IETS OVER AMELAND. Het eiland Ameland, dat reeds in eene oorkonde uit het laatste der Vfflste eeuw y>insula Ambla" wordt genoemd, is gelegen op ongeveer 53 n. b. en 24 o. L., ruim twee uren ten noordwesten der provincie Friesland. Op eene lengte van ruim 4 uren, bij eene breedte van bijna 1 uur, bevat Ameland drie dorpeh, namelijk Ballum, Hollum en Nes met het gehucht Buren, waarbij oudtijds als vierde dorp te rekenen was Oerd of Oosthuizen, en als vijfde Sier; doch deze twee zijn sedert lang verdwenen. Er bevinden zich thans 2,307 inwoners op het eiland, die voornamelijk hun bestaan vinden in den landbouw, veeteelt of visohvangst. In de laatste jaren van XlVde eeuw kwam het eiland in het bezit der hoogadelijke Friesche familie »van Cammingha," in den persoon van Pieter Cammingha, bij erflating van zijn' vader Haijo Jelmera, welke Haijo, ook Heringa genoemd, als jonger zoon van Sascker Ritscke's Jelmera, Ameland bekomen had, na zijne broeders Keijmpe en Romcke en overleed in 1486. Vroegere heeren van Ameland zijn niet met zekerheid bekend. De afstammelingen van Pieter van Cammingha hebben de vrije heerlijkheid gedurende vijf opvolgende geslachten behouden, totdat bij het kinderloos overlijden van Frans 1 Doecke van Cammingha, ten jare 1680 voorgevallen, dezes moeder, Rixt van Donia, Vrouwe van Ameland is geworden. Deze bracht bij testament de heerlijkheid met al de hieraan verbonden goederen en rechten aan hare erfgenamen uit den huize van Schwartzenberg, die na vereffenden twist hierover met Jan Rempts Rengers, den kleinzoon van Catharina van Cammingha — dochter van Sicko, oudoom van bovenvermelden Frans Doecke, — en van Ernst Zhum uit Pommeren, Ameland verkocht hebben. De kooper was Johan Willem Friso, prins van Oranje en erfstadhouder van Friesland enz. onder bestiering zjjner moeder prinses Amelia van Anhalt-Dessau, De plechtigheid der overdracht had plaats op 27 Mei 1704; de koopprijs bedroeg met de onkosten 180,000 gulden. Het Huis van Oranje-Nassau-Dietz behield het eiland in bezit tot in het begin van 1798, wanneer het eigendom in beslag is genomen en de heerlijke rechten opgeheven zijn. Sints maakt Ameland deel uit van Friesland en is thans eene grietenij, onderhoorig aan het kanton Holwerd in het arrondissement Leeuwarden. Tot Friesland, kwartier Oostergoo, grietenij Ferwerderadeel, had het eiland ook vroeger tot op het einde der XlIIe eeuw behoord, doch sedert 1398 was het een Hollandsch leen, en van 5 Nov. 1494 een onmiddelijk keizerlijk leen geweest; aan welke hoedanigheid, ofschoon bij wijlen heftig betwist en over het hoofd gezien, de erf heeren en vrouwen van Ameland te danken hebben gehad, behalve eigene staatsbestelling, hoog, middel en laag gerecht erz. enz., als onzijdig beschouwd en behandeld te worden, bijv. door Spanje tijdens den opstand der N.-Nederlandsche provinciën en door Cromwel in den eersten Engelschen oorlog tegen de Republiek. Hoe het opzichten» de kerkelijke zaken op Ameland is toegegaan vóór de Reformatie, is zeer gebrekkig bekend. Zeker is het, dat het eiland behoorde tot het bisdom van Utrecht, dekenaat Ferwerd in Oostergoo, en dat er zoo veel parochiekerken waren als wij boven dorpen hebben opgenoemd. Dan niet één der parochiegeestelijken is ons bij name bekend geworden; alleen weten wij dat zij ter benoeming of liever voordracht stonden der vrijheeren des eilands, die dat patronaatschap ook later betrekkelijk de onroomsche predikanten steeds hebben uitgeoefend. Algemeen wordt aangenomen, dat op Ameland al vroeg een Benedectyner klooster gesticht werd — ter plaatse waar Fosta's tempel ilatht ta staan [?] — hetgeen op het laatst der XI eeuw op deri Frieschen bodem is overgebracht en sedert voorkwam onder de benaming van Bethanie te Foawert: het was een dubbel klooster, dat zijne eigene abten koos, gelijk nog blijkt uit eene oorkonde van Georgius van Egmond, bisschop van Utrecht, in 1546 uitgevaardigd, waarin tevens bevestigd wordt, dat Bethanie toen nog tot de orde der Benedictijnen behoorde. Bethanie heeft volgens sommigen het patronaatschap uitgeoefend over de kerk van Ferwerd; zou hetzelfde niet te denken zjjn omtrent de parochiekerken van Ameland, vóór dat de Cammingha's hiervan in bezit geraakten en dan tevens verondersteld moeten worden, dat het klooster door zijne monniken de parochiedienstfe'n zal hebben waargenomen? De gebouwen der abdij zijn tijdens de Reformatie gesloopt en de rijke bezittingen, die in Friesland waren gelegen, door de Staten des gewests aangeslagen; op het eiland vielen deze gelijk alle andere kerkelijke goederen den vrijheer in handen. Wij weten uit de geschiedenis der Troebelen der XVIe eeuw dat de Watergeuzen, die ontsproten in 1567 en 1568 en steeds in getale aangroeiden uit lieden, die om strop, zwaard, vuur of rad te ontgaan een schuilplaats hadden gezocht op den Oceaan, dezen alras overal onveilig maakten en de naburige eilanden en kusten bij iedere gelegenheid met moord, plundering en verwoesting geteisterd hebben, vooral woedende tegen kerken en kloosters en de Roomsche geestelijken, nonnen en monniken. Het eiland Ameland was even als de bijgelegen eilanden een hunner toevluchtsoorden : daar werd de buit geborgen, om vervolgens te Embden, Norden en andere plaatsen in Qost-Friesland, of in Engeland ter markt gebracht te worden. Barthold Entes van Mentheda van Middelstum, ook bij onkatholieken beschreven als woest tot wreedheid toe, trotsch, stout, roekeloos, losbandig, een held in den strijd en bij braspartijen, was de man, onder wiens aanvoering Ameland bezocht werd; met en na hem kwamen de woestelingen Focke Abels, Homme Hettingha, Jelte Eelsma en anderen van die soort. Van Abels is het bekend, dat hij op zijn schip n de Galei" geen andere drinkbekers gebruikte dan kelken en andere gewijde vaten, en boven aan de steng van den mast van zijn schip een tabernakel, met spijkers vastgehecht, rondvoerde, waarvoor de gekaapte monniken, priesters en nonnen de plechtigheden van hunnen godsdienst moesten uitvoeren, onder bedreiging bij weigering,' van den dood, door het zwaard of het water. Hettinga wordt als een der meest gevreesde zeeroovers vermeld en Jarich of Jelte Eelsma ïwesende een paep vroger gestaen te Terschelling nu bij de zeeroovers-watergeusen lieutenant," daalden laag genoeg af om in Sept. 1569 zijn vroegeren ambtgenoot of opvolger des nachts van zijn bed op te lichten, te mishandelen, weg te sleepen en slechts voor zwaar rantsoen los te laten. Wat van dergelijk geboefte de kerken en hare bedienaars op Ameland zullen hebben moeten verduren laat zich denken; zij toch spaarden zelfs niet den hun gunstigen vrijheer Pieter v. Canmingha (1558—78), maar plunderden en verwoestten zijn state of kanteel te Ballum. Of nu a! de Roomsche priesters des eilands aan hunne roeping en zefiding getrouw gebleven en gevolgelijk uit hunne bediening ontzet of gejaagd, zoo niet erger behandeld zijn, weten wij niet: in de lijst der Friesche priesters, die in 1584 te Groningen als ballingen om den geloove zich ophielden, komen geen Amelandsche pastoors of priesters voor; doch ook evenmin troffen wij in de predikantenlysten der zes classes van Friesland en der overige provinciën des Rijks, en in de geschriften omtrent de doopsgezinden uitgegeven, namen met bijvoeging van »voormalig paep, vicaris of cureit van Ameland." Van de leeken is het zeker, dat er, om welke redenen dan ook, niet weinigen der Roomsche Kerk afvielen; immers vóór 1578 werden er alleen door Leenert Bouwen ^oudsten bij de Doopgezinden" 117 volwassenen herdoopt, zoodat er al vroeg eene gemeente of vereeniging dezer gezindte is ontstaan. Thans zijn op Ameland 651 Doopsgezinden. De Nederduitsche Gereformeerden waren er ook al vroeg vertegenwoordigd, doch niet eerder talrijk genoeg, dan ten jare 1611 om een eigen predikant te bekomen in den persoon van Bote Eerkes, die in de oude St. Janskerk te Nes zijn bediening of predikambt begon uit te oefenen. Sedert 1694 hebben Hollum en Ballum een afzonderlijken predikant gehad; de weinige Lutherschen, die zich alhier bevonden hebben, zijn tot 1817 als eene filiaal gemeente van Leeuwarden aangemerkt en bediend. De Cammingha's van Ameland wenschten zich buiten den twist te houden, die oprees in de tweede helft der XVI eeuw tusschen Spanje en de Noord-Nederlandsche Provinciën; het blijkt uit de akte, die de eerstgenoemde» »na oidtmoedige supplicatie," den 6 April 1598 van Filips II verkregen voor hunne onderdanen en aan dezen werd vergund: ute mogen visschen in de see,....te verkeeren in de havenen van onsen (s'konings) gebiede, sonder nochtans te mogen verkeeren in de havenen van de ingenomene plaatsen van onse Rebellen, noch oock gemeenscap te hebben met de inwoonders van dien, tensij d'selfle Rebellen haer toelieten te mogen insgelijcx in de havenen te verkeeren van onsen gebiede," etc. — Anders uitgedrukt, de Cammingha's verzochten en bekwamen eene plechtige neutraliteitsakte. Waarom nu diezelfde Vrijheeren van Ameland, die dan toch als dusdanig ook niets met de Friesche wetgeving te maken hadden, ruim eene halve eeuw lang, schier dezelffe gedragslijn hielden ten opzichte hunner onderdanen, die Roomsch-Katholiek wilden zijn en blijven, als Friesland en de andere naburige provinciën, is ons niet duidelijk. Streng Calvinist-gezind waren deze Cammungha's niet; anders toch zou een predikant dier richting ongetwijfeld lang vóór 1611 zijn ingehaald; den Doopsgezinden gunstig kunnen zij evenmin genoemd worden, aangezien zij steeds de aanhangers van Menno Simons uit de regeering des eilands hielden, en RoomschKatholiek zijn zij stellig niet geweest. Wellicht behoorden zij tot degenen, dien men destijds den naam gaf van libertijnen en politici, en beschreef als lieden, die eigenlijk zonder godsdienst waren , en slechts voor al hun doen en laten hunne stoffelijke belangen raadpleegden. Het voorbeeld en ds invloed van Friesland, alwaar zij ook rijk gegoed waren en tevens ambten bekleedden, zijn gewis in aanmerking ten deze te nemen. In weinige woorden laat zich genoegzaam de gesteldheid of toestand der overgebleven Roomsch-Katholieken uitdrukken: voor het tijdelijke of stoffelijke werden zij uit iedere betrekking die eer of winst kon aanbrengen, geweerd, zoodat zij allengs de armen bij uitnemendheid moesten worden, en wat het geestelijke of godsdienstige betrof, uitgesloten uit hunne drie voormalige parochiekerken, werd hun zelfs uiet vergund een bijwonend priester te bezitten, waarvan het droevig gevolg was, dat zij ook met den besten wil ternauwernood zich van hunne godsdienstplichten konden kwijten. Inderdaad wilden zij een der weinige priesters, die op Frieschen bodem hier of daar schuilden, opzoeken, er was hiervoor, bij gevaar van geldboete, zoo niet erger van wege de plaatselijke besturen in Friesland, soms een dag te besteden om eene zeereis, niet zelden zeer gevaarlijk, te ondernemen; de tocht der priesters naar het eiland gaf niet minder bezwaren. Bij gebrek aan eenig stellig bericht omtrent de stad, het dorp of gehucht, het kasteel, de stins of state, waarheen de eilanders bij voorkeur hun kerkgang richtten, onthouden wij ons van gissingen; de priesters, die uit Friesland of van elders Ameland bezochten tusschen 1578 en 1627, bij name te vermelden is ons om dezelfde redenen ook ondoenlijk; genoegzame grond echter tot de veronderstelling, dat er in genoemd tijdstip meermalen priesters op het eiland zich ver» toonden, schijnt ons gelegen in de bedenking: de priesters die, opgezocht op het vaste land, noodwendig moesten vernemen van pasgeborenen, van ouden van dagen, van lijdenden en zieken, dusdanige alzoo, die de zee- en landreis onmogelijk of allerbezwaarlijkst konden ondernemen, zouden die ijveraars geen moed, ja geweten genoeg gevoeld hebben, den in nood verkeerenden en 't zij bij vroegere ontmoeting, 'tzij bij mededeeling van magen of vrienden , bekenden en dierbaren ter hulp te snellen? en zou de zeer groote kelder in het huis van den tegenwoordigen postbode K. Kolmer, te Nes op Ameland aanwezig, waaruit voor ruim een halve eeuw nog overblijfsels van een altaar zijn uitgebroken, ook niet als gedenkteeken mogen worden aangewezen van geheime bezoeken en bediening der Roomschen op Ameland in de aangewezen jaren van druk en vervolging? (Wordt vervolgd.) --- Familiebericht Advertentie n. (483) Voor de vele bewijzen van deelneming, zoo van hier als van elders ontvangen bij het overlijden mijner dierbare Echtgenoote, betuig ik, ook namens myne Kinderen en Behuwdkinderen mijnen oprechten dank. Schipluiden , D. J. AMMERLAAN, 31 Juli 1873. Burgemeester. (498) De Heer en Mevrouw G. GREWEN betuigen hunnen dank, voor de vele bewijzen van deelneming bij hun huwelijk ondervonden. --- Advertentie Op 3 dagen ligt 3 , 15 „ , 8>/i „ 1 maand , 4 Gelden a Deposito. Op 8 maanden ligt 4'/, "/• 6 , 4>/, „ , 1 jaar ,5 «EB. VAW GEETRUIJEN, Gedempte Botersloot, No. 123, (79) Nieuw Nommer. KONINKLIJKE NEDERLANDSGHE YA GHT-G LUB. Heeren LEDEW die CANDIDATEN wenschen voor te stellen, worde* verzocht die zoo spoedig mogelijk op te geven aan den Secretaris. De Raad, J. HAVELAAR, (473) Secretaris. Aap eene der R. K. PAROCHIALE SCHOLEN te Delft worden twee Hulponderwijzers gevraagd, om zoo spoedig mogelijk in betrekking te treden.- Salaris, naar bekwaamheid f 400 of meer. Adres met franco brieven aan een der ondergeteekenden. P. W. VAN OORTE, Deken en Pastoor. (485) Dr. P. J. A. H. VERMEULEN. De Wonder-Inktkokerü! wordt met buitengewoon succes gedebiteerd doar J. IS. C<. HULSMAN te Schiedam. Deze INKTKOKER met een weinig schoon water gevuld, levert eene fraaien inkt en kan meer dan 100 jaren gebruikt worden. NB. Het Oranje-etiket en de Handteekening van A. Jacobs waarborgen de echtheid. (468) TWEE BEKWAME STEENDRUKKERS kunnen geplaatst worden bij P. W. VAN DE WEIJER, U TRECHT. --- Advertentie J. A. M. BEKKING, ■WERKlTXJXCjS-KlXJlSriDIGI-E, heeft de eer te berichten, dat zijn Fabriek van electrische Schellen en Magazijn van Naaimachines is VJEIIPIjAATST naar de Boerenvischmarkt Mo. 9 , en dat de uitbreiding, welke hij aan beide heeft gegeven, hem in staat heeft gesteld aan alle aanvragen ten spoedigste te voldoen. (492) — , — Bij W. VAN GULICK te 's-Bosch is verschenen en verzonden; Studiën op Godsdienstig, Wetenschappelijk en Letterkundig Gebied. Vle Jaargang, 2. (493) EUROPA'S ONZEKERE TOESTAND, door ». VAN DEN AMKER, Pr. Van de „Studiën" 'verschijnen jaarlijks 800 bladzijden, in gr. 8° voor ƒ3,50 franco per post f 4.— ' De vier eerste jaargangen zijn nog te bekomen voor ƒ10, —• Verschenen bij G. W. VAN BELLE, Rotterdam. DICHTREGELEN TOEGEWIJD AAN DE NAGEDACHTENIS VAN DEN HEER Ignace Marie Wils, Kolonel-Kommandant der Carlistische Zouaven. Eerelid der Zouaven-Broederschap 55 F1DEI ET VlftTVTl", te Rotterdam. gesneuveld te Igualda, den IS. Juli 18f3. s fO --- PENSIONAAT PENSIONAAT VOOR Jonge Jufvrouwen te UDEN (Noordbrabant), onder het Bestuur der Rellgeuzen Ursullnen. De aandacht van Ouders en Voogden wordt gevestigd op dit Opvoedingsgesticht met zijne prachtige gebouwen en wandelplaatsen, gelegen in eene der geiondste streken van Noordbrabant, op slechts 5 minuten afstand van het Station des spoorwegs Boxtel-Weiel. Het onderwijs, dat al de nuttige vakken en vrouwelijke handweikfcn omvat, volgens de eischen des tijds, wordt gegevèn in de Nederlandsche, de Fransche, de Hoogduitsche en de Engelsche taal, terwijl eene bijzondere zorg wordt gewijd aan eene degelijke, beschaafde en godsdienstige opvoeding. Prospectus en aanvrage verkrijgbaar. (494) --- Advertentie SCHOOLGESTICHT VOOR DE R. C. BEHOEFTIGE JEUGD te UTRECHT. WORDT GEVRAAGD EEN Hoofdon der wij zer, om aan het hoofd der Armenschool geplaatst te worden, zijnde aan den Heer H. F. KAMPIIUIJZEN op diens verzoek eervol ontslag verleend. Aan die betrekking is verbonden eene jaarwedde van f 900 en vrije WONING. Men vervoege zich in persoon of met franco brieven bij den Secretaris den Heer S. P. C. KOENE aldaar. (495) G. W. VAN BELLE, Korte Hoogstraat, heeft ontvangen: De eclite onuitwischbare MerlL-inlit, om LINNENGOED te merken, met de daarbij behoorende letters en nummers. --- Advertentie AMBACHTSSCHOOL te ROTTERDAM. Aan de Ambachtsschool te Rotterdam wordt GEVRAAGD: Een Onder-Directeur, tevens belast met het geven van Onderwij 8 in het Bouwkundig Teekenen. HH. Bouwkundigen, die de bevoegdheid bezitten tot het geven van Middelbaar Onderwijs en voor deze betrekking, — waaraan eene jaarwedde van f IOOO- — verbonden is, — in aanmerking wenschen te komen, worden verzocht voor 15 Augustus a. s. hunne stukken te zenden aan den Secretaris, Glashaven No. 4. De Directeur der School zal inmiddels aan hen, die zulks mochten verlangen, nadere inlichtingen geven. (496) Het Bestuur: L. PINCOFFS, Voorzitter. H. VAN DER LINDEN, Secretaris. Men VRAAGT aan eene Pastorie Itegen November of eerder eene Dienstbode, zeer bekwaam om 't kerkgoed te hanteeren, en tegen November eene bekwame W erkmeid. Adres frarco brieven onder het n°. dezer advertentie bij den Uitgever dezes, Koite Hoogsti aat. (497) --- SPOORWEGEN. Zomerdienst van 15 Mei tot 1 November 1873. Hollandsche IJzeren Spoorweg. Van Rott. naar Amst. 'g morg. 6,20, 8,30, 10,50, 'snam. 12,10, 2,25, 3,35, 's av. 6,45, 7,30, 9,16. , Rott. tot den Haag 's midd. 4,05, 's ar. 10,40, „ Rott. naar Helder (Nieuwe Diep) 's morg. 8,30, 's nam. 2,25, 's av. 6,45. „ Amst. naar Rott. 'a morg. 6,15, 8,—, 8,46, 9,30, 11,15 'gnam. 2,35, 4,25, 'sar. 7,30, 9,—. „ den Haag naar Rott. 'gmorg. 7,—, 's nam. 5,25. 's av. 7,15. „ den Helder (Nieuwe Diep) naar Rott. 's morg. 6,30, 9,10, 'snam. 1,30, 's av. 7,—. , Zaandam naar Rott. 'smorg. 7,35,10,10,'snam. 3,—, 's av. 8,05. , Rott. n. Zaand. 's m. 8,30, 'snam. 2,25, 's ar. 6,45. „ Rotterdam naar Uitgeest (behalve de drie treinen naar Zaandam) 'smorg. 10,50. Nederlandsche ïlhijnspoorweg. Van Rotterdam naar Utrecht, Arnhem en Emmerik 'smorg 6,20, 10,55, 'snam. 2,05, 3,10*, 6,15. , Rotterdam n. Utrecht en Emmerik 's morg. 8.35*. „ Rott. n. Utrechten Arnhem 'smorg. 6,20, 7,55* 10,55, 'snam. 2,05, 3,10*, 6,15. Rott. naar Utrecht 'smorg. 6,20, 7,55», 8,35*, 10,25, 10,55, 'snam. 2,05, 3,10*, 6,15,8,15, 930. „ Rott. n. Gonda 's morg. 6,20, 7,55*, 8,35*, 10,25, 10,55, 12,—, 'snam. 2,05, 3,10* 6,15, 8,15, 9,30. , Rott. n. Amsterd. 's morg. 6,20, 7,55, 10,25, 10,55, 12,—, 'snam. 3,10, 6,15, 8,15, 9,30. , Rott. over Gouda naar den Haag 's morg. 7,55, 8,35*, 10,55, 12,—*, 'snam. 3,10, 6,15*, 9,30. „ Emmerik naar Utrecht, Amsterdam, Rotterd. en den Haag 'smorg. 8,15, 9,35*, 'snam. 12,25, 4,24*, 5,40. , Arnhem naar Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en den Haag'smorg. 6,50,9,20, 10,40*,'snam. 1,40, 5,40* 7,30, 8,45. „ Amsterdam n. Rotterdam en den Haag 's morg. 6,55, 8,10, 10,40, 'snam. 12,20, 2,55, 6,50, 8,45, 9,45. , Utrecht n. Rotterdam 'smorg. 7,20, 8,30, 11,—, 11,45*, 'snam. 12,45, 3,20, 6,50*, 7,15, 9,10, 10,5. „ den Haag over Gouda naar Rotterdam. 's morg. 7,50, 8,25*, 10,45,12,—, 's nam. 3,05, 6,10*, 9,30. 4 Gouda n. Rotterdam 'smorg. 8,21, 9,16, 11,4#, 'snam. 12,19*, 1,43, 353,4,13, 7,24* 8,16, 10, 10,50. NB. De met een * gemerkte treinen zijn uitsluitend vooi' reizigers le en 2e klasse. Staatsspoorwegen. Van Rotterdam (via Dordrecht—Breda—Roosendaal) naar Parijs 'smorg. 9.30, 'snam. 12.30, 6.25. Rotterdam (via idem) naar Brussel 's morg. 6.l5i 9.30, 'snam. 12.30, 6.25. Parijs naar Rotterdam (via idem) 'g morg. 7.20. 'snam. 8.15, Brussel naar Rotterdam (via idem) 's morg. 6.33, 9.15, 'snam. 2.30, 5.18. Rotterdam (via Breda—Venlo—Kempen) naaf Keulen 's morg. 8.10, 9.30 '« nam. 2.35. Keulen (via idem) naar Rotterdam 's morg. 7.~*i 9.15 'gnam. 1.45. Rotterdam (via Dordrecht—Eindhoven—Hasselt) naar Maastricht, Aken en Luik 'g morg. 8.10, '8 nam. 2,35. Aken naar Rotterdam (via idem) 's morg. 6."i 'snam. 1.30. Luik naar Rotterdam (via idem) 'g morg. 6.20i 'gnam. 2.05. Maastricht naar Rotterdam (via idem) 'g morg7,—, 'g nam. 2.27. Rotterdam naar Dordrecht 'gmorg. 6.15, 8.1 9,30. 'gnam. 12.30, 2.35, 6.25, 8.20. Dordrecht naar Rotterdam 's morg. 6.40, 9.08» 10,31, 'gnam. 1.—, 3.28, 5.57, 7.01, 9.21. --- AANBESTEDINGEN. Woensdag, 13 Aug. 's-Hage, te 1 uren, door het ministerie van oorlog: de uitoefening van den dienst der milit. transporten te water, gedurende den tijd van 1. 3 of 5 achtereenvolgende jaren, ingaande 1 Jan. 1874. Donderdag, 14 Aug. 's-Hage , te 12 uren, door het ministerie van binnen), zaken: 1. het maken van havens, goederenstationsplein, den spoorweg Mallegat— Noorderhaven en andere werken op- en nabij Fijenoord, ten dienste der Staatsspoorwegen. Inl. bij den eerstaanwezend ingenieur te Rotterdam. Aanw. 30 Juli en 6 Aug., telkens 11 urén. 2. het leveren en verwerken van stortsteen, ten behoeve van de overbrugging van het Hol landsch Diep.' Inl. bij den eerstaanwezend inge nieur te Breda, Aanw. 9 Aug,, te 9 uren. Maandag, 1 Sept. Leeuwarden, door kerkvoogden van de stadsarmenkamer: de levering van: 1300 U katoen, 700 M. pillon, 600 M. bremerhuisdoek, 200 M. hemdenlinnen. Monsters en voorwaarden liggen in het gesticht. ---