ROTTERDAM, 25 Juli. Hooger onderwijs op clericalen grondslag. I. Onder dit opschrift bevat het liberale Zondagsblad een artikel naar aanleiding van de volgende stellingen, onlangs door prof. W T oltjer, professor der Vrije Universiteit, op eene meeting verdedigd: I. In 't belang van de wetenschap en het hooger onderwijs; als eisch van recht en billijkheid; ter bevordering van vrede en eendracht tusschen de burgers, is het noodzakelijk, dat de rechten , aan het staatshoogeronderwijs toegekend, aan het vrije hooger onderwijs niet worden onthouden. II. Onder titel III der wet op het hooger onderwijs behoort eene bepaling te worden opgenomen van dezen inhoud: le. Aan bijzondere gymnasia en universiteiten , die voldoen aan de eischen door de wet nader te bepalen, wordt door de regeering subsidie gegeven op gelijken voet als aan het openbaar hooger onderwijs. 2e. Wat de examens betreft, worden aan deze gymnasia en universiteiten dezelfde rechten toegekend als aan de openbare. Het Zondagsbl. heeft tegen deze stellingen niet weinig bezwaar en herinnert er de liberalen aan, dat het hun vroeger voorspeld heeft, dat men tegen het middelbaar en hooger onderwijs ageeren zou, als concessiën op het gebied van lager onderwijs gedaan waren. De strijd om het lager onderwijs is niet van de baan, en die over de gymnasia en de universiteiten is nu in vollen gang Er zijn menschen en schrijvers, die nooit hanne illusiën verliezen. Voor ieder was het duidelijk, dat bij den geduchten achteruitgang van het liberalisme ook de heerschappij van het openbaar onderwijs zou te niet gaan; het Zondagsbl , echter zit in de nachtschuit en gelooft, dat de liberale partij nog altijd in staat is het herstel van het onrecht, jegens de „ clericalen" zoolang gepleegd, tegen te houden. Een totaal verouderd standpunt. Wil het Zondagsbl. met den tijd meegaan, laat het dan de krukken, waarop het zoolang steunde, en die inderdaad vermolmd zijn, wegwerpen en positie nemen in de toestanden, waarin wij gekomen zijn. Ware de wet-Mackay verworpen, wij waren er zeker niet minder door geweest; de gebeurtenissen zouden spoedig genoeg tot de indiening van een nieuw ontwerp van w et op het lager onderwijs geleid, en wij 'ouden meer verkregen hebben, dan nu het getal is geweest. Deze bewering behoeft niet eens verdedigd te worden. Maar evenzoo is het thans ten opzichte v an het hooger onderwijs. De tijd schijnt gekomen, waarop het liberalisme ook hier rooet aangevallen en uit de stelling verjaagd worden, welke het zoo langen tijd onrechtvaardigüjk heeft ingenomen. Het Zondagsbl. kent wel geen groote betekenis toe aan de beweging om subsidie te verwerven voor clericale hoogescholen, doch het moge voorzichtig zijn. Wil het Zlc h geen groote teleurstellingen bepalen, n dient het ook hier de oogen te openen v °or de teekenen des tijds. Want al moge het nog altijd waar zijn, a ' men geen hoogescholen vestigt in een °®mezien, het is niet te loochenen, dat in onzen tijd van stoom alles veel sneller gaat an weleer. De Calvinisten hebben reeds eei >e universiteit opgericht, en al is deze n °? niet in het bezit van alle faculteiten, zij vormt alreeds predikanten, juristen en letterkundigen en telt na een lOjarig bestaan reeds meer dan 100 studenten. De verschijning van pater De Groot in de Amsterdamsche gemeentelijke universiteit kan het Zondagsbl. doen vermoeden, dat ook de geest der Katholieken zich met het hooger onderwijs bezighoudt, en is van hier tot aan de stichting eener universiteit de afstand nog groot, 't wil al heel wat zeggen, als eene eerste schrede gedaan is. Maar afgezien van dit grootsche werk eener toekomst, deze moge dan nabij of nog ver af wezen, op nog andere wijze kunnen wij op het gebied van het hooger onderwijs het liberalisme aan den tand voelen, en als wij daartoe besluiten, zouden het Zondagsblad de tranen wel eens langs de wangen kunnen loopen. Wij denken aan de gymnasia. Dergelijke inrichtingen van hooger onderwijs, van Katholieke zijde gesticht en bestuurd, zijn vrij talrijk in ons vaderland, en velen hunner verkeeren in een bloeiendeti toestand. Men zie er het regeeringsverslag over het onderwijs maar eens op na Waarom zouden wij er niet eens aan gaan deuken voor de bijzondere gymnasia subsidie te vragen ? Worden de openbare gymnasia door de Staatskas gesteund, waarom zou die steun niet gevraagd kunnen worden voor de bij zondere gymnasia? Wij hebben immers hetzelfde recht op den steun van Rijks- of gemeentesubsidie als de liberalen. Dat is nu eenmaal bij de wet op het lager onderwijs erkend en uitgemaakt. Dat eene subsidiëering der bijzondere gymnasia nog lang zal uitblijven, gelooven wij niet. De beweging bestaat reeds; van anti revolutionnaire zijde is het punt niet eens maar herhaaldelijk ter sprake gebracht, en 't is niet waarschijnlijk, dat de Katholieken, het hooge belang dezer zaak inziende, de handen in den schoot zullen leggen. Wij behooren niet stil te staan; wij moeten vooruit Is het ijs der lagere school gebroken, dat van het hooger onderwijs moet op zijn beurt losgemaakt worden. Te lang reeds heeft het liberalisme zeer groote hinderpalen gelegd op den weg van de wetenschappelijke ontwikkeling der geloovige partijen ; 't wordt tijd, dat wij ook hier tot eene emancipatie komen, en de Katholieken in de gelegenheid geraken om ook op wetenschappelijk gebied de plaats in te nemen, die hun toekomt. Het Zondagsblad trekt bij dat alles bedenkelijk de schouders op en tracht te betoogen, dat het hooger onderwijs uitsluitend in de handen van den Staat, d. i. van het liberalisme, moet blijven, maar, zooals wij zeiden, het blad leeft nog in den ouden tijd en gelooft succes te kunnen behalen met een soort van argumenten, als druppeler waters op elkander gelijkende op die, waarmede het vroeger het uitsluitend recht der liberale partij op het lager onderwijs verdedigde. Wij willen die argumenteu aan onze lezers voorstellen en er eenige beschou wingen aan toevoegen, die het Zondagsblad wel niet zullen bekeeren — dat doet men zekere versteende conservatieven niet — maar ten minste bij onbevooroordeelde lieden de meening ingang zullen doen vinden, dat onze eischen niet geheel en al ongegrond zijn --- FEUILLETON. EEN ERFGENAAM VAN DEN TROON. doo^' l '' n an ' ;w00rc ^ 0 "iet- n i euwe gedachte was r hoofd gevaren, bliksemsnel een nieuw licht 'nee l" Terw ikkelden toestand uitgietend. Alles, waargj. "'j zijue zelfzucht kon helpen, was hem goed. J gevoelde al te wel, dat hij zich andere wegen gaan banen. °J?®® Eugenius te antwoorden, wendde hij zich *oo j ' n ' »Laat mij u bekennennam hij het band i' " < H i ,n 'j mve persoonlijkheid, uwe wijze van ooi 11 interesseert; zeker waren vele zaken anders 'Pen als zij nu doen, hadde slechts een gunstig ' mij vroeger dan nu met u in kennis gebracht." ticij | en ^ e '" j ou g e man za p verlegen voor lokk 11 ' hij gevoelde de nabijheid van een verin, er ' hij vreesde, wat er uit den mond van dezen w° u komen - ging Halm Toort ' ». in S e . val Zi J ne W". keizer u gunstig gestemd is, ingeval de aa ttï J Ze ? Toor de rechtvaardigheid uwer aanspraken i]j ezi 8 zijn, wanneer ik u daardoor erken, zoodat te tf Ver °orloofde met mijne dochter in het huwelijk den i. ' !I1 ' — zoudt gij dan als vorst van Ballcuberg digi n 7 fcIzer van Frankrijk deu eed van trouw en hul- 6 fe als opperste souverein willen zweren?" Hij tókl» 6 j n schouwde vol verwachting in Erwins hoog6 Ut( l aangezicht. Met gelijke spanning hingen Friedrichs oogen aan zijn beschermeling, en niet minder de blik van prins Eugenius. Het was slechts een korte strijd, die in Erwins ziel gestreden werd. „Of ik ooit in het bewustzijn mijner geringe kracht," hernam hij, „de hand naar eene kroon zal uitstrekken, die in ieder geval een edel, hoewel minder gerechtigd hoofd zal sieren, dat kan ik heden niet beslissen. Een erkenning van Napoleon echter, den man des gewelds, der verdrukking mijns vaderlands, zou ik als onwaardig voor mijne, mij heilige aanspraken achten; nooit zou ik een troon aannemen uit de hand van dengene, wien te bestrijden ik als een hoog schoon doel aanzie, en waarvoor ik vol vreugde mijn bloed en leven zou inzetten!" Met eene uitdrukking vol geestdrift stond de jongeling daar. Bewonderend schouwde Priedrich in de edele trekken, hij kon trotsch zijn op het zaad, dat hij in die ziel gestrooid had, het was tot eene sehoone vrucht gerijpt. ,, Mijue heeren, — in naam van Zijne Majesteit keizer Napoleon, — zijt gij en deze beer mijne gevangenen. Gij zult onder geleide naar Frankrijk gevoerd worden, waar gij het overige kunt afwachten. Schikt u er maar goedschiks in, want de macht is aan onze zijde!" Het was kapitein Favart die deze woorden sprak, de schouders van Erwin en Friedrich licht aanrakende en op de soldaten wijzend, die zich buiten aan den ingang der villa geposteerd hadden. Halm wendde zich af. „ Tu l'as voulu, Dandin zeida hij halluid. Prins Eugenius trad in waardige houding naar voren. Hoe zwaar het hem gevallen was, de kalmte te bewaren, las men in het bleeke aangezicht: „ Gij spreekt en handelt in naam van Zijne Majesteit keizer Napoleon Bonaparte," zeide hij: „doch gij vergeet, dat wij ons niet op Fransch doch op Duitsch grondgebied bevinden. Wie hier rechtmattg gebieden zal, is misschien deze heer, dit zal de toekomst beslissen; nu echter gebied ik u, mijne heeren, in naam van mijn huis, in naam der dynastie van dit land, als welker hoofd ik mij nu nog kan doen gelden, zoolang mij de willekeur van den veroveraar niet van den troon heeft gestooten, deze soldaten te doen vertrekken , en verwijdert u zelf ook, daar gij mij totaal onbekend zijt! U echter, heer Von Halm, deel ik mede, dat gij van dit uur af aan ophoudt minister van dezen staat te zijn. Gij zijt ontslagen! Nu verzoek ik u om rust." „ Gij zult ze vinden, Doorluchtigheid, meer dan u lief is. Uwe woorden, uwe handelingen werpen het volste licht op uwe reeds lang argwaan verwekkende houding tegenover Frankrijk en den verheven persoon van zijn monarch. Een vorst met zulke bedoelingen als de uwe mag den troon niet bestijgen. Ik heb het uiterste beproefd om terug te houden, wat nu onvermijdelijk is. Al wil uwe Doorluchtigheid de hamer, daarom wil ik nog niet het aambeeld zijn; ik wil niet geleefd en gezwoegd hebben, om door een knaap weggejaagd te worden, gelijk een lakei, die voor niets meer goed is. Mijnheer baron d'Autreuil, voltrek de opdracht des keizers!" Nogmaals verscheen de portefeuille, die de met briljanten fonkelende vingers van den Franschinan bij het aankomen den minister tegenhielden, in zijn hand. Hij nam er een groot document uit, met het keizerlijke wapen en zegel versierd. „Nadat prins Eugenius," las hij met luider stem, „de pretendent naar de vorstenkroon te Ballenberg, dikwerf bewijzen zijner afkeuring en wederspannigheid heeft gegeven tegen onze bevelen, achten wij de bestijging van den Ballenbergschen troon zijnerzijds in strijd met de belangen van het Fransche keizerrijk. Wij verklaren daarom de dynastie Ballenberg niet voor de regeering in staat, lijven den staat van denzelfden naam bij ons keizerrijk in en benoemen tot den bestuurder in onzen naam onder den titel „ Eerste kanselier en Doorluchtigheid," onzen getrouwe, deu vroegeren ministerpresident Hugo von Halm.' — Napoleon." Een wilde kreet kwam uit de keel van prins Eugenius; hij maakte eene beweging, alsof hij zich op Halm wilde werpen. Doch een hevige hoestbui deed op hetzelfde oogenblik zijn geheele lichaam beven, hij drukte zijn zakdoek tegen de lippen: met bloed geverfd trok hij ze terug en slingerde ze voor de voeten van den nieuwen kanselier, — dan zonk hij ineen. „Mijn zoon, mijn kind, mijn Eugenius!" Onder het gesprek, dat bij von Reden gevoerd was, was een open rijtuig de landstraat langs gereden of liever gevlogen; de hertogin Sophia zat er in, zonder begeleiding, in een eenvoudig toilet. Trots Eugenius' brief had de moederangst haar toch naar de plaats gedreven, waar haar zoon als een gewonde was opgenomen. Zij kwam te rechter tijde. Aan de zijde van Eugenius, die geheel bewegingloos neerlag, knielde zij neder. „Wat is geschied?" vroeg meer haar blik dan haar mond. „ Geweld!" antwoordde Friedrich rustig en ernstig. „ Heer von Halm is sinds dit oogenblik regent van Ballenberg, de oude dynastie is door een machtwoord van den Corsicaan afgezet. Wij echter voegen ons naar deze nieuwe beschikking; wellicht zal uit het donker, waarin men ons voert, ons licht en klaarheid geworden. Vreest geen tegenstand, mijn heeren; niet uw, Gods hand leidt ons naar de plaats van zooveel herinneringen, naar Frankrijk!" Erwin zuchtte. „ Daar werd mijn vader terechtgesteld !" zeide hij zacht. „ Moge uit zijn bloed voor mij de bloem der vrijheid, een onbewolkte vrede outspruiten! Trouw volgde ik u steeds, mijn geliefde beschermer, ik zal het ook heden doen." De hertogin zond Halm een blik van vertwijfeling toe; deze echter verliet, zich koud van het tooneel afwendend, het salon. „Moeder," bad zij luid, — „moeder, vergeef! — bid voor ons! — red ons !" Erwin omhelsde prins Eugenius tot een laatsten afscheidsgroet. Eugenius sloeg de oogen op, langzaam, als uit een zwaren droom ontwakend. Zij vielen op de weenende moeder. — Van buiten drong tot zijne ooren door het ratelen van het rijtuig, waarin Friedrich en Erwin naar de Fransche gevangenschap gevoerd werden. --- BUITENLAND. Politiek Overzicht. De Fransche regeering gaat voort met de anarchistenwet, langzaam maar zeker, door te drijven. In weerwil van den tegenstand der uiterste partijen is men gisteren gevorderd tot artikel 5. De houding van het ministerieDupuy is kloeker, dan men van eenig Fransch ministerie in den laatsten tijd is gewend geweest. Een vastberaden houding heeft ook de koning van Zweden aangenomen tegenover de revolutionnaire buitensporigheden van het Noorsche parlement. Eerstens heeft hij zijne bekrachtiging geweigerd aan het splitsen der consulaire vertegenwoordiging van Zweden en Noorwegen in een apart Zweedsch en Noorsch consulair korps ; voorts aan bet besluit van het Storthing betreffende de bijzondere strafbepalingen voor personen , die, volgens paragraaf 75h van de grondwet voor het Storthing gedaagd, weigeren de gestelde voorschriften te vervullen; en aan de veranderingen , door Odelsthing en Lagthing in de wet van 15 Juni 1878 op het consulaatwezen aangebracht. Art. 75h van de grondwet luidt: Het Storthing heeft het recht, om staatsredenen eenieder, uitgenomen den koning en de koninklijke familie, voor zich te dagen; deze uitzondering strekt zich echter niet uit tot koninklijke prinsen, indien zij met andere waardigheden zijn bekleed dan die van onderkoning. De oorlog tusschen Japan en China schijnt wel onvermijdelijk. Japan zendt voortdurend oorlogsschepen naar Korea (de strijd loopt om het bezit van dit land), en China zendt er onophoudelijk troepen heen. Laatstgenoemd land schijnt het overwicht op de Koreaansche regeering te hebben, want deze heeft nu, op aanstoken der Chineezen , de aan Japan gedane belofte tot het invoeren van binnenlandsche hervormingen, ingetrokken. Nog erger: op aanhitsing van den Chineeschen gezant hebben de Koreaansche troepen de Japansche strijdmacht , die in de hoofdstad Seoel voet had gezet, aangevallen, doch zij werden door de Japanneezen teruggeslagen. Uit wraak heeft een Japansche kruiser een Chineesch transportschip , dat nieuwe troepen overbracht, in den grond geboord. De oorlog gaat nu ontbranden. Op aandringen van Engeland zal de Japanschc vloot Shanghai ongemoeid laten, zoodat de stoomvaartverbinding tusschen deze havenstad en Europa niet zal gestoord worden. De prijs der steenkool in de Oost-Aziatische havens is reeds met veertig ten honderd gestegen. Qtake. In memoriam. Gisterochtend heeft in de St. Jan van Lateranen, de aartsbasiliek der Roomsche Kerk, een uitvaartdienst plaats gehad voor de zielerust van wijlen Sadi Carnot. De plechtigheid geschiedde op kosten der Pauselijke kas. Kamer en pers. Bij de behandeling der anarchistenwet in de Kamer heeft gisteren een incident plaats gehad. De heer Denoix veroorloofde zich in zijne rede een uitval tegen de pers, wat rumoer en geschreeuw op de journalisten-tribune veroorzaakte. De heer De Mahy, waarnemend voorzitter, gaf daarop bevel de tribune te doen ontruimen, hetgeen door de paleiswachters en deurwaarders tamelijk ruw werd gedaan. De journalisten protesteerden met klem. Een voorstel van Humbert om de zitting te schorsen werd verworpen. De president hief daarna de uitwijzing der pers op. De meeste journalisten weigerden echter weder binnen te komen. Bij loting hebben zij daarop hun collega Drouet, van de anti-semietische Libre Parole aangewezen, om Denoix tot een tweegevecht uit te dagen. — Kardinaal Lavigerie. Er heeft zich te Parijs een comité gevormd onder voorzitterschap van Léon Bonnat, lid van het Instituut, en het eere-voorzitterschap van kardinaal Bourret, bisschop van Rodez, om te Bayonne, de geboorteplaats van kardinaal Lavigerie, een standbeeld voor hem op te richten. Het comité wijst in zijne oproeping tot inschrijving onder anderen op Lavigerie's werkzaamheid ter onderdrukking van de slavernij in Afrika, en zegt ten slotte: Wij wenden ons niet enkel tot de Katholieken en Franschen, maar tot allen, die zonder onderscheid Jvan godsdienst of land in kardinaal Lavigerie hetzij den grooten prelaat, of den grooten Fransch man, of den grooten dienaar der beschaving wenschen te vereeren. Mannen van verschillende richting in godsdienst en politiek zetelen in het comité. Jules Simon is een der leden. De anarchisten. De uitgever van een te Londen verschijnend blad heeft verscheidene dreigbrieven ontvangen , waarin hem aangezegd wordt, dat hij en de hoofdredacteur door het anarchistische uitvoerend comité ter dood zijn veroordeeld. In de Londensche pers heeft dit geval groote opschudding veroorzaakt. De ommegang in Oud-Antwerpen. De twee eerste uitgangen van den Ommegang, ten 3 en ten 5 ure eergisteren, waren door het weer begunstigd. Die van half 7 heeft ter oorzake van den regen niet kunnen plaats hebben. De toeloop was overgroot en de bijval der groepen , wagens, muziek, kostuums enz. niet minder. De gilden en ambachten, als schippers, smeden, bakkers, vischkoopers, enz. enz., met hunne schilden en kenteekenen maakten een schilderachtig effect. Het St. Lucasgilde werd met zijne schilders, beeldhouwers en rijke wagens op luide bravo's onthaald. De wagen van Maria-Boodschap verdient eene bijzondere melding. Dan volgden de Vlucht naar Egypte, Godfried van Bouillon, vervolgens de oude Walvisch, die reukwater spoot, het Schip met matrozen, de maagdenwagen, dan de gewapende gilden met hunne vaandels en eindelijk de magistraat van OudAntwerpen met de bodens, wachten, klaroenen , enz. , 'gurftijeSchismatieke monniken. Er is vaak beweerd, dat de Russische monniken in het buitenland slechts verkapte soldaten zijn, en hun klooster op den berg Athos een groote kazerne. Men zou het gelooven, nu men voor Constantinopel een brik ziet liggen, onder Russische vlag, van den kapitein tot den lichtmatroos bemand met. .. monniken uit Athos. Zooals men weet, mogen Russische oorlogsof transportschepen de Dardanellen niet passeeren. Welnu, dan zenden de Russen »monniken "-schepen erdoor! De schade der staking. Volgens een bericht van Dalziel uit New-York heeft men een schatting opgemaakt van de verliezen, veroorzaakt door de jongste werkstaking in de Vereenigde Staten. Het geheele bedrag wordt berekend op 16j millioen gulden; de verliezen der spoorwegmaatschappijen op 6^ millioen; die van andere werkgevers op 3$ millioen; die der spoorwegmaatschappijen ten gevolge van brand op 5j millioen; schade uit andere oorzaken op 125.000 gulden; verliezen aan loonen door de werkstakers geleden 875.000 gulden. --- BINNENLAND. Bij Kon. besl. is aan mr. G. van Tienlioven, oudminister van Buitenl. Zaken , vergunning verleend tot het aannemen der versierselen van Ridder-Grootkruis der Eikenkroon, van Luxemburg; zijn bevorderd tot lste-luit. bij het korps mariniers, de 2de-luit. J. A. II. L. baron Melvill van Carnbée; tot luit. ter zee 2de kl., de adelborsten 1ste kl.: A. G. Boissevain, C. C. A. Last, K. Lofvers, R. W. Hartman, W. Bunge, R. L. Dijkhuis , H. W. A. Brans , T. J. Creygton, C. X. de Kruvft', jhr. J. C. F. von Miihlen, W. J. Tijl, X 3 . Ivruys, P. J. Lucardie, E. Rahder; zijn benoemd de volgende cadets der K. M. A.: tot 2e luit. der inf.: by het 1ste reg., P. II. A. de Ridder en J. E. P. Roe-' lants; bij het 4de P. J. van Munnekreile, C. Koning, J. Alma, A. Dol) na, M. T. H. de Brouwer en jhr. J. A. Tulleken; bij het 5de J. J. Beijerman, F. J. Quanjer, E. D. van der Sleesen en L. Schutte; bij het 6de II. W. J. Dutry van Ilaeften; bij het 7de F. J. B. Sanders, P. E. Tegelberg, P. A. 11. C van Linden Tol en H. P. J. baron van Heemstra; bij het 8ste G. II. E. Bergsma; tot 2de-luit. der cav.: bij het 1ste reg. J. G. Fab.-t, J. A. van Gellieum en W. J. van Hoytema; bij het 2de E. P. M. Clavareau en J. K. van Naerssen ; bij het 3de A. P. Wirix; tot 2dc-luit. der vesting-art.: bij het 1ste reg. K. J. M. Brevet; bij het 2de T. JE. Palairet Hooglandt en C. L. Tondu; bij het 3de S. II. F. Hoffman en B. I. Dommers; tot 2deluit. der genie II. H. E. R. Westenberg, F. T. Jannette Walen, C. J. A. Reigersman, M. Kaaymaakers en H. Walaardt Sacré; tot 2de-luit. bij de inf. in Ned.Indië, L. C. Kruyswijk, W. A. Engelbrecht, J. van llettinga Tromp, F. H. Ockerse, K. F. Koch, H. Houtzagers, J. E. Romswinekel, C. A. de Lea'u , W. E. Asbeek Brusse. J. W. A. Cassa. H. A. Messemaeekeis van de Graaft', G. W. Mazee,- C. M. Beijerinek, L. G. van Aken, J. A. Rouft'aer, J. F.' Croockewit, J. W. Knegtmans, II. A. Schadee en G. J. E. Kleyn; bij de cav. in Ned.-Indië, W. Wijnaendts, H. C. de Waal en J. G. Boon; bij de art. in Ned.-Indië, G. L. J. Holie, C. J. Breton de Nijs, M. J. A. van Gigeh en L. Tielenius Kruythoff Czn.; bij de genie in Ned .-Indie, V. L. Slors en D. Merens; is de met verlof in Nederland aanw. kapitein der genie in Ned.Indië , H. A. G. von Dentzsch, op zijn verzoek, eervol ontslagen, met pensioen en den tit. rang van majoor. Het nieuwe St.-Elisabath'a-Gaathuia te Arnhem. Gisteren (Dinsdag) morgen werd te Arnhem het nieuwe St.-Elisabeths-gasthuis namens Z. I). II. den Aartsbisschop, die door ongesteldheid verhinderd was , door den vie.-gen. Mgr. P. F. Van der Burgt ingewij I. Na de inzegening der tijdelijke kapel droeg Z.Hoogeerw. daarin voor de eerste maal het II. Misoffer op, waarbij assisteerden als diaken de Zeereerw. heer pastoor H. F. Schoemaker, als subdiaken de Zeereerw. heer pastoor J. Th. Te Braake, als presbyter-assistens de Zeereerw. heer deken J. L. 11. Dobbelmann, terwijl als ceremoniarins de Weleerw. heer rector dr. J. J. A. A. Haanebrink fungeerde. Het zangkoor van St. Eusebius voerde onder leiding van den Weleerw. heer Meuletnan op verdienstelijke wijze eene meerstemmige mis en na afloop der plechtigheid in het Trappenhuis eenige gezangen uit. Het nieuwe, nog slechts ten deele, en wel voor het kleinste deel, voltooide gasthuis, maakt uiterlijk en innerlijk een monumentalen indruk. Het is, kort gezegd, een lichaam, zijn sehoone en onsterfelijke ziel; do Christelijke charitas, waardig. De lengte van den voorgevel, voor zooverre gereed, meet uitwendig 71 M. en zal na de geheele voltooiing ruim 100 M. bedragen. Het gedeelte, dat nu gereed is, bestaat eerstens uit een middelbouw, waarvan de begaue grond in hoofdzaak bestemd is voor den dienst en een ingang heeft onder den hoofdingang. O. a. viudt men hier do groote keuken met bijkeukens, eetzalen voor zusters en dienstboden, de lokalen voor verwarmingstoestellen, geleverd door den heer Zimmermans te Utrecht, representant van een Ilannoversche firma , (lage druk stoomverwarming en aparte warm-waterbereiding) enz. Op de le verdieping vestibule, kamer voor de zusterportierster, preekkamer, ontvangstkamer voor de zieken, doctorskamer, de operatie-afdeeling, welke bestaat uit een groot voorvertrek met twee aan de nieuwste eischen voldoende operatiekamers, instrumentkamer, kamers vooj doctors en voor zusters. Dit gedeelte op de le verdieping is tevens bestemd voor de polykliniek. De 2e verdieping bestaat uit ziekenzalen en de tijdelijke kapel; deze wordt later de afdeeling voor kinderen. In deu vleugel links van het hoofdgebouw is de begaue grond bestemd voor onrustige zieken; ook vindt men in dit gedeelte de woning van den Weleerw. heer rector; deze gezamenlijke vertrekken doen tijdelijk dienst als woning voor de Eerw. zusters. Op de ïe verdieping is de mannen-afdeeling, op de 2e verdieping de vrouwen-afd 2e klas (thans tijdelijk le en 2e klas) met badkamer, theekeuken enz. In den rechtervleugel, begauen grond, vindt men de bakkerij (met een oven geleverd door de firma Küpsehen te Königswinter) en zeven kelders; de le verd. en 2e verd. zijn iugericht als de vorige vleugel en bestemd voor de 2e klas, doch thans tijdelyk voor de 3e en 4e klas. Gebouwd moeten nog worden de kapel, het zustershuis , het wasehhuis, vleugels voor de 3e en 4e klassen, een afdeeling voor besmettelijke zieken. De boerderij is reeds gereed. Met de voltooiing van den vleugel rechts of die der toekomstige 2e klas wordt binnen eenige weken begonnen. Tot de tweede verdieping voeren twee flink aangelegde opritten, van waar men een schoon uitzicht heeft op den ruimen en reeds smaakvol aangelegden voortuin. Men betreedt het gebouw door een artistiek bewerkte deur, waarvan niet het minst het sierlijke kunst-smeedwerk, evenals veel ander ijzeren sieraadwerk geleverd door don heer II. J. Simons te Arnhem, het oog trekt. Binnentredende wordt men getroffen ctbor den kolossalen aanblik van het 28 M. diepe en 10.5 M. breede trappenhuis, met zijn monumentale drie meter breede trap, met sierlijke ijzeren leuning, met zijn forsehe bogen en zuilenrijen, met zijn smaakvol en in ieder vak variëerende mozaïekvloeren. Wijl niet, als gewoonlijk in dergelijke inlichtingen , in het nieuwe gasthuis de mannen- en vrouwenafdeelingen zich op dezelfde verdieping rechts en links bevinden, maar boven elkaar zijn gelegen, had de bouwmeester, de heer J. W. Boerbooms, hier vrij spel; hier was hij minder gebonden aan de vele eischen vau hygiëne, comfort en practijk; hier vooral heeft hij den stempel van een onbetwistbaar meesterschap gedrukt O]) zijn werk. Inderdaad, wat al technische bezwaren waren te overwinnen, eer de inrichting van het gebouw voldeed aan de hooge eischen, maar vooral wat meesterschap werd gevorderd, om in een dergelijk gesticht het nuttige, het noodzakelijke te verbinden met het aesthetische; om de kunst in overeenstemming te brengen met wetenschap en praktijk; om harmonie te scheppen tusschen vorm en doel. De heer Boerbooms is in die zware taak meesterlijk geslaagd. Het St. Elisabeths-gasthuis is een waar monument, dat het in dit opzicht arme Arnhem verrijkt. Het bestuur, onder welks leiding de bouw werd begonnen en voltrokken, bestaat uit den Zeereerw. heer H. F. Sehoemaker, pastoor, voorzitter, J. L. H. Dobbelmann, deken, J. Th. Te Braake, pastoor, de heeren mr. W. C. J. J. Cremers, jhr. inr. Leo Van Nispen tot Sevenaer, M. De lias, secretaris, A. J. L. Sprenger, penningmeester, en mr. W. Van Basten Batenburg, die ook bij de inwijding tegenwoordig was, als cerc-lid. Leden der bouwcommissie waren pastoor Sehoemaker en de heer A. J. L. Sprenger. Met veel inspanning en zorgen hebben zij gearbeid — en in het bewustzijn daarvan ligt hun schoonste belooning — om dit gebouw te stichten, niet alleen een monument van kunst, maar een oord, vanwaar de Christelijke liefde haar zegeningen verspreidt over stad en land. Ook de hoofdaannemer voor het timmer- en metselwerk, de heer E. Van der Woert te Deventer, de aannemers van de overige werkzaamheden, de hoofdopzichter, de heer Verberk, en zijn medehelpers kunnen met voldoening op den welgeslaagden arbeid neerzien. Eenige cijters mogen strekken om een duidelijk begrip te geven van de werking van het St. Elisabeths-gasthuis. In het jaar 1893 werden door de Eerw. Zusters in het Gastliuis verpleegd 554 zieken (200 mannen en 354 vrouwen) met 17160 verplegingsdagen en 1033 nachtwakeu. Buiten het Gasthuis werden verpleegd 43G zieken (164 mannen en 272 vrouwen) met 15278 verplegingsdagen en 2825 nachtwaken. Voorts geschiedden in het Gasthuis 171 en daarbuiten, met assistentie der Zusters, 9 operatiëu. Onder de zieken in het Gasthuis werden 182 armen met 2720 verplegingsdagen geheel gratis verpleegd. Ten slotte een hartelijke gelnkwensch aan de Eerw. Zusters. Bij de gebrekkige inrichting van het oude gebouw, heeft hare vindingrijke en tactvolle menschenliefde gewoekerd met de beperkte hulpmiddelen en zich eene eereplaats veroverd in de harteu van duizenden. Thans opent zich voor die liefde een nieuw en ruim arbeidsveld. Aan den hartstocht, indien wij die heilige aandrift om goed te doen zoo noemen mogen, kan hier worden bot gevierd. Daarmede is haar wenseh vervuld; meer willen zij niet. Arbeid, rustelooze arbeid voor het heil der menschheid, is haar sireven. lluste Gods zegen als tot hiertoe op dien arbeid. Amerikaaasohe Sporen. Bij het onderzoek der boeken van de Atchison Topeka & Santa Fé Spw.-Mij. door den expert, den heer Little, is gebleken, dat in de jaren 1889 tot '93 de inkomsten D. 7 millioen te hoog zijn opgegeven. Indien dit bericht, dat wij in een der bladen vinden, juist is, dan kunnen de houders van aandeelen en obligatiën van Amerikaansche sporen er uit leeren, hoe de Yankees het Hollandsche geld tot zich lokken. Voor de rechtbank te Leeuwarden heeft terecht gestaan K. J. K., 25 jaren, zonder beroep, te Sneek, wegens mishandeling van zijne moeder. Den 29en Mei 11. wilde hij een boterham met kaas hebben en gaf zijn moeder een dubbelje. Dit viel echter en toen ze het niet konden terugvinden, dacht hij, dat zijn moeder het verstopte, waarom hij haar aangreep, op bed wierp, over haar heen ging liggen en in de keel kneep. Den 17n Juni 11. vroeg hij aan zijn moeder scheercenten, maar zij zeide, die niet te hebben en keerde haar zak, om hem te overtuigen. Toen heeft hij haar tegen het hoofd geslagen , aangegrepen en op den grond geworpen , waarop hij de deur uitliep, welke zij toen gesloten heeft. Toen later de vader uit de kerk kwam , stond hij voor de deur en zeide, dat zijn moeder allerlei leelijke dingen van haar man had verteld, {wat zij tegensprak. Daarop heeft hij zijn moeder opnieuw aangegrepen en op den grond geworpen. Deze persoon is toen, als verdacht van poging tot moord op zijn moeder, gevankelijk naar Leeuwarden gebracht, en ofschoon het er ook veel van had, is daarvoor niet het bewijs verkregen , waarom de substituut-officier van justitie, mr. H. Th. Westenberg, de veroordeeling van K. J. K. voor mishandeling zijner moeder tweemalen gepleegd, requireerde tot 4 maanden gevangenisstraf. Uitspraak 6 Augustus a. s. Het kantongerecht te Heerlen behandelde dezer dagen de zaak tegen W. H. Vliegen, die beschuldigd wordt bij een socialistischen propagandatocht te Heerlerheide te zijn aangetroffen in het bezit van een geladen revolver, een wapenstok en een boksbeugel, en voorts bij die gelegenheid aan den veldwachter een valschen naam te hebben opgegeven. Door den ambtenaar van het O. M. werd gerequireerd: twee geldboeten, elk van f 10, subsidiair 4 dagen hechtenis. De beklaagde verdedigde zich, door te wijzen op de bij dien tocht ondervonden mishandeling, welke het medevoeren van wapenen noodig maakte. Voorts betwistte hij, dat de boksbeugel en de stok verboden wapenen zouden zijn. In dien zin had ook de Hooge Raad beslist. Het opgeven van een valschen naam was geschied om verdere mishandeling te. ontgaan , en hij beriep zich te dien einde op art. 41 van het Strafwetboek, waarin sprake is van niet-strafbaar zijn van feiten ter noodzakelijke zelfverdediging. De ambt. van het O. M. repliceerde, dat dit art. hier niet van toepassing was, en al mocht ook de Hooge Raad uitgemaakt hebben, dat de boksbeugel geen verboden wapen is, een ander hoog rechterlijk college, nl. het Hoog Militair Gerechtshof, had in anderen zin beslist. De beklaagde antwoordde, dat, wanneer hij van het vonnis, door den kantonrechter te wijzen, in hooger beroep gaat, hij dan toch ten slotte bij den Iloogen Raad en niet bij het Militair Gerechtshof te recht komt. De uitspraak is bepaald op 1 Augustus a. s. Amersfoort, 25 Juli. Alhier is een afdeeling van den R.-K. Volksbond gesticht. Ruim 150 personen zijn als lid toegetreden, terwijl een geestelijk adviseur weldra benoemd zal worden. Bussum, 23 Juli. In het hotel NieuivBussurn werd eene vergadering van Amsterdamsche «forensen" gehouden. De voorzitter, de heer Platte, verklaarde, dat nog 4 heeren betuigingen van instemming hadden gezonden. In de openingsrede meende de voorz., dat Amsterdam door een financiëel wanbeheer in een staat van faillissement, van bankroet was geraakt. Boos opzet zal daarbij nu wel niet in het spel zijn, maar men mag de gemeenteraad toch wel eene vergadering van verschrikkelijke stommerts noemen (eenig applaus). Men gaat nu geld vragen van ons, forensen, die, tegen wil en dank, in dat verschrikkelijke banjo, dat Amsterdam, onze zaken moeten gaan doen. Dat is eenvoudig ilesschentrekkerij. Had Amsterdam gevraagd te betalen voor wat men verteert, dan zou ons Hollandsche hart daartegen niet in opstand zijn gekomen. Maar nu moet men van zijn gansche vermogen betalen en als men dat consequent doorvoert, dan moet men in tal van gemeenten belasting betalen. De forensen van N.-Amstel, Haarlem, Hilversum , Baarn en Bussum hebben de hoofden bijeengestoken en men heeft het advies ingewonnen des heeren mr. J. C. De Vries en des heeren Philips. Deze hebben aangeraden, zich te constitueeren, om dan nader te overwegen. Het volgende compromis is opgemaakt: De onderteekenaars van een bereids opgesteld protocol verbinden zich om alle boeten enz., voortvloeiend uit niet voldane aanslagen, voor elk der onderteekenaars gezamenlijk te betalen. Daartoe zal gestort worden een maximum van ƒ10, waarvan f 5 terstond en de rest ingeval zulks noodig mocht worden geoordeeld door het vertegenwoordigd comité, samengesteld uit 5 leden (1 van elke gemeente met elk 1 plaatsvervanger) f applaus J. Op eene vraag van een der aanwezigen, antwoordde de Voorzitter, dat de beide rechtsgeleerden hadden gezegd, dat zij zich in staat rekenden, een proces te voeren. De rechtbank heeft zich indertijd weliswaar voor sommige forensenquaestiën onbevoegd verklaard, maar voor andere dergelijke volstrekt niet. Omtrent de quaestie ontstond nogal debat. Mr. Zwaardemaker vond, dat men zich volstrekt niet zoo moest haasten. Men moet eenvoudig de rondgezonde biljetten in zijn zak steken, niet opzenden en, als men ambtshalve wordt aangeslagen, in beroep komen bij Ged. Staten. (Applaus/. De Voorz. zeide, dat de rechtsgeleerde raadslieden meenden, dat men beter deed, terstond zich tot Ged. Staten te wenden. Een der aanwezigen vond, dat men eerst moest weten of eene Amsterdamsche executie wegens belastingschuld overal executabel is. De Voorz. meende, dat zulks in bevestigenden zin was uitgemaakt door feiten. Mr. Zwaardemaker zeide dat, wanneer de kohieren eenmaal door den kantonrechter executoir zijn verklaard, de belasting in geheel Nederland executoir is. Spr. had liever gezien, dat de verschillende gemeenten meer zelfstandig waren gebleven. De heer Van Schevichaven vroeg, of de gemeenteraden niet eens konden confereeren met den Amsterdamschen raad. De burgemeester van Bussum, jhr. Van Suchtelen van de Haar, verklaarde, dat hij dit denkbeeld in het college van B. en W. van deze gemeente zou brengen. Men ging daarna over tot de onderteekening van het protocol, waarop 45 handteekeningen werden verkregen. Tot lid van het comité werd bij acclamatie gekozen de heer Platte en tot plaatsvervanger op dezelfde wijze de heer Blom. De voorz. verklaarde, dat na Donderdag, wanneer alle afgevaardigden zullen zijn gekozen , het comité zich terstond in verbinding zal stellen met de rechtsgeleerden. De vergadering werd gesloten, nadat de voorz. op eene vraag had verklaard, dat bij onderzoek was gebleken, dat in Bussum ongeveer 70 forensen wonen. Dit in aanmerking nemende, kan men deze vergadering van ongeveer 60 personen van die klasse druk bezocht noemen. Schiedam, 24 Juli. Warm was het vandaag, erg warm, — als ge me permitteert met een praatje over het weer te beginnen — maar eene draaglijke, een lekkere warmte, niet drukkend meer sinds het onweer van gisteren. Zoo'n warmte, ziet u, waarbij de raadsleden nog in respectabelen getale naar de raadszaal kwamen, niet afgeschrikt door eene agenda van veertien punten, en niet eens geeuwend bij eene eindelooze eeêl ingekomen stukken. Heusch, het was een aardige zitting, ditmaal; zoo echt gemoedelijk soms; de voorzitter lachte zoo vergenoegd — wat hem in de laatste jaren niet altijd gebeurt — en we hebben zelfs een heele reeks benoemingen gedaan en besluiten op adressen genomen, zonder kitteloorig te worden! Ja, we z\jn zelfs zeer bedachtzaam geweest, wat grootsch op het bewustzijn, nu ook eene „ forensen "kwestie te hebben, — net als Amsterdam! Verbeeld u: onze goede vriend Numan (de apotheker, ge weet wel) is naar Oud-Beierland verhuisd en verzocht nu om afschrijving van plaatselijke belasting. Maar denkt ge, dat hij het zoo voetstoots kreeg? Een forens, meneer!! De man houdt hier nog gemeubeleerde kamers aan, zeiden B. en W., en daarin woont zijn gezin, en hij komt er zelf vaak, en hij is hier ook door het Rijk aangeslagen; kortom, hij heeft hier zijn hoofdverblijf, dus moet hij betalen. — Ja maar, is dat niet wat onbillijk, vroeg de heer Hoogendam: den man èn in OudBeierland èn in Schiedam plaatselijke belasting te laten betalen? Hij kan toch geen twee hoofdverblijven hebben? Nu zegt ge, dat hij hier thuis hoort, maar ge hebt hem zelf zijn verhuisbiljet gegeven en hem hier van de kiezerslijst geschrapt. Dat was eene opmerking, die hout sneed, en B. en W. grepen dan ook graag het voorstel van den heer Elzevier Dom aan , om de beslissing wat uit te stellen in de zaak, die ook den Amsterdamschen vroeden vaderen zooveel hoofdbreken gekost heeft. Au revoir dus, de forensen-historie. Er is ook veel gepraat naar aanleiding van Berghout's adres, dio zich de t 200 korting op zijn traetementje niet zwijgend wil laten welgevallen. Ja [„naar aanleiding", niet „over", want er werd een incidentje vastgeknoopt aan de zaak, waarover zelve niet veel nieuws meer te zeggen viel, en die dan ook spoedig was uitgemaakt. De heer Dom gaf als nieuw argument, dat men een ambtenaar, met 1 Oct aangesteld, tenminste niet in den loop van zijn dienstjaar diende te korten. Den burgemeester docht het, dat men te rekenen heeft met het dienstjaar, dat 1 Januari begint. Het eind was, dat het voorstel-Dom om tot 1 Oct. de ƒ 200 weer toe te staan, verworpen werd; alleen de heeren Poortman, Hoogendam, Klein en Dom stemden voor. Berghout'» adres werd daarop voor kennisgeving aangenomen. Maar nu het incident, De heer Hoogendam, dia voor Berghout's goed recht in de bres was gesprongen, had daarbij de rondborstige aanmerking gemaakt, dat het wel in Schiedam goed is op de kleintjes te letten, maar dit niet zoo bij de ambtenaren te doen. De architect had volgons spr. een maand verlof gekregen, voordeelen genoten bij het verhuizen en voor zijn nietsdoen vol tractement ontvangen. Als men de groote heeren zoo behandelt, meende hij, moet men voor de geringeren niet minder doen, integendeel: meer. Den wethouder Den Breems was van zulk een verlof of tegemoetkoming niets bekend, en hij daagde den heer Hoogendam tot preciseeren uit. De architect N olen, zoo zeide nu de heer Hoogendam, heeft eerst tegen 1 Aug. eervol ontslag gekregen; reeds in het begin dezer maand is hij naar Rotterdam verhuisd. Is zulks aan B. en W. niet bekend, en hij dus vertrokken zonder verlof, dan komt hem zijne maand tractement niet toe. Daarenboven is hij verhuisd door werkvolk der gemeente. De heer Den Breems meende, dat men zijn dienst wel evengoed kan blijven waarnemen, al woont men elders; en al zijn de bloemen uit den tuin van den heer Nolen naar zijne nieuwe woonplaats overgebracht door stadswerklieden, dan (oordeelde hij) kan men daarop nog slechts aanmerking maken, als de stad daarvoor uitgaven doet. Ei, ei! En als vaste werklieden in dienst der gemeente, voor een particulier doel worden gebezigd, worden ze dan niet aan hun eigenlijke taak onttrokken ? En betaalt de stad ze dan niet indirect voor dien particulier, door hun loon uit te keeren voor een tijd, niet in haren dienst maar in dien van dien particulier doorgebracht ? Die kleine clubgeest uitte zich ook, toen aan de orde kwam het vormen eener commissie, die verschillende stappen op het terrein van het M. O. zou voorbereiden, o. m. zoo noodig de opheffing der handelsafdeeling. Dit plan, ingediend door de heeren De Groot, Van Westendorp en Hoogendam, vond algemeene instemming, en in de commissie werden 5 heeren benoemd: dr. De Bruyn, mr. Schuurman... en de drie voorstellers, zou men meenen? Ja, uitgezonderd de lieer Hoogendam, die door den heer Den Breems vervangen werd. Eeu niet-liberaal lid is alleen goed voor het bijzonder onderwijs, niet waar, mijnheer X? Wonder, dat we niet wat meer gehoord hebben van de financiëele kwestie. De raad machtigde den burgemeester om in het rechtsgeding tegen Beffers de gemeente te vertegenwoordigen, alsmede om een vijftal personen, debiteuren van Betfers, aan te spieken. Nu hadden we verwacht de mededeeling te hooren, dat die vijf personen van de velen, aan wie B. geld geleend of geschonken heeft, de eenigen zijn, welke goed zijn voor hun geld ; we hadden verwacht te hooren, dat de borgloclit ƒ 23.000 heeft opgebracht, dat er op de debiteuren ƒ 7000 te verhalen is, en dat de stad dus een goede halve ton bij het zaakje te kort komt. Maar niets van dat alles! Maar we hebben wel gehoord, dat de boeken der gasfabriek volkomen in orde zijn; en de gasrekening werd alzoo goedgekeurd. (De heer Van Erpecum was afwezig). En verder is er besloten, om de burgerschool met 1 Sept. op te heffen en den tweeden Dinsdag van Augustus vacantie te nemen. Den 7den Aug. staat er dus heel wat werk te wachten, op de eerste plaats de benoeming van een nieuwen ontvanger en een nieuwen architect, 't Is te hopen, dat de nieuwe titularissen tot niet zooveel bespreking aanleiding geven als hunne voorgangers. Tilburg, 25 Juli. Terwijl gisteren eene werkman op een stelling, aan de in aanbouw zijnde kapel in de Zwijsenstraat, bezig was met voegen, kwam er onverwacht eene plank op zijn hoofd; hierdoor duizelig geworden, verloor hij het evenwicht en viel naar beneden, waardoor den dood van den oppassenden werkman veroorzaakt werd. — Tijdens het onweder van Maandagavond werd een meisje in het Haringseind door den bliksem getroffen; naar men meldt, is nu het meisje geheel verlamd. Nijmegen, 24 Juli. Het programma van de spoorwegfeesten op 7 en 8 Augustus is vastgesteld als volgt: Dinsdag 7 Augustus, des ochtends: opening van het feest met eene kanonnade en bespeling van het carillon , daarna aubade op de markt en uitvoering eener feestcantate op het Stationsplein; des namiddags: volksspelen; des avonds: muziekuitvoeringen op de Markt, het Kelfkensbosch en in de Spuistraat, vauxhall, bal champêtre, vuurwerk in de societiet De Vereeniging. Woensdag 8 Augustus, des namiddags: groote historische en allegorische optocht, in hoofdzaak gewijd aan den vooruitgang der verkeersmiddelen van den vroegsten tijd tot heden, met verschillende praalwagens, gecostumeerde groepen te paard en te voet, 3 muziekkorpsen enz.; des avonds 8 uur: muziekuitvoeringen op de Markt en in het Kelfkensbosch; des avonds 10 uur: groot waterfeest op de Waal, met muziekuitvoering op de geïllumineerde gierbrug, vuurwerk enz. ---