Onze zwakheid en geringheid door Zijne genade en kracht geleid en gesteund. Van daar dat Wij, ondersteund door Zijne goddelijke hulp en voortdurend den raad inroepende van Onze Eerwaarde Broeders de kardinalen der Heilige Roomsche Kerk en dikwerf ook van U, Eerwaarde Broeders, die meer dan eens in grooten getale hier te Rome met Ons te samen zijt gekomen en dezen Stoel der waarheid door den glans van uwe deugden en uwe eenstemmige godsvrucht zoo grooten luister hebt bijgezet, in den loop van dit ons Pontificaat, volgens Onzen wensch en die van de geheele katholieke wereld, de Onbevlekte Ontvangenis der Moeder-Maagd als dogma konden vaststellen, en de hemelsche eerbewijzingen konden toekennen aan verscheidene helden van O nzen godsdienst, die met de heilige Moeder Gods de katholieke Kerk in de zoo bedrukte tijden ongetwijfeld zullen beschermen. Eveneens was het door de hulp, en ter glorie van God, dat Wij het licht van het ware geloof ook in de verwijderde en woeste landstreken, door het uitzenden van evangelische arbeiders konden verbreiden, op verschillende plaatsen de kerkelijke hierarchie konden herstellen en de vooral tegenwoordig heerschende dwalingen, die tegen de menschelijke rede, de goede zeden, tegen de belangen èn der christelijke èn der burgerlijke maatschappij aandruischen, plechtig konden vooroordeelen. Insgelijks hebben Wij met de krachtige en machtige hulp van God zooveel Wij konden getracht de kerkelijke en burgerlijke macht in de landen van Europa en Amerika door een band van eensgezindheid te verbindsn en in vele behoeften van de oostersche Kerk, waarvoor Wij van het begin van Onze apostolische bediening af altijd met vaderlijke liefde vervuld ■waren, te voorzien, en mochten Wij nog niet lang geleden het werk van het Algemeen Vaticaansch Concilie beginnen en voortzetten, hetwelk Wij echter, terwijl de overgroote vruchten daarvan door de Kerk gedeeltelijk reeds ontvangen, gedeeltelijk nog verwacht werden, om de bekende gebeurtenissen hebben moeten schorsen. Evenmin hebben Wij, Eerw. Broeders, door Gods genade ooit verzuimd, datgene te volbrengen, wat de rechten en de plichten van Onze wereldlijke souvereiniteit eischten. De lofprijzingen en toejuichingen, welke Wij, gelijk gij u herinnert, bij het begin van Ons Pontificaat hebben ontvangen, veranderden weldra in verguizingen en tegenkantingen, in die mate, dat Wij gedwongen werden uit deze Onze geliefde stad in ballingschap te gaan. Doch toen Wij door de gesamenlijke tusschenkomst en bemiddeling der katholieke volkeren en vorsten op dezen Apostolischen Stoel hersteld waren, hebben Wij niet opgehouden Onzen ijver en krachten aan te wenden, om voor Onze getrouwe onderdanen die ware en wezenlijke welvaart aan te brengen en te bevorderen, welke Wij altijd als de hoogste taak van Ons burgerlijk bestuur beschouwd hébben. Doch de hebzucht van een naburigen vorst streefde naar het bezit van het grondgebied Onzer tijdelijke souvereiniteit, liet niet af, meer gehoor te geven aan de raadgevingen van de goddelooze genootschappen dan aan Onze vaderlijke en herhaalde vermaningen en toespraken, ging er ten laatste, gelijk u bekend is, toe over, om, verre overtreffende de aanmatiging van dien verloren zoon , van wien wij in het Evangelie lezen , ook deze Onze Stad , welke hij voor zich eischte, met geweld van wapenen te veroveren, en houdt haar ook thans nog tegen alle recht in, als ' een bezit, hetwelk hem toebehoort, in zijne macht. Door deze boosaardige overweldiging waarvan Wij het slachtoffer zijn, zij Wij, Eerw. Broed., noodwendig zeer geschokt. Diep zijn Wij bedroefd door dat booze plan, om door de vernietiging van onze tijdelijke macht, ook te gelijker tijd zoo het mogelijk ware, onze geestelijke macht en het rijk van Christus op aarde te vernietigen. Diep ook zijn Wij bedroefd op het gezicht van zoovele groote rampen en vooral van die, waardoor het eeuwig heil van Ons volk in gevaar wordt gebracht; in die droefheid is evenwel niets ons smartelijker dan dat Wij door het gemis van Onze vrijheid verhinderd zijn om zoovele rampen met de noodzakelijke middelen tegen te gaan. Deze oorzaken van onze droefheid worden nog vermeerderd, Eerw. Broed., door die lange en beklagenswaardige reeks van rampen en onheilen, waardoor de beroemde fransche natie zoo lang gekweld en geteisterd is. Welke gevoelens door deze rampen, die in de laatste dagen door de ongekende gruweldaden van een goddeloos eedgespan nog zoo ontzaglijk vermeerderd zijn geworden en vooral door de verschrikkelijke misdaad van een snooclen vadermoord, gepleegd op Onzen eerw. broeder, den aartsbisschop van Parijs, in Ons moeten zijn opgewekt, behoeven Wij wel niet te zeggen, daar zij de geheele wereld met schrik en afgrijzen hebben vervuld. Bij dit alles ten laatste, Eerw. Broed., is er nog eene andere smart, welke wel de bitterste van alle is, en hierin bestaat, dat Wij moeten zien, dat zoovele oproerige kinderen, door zoovele en zulke zware keikelijke censuren bezwaard, niet het minste acht gevende op Onze vaderlijke stem en óp hun eigen heil, voortgaan den hun door God geschonken tijd ter boetedoening te verzuimen en liever hardnekkig verkiezen den toorn der goddelijke wraak, dan de weldaden Zijner barmhartigheid op deze aarde te ondervinden. Te midden echter van zoovele gebeurtenissen zien Wij door de gunst van den goedertierenden God den dag aanbreken, waarop Wij niet alleen de herinnering zullen vieren van Onze verheffing'op den Stoel van Petrus, maar ook, schoon Wij met zijne verdiensten in het geheel niet in vergelijking kunnen komen, in het getal van jaren der Apostolische bediening aan hem gelijk zullen zijn. Inderdaad dit is een geheel nieuwe, buitengewone en groote gunst der goddelijke welwillendheid, welke in de lange rij van Onze heilige voorgangers in den loop van 19 eeuwen aan Ons alleen door Gods beschikking geschonken is. En daarom ook erkennen Wij daarin de bewonderenswaardige goddelijke welwillendheid jegens Ons, wijl Wij zien, dat Wij terzelfder tijd waardig zijn bevonden, voor de rechtvaardigheid vervolging te lijden, en wijl Wij getuige zijn van die buitengewone liefde en toewijding, waarmede het Christenvolk over de" geheele aarde jegens den H. Stoel zoo sterk bezield en zoo algemeen aangedreven wordt. Daar deze gunsten aan Ons, schoon zoo onwaardig daarvoor, geschonken zijn, gevoelen Wij dat onze krachten niet toereikend zijn, om aan den plicht der dankbetuiging naar behooren te beantwoorden. Daarom is het, dat Wij, middelerwijl Wij aan de Onbevlekte Moedermaagd vragen dat zij Ons leere met denzelfden geest, die haar vervulde, aan God eer te brengen met die verheven woorden: groote dingen heeft Hij aan mij gedaan, die machtig is, U, Eerw. Broed., ten dringendste vragen, tegelijk met de aan U toevertrouwde kudden hymnen en gezangen van lof en dank tot God met Ons te doen opstijgen. Verheerlijkt met mij den Heer, zeggen Wij met Leo den Grooten, en laat Ons Zijn naam onderling verheffen, opdat alle gunsten en ontfermingen, die Wij ontvangen hebben,. tot lof van haren gever strekken. Maakt ook aan uwe onderhoorige geloovigen onze groote liefde en onze innige dankbaarheid voor de uitstekende bewijzen van kinderlijke gehechthied en voor de diensten, die zij Ons zoo lang en zoo herhaaldelijk geschonken hebben, bekend. En wat Ons betreft, Wij hebben thans, nu Wij de woorden "van den koninklijken profeet „de tijd van mijn verblijf is verlengd geworden" met volle recht op Ons kunnen toepassen, de hulp uwer gebeden ook hiertoe noodig om de kracht en het vertrouwen te verkrijgen om Onze ziel weder te geven aan den Vorst der Herders, in wiens schoot verkwikking wordt gevonden van de rampen van dit bewogen en rampzalig leven en de gelukkige haven der eeuwige rust en vrede. Opdat echter deze nieuwe weldaad, welke door de Goddelijke vrijgevigheid bij vele weldaden van ons Pontificaat gevoegd is, tot Zijne meerdere eer strekke, openen Wij bij deze gelegenheid den sehat der geestelijke genaden en geven aan U, Eerw. Broeders, de macht, om in uw diocesen , op den zestienden of eenentwintigsten van deze maand of op een anderen door u naar goedvinden vast te stellen dag den Pauselijken Zegen met toepassing van een vollen Aflaat in den gewonen vorm der Kerk op Ons apostolisch gezag, te kunnen schenken. En daar Wij het geestelijk heil der geloovigen wenschen te bevorderen, staan Wij bij dezen in den Heer toe, dat alle Christen-geloovigen, zoowel geestelijke als leeken van beiderlei geslacht, in welke plaats van Uw aller diocesen zij zich ook bevinden, die door het Sacrament der Biecht gezuiverd en de H. Communie versterkt, godvruchtig tot God bidden voor den vrede tusschen de Christenvorsten, voor de uitroeiing der ketterijen en voor de verheffing van onze Heilige Moeder de Kerk, op dien dag, welke Gij of in die diocesen, waar de bisschoppelijke stoel ledig staat, de Vicarissen-Capitulari die tijdelijk zijn aangesteld, tot het geven van dien zegen op ons gezag uitgekozen of vastgesteld zullen hebben een volle aflaat voor al hunne zonden kunnen verdienen. Wij twijfelen niet, of het christenvolk zal bij deze gelegenheid nog krachtiger worden opgewekt om te bidden, en of Wij door die herhaalde gebeden zullen waardig worden die barmhartigheid te ontvangen, welke het zien van de tegenwoordige rampen ons noodzaakt krachtig af te smeeken. Intusschen bidden Wij voor U, Eerw. Broeders, Tan den almachtigen God standvastigheid, hemelsche hoop en troost af, en willen dat als borg daarvan en als bewijs van Onze bijzondere welwillendheid de apostolische zegen gelde, welken Wij aan U en aan de geestelijkheid en leeken, die aan uwe zorg zijn toevertrouwd , uit de volheid van Ons hart mededeelen. Gegeven te Rome bij St. Pieter op den vierden Juni, het feest van de H. Drievuldigheid, van het jaar 1871 , van ons Pontificaat het vijfentwintigste. PIUS IX, P aus. ANDREAS IGNATIUS SCHAEPMAN, door de genade Gods en de gunst van den Apostolischen Stoel, Aartsbisschop van Utrecht, Assistent-Bisschop bij den Pauselijken Troon, aan de Geestelijkheid en Geloovigen van ons Aartsbisdom, zaligheid in den Heer. Te midden van den strijd en de rampen onzer dagen komen wij tot u, B. G., met een blijde tijding, een tijding, die ons aller hart met hooge vreugde vervult, die het vast bewustzijn van de eindelijke zegepraal der Kerk levendiger opwekt dan ooit. Hij, die den tijd heeft geschapen en den loop der eeuwen wetten stelt; Ilij, die oneindig en onsterfelijk, zonder aanvang en zonder einde, al het eindige beheerscht, de almachtige onvolprezen God, onze Schepper en Verlosser, heeft voor onze oogen aan Zijn plaatsbekleeder op aarde Zijn almacht en Zijn grootheid getoond. Wat van de dagen van den onsterfelijken Petrus af niet was gezien, wat geen enkele bladzijde uit de geschiedenis der Kerk, die toch achttien eeuwen volmaakt, vermeldt — dat zien wij geschieden. Vijf en twintig jaren zijn daar voorbijgegaan, sinds Pius de Negende, onze groote, onze roemvolle Paus, den Stoel van Petrus beklo», vijf en twintig jaren, — wat geslacht zag ooit jaren aan deze gelijk? — Wat wonderbare, wat aangrijpende wisselingen in het lot van volken en vorsten; wat groote, wat plotselinge veranderingen in de toestanden van Staat en maatschappij! De eene omwenteling volgt, verdringt de andere; alles valt, alles verdwijnt, vastgegrepen en weggesleept door den dood, die geheel deze eeuw beheerscht. Maar midden ondèr al die puinen in het vierde eener eeuw opeengestapeld, staat er één vast en onbewogen: de Paus. Men heeft gezegd, men heeft er over gejubeld als over een blijde boodschap, dat de tijd van het Pausdom voorbij was, dat het zou vallen als een verouderde instelling, dat de levenskracht van het hoofd der Kerk was heengegaan, dat het zou sterven, ja dat het stervend was en dood. Schitterender dan ooit heeft God de wijsheid dezer wereld te schande gemaakt. Om de onsterfelijkheid, om de onomstootbare vastheid van het Pausdom, die geheel de geschiedenis te lezen geeft, ook in den persoon des Pausen als door een persoonlijk bewijs te staven, heeft God aan dezen Paus eene regeering geschonken, langer van duur, dan een van diens voorgangers sinds Petrus heeft bezeten. Vijfentwintjg jaren lang heeft Pius de Negende den Stoel van Petrus bekleed; vijf en twintig jaren, waarvan ieder jaar een geheel menschenleven opweegt in de zwaarte en het geweld van het lijden en strijden, in de koninklijke volheid van moed en kracht, in de diepten der smart, in de grootheid van den triomf; Vervolging op vervolging heeft in die vijf en twintig jaren de II. Kerk en den Stoel van Petrus geteisterd; deel op deel van zijn rechtmatig bezit heeft men, mei open geweld of huichelende sluwheid, den Paus ontroofd. Logen en laster hebben het hunne bijgedragen om de kracht des gewelds nog te vermeerderen nog te versterken; B. G , wat heeft dat alles gebaat? Zegepralend , meer zegepralend dan ooit staat de Paus voor ons; zegepralend, al woedt de Vervolger aan de deuren van zijn verblijf, al is hem niets gebleven van den uiterlijken glans van zijn koningschap; zegepralend verheft zich de Paus, de grootste der koningen, en langs geheel de wereld klinkt de belijdenis der getrouwen, die de zegepraal verkondigen, midden onder lijden en druk. Meer dan ooit, B. G., is het in deze dagen openbaar geworden, wat Petrus, wat de Paus is voor de Kerk, voor geheel de wereld; een zichtbaar beeld namelijk der orde, door God, die de hoogste orde is, gesteld. Wat de machten der wanorde ook beproeven, de rots des gezags, denhoeksteen des heils verwijderen zij nooit. Toen de Christus Zijn leerlingen ging verlaten om Zijne plaats in te nemen aan de rechterhand Zijns eeuwigen Vaders, toen liet de Verlosser zijn getrouwen niet zonder leiding, niet zonder hoofd. Immers Hij liet hen Zijn Petrus, den Apostel, dien Hij boven alle anderen had verheven, den mensch, dien Hij hoog boven het menschelijke had gesteld, met goddelijke gaven versierd. Als Leeraar, Koning en Priester trad de Godmensch in de wereld op, en de volheid der drie ambten, die den grondslag uitmaakt der Kerk, gaf Hij over aan Petrus en diens opvolgers, opdat deze in werkelijkheid Zijn plaatsbekleeder op aarde wezen kon. Want Petrus zou die plaats van Christus niet alleen bekleeden, als gewerd hem daardoor slechts meerder eer als waarborgde hem dat alles geen hooger mrcht; neen,' de Waarheid, die in den Godmensch persoonlijk op aarde verscheen , werd in al haar zuiverheid, in al haar volheid op de lippen van Petrus gelegd, opdat hij deze waarheid onbevlekt bewaren, aan allen meêdeelen zou; opdat, waar twist ontstond of scheuring , deze onsterfelijke Petrus zijn broeders kon bevestigen en de menschheid, door Petrus' woord voorgelicht, weten mocht wat de waarheid van Christus is. Want Christus is de Waarheid, mahr voor ons spreekt Petrus de waarheid van Christus uit. En allen, die die waarheid spreken en belijden, zij spreken en belijden ze alleen door en met Petrus, aan wien alleen de volheid gegeven is. Onsterfelijk blijft de belijdenis — Matt. XVI: 16. eens te Caesarea Philippi afgelegd: Gij zijt de Christus, de Zoon van den levenden God, en onsterfelijk blijft de belofte van de onfeilbare waarhe d aan den onfeilbaren Spreker: „Gij zijt Petrus, en op deze steenrots zal ik mijne kerk bouwen, en de poorten der hel zullen niet vermogen tegen haar. „Een groot, en wonderbaar deelgenootschap in Zijne macht heeft God zich verwaardigd dezen Petrus te geven en zoo Christus gewild heeft, dat andere vorsten iets gemeens hadden met dezen, dan heeft Hij toch door dezen alleen gegeven, wat Hij anderen niet onthield. En de vastheid, die Petrus, zelf steenrots geworden, van de steenrots Christus ontving, gaat over op de opvolgers van dien prins der Apostelen." (S. Leo ) In waarheid, openbaar zijn geworden de'macht en de wijsheid van God. lerwijt de Kerk achttien eeuwen lang haar geloof en haar waarheid uit de handen van den onfeilbaren Petrus ontving, terwijl die Kerk, geloovende door en met het geloof van Petrus, op die steenrots vertrouwde en vaststond, was toch dat, wat allen geloofden, wat den grondslag van aller geestes-leven uitmaakte, niet uitgesproken en verklaard. En ziet daar komt een tijd, waarin de dwaling stouter en vermeteler optreedt tegen geheel het rijk tier waarheid en de grondslagen aantast van 's menschen hooger bestaan. Daar komt een tijd, waarin de leeraren der logen, de valsche profeten in steeds groeiend getal de wereld overdekken en schaamteloos de ontkenning prediken van alles wat goel is en waar. In dien tijd nu wil God dat de volle waarheid worde ontsluierd; de H. Geest wordt vaardig over da Kerk, en met geestdriftvolle liefde spreken allen het uit, dat een onfeilbaar leeraar in de Kerk gesteld werd, dat die leeraar Petrus is. Om het hoofd van den meest gehoonden, maar ook meest onwankelbaren van die leeraren der waarheid, om het hoofd van Paus Pius den Negende begroeten wij de niet langer verborgen glorie der onfeilbaarheidsgave, die de Christus aan Petrus schonk. Christus, de Koning aller heerlijkheid, het hoof! en de wet der Kerk, heeft gewild, dat Zijn Petrus aan Hem gelijk, dus ook Koning zoude zijn. Daarom gaf hij dien boven allen uitverkorene de sleutels van het rijk der hemelen en verbond aan dien drager des gezags de onfeilbare bevestiging: „Wat gij zult gebonden hebben op aarde, zal ook in den hemel gebonden zijn; wat gij ontbonden hebt op aarde , zal ook ontbonden zijn in den hemel." Zoo wordt de daad, door den koning Petrus hier op aarde verricht, de daad van Hem, die in den hemel troont; zoo wordt de uitoefening van het gezag afhankelijk van het gezag door Petrus toebedeeld. Maar de wereld, die het booze wilde, wierp het geestelijk gezag van Petrus af, en in hun ijdelen waan meenden de Vorsten hun gezag uit te breiden en te versterken, waar Petrus gezag werd verworpen of ontkend. Wij hebben t gezien, wij allen, B. G., waren daarvan ge« jtuigen met hoe felle woede, inet hoe verraderlijke list de akoning door Christus gesteld in zijn koningschap werd aangerand. De tijdelijke afbeelding van dat koningschap, door ^Christus aan Petrus geschonken, de noodzakelijke voorgaarde, waarop de Paus, vrij en on onafhankelijk, zijn gezag tkan uitoefenen, het wereldlijk gebied der Kerk werd den ^Paus met schaamteloos geweld ontroofd. Als de beulen, die uen Christus op Calvarië van het een na het ander ! kleedingstuk beroofden, zoo hebben de vervolgers niet gerust, i voordat landstreek na landstreek van het pauselijk gebied in hun handen was gevallen en de Paus eindelijk voor hen stond, als de Christus op den kruisberg, naakt en van alles ontdaan. Maar zooals de Christus alles tot zich trok, zoo schittert ook het gezag des Pausen het heerlijkst in al dien nood. Van alle oorden der wereld gaan de stem: men op, die het geweld aanklagen en den Paus-koning ] belijden; van alle oorden der wereld vloeien de offers naar het Vaticaan. Overal wankelt het gezag, daar is het ge] vallen, ginds wordt het staande gehouden door geweld, maar het gezag des Pausen staat vast en onwankelbaar, zegevierend over alle stormen van den tijd. Den grond dier onsterfelijke kracht vindt gij in het offer, dat Christus zelf is, dat ieder priester, maar de Paus als hoogepriester voltrekt. Wij behoeven hier niet te wijzen op de stroomen van kracht en genade, die voortvloeien uit het aanbiddelijk geheim onzer altaren, wij willen U liever opmerkzaam maken op iets anders, waardoor deze Paus, boven anderen, een schitterend beeld van den hoogepriester Christus is. Duizende en duizende martelaren hebben hun leven geofferd, zijn gestorven voor den Christus, die, offeraar en offerande, voor de wereld stierf. Zij hebben geleden en zijn gestorven, — deze Paus, Pius de Negende, heeft een bijna onafgebroken martelaarschap van vijf- en twintig jaren doorleefd. Vijf en twintig jaren lang heeft deze gestaan onder het Kruis, daarin gelijkende op Haar, de koningin der Martelaren, wier hoogste glorie, haar Onbevlekte On(p vangenis, hij der wereld verkondigd heeft, Jaar op jaar en dag op dag heeft hij den Christus zien kruisigen — hij bleef staan onder het kruis, den Christus verheerlijkend , die door allen verworpen werd. Maar nog meer! Wij zien in dezen Paus den man, die meer dan een ander al den last van het lijden heeft gedragen en die toch, bij al zijn lijden, nog de meest medelijdende van allen blijft. Wie troost zoekt en versterking, hij zie op naar Pius, die zich zeiven vergetend den nood van vriend en vijand zoekt te lenigen, die voor getrouwen en vervolgers zich zeiven opdraagt aan God, — een offer inderdaad wel geschikt om ten zoen te strekken voor deze wereld, met zonde en misdaad bevlekt. Wij hebben gepoogd, B. G., U te zeggen, hoe het Pausdom in dezen Paus zijn vollen glans heeft doen zien, zijn heerlijke beteekenis heeft getoond. Wij gevoelens hoezeer wij daarin te kort schoten, maar met des te meer recht herhalen we, dat wij tot U komen brengende een blijde boodschap, die de voorbode der zegepraal is. Een blijde boodschap, die ons wettigt om feest te vieren over onzen Paus. Want die feestviering is onze getuigenis tegenover de wereld, dat wat stormen en nood ons bedreigen, ja, dat hoe hooger het gevaar zij, hoe vreeselijker de machten der hel woeden, ons vertrouwen, ons geloof in Christus en zijn Petrus des te onwankelbaarder is. Dat feest zij echter ook een feest des gebeds — vergeten we niet, dat hij, wiens roem wij verkondigen, wiens naam wij vieren, in lijden en gevangenschap verkeert. Dringender en vuriger dan ooit stijge ons gebed ten hemel: „Spaar, o Heer, dezen Uwen dienaar en laat hem de zegepraal aanschouwen, die zijn lijden voor de Kerk heeft verdiend. In y. meenschap derhalve met de geloovigen der gansche wereld willen wij het buitengewone feest, eenig in de kerkelijke geseh'edenis, met blijde opgetogenheid en innige godsvrucht orieren. Ten dien einde zal op den ld dezer in alle kerken van ons Aartsbisdom eene plechtige H. Mis met uitstelling van het allerheiligst Sacrament (in Ostensorio) gecel ireerd en na de H. Mis, of bij gelegenheid eener nanrddag- of avond -godsdienstoefening, de lofzang Te Deum gezongen worden. Gij, B. G., zult u gedurende de dagen van den 16. tot en met den 21. dezer maand beijveren, om door vurige gebeden , door het bezoeken der kerken, het dagelijksch bijwonen van het H. Misoffer en andere godsdienstoefeningen, het geven van aalmoezen aan uwe behoeftige iredemenschen, maar vooral door het godvruchtig ontvangen der H. Communie de ruimste en overvloedigste zegeningen van God over onzen teerbeminden Heiligen Vader af te smeeken. En zal dit ons herderlijk schrijven op den tweeden Zondag na Pinksteren in alle kerken van ons Aartsbisdom op de gebruikelijke wijze worden voorgelezen. Gegeven te Utrecht op den feestdag van het H. Sacrament 1871. A. I. SCHAEPMAN, Aartsbisschop van Utrecht. Op last van Z. D. Hoogwaardigheid A. J AUKES, Secretaris. ---