Rotterdam, 6 Juli 1872. De verdeeling der openbare ambten. XXVI. Ieder Nederlander is tot elke landsbediening benoembaar. Grondwet art. 6. De belijders der onderscheidene godsdiensten genieten allen dezelfde rechten en hebben gelijke aanspraak op bet bekleeden van waardigheden, ambten en bedieningen. Grondwet art. 166. --- RECHTSWEZEN. 2. Gelderland. BEVOLKING DER PROVINCIE op 1 Januari 1871. In het geheel 439715 Katholiek deel der bevolking 162567 Niet d » » » 277148 A. Arrondissement Arnhem. Kantonrecht.: Arnhem. Mr. G. H. W. L baron van Dorth tot Medler K. Zevenaar. Mr. E. J. J. Colson Merson N. Wageningen. Mr. F. C. W. Koker N. Mr H. P. Hoog N. Mr. J. G. W. H. baron van Sijtzama N. Mr. W. L. F. C. ridder van Rappard . N. Harderwijk. Mr. A. L. S. van der Boon Mesch N. Plaatsvervang. Arnhem. Mr. H. J. Kronenberg N. Nijkork. Elburg. Apeldoorn. Kantonrecht. Griffiers : Ambten, v. b. Openb. Min.: Mr. N. S. T. A. van Meurs N. Zevenaar. Z. J. G. do Both KWageningen. H. J. Haas N. W. W. L. van Goudoever N. Nijkerk. H. Veldhuizen O. J. H. Krudop N. Elburg. Mr. G. A. Hoefhamer N. Mr. S. J. baron van Pallandt N. Mr. P. M. Tutein Nolthenius N. N. N. N. tf. K. N. N. N. N. N. N. Apeldoorn. Harderwijk. Arnhem. Zevenaar. R. J. Groll Mr. D. van Meurs Mr. C. G. H. Smits Mr. J. F. van Essen Mr. C. L. Rendorp Wageningen. Mr. P. J. Evers Nijkerk. Elburg. Apeldoorn. Mr. E. W. van Raalte R. J. Benten H. Bake Everts Harderwijk. Mr. P. L. de Gavere Arnhem. J. H. Hoogbruin Zevenaar. F. J. H. baron v. Voorst tot Voorst K. Wageningen. D. J. van Stalborch N. Nijkerk J. H. Krudop N. A. J. baron Schimmelpenninck van der Oye N. Elburg. W. F. Ketjen N. Apeldoorn. Jhr. H. F. M. E. Sandberg N. Harderwijk. J. Vervooren N. Recapitulatie: Kantongerechten in het Arrondissement Arnhem. 7 Kantonrechters: 1 katholiek, 6 niet-katholiek. 13 Plaatsvervangend Kantonrechters: 1 katholiek, 11 nietkatholiek, 1 onbekend. 7 Griffiers: 1 katholiek, 6 niet-katholiek. 8 Ambtenaren van het O. M.: 1 katholiek, 7 niet-katholiek. Totaal : 35 ambtenaars, waarvan 4 kath., 30 niet-kath., 1 onbekend. B. Arrondissement Nijmegen. Jhr. mr. J. M. van Pabst tot Bingerden N. Mr. J. B. J. N. ridder de van der Schueren K. Mr. M. van Trojen van Hulst N. Kantonrecht: Nijmegen. Wijchen. Eist. Druten. Plaatsvervang. Nijmegen. Kantonrecht.: Wijchen. Eist. Bruten. Mr. A. Schouten K. Mr. R. 0. B. Verheyen KMr. J. P. Pool N. Dr. G. Schouten K. J. P. van Clarenbeek K. C. Francken N. W. L. H. A. van der Monde KJ. J. Kuppen K. A. C. J. Dericks K1) K, katholiek, N niet-katholiek, O. onbekend. Griffiers: Nijmegen. Jhr. mr. F. X. G. M. van Nispen K. Wijchen. T. J. H. L. Voss K. Eist. G. van der Horst N. Bruten. Jhr. mr. P. Bouwens van Horssen N. Ambten, v. h. Nijmegen. J. Witt N. Openb. Min.: Wijchen. M. C. Waszink N. Eist. S. J. 0. P. van Weezei N. Bruten. J. Meyer K. Recapitulatie: Kantongerechten in het Arrondissement Nijt, tegen. 4 Kantonrechters: 2 katholiek, 2 niet-kathcliek. 8 Plaatsvervangend Kantonr ichters: 6 kat ïoliek, 2 nietkatholiek. 4 Griffiers: 2 katholiek, 2 riet-katholiek. 4 Ambtenaren van het O. M.: 1 katholiek, 3 niet-katholiek. Totaal : 20 ambtenaars, waarvan 11 kath., 9 niet-kath. Kantonrecht.: Griffiers: Ambten, v. h. Openb. Min.: C. Arrondissement Zutphen. Zutphen. Mr. H. J. Swaving N. Lochem. Mr. J. A. JE. W. ridder van Rappard N. Groenlo, Mr. W. J. L. de la Fontaine Schluiter N. Aalten. Mr. F. W. J. Itnmink N. Doelinchem. Mr. D. W. Nibbelink N. Boesburg. Mr. W. N. J. van Hengst N. Terborgh. Mr. L. H. W. Losecaat Vermeer N. Zutphen. Mr. F. R. Pennink N. A. Verwey N. Lochem. Mr. J. J. Brants N. J lil . .. X . Ului _ 1 t-t vesande N. Groenlo. G. E. H. ter Braak N. 11. G. van der Kraan 0. Aalten. Mr. W T . A. Roelvink N. J. B. W. Maitland N. Boetinchem. C. Willink Ketjen N. J. F. de Vroom N. Boesburg. G. Y. Blaauw Terborgh. S. Thiebout van Zuydam N. ~ G. H. van Everdingen N. Zutphen. Mr. C. U. van der Muelen N. Lochem. Mr. H. de Ranitz N. Groenlo. L. C. Schift N. Aalten. C. P. J. Penning N. Doetinchem. Mr. B. Hulshoff Gzn. N. Boesburg. Mr. J. T. Boelens N. Terborgh. Mr. R. L. F. A. Vaillant N. Zutphen. S. A. Schoevers N. Lochem. L. Leen N. Groenlo. Mr. J, W. Lasonder N. Aalten. Mr. L. Roelvink N. Boetirichem. C. B. W. Kehrer N. Doesburg. E. G. A. baron van Pallandt N. Terborgh. J. van der Zande N. Recapitulatie : Kantongerechten in het Arrondissement Zutphen. 7 Kantonrechters: niet-katholiek. 13 Plaatsvervangend Kantonrechters: 12 niet-katholiek , 1 onbekend. 7 Griffiers: niet-katholiek. 7 Ambtenaren van het O. M.: niet-katholiek. Totaal: 34 ambtenaars, waarvan 33 niet-kath., 1 onbek. D. Arrondissement Tiel. Kantonrecht.: Tiel. Culemborg. Zalt-Bomm. Plaatsvervang. Tiel. Kantonrecht.: Geldermals. Mr. A. W. Engelen N. Mr. C. M. W. Schnell N. Mr. J. G. Thonft N. Mr. W. F. C. v. Lith de Jeude N. Mr. A. van Wessem N. J. J. G. van Everdingen N. Mr. W. C. baron v. Pallandt N. Culemborg. J. D. de Man Lapidoth N. G. J. de Sitter N. Zalt-Bomm. Mr. P. C. Bijle eld N. Mr. L. J. H. Philips N. Tiel, Mr. J. P. Verleren N. Geldermals. Mr. F. Pleyte h. N. Culemborg. Mr. F. G. van Binsbergen N. Zalt-Bomm. Jhr. mr. G. W. Molerus N. Tiel. G. A. van Essen N. Geldermals. G. J. H. Murman N. Mr. W. A. van Lidt de Jeude N. Culemborg. Mr. J. G. Everwijn N. Zalt'Bomm. W. P. Knufmau N. Recapitulatie: Kantongerechten in het Arrondissement Tiel, 3 Kantonrechters: niet-katholiek. 8 Plaatsvervangend Kantonrechters: niet-katholiek. 4 Griffiers: niet-katholiek. 5 Ambtenaren van het 0. M.: niet-katholiek. Totaal: 20 ambtenaars, allen niet-katholiek. Griffiers : Ambten, v. h. Openb. Min.: Recapitulatie : Kantongerechten in de Provincie Gelderland. 21 Kantonrechters: 3 katholiek, 18 niet-katholiek. 42 Plaatsvervangend Kantonrechters: 7 katholiek, 33 nietkatholiek , 2 onbekend. 22 Griffiers: 3 katholiek, 19 niet-katholiek. 24 Ambtenaren van het O. M.: 2 katholiek, 22 niet-katholiek. Totaal : 109 ambtenaars: waarvan 15 kath., 92 niet-kath., 2 onbekend. der bevolking: 4 Kath. tegen 7 Niet-Kath. Verhouding der ambtenaars: 4 Kath. tegen 24 Niet-Kath. --- Het feest van de H.H. Martelaars van Gorcum. Morgen is het 300 jaar geleden dat de HH. Martelaars van Gorcum hun leven gaven voor ons H. Geloof, na de wreedste martelingen doorstaan te hebben. Wij, de kinderen dier martelaars en hetzelfde geloof belijdende, waarvoor zij in riavolging van de martelaars der toen verloopen 15 eeuwen van het Christendom, alles opofferden, kunnen dien schoonen dag niet onopgemerkt laten voorbijgaan, te minder omdat de toestand der Katholieken in dezen tijd eenige overeenkomst heeft met dien der brielsche belijders en hunne geloofsgenooten van dien tijd. Even als zij worden wij vervolgd om wat ons het dierbaarst is , ons H. Geloof; even als de Watergeuzen spotten de ongeloovigen der 19e eeuw met een godsdienst, die eene bovennatuurlijke openbaring aanneemt en de versterving der zinnen, afschuw van het kwaad en liefde tot het goed predikt. En al heeft die ver volg hi jiie d e hoogte bereikt, dat de Katholieken bestaat niettemin, en hare toeneming kan slechts eene quaestie van tyd zijn. Wat waarborgt ons inderdaad, dat ook in onze dagen de vervolging zich zal bepalen tot eene vernietiging onzer burgerlijke en godsdienstige rechten ? Wie kan de Katholieken van Duitschland verzekeren, dat na de verdrijving der Jesuïeten de vervolgers, inziende dat die verdrijving niet baat, tot wreeder maatregelen hunne toevlucht zullen nemen, en men eerlang de bisschoppen geboeid naar de duitsche vestingen zal zien vertrekken? En van de gevangenis naar het schavot is de afstand zoo heel groot niet; dat heeft men ten vorigen jare nog te Parijs gezien. Evenmin kan verzekerd worden dat de vervolging zich tot Duitschland zal bepalen. Gelijk de vervolging door het Protestantisme internationaal was, zoo is het ook die der revolutie, en wij zouden gemakkelijk nederlandsche liberale bladen kunnen aanwijzen, die reeds voor geruimen tijd op eene verdrijving der Jesuïeten uit Nederland, ja op erger nog, aangedrongen hebben. Maar daarom te meer is het morgen een feestdag. Gelijkheid van lot brengt gewoonlijk nauwe vereeniging tot stand, en het is dus zeer begrijpelijk, dat de Katholieken van ons land morgen, hetzij op de graven der gorcumsche martelaren, hetzij in de kerken aan den voet der altaren neder geknield, met meer vuur dan ooit den lof der H. Martelaars zullen bezingen en hunne voorspraak afroepen. Daarenboven zal de feestdag ons een bron van troost zijn. Een geheimzinnige stem zal morgen van uit het brielsche veld allen Katholieken van Nederland toefluisteren : houdt moed, broeders, ons voorbeeld leert U, dat de vijanden der Kerk nooit zullen zegevieren 1 Zeker, als die vijanden ooit de overwinning hadden kunnen behalen, dan was bet in 1572, en als ooit martelaars met bange zorg voor de toekomst der Kerk op aarde den dood moesten ingaan, dan waren het de gorcumsche geloofshelden. Zij toch zagen de kudde in Nederland bijna geheel verstrooid en de herders verdreven of verslagen. Het woest geschreeuw der Watergeuzen overstemde alle katholieke geloofsbelijdenis, en hunne godtergende liederen brachten het loflied ter eere van God tot zwijgen. Sommige priesters lieten de geloovigen aan hun lot over en veegden zich bij de Watergeuzen, en zelfs, o gruwel 1 in de eigen stad, waar de helden gemarteld werden, zagen zij den pastoor hunne beulen omhelzen. Niettemin aarzelden de 19 geen oogenblik hun bloed te geven voor de zaak, die verloren scheen; zij vergaten de menschen en dachten alleen aan God en diens belofte; zij waren vast overtuigd dat de Kerk zelfs dien storm zon doorstaan, en weder eenmaal, ook op uederlandschen bodem, het H. Sacrament des Altaars openlijk aanbeden en de Paus als onfeilbaar herder zou geëerd worden. Zy zijn gestorven, en jubelen reeds 300 jaar in de zalige eeuwigheid, en worden over de geheele aarde geprezen en verheerlijkt. Ook hunne vervolgers zijn gestorven en boeten, indien zij voor hun dood niet bekeerd zijn, hunne misdaad met zware straffen. Op aarde is hun naam vervloekt, en men denkt slechts met een gevoel van afgrijzen aan hen. Slechts zij, die de Kerk evenzeer haten als zij, gelooven zich niet te onteeren met zich de kinderen der Watergeuzen te noemen. Wij zijn kinderen der martelaars, der heiligen, en stroomen van alle zijden naar hun graf, om hen te vereeren, en hune voorbede bij God af te smeeken. Reeds gisteren waren Holland en N. Brabant er vertegenwoordigd. 700 pelgrims uit Rotterdam (de congreganisten), Raamsdonk, Oosterhout en Dongen waren op de heilige plek vergaderd en mochten door hunne tegenwoordigheid alleen reeds constateeren dat het werk de" 16e eeuwsche geloofsvervolgers ijdel is geweest. Morgen komt er eene processie uit Delft, op den lOden een uit Schiedam en Gouda, op den 11 den een uit Amsterdam en 'sHaf e, op den 14,15, 17 (H. Willebrordus-Vereeniging),' 21 en 24 uit Rotterdam, op den 16den uit Dordrecht, op den 18 uit Haarlem, op den 22 uit Leiden, op den 28 uit Vlaardin.'en, op den 31 sten uit het Westland enz. enz. Duizenden en duizenden zullen dus dezer dagen ten aanschouwe van allen, die de Kerk haten, hare onverwinnelijkheid op het graf der gorcumsche martelaren gaan verkondigen en God bidden dat aan de tegenwoordige vervolging der Kerk ras een einde kome, en de dagen der verdrukking verkort worden. Bijzondere omstandigheden hebben verhinderd dat dit jaar het plechtig jubilaeum der HH. Martelaars gevierd wr l; doch ongetwijfeld zal den geloovigen zulk heerlijk feest niet onthouden worden. Wie weet of wij op dat feest den triumf der geheele Kerk niet zullen vieren 1 Wat er evenwel ook gebeure en wat God over ons besloten hebbe, wij blijven de Kerk en hare martelaars getrouw; vervolging noch doodsbedreiging zullen met Gods genade ons beletten uit al de kracht onzer ziel te roepen: Glorie aan de HH. Martelaars van Gorcum! Leve de onoverwinnelijke katholieke Kerk! «GO" --- Onze toestand bij den dood van den heer Thorhecke. II. In ons vorig artikel zagen wij hoe bij Thorbecke's overlijden de Koning beroofd is van of verkort in vele zijner rechten en een treurige regeeringloosheid heerscht; thans moeten wij een blik werpen op het nederlandsche volk, dat door Thorbecke's liberalisme in een ongekenden staat van geluk moest verkeeren, altijd volgens de liberale propheten. Dat geluk is intusschen ver te zoeken; hoe zou een volk gelukkig kunnen zijn, dat in tallooze iractiën is verdeeld? Bij Thorbecke's optreden vond men geen partijen; men had in Nederland den protestantschen Staat, die wel is waar katholieke onderdanen had, maar hen alleen gebruikte om belasting te betalen en verder niet in aanmerking nam. Dat was eene schroomelijke onrechtvaardigheid, en Thorbecke trad op met de belofte die te zullen wegnemen; van zijn liberalisme was de leus recht voor allen. Hij heeft die onrechtvaardigheid evenwel niet weggenomen maar haar verplaatst, want in stede van den protestantschen Staat, dien hij vernietigde, gaf hij ons een liberalen Staat, waaronder niet enkel de Katholieken maar ook de orthodoxe Protestanten lijden. Thorbecke begreep dat hij met zijn hoopje liberalen nimmer zulk eene essentiëele verandering zou kunnen bewerken; daarom maakte hij zich handig' meester van den steun der Katholieken, waarvoor hij hun hunne zoogenaamde emancipatie ten koopprijs bood. Met de hulp der Katholieken, die toenmaals het liberalisme nog niet kenden, gelukte het hem een bres te schieten in den protestantschen Staat, waarna hij in de gewonnen vesting zulke veroveringen maakte, dat hij machtig genoeg werd den liberalen Staat te grondvesten. Maar met welk gevolg? Een gedeelte des volks werd voor het liberalisme gewonnen , een ander en zeker het grootste gedeelte bleef het vijandig. Het maakte zijne grootste veroveringen onder de Protestanten en scheidde hen in twee deelen, waarvan het eene den protestantschen Staat bleef betreuren, het andere den liberalen toejuichte. Ook maakte Thorbecke recruten onder de Katholieken, maar deze werden door den Syllabus ingelicht omtrent het karakter van het liberalisme, en de overgroote meerderheid trok zich terug; slechts zeer enkelen bleven ;.n het liberale vaarwater, waarin hun geloof schipbreuk leed. In den liberalen Staat ontstonden dus ras drie partijen: de orthodoxe Protestanten, de liberale Protestanten of kortweg de liberalen en de Katholieken. Maar bij die splitsing bleef het niet; de liberalen verdeelden zich in conservatieven, doctrinairen en radicalen of vrienden en tegenstanders van Thor becke. Bij zijn optreden had slechts ééne partij, quasi het volk, invloed op de regeering, en kon er geregeerd worden, al ging dat feitelijk met onrechtvaardigheid gepaard; bij zijn dood oefenen vijf partijen invloed uit op de regeering, en geen harer is sterk genoeg om het land te besturen. De liberalen en radicalen tellen in de Kamer 44, de Katholieken, conservatieven en orthodoxen 36 leden. Geen der vijf partijen is dus op zich zelve machtig genoeg, de conservatieven van de verschillende nuances te samen evenmin, en liberalen en radicalen, behalia dat het liberalisme door de jongste gebeurtenis in het hart getroffen is, dragen elkander zulk een innigen haat toe, dat een doctrinair-radicaal ministerie niet de minste levenskracht heeft. Ziedaar waas toe Thorbecke ons volk op politiek ge- bied heeft gebracht. Het ligt geheel uit elkander gerukt; en tusschen de verschillende deelen zijn afgronden gegraven, die men zich te vergeefs afvraagt hoe zij gevuld moeten worden. De pers, het machtige middel tot bevordering van Thorbecke's plannen, diende haren meester trouw en had steeds de liberale les voor oogen: verdeel en heerseh. Zij hééft verdeeld maar eene groote verbittering te weeg gebracht. Het vertrouwen onder twee of meer der vijf partijen schijnt geheel verdwenen; de doctiinairen behandelen de radicalen of het conservatieven ■waren, en de geestverwanten van den Standaard spreken op een toon , alsof zij over eene groote meerderheid in de Kamer en onder het volk te beschikken hadden. Het is of een onweder heeft gewoed, dat het volk uiteengeslagen heeft; het is of het nederlandsche volk verdeeld is in vijf volken , wier individuen onder elkander verspreid wonen. Dat de oithodoxen het verlies niet kunnen vergeten, hetwelk zij geleden hebben , laat zich begrijpen , maar minder begrijpelijk is het dat zij hun wrok koelen aan de Ka'holiekeo, die hun niet het minste leed hebben gedaan. Of hadden deze de bisschoppen moeten afwijzen , toen Tliorbecke arbeidde om hun die te geven? Indien de orthodoxen Tliorbecke haatten, zou zulks i iemand kunnen verwonderen; dat liberale partijhoofd liet ft veel bijgedragen tot dè vernietiging van den protestantschén Staat, maar nu ziet men juist den Standaard op het voorbeeld van den heer Groen knipoogjes geven aan de N. R. Ct., en zelfs had rueil onlangs grond om te dei ken aan eene veibroedeiing met de radicalen. Ware het daartntegen niet natuurlijker dat de orthodoxen zomltr verloochening van begins» hn zich met de Katholieken en consei \atieven vereerigden tot afwering van den vijand, waarvan zij reeds zooveel te lijden hebben gehad? Welk nut toch kunnen de bijtende artikelen tegen de conservatieven te weeg brengen; wat nut kan het orthodoxisme van een aanval op de Katholieken verwachten? Men denke toch aan geen reclame, want wij zullen ook zonder eenigen sieuii van builen komen waar wi| w^zen moeten. 300 jaar lang hebben wij op eigen beeren moeten staan en daarenboven nog vei volging moeien lijden, het is alleen het belang der verschillende conservatieve partijen, dat wij op het oog hebben , welke partijen tegen den gemeenen vijand niets vermogen dan door zich met elkander te vereenigen. Doch wij geraken vau ons onderwerp.af; wij willen alleen wijzen op de diepe kloven, die gegiaven zijn tusschen verschillende gedeelten van ons vyik , en die kloven zijn het werk van Thorbecke en diens liberalisme. Op godsdienstig gebied heeft Thorbecka het ned rlandsche volk onmiddellijk veel kwaad, middellijk veel goeds gedaan. Het eerste zal hem wel, het laatste, als tegen zijn wil geschied, niet toegerekend worden. Thorbecke heeft onder de Protestanten het ongeloof, onder de Katholieken het geloof bevorderd. Hij was de vaandeldrager der moderne richting en predikte zijne leus: Christendom boven geloofsverdeeldheid. Hij bi acht op de hooge scholen het beginsel der Staatsalmacht en daardoor op godsdienstig gebied de meest valsche begrippen; hij dreef God en het Clvistendom uit den Staat en noemde dat de scheiding van Kerk en Staat; hij verjoeg God uit de scholen ter bevordering der verdraagzaamheid, De wet van 1863 op het middelbaar onderwijs is wellicht de r\oodlottigste wet voor Nederland, die nog ooit gemaakt is, en die wet was het werk van Thorbecke. De gevolgen van al die maatregelen bleven niet uit; nog slechts kort was de minister aan het werk, of de eerste sporen vertoonden zich van de scheuring en verdeeldheid onder de Protestanten, die ook door zijn hardnekkig volhoudun aoo toegenomen zijn, dat men biina gerechtigd is te zeggen dar e. ... v» ci x roiestanten gevonden worden maar niet wat de Protestanten vroeger noemden hunne Kerk. Groot is het aantal predikanten, dat ieder jaar naar het moderne kamp zich begeeft; groot de verbitteiing, die daardoor onder de gemeenten ontstaat; groot de verwarring, zoo groot dat men niet meer van een protestantsche Kerk maar van een chaos spreken moet. Dat is een smet, die op Thorbeke's naam kleeft, en er door geen holle declamatiëri, zelfs door geen zoogenaamde nationale demonstratiën kan afgenomen worden. Voor het Protestantisme was Thorbecke een doodvijand; hij heeft het meer kwaad gedaan dan wel ooit zal kunneu beschreven worden. Daarentegen is onder zijn bestuur het Katholicisme ontzaglijk vooruitgegaan; ja, wij, Katholieken, hebben aan Thorbecke veel te danken, om hetgeen hij voor en tegen ons deed. Al werkte hij waarschijnlijk slechts voor het liberalisme met ons te einaijcipeeren, wij werden geëmaricipeeid, en wij zullen hem daarvoor dankbaar blijven, aan God de beoordeeling zijner bedoelingen overlatende. Maar met zijn lens Christendom boven geloofsverdeeldheid dwong, noodzaakte hij ons tot uen strijd, ep wij hebben pr.s over de resultaten van dien stiijd niet te beklagen. Wij zijn in zielental de sterkste der vijf partijen; al wat liberaal was in onze lijen, heeft er zich of is er uit verwijderd; bij Thorbecke's optreden deed m^u met de Katlioüeken wat men wilde; thans zijn wij een macht geworden, waarnaede men rekening houden moet. Men is dus gerechtigd te zeggen dat het openbaar leven van Thor becke alleen nuttig is geweest voor de Katholieken; overal elders heeft hij verwarring en verdeeldheid gesticht; en nu willen de liberalen, die door Tnoroecke verenigd maar ook weder verstrooid zijn, die hein toejuichten maar ook verguisden, een standbeeld vcor hem oprichten! Is het ook bespottelijk! Zij hebben niet e,:iis recht tot eene liberale demonstratie, veel minder tot eene nationale. Hadden zij op Thorbecke's graf iets nuttigs, natuurlijk in hun eigen belang, willen doen, zij hadden elkander boven de geopende groeve de hand der verzoening moeten reiken; dan had de asch des grooten ministers hersteld, wat hij tijdens zijn leven voor hen bedorven heeft. ---