GEWETENSDWANG. ROTTERDAM, 16 December. Ruim een jaar geleden hebben wij een voor de gewetensvrijheid zeer belangrijk punt der Nederlandsche wetgeving besproken, namelijk: het voorschrift van art. 136 B. W. in verband met art. 449 Strafr. Wij hebben toen aangetoond, dat dié beperkingen uit Onze wetgeving dienen te verdwijnen, omdat zij in strijd zijn met de beginselen van het Christendom, de vrije uitoefening van den godsdienst beletten, het geweten des volks geweld aandoen en voor de openbare zedelijkheid de treurigste gevolgen voortbrengen. Het geldt daar het verbod om het kerkelijk huwelijk te voltrekken, vóór dat aan de burgerlijke formaliteiten voldaan is. Toen plaatsten wij ons meer op een Christelijk standpunt en hoopten, dat de regeering, cTie toen de macht in handen had en de meerderheid in de Kamer bezat, ons van diep, gewetensdwang, ons door de Fransche revplutie opgedrongen, zou verlost hebben. Helaas! dat is niet geschied, en toch had het kunnen en moeten geschieden. De Standaard , het orgaan der regeerende partij , beaamde de .noodzakelijkheid der door ons gevraagde verandering, maar — zoo heette het — de regeering had zóó veel te doen en kort' niét alles in ééns. Had zij de rampzalige legerwet, die het land in rep en roer zette en de Katholieke partij verdeelde, maar van de tafel weggelaten , dan had zij heel wat anders en nuttig^rs kunnen aanbrengen! Geen dw.7 groote liberale organen heeft onze beschouwingen besproken. Alleen de Asser Ct. wijdde daaraan verscheidene artikelen. Zij beschouwde de quaestie van een liberaal standpunt en kwam tot dezelfde gevolgtrekking als wij. Ook op dat standpunt willen wij ons thans stellen tegenover onze tegenwoordige regeering: wij doen een beroep op haren vrijheidszin, om van haar te verkrijgen, wat een Christelijk gouvernement niety durfde geven. Wij willen al de noodlottige gevolgèn, welke die wetsbepalingen na zich sleepen, hier rtiét herhalen en verwijzen naar onze brochure: Het Christelijk Huwelijk en de Staat. *) Slechts één nieuw voorbeeld willen wij aanhalen- Gelijk de ambtenaar van den burgerlijken stamd te Ruurlo weigerde een ander dan een op zegel geschreven bewijs van de burgerlijke akte te geven, zóó kan het ook geschieden, dat dié ambtenaar, uit vij&ndèciïap of waarom dan ook, volstrekt weigert een schriftelijk bewijs af te geven. Wat zullen dan bruidegom en bruid dben? Kerkelijk kunnen zij niet huwen, vóór dat het schriftelijk bewijs gelegerd is — zóó althans wil het de strenge interpretatie onzer wét. Zij zijn dus gedwongen hun huwelijk uit te stellen, totdat de ambtenaar door den rechter tot afgifte der vereischte akte zal gedwongen zijn. • • De Grondwet geeft aan alle Nederlanders het recht van de vrije uitoefening en bediening van hunnen godsdienst, in zoover die niet met de openbare orde in strijd is. Welnu, de godsdienstige voltrekking des huwelijks behoort tot de godsdienstige daden, . ') Vaa dit werkje zullen wy gaarne een ex. zenden aan alle heeren afgevaardigden, die het aanvragen. (B ed. Maasbode ) welke de Christen in de kérk verricht. De Staat heeft daarin, gelijk de Asser Ct. terecht opmerkte, niets te zien. Hij moet d'e Kerk op haar terrein vrij laten. Dat hij hét niet doet, is een aanslag op de gewetend-' vrijheid, zoo hoog door de liberalen geroemd. „ Maar," zal men wellicht met prof. Opzoomer zeggen , „ als het kerkelijk huwélijk vóór het civiel contract kan aangegaan worden, dan zullen velen niet de burgerlijke akte passeeren en zóó zelvén én hunnfe kinderen de rechten, door de wet hun toege)kend, missen. lo. Ongeveer eene eeuw geleden had dat argument eenigen schijn van grond; toen was het civiel contract iets splinternieuws , en begreep men daarvan de gevolgen niet genoeg. Maar thans denkt er niemand meer aan, om zich aan die, bij de Wet opgelegde verplichting te onttrekken, als er nog mogelijkheid bestaat om daaraan te voldoen. Vroeger hebben wij een aantal gevallen aangegeven, waarin dat onmogelijk is. Ziehier nog een, dat men voor eenige dagen vernam. Een Duitscher van afkomst woont te V., wil en moet trouwen. Doch ziet, de burgemeester zijner geboorteplaats (een echt criminalist) weigert de geboorteakte, op grond dat de man wegens vechtpartij nog tot 1 maand cel veroordeeld is. Kon die persoon nu dadelijk kerkelijk trouwen, dan ware de zaak ten minste moreel in orde , en kon men later zien, hoe de koppige Pruis tot rede' te brengen is. 2o. De geestelijkheid, die verplicht is de menschen voor te lichten en hun ook de naleving der wetten te leeren, zal altoos zorgen, dat zij, die het kerkelijk huwelijk aangegaan hebben, ook het burgerlijk contract passeeren, zoodra dat mogelijk is. 3o. Laat nu ook in een enkel geval hier of daar dat niet geschieden, de openbare orde zal er niet door lijden, maar de zedelijkheid zal bevorderd worden. Is het dan niet honderdmaal beter, dat twee personen zóó als Christelijke echtgenooten leven kunnen ■*<- al missen zij ook de civiele rechten — dan dat zij in openlijke' zedelooze samenleving blijven voortgaan? 4o.' Dé Staat heeft het recht te zeggen: gij zult u aan die formaliteiten onderwerpen, op straf van ontzegging der burgerlijke rechten voor u als gehuwden en voor uwe kinderen. Doch meer ook niet. Hij heeft er niets in te zien, of iémand in de kerk zich met een persoon wil verbinden of eene ongeoorloofde samenleving met haar aangaan. In beide gevallen moet hij hier laten begaan; hij heeft slechts over de civiele rechten te beschikken. 5o. En dan die vreeselijke inconsequentie in onze wetgeving. Zij verbiedt de plechtigheden oen' niet'hét aangaan van het kerkelijk huwelijk. Zóó kan een gemengd huwelijk voltrokken worden vóór de bii'rjgërlijke formaliteit. Een zuiver plagiaat van den Pranschen Code civil. 6o. Eindelijk de dwaze intérprètatie onzer wet. In het begin van dit jaar werd een predikant te Amsterdam veroordeeld, om-ï dat hij de huwelijksplechtigheden voltrokken had, nadat de burgerlijke'akte gepasseerd was. Hij had zich daarvan overtuigd èn door de getuigen èn door een büvtrtboekje, waarin de verlooftlen als civiel-getrouwden opgeschreven waren. Maar neen! zegt de strenge interpretatie der wet: laat hen civiel gehuwd zijn, laat dat door moreele bewijzen met zekerheid bewezen zijn — dat is niet voldoende, eene authentieke akte moet geproduceerd worden! Waar gaan wij heen ? Zedelijke overtuiging, algemeen aangenomen bewijzen, zijn ongeldig; een stuk papier moet de zaak uitmaken, anders wordt gij gestraft. En toóh, gij hebt eigenlijk aan de wet voldaan : eerst na het civiel contract de plechtigheid des huwelijks voltrokken. Letterknechterij en onzin! Mógen onze Katholieke afgevaardigden den moed hebben, om een wetsvoorstel in te dienen, waarbij art. 136 afgeschaft wordt, dan vertrouwen wij, dat alle vrijheidsgezinde liberalen, die op hunne landgenooten geen gewétensdwang willen laten rusten, dat voorstel steunen zullen. Het geloovige volk in Nederland, Protestanten zoowel als Katholieken, zullen hun daarvoor dankbaar zijn De quaestie der echtscheiding willen wij thans niet verder bespreken; alleen wijzen wij op art. 90 B. W. , dat de gescheiden echtgenooten in de onmogelijkheid steltr, om zich té verzoénen en Wét burgerlijk contract te hernieuwen. De Staat ontneemt zich zelf de macht om weer te herstellen wat hij verbroken heeft! Welk een inconsequentie 1 ,' die vö&r eöhtgénooten en kinderen' dikwijls de vreeselijksté gevolgen heeft. Daartegen kan niet opwegen het gevaar, dat men voorgeeft, van nieuwen twist of onéenighéid. Volgens die legistén zouden twee vijanden geen vrienden mogen worden, uit vrees voor erger geVolgën. Ter wille van de wet wordt het gezond verstand vermoord. Limbricht. J. H. Wijnen. --- FEUILLETON. ONLUSTEN IN CHINA. W' —*= Ou si 16 Juni. Ziehier wat een der onder-prefecten gedaan heeft, om mij op eenigen afstand te houden. Een eerste telegram aan den onder-prefect van Kiany-yn gezonden, verzocht hem mij te Kiany yn te doen blijven. Ik was reeds op» reis, toen ilc het telegram ontving; overtuigd dat, indien er werkelijk gevaar bestond , ook 1 den afgevaardigde van den Tao-tai wel zou onderricht zijn, polste ik deze en kwam spoedig tot de bevinding, dat hij van niets wist. Ik ging d«n - verder. ■ Ben tweede telegram bereikte mij en vervolgens eennbrief van pater Cordier, die mij aanried niet naar Ou-si te gaan. Te Ye-ghiao aangekomen, was niets voor mij gekomen. Wij reisden dus verder en arriveerden te 7'/j uur te Ou si. Mija' aankomst werd allen overheidspersonen bekend gemaakt, en ik moest mijn intrek nemen in een particulier hotel. Twee zeeofficieren kwamen bij my aan boord met het bevél van den' onder-prefect mij op grooten afstand weg te leiden en aldaar te beschermen. Ik doorzag eohter het opzet en weigerde beslist de plaats te verlaten.)' Mfen kwam opifde zaak terug, doch ik zond den: mandarijn mijn kaartje met de boodschap, dat ik hem voor zijn zorgen bedankte, maar na zooveel gereisd te hebben, nu noodzakelijk behoefte had aan rust, De twee oorlogsbodems bleven in mijn nabijheid, zoodat ik genoegzaam beschermd was. Des morgens zeer vroeg kwamen de officieren bij mij en drongen aan op een spoedig vertrek. Daar ik zeer goed hun 1 plannen doorzag, zeide ik hun zoo beslist mogelijk , dat ik mij in geen geval zou verwijderen, daar de afgevaardigde van den onder-koning den wensch te kennen gegeven had, mij te willen sprekèn. Het was dus duidelijk, dat de onder-prefect van Kin-Koei mijn vertrek verlangde, maar ikf'wist niet of' de afgevaardigde van den onder-koning en de overigen dit insgelijks verlangden. — Nu komen wij aan het belangrijkste. De slag zou geleverd worden van 10 tot 1% uur des namiddags, het treffen was warm; ik heb alles gezegd, wat ik genoteerd had, al wat ik zeggen wijde, niets meer. Alleen heb ik niet altijd e^n diplomatieke kalmte bewaard, tweemalen heb ik mijn stem verheven, omdat men tastbare leugens verhaalde. Ik begreep den afgevaardigde van den onder-koning beter dan hij mij; wanneer er omtrent een gewichtig punt twijfel bestond, diende de Tao-tai als vertolker. Ik was zoo zeer tevreden over den Goddelijken bijstand, dat ik na de zitting een Te Deum gezongen heb om God te bedanken. De hevigste strijd liep over de H. Kindsheid. Ik had den administrateur van de Congregatie van den H. Paulus gelast alle weezen, zoo grooten als kleinen, van Ou-si gereed te houden om op een gegeven oogenblik als ik het wilde te verschijnen. Er waren er een 12 a 20tal bijeen. Bij aankomst der waardigheidsbekleeders gingen wij de nog rookende puinen bezoeken. De magistraten hadden een groot plan ontworpen, waarbij ik de nbodige moadelingsche verklaringen voegde. Na alles onderzocht te hebben, geleidde ik hen naar het kerkhof der kleine kinderen, dat ik hun door voorbeelden en getuigen bewees zeer gewoon te zijn. Zij bleken verrast te zijn , toen zij bemerkten dat het kerkhof buiten onze omheining' gelegen was. Ik heb hun alle gruwelen getoond, die door de wandalen bedreven waren en vooral de graven, die zij geschonden hadden, en iie nóg de duidelijke sporen van hun euveldaden vertoonden. Yu verklaarde overtuigd te zijn, dat wij de oogen niet uitrukten, en hij beval dat onmiddellijk de graven weder zouden gesloten wordeö. Nu begaVén' wij ons naar het grooteh huis ten Westen gelegen, een rijstwinkel van Wang-tsang-lin. Hier begon de eigenlijke woordenstrijd. Waarom toch 1 , vroeg ik , heeft men onze inrichtingen verbrand ?... Wij stonden in géén kwaad gerucht, niet3 onheilspellends hadden wij vernomen ; het was dus eén in het geheirii gesmeed complot ?... Waarom js het edict van den onder-koning' zoo laat verschenen?... Waarom is het op verscheidene plaatsen niet gepubliceerd?... Waarom heeft men de exemplaren zoo lang aan de rechtbank achtergelaten?... Waarom heeft men geen hulp gebracht?... Waarom vervoerden de transportbooten nog twee dagen na den brand de brandstichters, de dieven en zelfs de gestolen voorwerpen naar alle plaatsen ? Waarom heeft men ongestraft de 5 vertrekken nog kunnen verwoesten, die door het vuur gespaard waren ? Waarom heeft men onze ijzeren kruisen kunnen 'ver'woest'eH , med'zegt zelfs, dat dé heidenen onder elkan-' der gevochten hebben om den voor'rang voor dit wandalen werk ? — Omdat ia die kruisbeelden een grooten schat verborgen moest wezen, zoodat hij die hem ontdekte, zich daardoor zou verrijken en niets meer te vreezen zon hebben van den Fong-choei. — Ik vervolgde: Heeft men bij ons iets kwaads gevonden .. . heeft men kinderen bij ons ontdekt ?... Waarom telegrafeerde de onder-prefect van Kin-koei dan aan den onder-prefect van Xiang-yn, dat men ze gevonden bad en in groote getale ? Wat heeft dit te beteekenen ? De mandarijn zon dus gelogen hebben 1 Een mandarijn, hoe is het mogelijk! — Wij zullen het onderzoeken en zien of het waar is. — Onderzoeken ! Waartoe zal dit dienen ? Is het noodig onderzoekingen in te stellen om te weten of gij en ik hier gezeten zijn? — Ik begon een weinig mijn geduld te verliezen ; de afgevaardigde van den onder-koaing liet mij door den Li-tso-fou, die naast mij gezeten was, zeggen, dat hij in het publiek den Kin Kou niet in het ongelijk kon stellen. Toen een weinig lager sprekend , voegde ik hem toe, dat men mij verzekerd had dat de Kin-koei-hien gezegd had, kinderen met uitgerukte oogen te zullen brengen. Ik had den Kin-koei-hien totaal verslagen, maar dit moet voor het volk verborgen blijven, het mocht niet begrijpen, dat alleen lengen en bedrog zich tegen den godsdienst hadden gekeerd. Het plechtig oogenblik naderde. „ Groote heer, zeide ik tegen den afgevaardigde Yu, wilt gij de kleine weezen van Tien-tchou-t'ang ook zien ? — Zekerlijk, waar zijn z.j ? — Ik zal ze u toonen. — Ik liet hen roepen en zij traden gezamenlijk binnen. — Ziehier, groote heer, alle kinderen van Tien tchon-t'ang hebben twee oogen; hebben de kinderen uit het heidensch weeshuis er drie? — Ik veriocht de vergadering toch vooral naar die lieve gezichtjes te kijken, waarin twee zulke lieve oogjes fonkelden. — Wil ik er nog meer laten komen? — Neen, het is voldoende. — Ik zal u toch nog andere moeten toonen, opdat elke twijfel onbestaanbaar zij. — Na er nog een twaalftal gezien te hebben, verzekerde mij de groote heer, dat hij er niet meer zien wilde, en nn de vronwen wilde ondervragen, die kleine kinderen op den arm droegen. Hij ondervroeg er vijf, die allen goed antwoordden. — Waar komt die kleine vandaan? —Uit de missie.— Waar was zij vroeger?^— Bij de voedster. — Hebt gij'er geld voor gekregen? — Neen. — Masir hoe komt gij dan aan die kinderen? — Men gaat ze aan den administrateur vragen. — Brengt gij ze groot ? — Ja, juist zooals mijn eigen kinderen, zonder eenig onderscheid. — En wat doet gij dan later? — Dan huwen wij ze uit. — Aan wien ? — Aan een onzer visschers. — Die kleine'meisjes verlaten dus het huis? — Ongetwijfeld, zij trouwen evenals de anderen. — Dat bedoel ik niet, ik vraag, of zij uitgaan? — Ja, zij trouwen met onze visschers, heb ik reeds gezegd. Hij was niet voldaan en zeide mij in het Pranich „ men schijnt mij niet te begrijpen, ik bedoel de uitvoer. — Excellentie, antwoordde ik, hoe zouden zij eene zaak begrijpen, die niet bestaat? Ik .zelf begreep u niet. Men heeft u dwaasheden verhaald; geloof ons, wij hebben hier zelfs geen zweem van moeielijkheid met betrekking tot de kinderen; wij krijgen slechts een gering aantal en vertrouwen ze aan een voedster toe, totdat een familie ze wil aannemen, welke wij *e dan afstaan." --- BUITENLAND. Politiek Overzicht. Van de allocutie, door den Paus in het geheim consistorie gehouden, wordt het volgend léjumé gegeven: ËLei id dnidelyk, zeide Z. H., dat de vijanden, die Ons omringen, Ons van alle kanten hardnekkig in het nauw trachten te drijven. Sommigen doen dit zonder omwegen , terwijl anderen hun oogmerk zoeken te bereiken door schijnbaar minder vijandige middelen. De eergtbedoelderi brandmerken het Pausdom als eenen zonder genade te bestrijden vijand en stoken de Italiaan-' sehe bevolking op, om den toestand steeds moeielijker te maken, zooals de gebeurtenissen van den 2 Ootobw getuigen. De anderen bedienen zi h van veinzerij doch stellen intusschen den Paus den voike voor als eene dreigende houding aannemende tegen Italië. Men beweirt, dat vreemdelingen vrijelijk naar Rome kunnen komen; doch zij hebben er beducht te zijn voor de ruwheid van het gepeupel, 's Pausen vrijheid tot omgang met de geloovigen is verminderd; en indien er reeds iB vredestijd zoo ernstige moeilijkheden rijzen, hoe zal het dan wezen in tijden van troebelen P De Paus verklaarde, dat h\j zal volharden in de door Pius IX en door hem zeiven aangenomen bonding, door voort te gaan met op te komen voor zijne onafhankelijkheid , en vol te hóuden dat Eome de zetel moet zijn van het' Pausdom. De rochten des Pausdom zyn overeen te brengen met de grootheid van Italië. De' hoofden van Staten behoorden ernstig te overwegen, aan welke gevaren de godsdienst onder' den tegenwoordigen staat van zaken is blootge-' steld, en de Katholieken moeten zich steeds' nauwer om den Paus scharen, teneinde door htinee volharding een dam op te werpen tegen' de aanvallen deif goddeloosheid. — De minisceriëële para in Spaije verklaart, dat' het onmogelijk is, met Prankryk te onderhandelen op den grondslag van zijn minimum-tarief. Spanje, zegt zij, moet traohten, zijne handels-' en staatkundige betrekkingen met midden-Europa nauwer aan te halen «n vooral de onderhandelingen met de Vereenigie Staten en de SpaanBöhAmerikaansehe republi«ken te bespoedigen , om na* iaw nieuwe uitvoerwegen te openen voor de Spaaneche wijnen.' Het hof en de regeering bereiden een feestelijk en zeer hartelijk onthaal aan prins Albrecht vaa Pruisen, die van Lissabon , waar hij het Duitsohe keiiershuis bij de begrafenis van dom Predo vertegenwoordigde, over Madrid zal terugkeerea. Men houdt het ervoor, dat dit bezoek niet geheel vreemd is aan de zaak der handelstrataten. De regeering verschuilt zich achter de noodzakelijkheid, dat zy de machtiging der Cortes noodig heeft, om de voorloopige verlenging vaa het handelstractaat met Frankrijk te weigeren. De onderhandelingen tusschea Duitscbland en Nederland over een handelstractaat zullen eerst in den loop van Jt-nuari worden geopend. Omstreeks de helft der volgende week zal in Ierland een nieuwe verkiezing voor het Lagerhuis plaats hebben. De Parnellist Power is overleden, en hoe er om zijn zetel voor het district Waterford gestreden wordt, is uit de beriohten over de daar plaats gehad hebbende ongeregeldheden bekend. De vurige nationalist Michael Davitt is daarbij door de Parnellisten gewond. Het antwoord hierop was eene verklaring van O'Brien aan de kiezers, dat hun oandidaat thans Davitt zou zyn, en dat het aan hen was, hem aan de stembus te wreken. De tegencandidaat is dé heer John Redmond, de tegenwoordige aanvoerder der Parnellisten, die in den strijd ter vervulling van Parneli's zetel te Qórk zoo deerlijk geslagen werd. Mochten de Parnellisten te Waterford ook weer de nederlaag lijden, dan is het boven ^llén twijfel verheven, dat hunne partjj binnen het jaar tót den laatsten man zal uitgestorven zijn. Opnieuw moet teruggekomen Wórden op het schandaal, dat' zich in Marökkó'' bljjft voordoen , doordien men er openlijk de besluiten der antislavernij-conferentie schendt, welke Marokko mede aangenomen heeft. Het is bekend, dat in dat land der Arabische' baYbA&rsóMfeïa de slaven louter als vee worden behandeld, en daf' rijke Marokkanen er dan ook zoowel de menschelijke als de dierlijke veeteel uitoefenen. Zij schaffen zich eenige krachtige slaven aan, koopen negerinnen uit het binnen-! land op en verkoopen de kinderen, zoodra zy 1 zeven jaar zün. Het ergèïl{jk'è(e is nog, dut d» «uUrni zelf, aangelokt door de grove winsten van dit schandelijk bedrijf, er zich eveneens op toelegt, en dat dezer dagen onder de ruim honderd kinderen, die onder geleide hunner moeders zeiven op de markt van Marrakech werden gevoerd, de eerste groep kinderen van zeven tot tien jaar was, die voor rekening van keizer Mulej Hassan werden verkocht. De deelneming des sultans aan deze schandelijke barbaarschheden zal ze natuurlijk nog grootere vlucht deen nemen, als de mogendheden hem laten begaan. En dit mogen zij in naam van recht en beschaving niet dulden van een vorst, wieüs rijk op weinige kilometers afstand» viti Edrbp& u ii geleden en Tsètrekkiagen wil onderhouden met bijna alle beschaafde natiën. Portugal. In 't jaar 1886 verbleef de toenmalige koningin Maria Pia geruimen tijd in eene badplaats in de nabijheid van Lissabon. Bij hare dagelijksche wandelingen langs het strand kwam zij steeds de nederige woning eens kuipers voorbij, naar wiens arbeid zij dikwijls bleef staan kijken. Onwillekeurig kreeg zij lust om dit ambacht te leeren en stelde den kuiper voor, haar onderricht te geven, waarin de man natuurlijk gaarne toestemde. Yan dat oogenblik af braken er blijde dagen voor den nijveren werkman aan, want de hovelingen boden hem de hoogste prijzen, om het werk, dat de koningin vervaardigde, in hun bezit te krijgen. Toen de vorstelijke vrouw de badplaats verliet, kon zij zelf vaatjes kuipen 1 ifremferijk. Admiraal Gervais is door den president der Republiek benoemd tot chef van den generalen «taf der marine en wordt daardoor van den aotieven dienst naar het departement overgeplaatst. — De bekende romanschrijver Guy de Maupassant lijdt aan verstandsverbijstering. Men heeft hem naar een gesticht in het zuiden des lands overgebracht. De Berlijnsche correspondent der N. R. Ct. meldt: 'a-Keizers re's naar Rumenië is bepaald op het midden van Maart. In April wordt de Koningin van Engeland hier verwacht, en einde April of begin Mei ziet man het bezoek der Koningin en Koningin-regentes van Holland tegemoet. — De overheid van het district Breslau heeft aan de schoolopzieners een schrijven gericht, waarin de volgende zinsneden voorkomen: „Het is een zeer vrome gewoonte, Missen voor de overledenen te laten opdragen. De schoolreglementen moeten geen hinderpaal zijn voor de waardige viering dezer diensten. In de parochiën, waar de onderwijzer aan de kerk verbonden is in hoedanigheid van organist of koster, heeft hij het recht, de Mis by te wonen, al is het ook onder de schooluren. Indien hij niemand heeft, wien hij het toezioht kan toevertrouwen, moet hij de kinderen mede naar de kerk geleiden. De onderwijzer zal zorgen, dat er steeds vyf, zes kinderen als misdienaar bekwaam zijn. Een schoolkind mag altijd den priester vergezellen, als hij de zieken gaat bezoeken." Zulk een verordening in een Protestantsch land heeft zijn beteekenis! Ctostotrijk, Thans is ook aartshertog Sigismond, broeder van dan voor veertien dagen gelijktijdig met zijne gemalin overleden aartshertog Heinrich, aan influenza met longontsteking gestorven. In de midden-Amerikaansche republiek Honduras heerscht revolutie. — De Noord-Amerikaansche matrozen schijnen lastig volk te zijn. Hunne regeering is voor een hrmtier yechtnartiiAri nnr.fli^t tyi p t Chili, en reeds heeft een nieuvp gevecht tussohen Amerikaansche mariniers en de politie van Montevideo spanning tusschen Uruguay en de Unie veroorzaakt. ■ il«V Jj niJ'S ÏI .K --- BINNENLAND. STATEN-GENERAAL. Tweede Kamef. ZITTING van DINSDAG 15 DECEMBER. Door de commissie voor de inlichtingen op adressen betreffende de aanschaffing Tan rfjst in Suriname en klachten omtrent den Gouverneur is geconcludeerd tot aanneming voor kennisgeving STAATSBEGKOOTING. Dé beraadslagingen over hoofdstuk Marine worden voortgeiet. De heer S chimmelfehhinok vak deb O tb wenscht behalve Hellevoetsluis ook Willemsoord te beperken tot arsenaal, daai; in oorlogstijd Willemsoord niet geschikt is voor reparatie en niet kan ï\jn basis voor een oorlogsvloot De particuliere nijverheid hier te lande kan zeer goed schepen bouwen; «marlet buitenland kan over veel meer hulpmiddelen beschikken, terwijl ook de jongste ondervinding van aanbouw hier te lande niet zeer opbeurend is geweest. De heer Heldt neemt nota van 's ministers geruststellende verklaringen voor de vaderlandsche industrie: dat de Hjjkswerf te Amsterdam in stand bl\jft, b^j noodxakeiykheid de hulp van particuliere industrie zal worden ingeroepen en dan allereerst van de binnenlandsche. Waar de minister verklaart, dat in sommige gevallen eerstelingen van een nieuw type in 't buitenland moeten aangemaakt worden, zal sj>jr- zich ,in 'slands belang hiertegen niet verletten Maar een tweede, derde schip enz. moeten hier aangebouwd worden. Ten aanzien van de nieuwe Indische schepen heeft de minister echter verklaard , dat die niet hier konden worden aangebouwd, Omdat de modellen niet, gereed x(jn Die verklaring heeft verontwaardiging in den lande gewekt En spr. geefc den minister in overweging alsnog op zijn besluit terug te komen en die Indische oorlogssehepen hier te doen maken. De heer S mit meent ook, dat de minutér'z|jn tech- nischen staf ondermijnt door de Indische oorlogsschepen in 't buitenland te bestellen. Hg stemt geheel in met daa heer Schimmelpenninck van der Oye. De heer Lieftinck wgst er op, dat de machinisten orer het leven der schepen beschikken en een hoogeren rang behoeven dan Tan onderofficier. Nu staan te onder den eersten den besten adelborst, die groen Tan de academie komt. Er kannen maar 18 machinisten luitenant worden. Hg geeft in bedenking een commissie Tan onderzoek te doen benoemen naar de positie der machinisten. De Minister tam marine dankt Toor de heusche wgze, waarop alle sprekers hunne opmerkingen hebben te kennen gegeven. Over de wijzen van aanbesteding by marine is geklaagd. Door den heer Viruly werd gewezen op verkeerde practjjken. De minister verzekert, dat ze niet strooken met zgn opinie en voortaan stellig niet meer zullen voorkomen. Te recht beschouwt men deze begrooting als een credietwet. Wel is de administratie hoog, maar waar daarop bezuinigd kan worden, zal het aan hem niet liggen De verbetering van het oude materieel moest afgemaakt worden; nieuwe hervormingen zullen van hem niet uitgaan. Organisatie bfl wet van de taak der marine zal hg overwegen. Alles wat niet strekken zal tot verhooging der weerbaarheid zal hg nalaten. Er zal een tyd komen om kazernes aan den wal in te richten, maar vooreerst behoeven^ we er niet aan te denken. De aflossing van het personeel in Indië te verkorten tot 2 jaar lacht hem niet toe. Zooveel mogeljjk zal worden getracht, dat de driejarige termgn niet worde overschreden. Groote sym - pathie heeft de minister voor het personeel der machinisten. Hö zal in ernstige overweging nemen alles wat kan strekken tot verbetering hunner positie. Vooralsnog zou de minister Willemsoord niet op dezelfde lgn willen stellen met Hellevoetsluis. De kruisers moeten te Willemsoord gerepareerd worden, wat te Amsterdam n et kan geschieden. Aan de particuliere nijverheid draagt de minister een goed hart toe, maar kan niet toegeven de noodzakelijkheid om alle schepen in Nederland te doen bouwen De minister moet vrg zgn. Ten aanzien van de schepen type Gold/inch is reeds een beslissing genomen bg de Indische begrooting, maar hg zal volstrekt niet in de toekomst de Nederlandsche nijverheid voorbijgaan In een der adressen aan de Koningin is er op gewezen dat de bouw hier moest dienen om hen, die bouwen, zelf op de hoogte te stellen. De minister zou zich voor zulke argumenten schamen. Publieke aanbesteding van groote schepen acht hij ongewenscht. De heer Land repliceert kortelgk De heer Van Kerkwijk komt op tegen het voortbestaan van gunstbewijzen bg de aanbestedingen van marine, waardoor enkele inrichtingen in stand blijven, die anders niet zouden kunnen bestaan, s Lands belang wordt zeer benadeeld door den weg, thans gevolgd. Enkele maatschappijen leven van de bedeeling van marine De heer Schimmelpenninck van der Ote repliceert. De Minister verzekert dat hij n'et bedoelt de werf van Willemsoord uit te breiden Wat de heer Van Kerkwijk bedoelde met begunstiging van particuliere fabrieken begrijpt hij niet. Op de begrooting komt niets voor wat daartoe aanleiding geeft, en hij sprak geen woord wat daartoe aanleiding gaf Alleen herhaalt hg groote schepen niet te kunnen aanbesteden De heer Van Kerkwijk zegt begunstiging te zien ia het vragen om mede te dingen aan enkele Triendjes. De Minister wet niet dat hij „Triendjes" heeft. Er wordt eenTOudig een vraag tot mededinging gericht aan hen, die men meent, dat in aanmerking komen. Vragen anderen om tot de mededinging te worden toegelaten, dan wordt dit toegestaan. Zoo zal van zelf het vriendental des ministers toenemen. (Gelach.) Het algemeen debat wordt gesloten. Bij art 15 spreekt de heer Guyot over den toestel om netten ter beveiliging tegen torpedo's door te snijden. De Minister weet, dat de mededeelingeu omtrent de daarmede genomen proeven vertrouwbaar zijn, en hij acht z ch wel gerechtigd het toestel aan te schaffen. Hoofdstuk Marine wordt na eenige duscussie over onderdeelen ïonder hoofdelijke stemming aangenomen. De heer Hïldt brengt rapport uit over TerscailleBde verzoekschriften, 0 a. van den vader van een milicien van het 3e reg. infanterie, voldoening vragende voor de mishandeling, zijn zoon in het hospitaal te Vllssingen "üi ^Terzoeksehrift wordt aan den minister van oorlog verzonden om inlichtingen. , Een ander bezwaarschrift, van den sociaal-democraat Vliegen te Maastricht, houdende klachten over de ontbinding eener Tergadering te Gulpen, wordt in handen gesteld van den minister van binnenlandsche zaken om inlichtingen . Aan de orde is hoofdstuk Nationale Schuld. i?£ïS , {f^"i!r%e° , i?éBSfc'8£ii2g e »2u^uu'[nu3tuk ü'inancien De heer Vak oer Borch verzoekt den minister om bij de regeling der grondbelasting beter verband te leggen tmjchea gebouwd en ongebouwd en om de percentage voor de kleine eigendommen zoo laag mogelijk te stellen en voorts bjj de herziening van de patentwet de onbillijkheden voor de branderijen weg te nemen. Ten slotte vraagt spreker lotsverbeterng voor de kommiezen der belastingen, met afschaffing van premiën Toor de bekeuringen. Wordt De heer Bokgbsics wenscht herziening van de onbillijk werkende bepalingen van de pensioenwet voor d« weduwen van rijksambtenaren. De heer Smit dringt opnienw aan op de afschaffing of vermindering van rijksheffing op wegen en vaarten. De heer Veeg **» wijst op de minder goede werking van art 41 der wei op de grondbelasting betrekkelijk den termijn van vrijdom van aanslag voor droogmakingen, bedijkingen, ontginningen enz., ook die niet 500 hectaren groot zjjn, maar waarvoor de werken toch zeer kostbaar zijn. De heer Van Alfhek wijst op de noodzakelijkheid om de klerken bij de rijksontvangers en het ambtenaarskader op te nemen De heer Clebcx protesteert tegen de vertraging, welke de herziening der belastbare opbrengst op de ongebouwde eigendommen ondervindt. De heer Van Beunisgen bespreekt de wet op den waarborg. Die wet is 40 jaar oud en heeft talrijke gebreken; spr. geeft de middelen aan die tot opheffing daarvan kunnen leiden. De heer Smfbnge meent dat de regeering moet voorgaan in de afschaffing der rijkstollen, dan zullen provinciën en gemeenten volgen. De heer A. Van Dedem oordeelt, dat geen enkele provincie of gemeente tot opheffing zal overgaan, indien niet het rijk een enquivalent geeft voor het te lijden verlies. En dit laatste acht spr. billijk De heer Van Kbrkwijk vraagt vrijstelling van belasting voor de landbouwschuren bij de nieuwe schatting voor de gebouwde eigendommen. Hg hoopt, dat de minister zal doen blijken van zgn goede gezindheid jegens den landbouw, gelgk hg daarvan in Sept. jl. getuigenis aflegde. (Hilariteit.) De heer Waltbr vraagt verlaging van den pachtsom of nader uitstel van de betaling van de pacht der oesterbanken, wegens de door de pachters geleden verliezen. De Minister tan financien bespreekt de verschillende punten, in debat gebracht. De grondbelasting. De min. denkt de wet op de grondbelasting te herzien. Wat de ongelijkheid betreft van de patentwet, ieder is het er over eens, dat de patentwet bf verwerkt moet worden in een inkomstenbelasting, bf geheel verdwijnen moet Wat de pensioenenwet betreft — »r worden reeds stappen gedaan om verbeteringen aan te brengen, waar die noodig »ijn. De afschaffing der tollen. De min. wil onderzoeken wat op dit gebied kan gedaan worden tot meerdere vrijmaking van het verkeer, doch zonder schade te brengen aan andere belangen. Wet op den waarborg De min. beeft een andere voorstelling van de zaak De binnenlandsche industrie ziet haar werken gewaarborgd en krijgt nog restitutie bij nitvoer. Verbetering van de teekens, opdat het publiek niet worde misleid, dit acht de mi*, van belang De oesterpacht. De min. erkent, dat verliezen zijn geleden, maar de prgzen zijn enorm gestegen. Het is den min. nit een onderzoek gebleken, dat de Staat hierin niet behoeft op te treden. Woensdagochtend voortzetting. BILLITON-CONTBACT. De Memorie van Antwoord is verschenen op het verslag van de Tweede Kamer over het wetsontwerp tot bekrachtigin g der overeenkomst met de Billiton -Maatschappij. De wederindiening van dit wetsontwerp geschiedde, tiet omdat de minister de overeenkomst in 's lands belang achtte, maar omdat hij, hangende de eenmaal gesloten overeenkomst, meende aan de zaak haar natuurlijken loop te moeten laten. Eerst gaat de minister na of de overeenkomst, afgetcheidea van de kansen van een proces, op ziehzelve aannemelijk zou zgn. De minister komt hierbij tot de conclusie, dat nooit eenig uitzicht is gegeven op verlenging of op een nieuwe concessie op andere voorwaarden, dan met 's lands belang tegenover eiken concessionaris zonden strooken. En hoe *\jn nu uit dat oogpunt de voorwaarden der concessie van 1891 te beoordeelen'r D« voordeelen, die het contract van 9 Mei 1891 aan de Billiton-Maatschappij belooft, zijn veel grooter, dan noodig ware om aan kapitaal en arbeid, voor haar onderneming gevorderd, een billijke vergoeding te schenken, en de noodige ruimte Toor ondernemingswinst te laten, en dat te meer, wgl de risieo, aan de onderneming Terbonden, niet van groote beteekenis is. Wel is waar zou bg het verleenen van een concessie, bij de groote onzekerheid, die er omtrent den nog aanwezigen voorraad tin op Billiton bestaat, de opbrengst voor de schatkist voor Terreweg het grootste deel in den Torm Tan een aandeel in de winst moeten worden bedongen, en zou den concessionaris een groot deel Tan de winst moeten worden gelaten, — maar dit behoefde er niet toe te leiden om de Billiton-Maatschappij na betaling Tan een cijns Tan 5'/j pCt- der bruto opbrengst, een jaarlgksch preleTement Tan ƒ 350.000 en de helft van alle meerdere winst toe te kennen. Alleen de nadeelige kansen, die een proces over de overeenkomst van 1888 ook kannen opleveren, zouden alzoo de nieuwe overeenkomst aannemelijk kannen maken. Volgens het contract van 1882 zou de Staat nog een percent minder van de brnto-opbrengst hebben ontvangen en het aandeel in de winst geheel vervallen. Dit geeft, in vergelijking met de nieuwe concessie, een verschil ten nadeele van de schatkist van meer dan een millioen per jaar en ook voor Billiton's bevolking was het contract 1882 voordeeliger. Hoe zou de rechter OTer de rechtsgeldigheid oordeelen ? Daaromtrent heeft de minister den landsadvocaat hier te lande en dien te Batavia geraadpleegd. Hun adviezen worden aan de Kamer onder geheimhouding overgelegd, evenals het door de Kamer gevraagd advies van den minister Modderman van 7 Dec. 1882 Tevens worden overgelegd de brieven van de Billiton-Maatschappij ter toelichting harerzijds van de overeenkomst naar aanleiding van het Voorleopig Verslag. Uit de verdere beantwoording van de vragen en opmerkingen in het verslag blijkt, dat ook bg den minister tegen verschillende bepalingen der overeenkomst bezwaren bestaan. Hy maakt daarbg de opmerking, dat de vorige minister zich voor een ultimatum der maatschappij geplaatst zag, waaraan hij, de overeenkomst toetsende aan 's lands belang, gemeend heeft te moeten toegeven. Terwijl vroeger de Indische Kegeering geen bezwaar had tegen het sluiten eener overeenkomst als de tegenwoordige, heeft de tegenwoordige gouverneur-generaal, daar over geraadpleegd, per telegram tot aanneming der overeenkomst geadviseerd De minister zegt voorts: Hoe men ook op ander gebied over Staats- en particuliere exploitatie moge denken, de uitkomsten bewijzen, dat de tinontginning niet minder goed door den Staat op Banka dan door de Billiton-Maatschappij op haar eiland geschiedt. Er is geen reden waarom de Staat, beschikkende over een korps bekwame mgnambtenaren en veeljarige ondervinding, op Billiton niet met evenveel vrucht als de tegenwoordige concessionaris werkzaam zou kunnen zgn. Op de vraag, wat aan den Staat meer zou opbrengen: eigen exploitatie of concessie aan de Billiton-Maatschappij op den voet van het contract van 1891, kan dan ook, naar de min. meent, het antwoord niet twijfelachtig zijn. Bg Kon. besl. is benoemd tot burgemeester van 's Heerenhoek, J. G. P. Timans, secr. dier gemeente; tot officier van gezondheid 2e kl. bij de zeemacht, B. Van Utteren; is met het gezondheidsonderzoek van uit zee aankomende schepen, voor Helder en Texel, voor den tp van 3 jaren, belast H. Bitter Jr., arts te Helder; is aan de schippers bij 'sBijks werf te Amsterdam, J Adolfs en W. H. Aarends, op hnn verzoek, eervol ontslag verleend, behoudens toekenning van pensioen; zgn verleend de volgende pensioenen, aan: mr. G. De Vries Az., lid van den Baad van State, ƒ 685; A. Van der Staal, kommies le kl. bg 's Bgks belastingen , ƒ 496 ; J. Hulsebosch , id. ƒ 453 ; K. Bodeveld, id. ƒ484; is aan den kapelmeester W. Van der Linden, van het reg. grenadiers en jagers, vergunning verleend tot het aannemen der versierselen van ridder 4e kl. der Kroonorde van Duitschland; is aan G. J. Bruker, sluismeester te Wemeldinge, op verzoek, eervol ontslag verleend, en in diens plaats benoemd P. Tjebbes, te Middelbnrg; is de bode bj| het dep. van koloniën J. W V. Hoos, op zijn verzoek eervol ontslagen. Den Nederlandsohen liberalen opgedragen. De Eerste Kamer heeft indertijd de invoering der enkelvoudige kiesdistricten voor de groote steden verworpen. De Belgische staathuishoudkundige Emile de Laveleye, een der aanzienlijkste liberalen des lands. claatst thans In de Indépendance beige, het hoofdorgaan van het Belgisch liberalisme, een artikel, waarin de volgende zinsneden voorkomen zonder eenige op- of aanmerking van het blad: „ Kan het proportioneel kiesrecht niet worden ingevoerd, dan zou tenminste het stelsel der enkelvoudige kiesdistricten den minderheden meerdere kaDsen ter vertegenwoordihing bieden en dus zuiverder de stroomingen weerspiegelen , die in het kiezerskorps bestaan." „ Het stelsel der meervoudige districten, zooals het in België wordt toegepast: aan sommige districten éen, aan Brussel zestien afgevaardigden gevend, is het onredelijkste en verfoeielijkste systeem (le plus irrationnel et le plus détestable), dat men bedenken kan. „ De bezwaren daarvan zijn zoo groot, dat, als de gewoonte ze niet ten deele verborg, het land ze geen enkelen dag zou dulden." 't Is waar, dat onze Nederlandsche liberalen uit het standpunt der meerderheid, en de heer De Laveleye uit dat der minderheid en tevens der rechtvaardigheid redeneerde, maar zulks neemt niet weg, dat de boven aangehaalde waarheden waar blijven en ook op Nederland volkomen van toepassing zijn. De audienties van de ministers van koloniën en binnenlandsche zaken zullen rasp. op Vrijdag en Zaterdag niet plaats hebben. Door den redacteur van de Deli Courant wordt aan hst Hbl. geseind, dat kolonel Pompe van Meerdervoort ontslag heeft genomen als gouverneur van Atjeh. In verband met het bericht betreffende da voorbereiding eener wijziging van de pensioenswetten kan nog worden medegedeeld dat, alvorens de aanschrijving van den m nister van financiën was ontvangen, bij de directie van het rijkspensioenfonds voor weduwen sn weezen van burgerlijke ambtenaren reeds eene herziening der wet was ter hand gnnomen, waardoor o. a. een aantal weduwen, wier aanvragen zijn afgewezen, bij aanneming der wijziging alsnog in aanmerking zullen komen om in het genot van pensioen te worden gesteld. De beweging onder de hoofdcommiezen en oommiezan bij de departementen van algemeen bestuur schijnt eene beweging uit te lokken on der de ambtenaren beneden die rangen. Terwijl het adres van bovengenoemde ambtenaren , waarvan wij onlangs melding maakten, nog niet eens in zee is, worden er onder de ambtenaren beneden den rang van commies reeds aanstalten gamaakt om ook een adres op touw te zetten, betuigende adhsesie aan dat der commiezen, zoo het gevolg daarvan kan zijn verhooging van het begrootingsartikel voor de traktementen der amb tenaren aan de verschillende departementen. Men zou ev :nwel t« gen het nu rondgaande adres willen ageeren ind en de gevrs&gde traktem ntsverhooging mocht worden toegestaan zonder verhooging van de betrokken begrotingsartikelen. De Echo , evenals de andere bladen, ons bericht overnemende, dat te Amsterdam steeds pogingen worden aangewend, om aon soort van bond tusschen den Ned. R.-K. Volksbond, Patrimonium en den Ned, Werkliedenbond le vormei, ter gezamenlijke behartiging van gemeenschappelijke balangen, zegt verkeerdelijk, dat het plan bestaat, die drie vereenigingen onder een centraal bestuur te stelles. Zoo het blad goed gelezen had, zou het gezien hebben, dat het denkbeeld van een centraal bestuur juist is opgegeven. 's-Gravenliage, 15 Dec. Jl. Zondagmiddag hield de afd. 's-Gravenhage weder haar gewone Teertiendaagsche Vergadering in het Casino. De voorzitter, de heer Piët, deelde mede, dat a. s. Zaterdagavond de Bibliotheek zal worden geopend. De leden kunnen dien avond en verder iederen Zaterdag, van 8 tot 10 uren, boeken komen afhalen in het lokaal Jufirouw Idastraat (boven), waar tevens catalogi verkrijgbaar zijn a 10 cent. Hulde werd gebracht aan den bibliothecaris, den heer A. J. Consen, die gedurende den afgeloopen zomer zoo menigen avond heeft gewijd aan het rangschikken, nummeren en catalogiseeren der boeken. Ook werd medegedeeld, dat tot bestuursleden van het houtbewerkersgilde (dat a. s. Woensdag weder vergadert in bovengenoemd lokaal) zijn gekozen de heeren: Altewisscher (lid van den arbeidsraad) als voorzitter, Leurs als vice-voorzitter, Hols en Martyn als le en 2e secretaris, de Vries en Walburg als le en 2e penningmeester, van Schaïk, Lazerom en Teu nissen als commissarissen; dat heden, Dinsdagavond een constitueerende vergadering zal worden belegd voor een metaalbewerkersgilde (ook in het bovenlokaal Jnffrouw Idastraat); dat op Zondag 3 Jannari een vergadering zal worden gehouden te Scheveningen niet met het doel om een Scheveningsche Afdeeling te stichten, doch om het den leden, in het zeedorp woonachtig, gemakkelijk te maken; dat door een mildda dige dame, die onbekend wenscht te blijven, ƒ 100 aan de Afd. is geschonken. Met een luid applaus betuigden de aanwezigen hun dank aan de geefster. Hierna richtte de president tot die bondsleden welke genegen zijn het bestuur der afdeeling als administrateur bij te staan, de uitnoodiging zich te willen aanmelden op de bestuursvergadering van Don derdagavond. Er werd bijgevoegd, dat bedoelde functie geheel belangloos zal moeten worden waargenomen. Aisnu bekwam de heer W. Nieuwenhuizen, presi dent van de zangafdeeling, het woord om aan de leden kenbaar te maken, dat genoemde afdeeling voornemens is den 27en Januari e. k. in het gebouw Diligentia een concert te geven, dat tegen een gering entree zal toegankelijk wezen, ook voor niet-bonds leden. De dames Ashmann te Delft en de heer Anton Van Rooij, bariton, te Rotterdam, hebben hun be langlooze en gewaardeerde medewerking toegezegd De opbrengst der uitvoering zal strekken om de kas van het ondersteuningsfonds en die van het fonds Hulp in Nood te stijven. Hierna betrad het Bondslid Derksen, die voor eenigen tijd nog sociaal-democraat was, den katheder. In een kort, doch krachtig woord deelde spreker mede op welke wijze hij weder tot de Katholieke Kerk was wedergekeerd. Met een daverend en langdurig applaus riepen de aanwezigen hun nieuwen bondsbroeder een hartelijk welkom toe. De voorzitter wenschte den heer Derksen geluk met den moedigen stap, door hem gedaan, wat weder handgeklap uitlokte. Vervolgens verkreeg de heer Van Kol, voorzitter van het Ondersteuningsfonds, het woord, om den staf te breken voor een paar misbrniken, welke bij de leden van zijn fonds dreigen binnen te sluipen. Ook keurde hij het deelnemenen aan tondsen van neutrale Vereenigingen al, welke deelneming toch niet noodig is, nu de Bond zijn eigen fonds bezit, dat zich zelfs in een zoodanigen bloei mag verheugen, dat misschien eerlang de uitkeeringen zullen kunnen worden ver hoogd, ef de contributien verminderd. Na de pauze reciteerde de heer Van Kol niet on verdienstelijk een gedicht, getiteld: De zegepraal van hei Kruis, en droeg de heer Lieffering met veel dra matisch talent een berijmde vertelling voor: De schip■ hreukding geheeten, welke voordracht aller aandacht ten zeerste boeide. Nadat nog de heer Altewischer het reglement ran het gilde der houtbewerkers had voorgelezen, werd de bijeenkomst gesloten. (D.) Moordrecht, 15 Dec. De influenza heersctit hier in hevige mate. In niet minder dan hon komen gevallen voor; in sommi 6 personen lijdend. De ziekte heeft gelukkig tot heden geen kwaadaardig karakter, daar er niet één geval met doodelyken afloop is te constateeren. Hulst, 15 Deo. Jl. Maandag vergaderden alhier de leden der R. K. kiesvereeniging in het hoofdkiejdistrict Honteuisse, ter benoeming van een voorzitter en ter voorziening in de vacature ontstaan door het vertrek van mr. Walter; in diens plaats werd benoemd de beer L. J. M Van Waesberghe-Janssens en herbenoemd tot secretaris de heer H. Maertens, beiden te Hukt derd gezinnen gen zijn 5 & ---