DE VAL VAN GAMBETTA. ROTTERDAM 30 Januari 1882. Zoo is dan eindelijk de dag der vergelding aangebroken voor den man, die Frankrijk en het Fransehe volk als een prooi zijner heersohzuoht en gouddorst beschouwde en door een bende van creaturen, over geheel het land verspreid, alle levenssappen des volks onder zedelijk en stoffelijk opzioht deed uitzuigen. Hij is gevallen na eene kortstondige zegepraal, gevallen op eene wijze, welke de Voorzienigheid dikwerf gebruikt om hare vijanden te beschamen en te straffen, gevallen onder den slag van zijn eigen vrienden of liever (want mensohen van zijne soort hebben geen vrienden) van zijn slaven. Hij is groot geworden door hen, omdat zij wat werden door hem. Hij steeg, omdat hij de zinnen en lusten van steeds meerderen bevredigde ; naarmate hij steeg, werd het aantal zijner aanhangers grooter, en werden de zegekreten der heerschende partij luider en sterker. Iedere verheffing beloonde Gambetta met handen vol gouds, met eereposten en voordeelige betrekkingen, ook met middelen om wraakzucht te voldoen; in ruil daarvoor gaven zijne aanhangers hem toejuichingen, bewijzen van gehoorzaamheid en onderwerping, tot zelfs van verachtelijke slaafschheid. Dat was het geheim zijner macht, dat waren de middelen zijner staatkunde, maar langs dien weg moest hij tot zijn ondergang komen; dat 'kwaad moest noodzakelijk *ijn meester straffen. Want om te geraken tot het hoogste doel zijner wenschen, om te kannen zeggen tot Grévy: //ga daar heen, opdat ik mij in uwe plaats stelle", had hij het staatkundig leven zeiven zijner aanhangers noodig, moesten zij zich zeiven voor hem opofferen. De sorutin de liste was het moordwapen, op het hart van Grévy gericht, maar tegelijk op dat van een aantal van Gambetta's slaven. Deze kozen nu de partij van Grévy, lieten den man, die hen met voordeelen overladen had, aan zijn lot over en Gambetta viel. Wij hebben ons hier niet bezig te houden met hetgeen er nu van Gambetta worden zal. Of hij in Frankrijk blijft en eene nieuwe serie van intriges gaat openen dan wel of hij in het buitenland verstrooiing zal gaan zoeken en den Franschen, die zoo gemakkelijk vergeten, gelegenheid geven zal om hem spoedig uit het oog te verliezen, ten einde later aan de geschiedenis nieuwe verrassingen te bereiden, is voor den nadenkenden toeschouwer vrij onverschillig. Deze gelooft zich niet aan eene ongegronde vooronderstelling te wagen, wanneer hij meent dat Gambetta's rol is uitgespeeld. Deze man tooh is niet gevallen, zooals ministers gewoonlijk de portefeuille verlaten, allen kans behoudend om bij eene wisseling der meerderheid weder aan de groene tafel te kunnen aanzitten. Hij is niet geslagen door eene vijandige meerderheid, maar door zijn eigen volk, dat hij zelf verheven heeft, dat hij zelf heeft geschaard als een bolwerk om zijn ministeriëelen zetel. De zoogenaamde beginselen zijner meerderheid mogen al of niet de zijnen zijn, dit maakt geen invloed op zijn lot; zijn ze het niet, dan heet hij een reactionnair, een vijand van den vooruitgang, maar deze domper zal nooit bij de reohterzijde genade vinden. Zijn ze het w èl , hij kan na het gebeurde geen leider meer zijn, want de leiding behoort thans aan de rooden , die hem met hart en ziel verfoeien. De opportunistische politiek heeft uitgediend; na programma's geschreven en programma's verscheurd te hebben, is zij in hare eigene netten verward geraakt; en door allen gehaat en vervolgd, door de rechter«ijde afgewezen, door de linkerzijde, wier radicale leden hij in hunne schuilhoeken niet heeft kunnen bereiken, door hoon en spot, misschien door nog erger afgemarteld, kan Gambetta voortaan slechts het voorwerp van ieders verachting wezen, 't Moet hem gaan als Danton, Marat en Robespierre; toen zij vielen waren zij onherroepelijk verloren. De gesohiedenis zal een vreeselijk oordeel over dezen man uitspreken. Of hij een gelukkige dief is, die sohatten op schatten stapelde, zal vermoedelijk alleen aan het oordeel Gods worden overgelaten; maar de historie zal met meedoogenlooze strengheid opteekenen, dat Gambetta in 1867 in havenloos gewaad daar henen jging, tonder eenige zekerheid van den volgenden dag brood te zullen hebben om te leven , en dat hij, toen hij vijftien jaar geleden van de ministertafel verdreven werd, de rijkdommen van een Croesus bezat, zonder in die vijftien jaren eenige eerlijke winstgevende betrekking bekleed te hebben. Zij zal hem zijn schandelijk gedr&g in den oorlog van 1870 verwijten, hem rekenschap vragen van de vernederingen, welke hij het gezag toebracht, van de zedelijke en de stoffelijke verlaging, waaraan hij het Fransehe volk overgaf, en van de ger affineerde wreedheid, waarmede hij door eene even listige als barbaarsohe vervolging der Kerk het ongeloof en de zedeloosheid tot onbeperkte heerschappij voerde. Daarna zal zij opteekenen, dat deze eerlooze avonturier geen staatsman was; na uitvoerig gewag gemaakt te hebben van zijne intriges, zal zij sleohts met een paar woorden zijn ministerieel leven beschrijven, maar uit die weinige woorden zal daghelder blijken, dat zijne staatkundige grootheid niet verder is gegaan dan die van een vulgairen samenzweerder. Met hem zijn gevallen de onbeduidende satellieten, die hij in den ministerrok gestoken heeft, en die in dat pakje den lachlust van geheel Europa hebben opgewekt. Met hem is o. a. gevallen de dierenontleder, die in de hersens der honden naar eene menschelijke ziel zocht en de Katholieke Kerk, met zijne onderwijswetten en brutale ciroulaires aan de bisschoppen, dacht te behandelen als de krokodillen, wier vleeach hij aan de knechts van den Parijschen dierentuin te eten gaf. Al zijne ministers zullen deelen in Gambetta's lot, nadat zij hunne toekomst aan zijn na%m verbonden hadden, ea nistf- uin -ie ie rfx zen hebben, dan dat het canaille uit de schuilhoeken van Parijs met hartevreugd vroeg of laat de vivisectie op hen toepast. Wat de gevolgen van Gambetta's val voor Frankrijk en misschien ook voor het buitenland zullen zijn, is wel niet met zekerheid maar toch met groote waarschijnlijkheid te zeggen, 't Kwaad, dat hij gestient heeft, zal zijne oonsequentiën niet terughouden, omdat hij verdwenen is; de stormen zullen niet bedaren, omdat deze stuurman door de golven is verzwolgen. Grévy is voor het oogenblik gered, maar krijgt nu te doen met al wat radicaal is. Mannen, die niet zoo spoedig mogelijk Frankrijk ten onderst boven willen werpen, zullen bij de rooden geen genade vinden, dus niet mogen regeeren. 'tZal Ciemenceau en den zijnen niet moeielijk vallen hunne plannen uit te voeren, nu anarchie en desorganisatie gebracht zijn in de ministeriëele bureaux en in al de groote instellingen der Fransehe maatschappij. Louise Michel gelooft nu zeker haar uur gekomen. De dagen gaan, wie weet hoe spoedig, aanbreken, waarop onze minister Modderman ten vorigen jare doelde, en waarop de Duitsche minister Von Puitkamer in de vorige week wees, toen hij zeide: «Onder ons zijn er zoo velen, die, met een zeker pessimisme bezield, niets anders dan zwarte wolken van reactie aan den hemel zien. Ik kan u, mijne heeren, echter verzekeren, dat zieh aan den Europeeschen volkenhemel heel andere wolken vertoonen, die menigeen maar niet schijnt te kunnen zien. En dit kan ik u zeggen: wanneer die wolken, wat God verhoede, eenmaal over ons losbreken, dan zal de Duitsche natie zien wat zij heeft aan de Pruisische monarchie, aan een monarchie, die, gegrond op hare geheiligde rechtsorde, ook de middelen kan bezigen om de natie tegen groote nadeelen en gevaren te beschermen. En als die groote Europeesche crisissen ons eenmaal overvallen, dan zult gij tevens zien, dat de Pruisische monarchie de steun is van recht en vrijheid tegelijk." Merken wij nu nog op, dat in de vorige week de discussie over het handelstraoUat met Frankrijk verdaagd werd, ook omdat men het oog had op de gebeurtenissen in Frankrijk, dan is het duidelijk, dat Gambetta's val niet enkel voor het Fransehe volk maar ook voor de overige Europeesche Staten belangrijke gevolgen hebben kan. --- DE MORIAAN GEWASSCHEN. Ja, waarlijk! 't is en blijft de moriaangewassohen: van Protestanten te vorderen, dat sij te goeder trouw en met kennis van zaken schrijven of spreken over de Katholieke Kerk, over Katholieke personen of zaken. De bril van 't vooroordeel staat hun altijd op den neus, wanneer zij iets Katholieks bezien gaan, en dit maakt, dat zij bij ons alles zien in valsohe kleuren en soms in 't geheel niets zien. Zoo ging het ook dr. J. H. Gunning, predikant te 's Hage, bij zijn bezoek aan Rome en zijne studiën over de Eeuwige Stad; althans zoo blijkt het hem gegaan te zijn uit de lezingen, welke hij dezen winter alhier over dat onderwerp gehouden heeft. De Ned. Kath. Stemmen zijn reeds bezig hem te bewijzen , dat hij bij zijn bezoek aan de Catacomben wel stekeblind geweest moet zijn, als hij daar geen beelden of voorstellingen, op de Maria-vereering betrekking hebbende, gezien heeft. In ons nommer van Zondag gaven wij hem door Stemmen en Tijd voorgelegde bronnen aan, waarin hij zijne onkunde of kwade trouw plastisch bewezen kan vinden. Het lust ons niet den hoofdinhoud dier lezingen van dr. Gunning aan een kritiek te onderwerpen, en laten de wederlegging der zeer betwistbare stellingen, door hem opgezet en verdedigd, aan een onzer tijdschriften, als dit er lust toe heeft, over. Eene zaak willen wij hem in 't voorbijgaan wel zeggen. Wanneer hij in 't vervolg nog eens schrijven of lezen gaat over het Katholiek (in tegenstelling van het Protestantsch) begrip van Kerk, Staat, kunst enz., dan raden wij hem voor zijne eer aan, eerst eens een ernstige studie te maken over de Katholieke leer en het Katholiek begrip dier zaken. Hij leze daarover b. v. de artikelen van prof. Broere in den Katholiek eens na. Al voert hij het praedicaat van doctor voor zijn naam, toch geldt ook voor hem wat voor ieder geldt: Ante loquaris, disce I Maar een paa onjuistheden van litterarisehen aard, xxn «ituv » . «lug » v/ui Kuuioili t -g ^ blad wei even bespreken. Hij stelt daar tegenover elkander //Shakespeare en Calderon, den bij uitnemendheid Protestantschen en den bij uitnemendheid Roomschen dichter." Van Calderon zegt hij : «Bij hem staat het ontvluchten der wereld, de marteldood op den voorgrond, en waar het kruis een rol speelt, zooals in de eerste plaats in La dévocion de la Cruz, daar is het 't bloot vormelijk kruis, waaraan de vervolgde jonkvrouw zich vastklemt en dat haar door een wonder redt van hare belagers." Neen! niet 't bloot vormelijk kruis ! maar «aquella Grut en que Cristo murió", hoort gij dr. Gunning! Neen! duizendmaal neen! — niet bijgeloof en fanatisme, (zooals gij 't valschelijk voorstelt) maar waaraohtig, levendig geloof in den gekruisten Verlosser en redding door dat geloof, ziedaar wat Calderon leert in zijn heerlijk schoon drama La dévocion de la Cruz. Schrijf dan meesterstukken, Hoogeerw. kanunnik Putman ! — zooals uw Studiën over Calderon, — en ondervind wat uw arbeid bij mannen van die riohting, zelfs al heeten zij dr. Gunning , uithaalt! En nu Shakespeare, de bij uitnemendheid //Protestantsche dichter." Helaas ! is dr. Gunning zoo weinig op de hoogte van de Shakespearean literature der laatste twintig jaren, dat hij nog niet weet, dat volgens onbetwistbare bewijsstukken Shakespeare uit Katholieke ouders geboren, Katholiek gedoopt, Katholiek gebleven en Katholiek gestorven is? Het wordt grappig, dan verder dr. G. van den door hem gewaanden «bij uitnemendheid Protestantschen dichter" te hooren zeggen: «Bij Shakespeare geen huldiging van eenig Protestantsch dogma (natuurlijk, want hij was Roomsoh) maar in zijn handelingen de leer gepredikt, dat het schoone en edele op de wereld boeten moet, en in de worsteling tegen het lijden, in den strijd des kruizes, de eerekroon verovert." (zoo Roomsch mogelijk! even Katholiek als Calderon! maar waar blijft nu uwe tegenstelling ?) Dr. Gunning, gij staat daar voor uwe hoorders en onze lezers zoowat in eene houding als de vos van de fabel: Honteux comme un renard, qu' une poule aurait pris, Serrant la queue et portant bas 1' oreille. Maar 't is onze schuld niet. Wat spreekt gij ook over zaken, die gij niet kent? --- BUITENLAND. ITALIË. Naar men verhaalt, heeft de aartsbis ohop van Milaan, Mgr. Calabiana, de vroegere leermeester van koning Humbert, bij invloedrijke personen stappen gedaan, om te verhinderen dat de goederen der Propagande verkocht en de opbrengst in Italiaansehe rente veranderd wordt. — De Secoio van Milaan bevat den inhoud eener nota, welke door den minister Mancini op den 26 December 11. naar Berlijn zon gezonden zijn, en waarin de waarborgenwet verdedigd wordt. Het blad zegt den sin, >oo niet de letterlijke tekst der nota te kannen waarborgen. De leugens en verdraaiingen der historische feiten, waarvan de nota overvloeit, maken haar geloofwaardig genoeg. Nu is de Secoio een Franschgezind blad, en men heeft met verwondering gevraagd hoe het blad aan die nota kwam. Het Berlijnsche Tagebl. zegt zelfs, dat daaromtrent reeds een onderzoek wordt ingesteld. Dit doet nog meer aan de echtheid der nota gelooven. FEANKKIJK Het toeval heeft gewild, dat Gambetta aan een feestmaal bij den president Grevy moest deelnemen, nadat hij als verslagene uit de Kamer terugkeerde. Grevy heeft vermoedelijk niet vooriien, dat de strijd zoo spoedig zou afloopcn, en had daarom Gambetta op een diner verzocht na afloop der zitting. Deze hield met zijne collega's eene korte vergadering, waarin tot het nemen van collectief ontslag besloten werd. Gambetta kwam ten 9| uur aan het diner en bood den president aan tafel een briefje aan, zeggende dat dit een aanzoek om ontslag van het ministerie bevatte. Grevy antwoordde, dat hij Gambetta eerst spreken moest en noodigde hem den volgenden morgen ten lOj uur bij zich. Ten 10i uur verliet Gambetta het diner bij den president en begaf zich met eenige vrienden naar een koffiehuis. Na den volgenden morgen met G&mbetta gesproken te hebben, ontbood Grevy den heer De Freycinet en bood hem de vorming van een ministerie aan. De Freycinet wilde eerst met Gambetta spreken, en na dit gedaan te hebben, nam hij het aanbod aan en ging zijne ministers zoeken. Heel gemakkelijk schijnt dit werk niet te zijn, want hoewel reeds spoedig allerlei lijsten door de bladen liepen , heeft het Journal c(f> d nog geen woord gesproken, en de cantiëele er „ie meer nn