Het drankmisbruik in Zweden en Noorwegen I. HOTTÏKDAM 5 April. In 1830 bedroeg het jaarlijksch verbruik van sterken drank in Zweden 54 en in Noorwegen 16 liters per hoofd. Het is ons niet duidelijk na het lezen van een belangrijk artikel over dit onderwerp in het jongste nummer van de Gids , van waar dit groote verschil voortkwam in beide aan elkander grenzende en sedert lang onder een zelfde opperbestuur staande landen. Al zou echter voor beide Staten het laagste cijfer aangegeven zijn, ieder zou dit zeer groot noemen en aan een groote verdorvenheid denken onder de bevolking des lands En is in Zweden het drankverbruik nog driemaal grooter dan in Noorwegen geweest, hoe moet daar de toestand dan niet geweest zijnl In beide landen is in de helft der 16e eeuw het bereiden van brandewijn uit Rusland overgebracht, en spoedig heeft het er een hooge vlucht genomen. In hoever de invoering der Hervorming, die daar in denzelfden tijd zegepraalde, tot het verbruik van sterken drank medewerkte, kunnen wij in het midden laten. Genoeg zij het, dat het spoedig in groote mate toenam en de regeering dier landen niet weinig bezorgdheid inboezemde. Hoe algemeen het bereiden en dus ook het gebruik van brandewijn werd, blijkt hieruit, dat in bijna ieder huisgezin deze sterke drank gestookt werd, zoowel op het platteland als in de steden. In den loop der drie laatste eeuwen werden door de regeering en de Luthersche geestelijkheid herhaaldelijk maatregelen genomen, doch zonder gevolg. De voornaamste reden hiervan mag wel genoemd worden, dat nan de strafbepalingen de hand niet werd gehouden. Zij schijnen trouwens bij de regeering niet ernstig gemeend te zijn geweest; immers niet zelden verdedigde zij de geeste lijkheid en den adel tegen de provinciale en stedelijke overheden, die hun beletten wilden brandewijn te bereiden en tapperijen op hunne goederen te vestigen en te exploiteeren. Omstreeks het genoemde jaar 1830 kwam er eenige verandering in den toestand; de matigheids-vereenigingen, in Amerika opgericht, begonnen ook Zweden en Noorwegen tot haar arbeidsveld te nemen, en de regeering ondersteunde hare pogingen door wettelijke bepalingen tegen het drankmisbruik. Onder deze verdient vooral de aandacht het beperken van het vergunningsrecht. Ongelukkig waren vele dezer rechten een bezit, dat van oudsher dagteekende en niet kon aangerand worden, zoodat de regeeringsmaatregelen slechts langzaam in goede richting konden werken. Het duurde tot in 1862, eer aan het drankmisbruik in Zweden en vervolgens ook iu Noorwegen een zware slag werd toegebracht door de invoering van het zoogenaamde Grothenburgsche stelsel. Dit heeft zijn ontstaan te danken aan den Gothenburgschen geestelijke dr. Peter Wieselgren, die in dat jaar aan den Raad verzocht, dat de tapperijen op Zon- en feestdagen zouden gesloten worden. Het adres, door hem ingediend, was door 9000 personen geteekend. De Raad nam van dit adres geen notitie, doch in het volgende jaar benoemde hij eene commissie tot het instellen van een onderzoek naar de oorzaken van het heerschende pauperisme. Deze commissie bracht in 1865 rapport uit; zij vond de hoofdoorzaak van de ellende des volks in het drankmisbruik en deed een ingrijpend voorstel tot bestrijding daarvan. Dit voorstel, door den Raad aangenomen, bevatte het Gothenburgsche stelsel, dat tot op den huidigen dag bestaat en veel goeds gesticht heeft, 't Kwam in het kort hierop neer: alle vergunningsrechten zoo mogelijk op eens in te trekken en zulk recht alleen te verleenen aan eene maatschappij, die zonder winstbejag, alleen met een philantropisch doel werken zou. 't Scheen een utopie, maar deze utopie is werkelijkheid geworden, zooals blijkt uit het genoemde artikel in de Gids, geteekend G. F. Egidius, waarin het stelsel tot in bijzonderheden uiteengezet wordt. In de Gothenburgsche wijk, tot welke de geestelijke dr. Wieselgren behoorde, werden 60 tapperijen gevonden, waarin het glas brandewijn a 10 cents verkocht werd. Van deze 60 tapperijen rustten er 10 op oude privilegiën; 10 andere waren voor 3 jaar in het openbaar verpacht en de 40 laatsten voor een jaar. De commissie wilde met deze 40 tapperijen beginnen', ze na het einde des jaars niet meer verpachten maar geven aan een maatschappij, welke er een patent voor betalen zou, gelijkstaande aan de opbrengst der publieke pacht. Aan de maatschappij moest de verplichting opgelegd worden den verkoop van sterken drank slechts te doen plaats vinden in ruime, gezonde en helder verlichte lokalen, en deze bij den werkenden stand als kosthuizen aanlokkelijk te maken. Dit zou het best geschieden, wanneer nevens de verplichting van zooveel mogelijk gedurende den geheelen dag warme spijzen in gereedheid te hebben, aan den kastelein of bestuurder van het lokaal de verkoop van alle eetwaren en van dranken 9 als koffie, thee, melk, bier, drick (een zeer dun bier) en dergelijken voor eigen rekening werd gelaten, terwijl het debiet van sterke dranken uitsluitend voor rekening der maatschappij en zonder eenig voordeel voor genoemden kastelein of bestuurder zou geschieden. Eindelijk zou de maatschappij er voor moeten zorgen, dat 'in hare dranklokalen steeds zindelijkheid en goede orde heerschten, dat geen sterke drank op crediet, met of zonder onderpand, werd verkocht, en dat alle wettelijke bepalingen en verordeningen, den verkoop van sterken drank in het klein betreffende, ten stiptste werden nageleefd. Nauwelijks had de Raad het voorstel zijner commissie aangenomen, of er vormde zich eene maatschappij, waartoe ongeveer 20 der eerste handelsfirma's en particulieren toetraden, en die zich de Gothenburgsche Tapperij -maatschappij noemde. Zij kreeg koninklijke goedkeuring en begon den 17 October 1865 haren arbeid. Van de 40 vergunningsrechten, welke zij verkregen had, bracht zij er voorloopig 23 in exploitatie; later kreeg zij er nog 21 bij, en van de 61 exploiteerde zij er in 1880 nog maar 39, zoodat er 22 rechten sliepen, wat alleen reeds aan vermindering van drankverbruik doet denken. Onder de 39 inrichtingen , door de maatschappij geëxploiteerd, waren 23 tapperijen en 16 clubs, restauratiën enz. De werkkring der maatschappij breidde zich in 1874 nog uit, toen haar voor den geheelen klein-detail-handel, d. i. den handel bij hoeveelheden van ten minste 1 liter, waarbij het gekochte niet op de plaats zelve mag genuttigd of onder verschillende koopers verdeeld worden, alle vergunningsrechten geschonken werden. Met welken uitslag de maatschappij werkte, vernemen wij in een volgend artikel. --- FEUILLETON. DE NEGERSLAAF. [13] „Wat verlangt gij, mijn zoon?" riep het spookachtige weien van zijnen rotstroon Zombo toe. „Dood en verderf over de plantage van Morgan en Wiggins; dood aan hun vee, vernieling van den oogst en verwoesting der gebouwen." „Waarvan beschuldigt gij nwen meester? Spreek openhartig, lieg niet, en bedenk, dat de giftmengers rechtvaardig in hunne wraak zijn; immers, het is bekend , dat Morgan aan zijne slaven een overvloedig en smakelijk voedsel geeft." „ Dat is, zooals gij zegt; de kost is goed en rijkelijk; ook laat Morgan zijne slaven dikwijls baden, en het is eene ware vreugde, ons in het water te zien springen en onderduiken en de muntstakken te zien apporteeren, welke hij, met ons schertsende, er in werpt." „Wat verlangt gij derhalveP" riep de oude neger ongeduldig. „Gerechtigheid, wraak; wraak over mijn meester, die zijne slaven slechts goed voedt, opdat zij niet mager worden en hem schande zouden aandoen, maar die hen onbarmhartig laat geeselen, als zij door kommer of harteleed vermageren. Wraak over Morgan, die mijnen grijzen vader, omdat hij niet meer kon arbeiden, valschelijk van diefstal beschuldigd heeft, hem liet ophangen en het hooge bloedloon m den zak stak. Wraak over Wiggins. den aanstaanden schoonzoon van Morgan, die hem de euveldaad aanried, en die daarenboven wreeder tegen de negers te werk gaat dan tegen tijgers en jakhalzen." Nu slaakte de oude neger, die boven op het granietblok zat, eenen merg en been doordringenden kreet, en zijne beide over den ketel prevelende gezellen beaamden dien kreet met een «oort van eerbied; vervolgens sprak hij op woesten docb plechtigen toon: „ Dewijl de moorden aan negers, om het hooge bloedloon te erlangen, dagelijks menigvuldiger worden, gebiedt de noodzakelijkheid, dat de valsche beschuldigers, die met menschenlevens woeker drijven, eens voor goed strengelijk gestraft worden. Dientengevolge stemmen wij toe in uwen eisch; kniel neder en zweer bij de maan, die ons beschijnt, en bij de oogen van uwen vermoorden vader, het stilzwijgen te bewaren omtrent alles, wat gij gezien hebt." Zombo knielde en riep: „ik zweer!" „Bij het minste verraad valt gij onder het mes onzer bondgenooten! Hebt gij dat gehoord?" „Zombo heeft het gehoord." „Verbindt gij h , den haat uwer zwarte broeders te dienen en geene opoffering te ontzien, als het er op aankomt, wraak te nemen op eenen onrechtvaardigen, wreeden planter P" „Zombo zweert en wil doen zooals gij zegt." „De geesten der lucht, des vuurs, des waters en der aarde hebben dezen uwen vrijwilligen eed gehoord! Wordt gij meineedig, dan make het vnnr u blind, dan jage de storm u als een dorren tak van plaats tot plaats rusteloos voort, dan verslinden de wateren n, die u daarna wederom op de aarde zullen uitwerpen , opdat deze u levend in haren schoot begrave!" Deze woorden werden door den ouden giftmenger in staande houding met naar de sterren opgeheven handen uitgesproken, terwijl Zombo, met ijzing vervuld, het hoofd ter aarde boog. Na afloop dezer zonderlinge plechtigheid ontving Zombo onderscheidene bussels vergiftige planten , welke men in den ketel doopte, om de verderfelijke werking er van nog meer te verzekeren. „Met behulp dezer tooverij", sprak nu de oude, „is de uitwerking van uw vergift verzekerd." Daarop slingerde hij zich behendig van de rots, reikte Zombo de hand en zeide hem: „Vaarwel, mijn zoon, vertrouw op ons gerecht en op onze macht; wij staan u bij, en de planters, welke gij hebt aangeklaagd, zullen omkomen." Na deze woorden gesproken te hebben, verdween de voorzitter dezer geduchte vierschaar tusschen slingergewassen en weelderig bloeiende cactussen. Zijne twee makkers beschreven na breedvoerig aan Zombo de werking van het vergift, dat hij bekomen had, waarop zij insgelijks afscheid van hem namen, om den ketel in eene rotsnis te verbergen. Zombo verwijderde zich ook nn spoedig van deze plaats. De uitgebrande kolen wierpen eleehts nog een mat onzeker schijnsel in den omtrek van zich, en de negers, die tot dnsverre daar vertoefd hadden, gingen zwijgend uiteen, nadat er vooraf bepaald was, waaneer men elkander hier wederom zon ontmoeten. In verschillende richtingen liepen, stegen en klauterden zij van daar, en toen Zombo van de roode rots naar de bergen afklom en in het verschiet de door het maanlicht beschenen plantage van Morgan zag, riep hij: „ Eindelijk nadert de wraak ! Eerst verniel ik nwen rijkdom, Morgan! Uwe slaven moeten sterven, uw vee zal vernietigd wurden, uwe gebouwen tullen, het een na het andere, in asch verkeeren! Ik zal juichen bij al de ellende, die u van lieverlede berokkend wordt; de maat van alle ongelukken zal over n worden nitgegoten, en als allen zijn omgebracht, die u dierbaar zijn, als alles vernield en verwoest is, wat gij nu nog bezit, en als niets u meer overblijft dan ik... o, dan..." Hier slaakte Zombo «enen helschen vreugdekreet en knarste onder eenen grimmigen lach met de tanden, afschuwelijk als een jakhals. Snel als de wind spoedde hij zich nu door het dal naar de plantage van Morgan. Toen hij bij de heerenhuizing kwam, verkondigde reeds het gekraai van den haan den aanbrekenden morgen, en in het Oosten schemerde weder een nieuwe dag voor de wereld. Sedert Zombo in den nacht op de roode rots was geklauterd, waar de wrekers in stilte evenals uilen huisden, bracht bijna elk uur eene slechte tijding aan Morgan. Zijne schoone blanke kudde scheen plotseling door eene veepest te zga aangetast; elk oogenblik vielen runderen, geiten, paarden en schapen levenloos neder; ook de slaven werden ziek en stierven in menigte; eene besmettelijke doch onverklaarbare ziekte scheen in de plantage te zijn uitgebroken, en Morgan ijlde, nit vrees voor den dood, naar zijne plantage aan de zee terug, om zijne echtgenoote en Lydia de treurige boodschap te brengen van de door hem geledene schade. Gedurende den rit naar de plantage sprak hij met Wiggins, die zijn poney naaBt hem liet draven, en zeide hem rondnit, dat hij ten gevolge der vele verliezen genoodzaakt was, de voorwaarden, op welke deze de hand van Lydia zou bekomen, hooger te stellen. Ofschoon Wiggins over dien voorslag niet zeer in zijnen schik was, wilde hij noehtans met den rijken Morgan daarover niet twisten, en daar hij berekende, dat na diens dood toch alles weer aan hem moest komen, stemde hij toe in de bijna onaannemelijke voorstellen, die hem heden door zijnen aanstaanden schoonvader met de grootste onbeschaamdheid gedaan werden. Hierover nu was Morgan uitermate verheugd, en nadat de wederzijdsche handelsberekeningen vastgesteld waren, kwam men overee», het huwelgk niet langer te vertragen en eene echtverbintenis te voltrekken, op welke wel nimmer 's Hemels zegen rusten kon. Immers aan dit trouwverbond ontbrak de wederzijdsche overeenstemming en toegenegenheid. Wiggins zou nooit naar het bezit van Lydia getracht hebben, ware zij niet de dochter geweest van den schatrijken Morgan. Ook Lydia volgde niet de inspraak van haar edel en deugdlievend hart, maar alleen het strenge bevel haars vaders, die, als hij eenmaal iets besloten had, geene tegenspraak duldde. Om dezelfde reden zou ook Morgan aan Wiggins de deur hebben gewezen, ware deze niet eveneens een rijke planter geweest, die uit aanmerking van zijnen specnlatiegeest en van zijn rekbaar geweten het nog ver kon brengen. Dit geheele huwelijkscontract was in alles volkomen gelijk aan eenen slavenhandel, en de arme verkochte, de van hare vrijheid beroofde slavin was Lydia Morgan'» eenigst kind, --- BUITENLAND. Politiek Overzicht. De revolutie-geest heeft de influenza vervangen, die in de eerste maanden van dit jaar woedde, en zij breidt zich niet minder uit dan de pbydieke epidemie. Vooral in Zuid-Amerika gist en woelt het. In Brazilië werd eeDe revolutie gevreesd, zoodat de regeering allerlei voorzorgen moest nemen met name in de steden Rio-de-Janeiro en Pernambuco, waar de politie de uiterste werkzaamheid ontvouwt, en de troepen geconsigneerd liggen. Argentinië is te nauwernood door het krachtdadig optreden van president Pellegrini aan eene omwentel cg ontsnapt. Troepen en kanonneer booten zijn om de brandpunten der samenzwering heengetrokken, en door het gevangennemen van de belhamels, meest militairen en radicale advocaten , heeft het gouvernement de opstandelingen van hunne leiders en daarmee van hun kracht beroofd. Toch is de toestand niet geheel bevredigend. Te Maldnado en Zarate, waar de troepen samengetrokken zijn, houdt men zich elk oogenblik tot optukken gereed; de soldaten slapen in hun uniform, en de stukken geschut bleven nacht en dag bespannen. Buenos-Ayres zelf schijnt als uitgestorven; de straten en koffiehuizen zij a ledig, en op den hoek van ieder blok huizen houdt een politie-agent de wacht. Uit Venuzuela wordt gemeld, dat daar een opstand reeds in vollen gang is. Een dynamietbom is voor het paleis van president Palacio te Caracas ontploft; de opstandelingen hebben nabjj Fortis een zegepraal op de regeringstroepen benaaid eu zluti meester gemaakt van een kanonneerboot op de Orinoco. President Palaoio heeft de Kamers ontbonden en de afgevaardigden , die het aannemen eener nieuwe grondwet weigerden, doen gevangenzetten. Peru gevoelt den weerslag van al die woelingen. De gewezen staatspresident Pierola brengt te Iquique in Chili krijgsvoorraad en manschappen bijeen, om daarmede over de grenzen te rukken en eene omwenteling te beproeven. Het gouvernement van Lima heeft troepen aan de grenzen gelegerd, om hem den inval te beletten. Ook in Ecuador zou eene revolutie z|jn uitgebroken , en moeten de opstandelingen eene stoomboot overmeesterd hebbea. Dat al deze gebeurtenissen invloed hebben op da beurs en de Zuid-Amerikaansche waarden doen dalen, is niet te verwonderen. Een financieel blad, de Frankf. Ztg ., beweert, dat ook in een der Europeesche landen eene revolutie dreigt, en wel in Bulgarije. Te Odessa, Constactinopel en Belgrado zouden komplotten van panslavisten bestaan, die een gelykt\jdigen aanslag beoogen ter omverwerping van de huidige Bulgaarsohe regeering. De samenzweerders worden gesteund door Rusland met de gelden, voortkomende uit de door Bulgarije afbetaalde termijnen der Russische bezettingsschuld. — Als Rusland zijn geld daaraan besteedt, is het geen wonder, dat het telkens nieuwe leeningen noodig he:'ft. De toestand in Frankrijk wordt, wat het anarchistisch gevaar betreft, van de eene zijde iets beter door het gevangennemen der gevaarlijkste suj utten, maar van den anderen kant wordt daarmede de wraakzuoht hunner makkers aangehitst. Ondertnssehen begint het er in België ernstiger uit te zien. De feiten, waaruit deze conclusiën te trekken vallen, kan men onder de betroffen rubrieken hieronder vinden. Het Fransche gouvernement heeft Zondag de door de Kamers aangenomen en door president Carnot onderteekende wet uitgevaardigd, waarbij voortaan de aanslagen op personen of goederen, hetzij door brandstichting of ontploffing, gelijkelijk gestraft kunnen worden als moorden , en de bedreiging daartoe als bedreiging tot moord. D. w. z. dat voortaan anarchisten, die huizen hebben doen springen, ook al is daarbij g 0en onkel menschenleven omgekomen, met den dood gestraft kunnen worden. — Of die maatregel de anarchisten zal afschrikken van verdere aanslagen, mag betwijfeld worden, daar z\j wel weten, dat de doodstraf betrekkelijk weinig wordt toegepast. Tegenover al deze berichten van woestheid en vernieling kan eene tijding gesteld worden, die nog wel bevestiging behoeft maar eene uitbreiding van het werk des vredes en der beschaving voorspiegelt. Die gunstige kesr komt in het onbeschaafde Afrika, terwijl in twee beschaafde werelddeelen de vernietiging hare triomfen begint. Emin-pacha, dus wordt uit Weenen geseind, zou erin geslaagd zijn, zijne oude Equatoriaal provincie te heroveren. Men weet , dat hij zich slechts met weerzin door Stanley daaruit heeft laten ontvoeren en later weer van de Oostkust is vertrokken, met het doel Wadelai weer in zjjne macht te kragen. Thans zijn brieven van den Duitschen Afrikareiziger Kurt Ehlert ontvangen, volgens welke aan het welslagen dier stoutmoedige onderneming niet meer kan getwijfeld worden. Emin-pacha zou tusschen Dafileh en Kiri een bloedig gevecht hebben geleverd tegen de inboorlingen, die indertijd tegen hem waren opgestaan, eu ze geheel verslagen hebben. Emin was voornemens verder te rukken en te Redja a.ne nieuwe bende inboorlingen aan te tasten. Ehlert twijfelt niet aan het succes van Emin, die volgens hem over krijgshaftige en geoefende troepen beschikt. Slaagt Emin erin, zyn provincie te heroveren, dan zijn de Mahdisten, de groote hinderpaal voor Afrika's beschaving aan alle zijden ingesloten. Engelsehen en Egyptenaren, de Christelijke Abyssiniërs en Italië, de AequatoriaalP«nnM*» wu ovugu-oKiaii uouu&o aan PiöCDifc naar elkander toe te dringen, om de fanatieke barbaren ais in een sohroefklem te verpletteren. Jtalü. Aan den voet van de trap van het Casino Borique te Ancona is tijd na een voorstelling een dynamietbom ontploft. Onder de bezoekers ontstond eene groote paniek, doch persoonlijke ongelukken hadden niet plaats, en ook de schade is niet zeer aanzienlijk. 6pcmj t. De politie heeft gisteren in het dorp Pontevedra een persoon in hechtenis genomen, in wiens bezit men een groote hoeveelheid dynamiet heeft gevonden. ifranhrijk. Mathieu, de anarchist, die door Ravachol als een zijner voornaamste medepliohtigen werd aangewezen , is waarschijnlijk gevat. De aandacht van twee rechercheurs werd Zondag te Parijs getrokken door een vrouw, die er allesbehalve vrouwelijk uitzag. Zy namen haar mede naar het politiebureau, waar spoedig bleek, dat men te doen had met een man, wiens signalement volkomen overeenkomt met dat van Mathieu. Chaumartin, die Ravachol's misdaden mededeelde, is in weerwil van ziju verzoek op vrije voeten gesteld. Het bericht der ontdekking eener anarchistische dynamietfabriek te Parijs wordt door den prefect van politie tegengesproken. Er is slechts eene bewaarplaats van dynamiet ontdekt: een werkman had honderd patronen gevonden onder een oude omgekeerde boot. Trouwens, als de anarchisten zeiven dynamiet konden maken, waarom zouden zij dan het gevaar van een diefetal trotseeren ? Bij een mijnwerker te Chambéry zijn negen gestolen dynamietpatronen gevonden. Ten huize van een Belg, die gevlucht is, te Valenciennes, is eene groote hoeveelheid dynamiet gevonden. De kerel is aangegeven door zijne maïtresse en hare moeder, die hij gedreigd had „ met haar heele boeltje een luchtreis te laten maken." Te Roubaix heeft de politie aanplakbiljetten afgescheurd, waarin de anarchisten werden aangespoord de stadskwartieren der rijken te doen springen. Te Parijs is eene flesch met zwavelzuur, die op een vensterbank stond aan de rue de Clichy, ontploft. De vitriool sprong op straat en verbrandde een tiental personen. Aan da prefectuur van politie te Parijs is Zaterdag uit Versailles eene doos gezonden, die een helsohe machine bevatte, bes aande uit 25 patronen, gevuld met zeer gevaarlijke stoffen. Sinds 16 Maart heeft het gemeentelijk laboratorium te Parijs reeds meer dan honderd machines ontvangen, d.e hier en daar gevonden waren. Gisteren nog kwam er eene blikken doos aan, voorzien van een lont, die op het vensterkozijn van een huis aan de rue Fortuny was gevonden. De koffiehuisbediesde Lhérot, die Ravachol heeft doen arresteeren, wordt met geschenken overladen. Zondag alleen ontving hy er voor eene waarde van meer dan 800 frs. Per post werd hem nog een aangeteekende brief toegezonden door een onbekende; de inhoud was vijf biljetten van 100 frs. €ng*l