LETTEREN EN KUNST. DE ONAFHANKELIJKEN. M'on schrijft ons uit Amsterdam: Zaterdagmiddag is hier een tentoonstelling van ruim 400 schilderijen geopend, bijeengebracht door de vereeniging, welke zich „De Onafhankelijken" noemt. Buiten het groote publiek om is ide laatste janen één e,talie strijd gjestredteti, is in kunstkringen gemokt en jgemjo'pperd oVer de tot nu toa g |e!volgde methode van exposeeren, door middel van een jury of bij den kunsthandel; en 't gevolg van die ontevredenheid is geweest de oprichting van teen vereeniging, met als doel het stichten van een eigen vereenigingsgebouw en daardoor het scheppen van gelegenheid om s cl vilder werk te publiceeren, onafhankelijk van eenig ander oordeel dan van eigen smaak en zelfkennis. Of er voor dezen o'pzet inderdaad reden "was? We kunnen ons voorstellen, dat er artisten f zijn. die zich met recht en rede kunstenaar voelen en toch nimmer in een gerenommeerden kunsthandel een protector kunnen vinden, gebonden als deze instellingen vaak zijn aan een bepaald publiek met ea bepaalden smaak. Maar dat de jury's van de periodieke tentoonstellingen alle het aan ernstige, jonge kunstenaars ontaiogelijk maken voor het publiek te komen, dat er in Amsterdam geen gelegenheid zou zijn om schilderkunst te toonen, 't lijkt ons uit ervaring hoogst onwaarschijnlijk. Zijn er naast het overgrootie lejer beeldende artisten, hetwelk we hier jaarlijks zien 'wassen met tientallen gelijk, dan nog verborgen kraohtea? Zoo ja, laten wij dan mat tentoonstellingen ophouden. Als we allen zelf de kunst verstaan, wat hebben wij dan nog noodig onze producten aan anderen te laten zien? Vergissen echter is menschelijk; de officieele waarheid is dikwijls de minst vertrouwbare en 't zou mogelijk zijn, dat in de beoordeelende en beslissende kunstkringen een oligarchie bestond, waarvan we geen vermoeden hadden, maar die in "werkelijkheid uitstekende krachten om een of andere lakenswaardige reden fnuikte door ze te verhinderen naar buiten te komen en zich te koesteren in de \veldadigte warmte der publieke belangstelling. Wij voor ons hebben de expositie der Onafhankelijken dan ook met kalmte tegemoet gezien: met daden immers zou nu een onrecht van jaren aan het licht komeii Zóó iets wacht men af zonder spanning, maar ook zonder vooroordeel. En Zaterdagmiddag vóór Pinksteren is de sluier van het geheim opgeheven.... De eerste indijuk, dien de tentoonstelling der Onafhankelijken maakt, is de beste, d. W. z. het voorloopig gebouw aan de Willaertstraat, bij den Amstelvcenschen weg is een uiting van jongen durf. 't Is niet fraai, hoogst sober, maar ook slechts voorloopig voor pl.m. 5 jaar. Het meet 1400 vierk. M., is als tentoonstellingszaal met verplaatsbare schotten uitmuntend ingericht en — zeker gean kleine verdienste voor een dergelijke inrichting — het licht valt prettig en goed van boven lieer. De wijze van aanpakken en slagen verdient zeker allen lof en over belangstelling had men dan ook den eersten middag niet te klagen. Of die groote toeloop niet het gevolg was van ongezonde nieuwsgierigheid? Had me;m bij deze „Onafhankelijken" niet iels nog ongemeeners verwacht, dan wat ons futuristen en expressionisten reeds gebracht hebben? Zelfs het bestuur vreesde zulks. Voorzitter en secretaris hebben in een openingswoord daartegen gewaarschuwd en verklaard: „Komt hier niets bijzonders zoeken. Want dan zult gij u te leur zien gesteld. Het eenige opmerkelijke aan ons is, dat wij exposeeren zonder jury." Maar voor dit laatste alleen waren wij gekomen; om de talenten te zien, die tot nu door zelfzuchtige en bekrom'pen kunstschatters aan onze oogen onttrokken zijn gebleven. En het resultaat? 't Heeft deze eerste maal aan bescheiden verwachtingen niet voldaan. Zeker. \yat sommigen misschien ten onrechte verwacht hebben, dat hier nu eens nieuwe richtingen aau Iteu dag zouden Ko'meii, »> aarbij verge'e'ceu 't cubisme en zelfs het meest dwaze futurisme nog maar conventionee'e uitingen zouden blijken, dat is niet gebeurd. De enkele artistiek-verdwaasc'le, dien wij onder het groot aantal inzenders opmerkten, kan gerust buiten beschouwing blijven; men moet er zelfs verwonderd over staan, dat in dezen tijd van expressionisme het niet meerderen .gewaagd hehben om zuiver niets be'eekenende verfklodders in te zenden, om te zien. 'w elke criticus hierin^ nu eens een nieuwe richting ontdekken zou. NV e hebben dus waarlijk met een zaak van ernstige mensehen te doen. Alleen het "werkelijke doel: verscholen grootheden aan ffet licht te brengen, dat is niet bereikt We h ebben cr goed werk gezien onder zeer veel middelmatigs en nog meer onbeteekenends. Maar wanneer wij geheel onbevooroordeeld bij een treffend schilderijtje of grooter doek, in den zeer „onafhankelijken" catalogus — het bestuur beware ons in den vervolge voor een dergelijken gids'.— den naam opzochten, dan bleek het een bekende van andere exposities te zien, daargelaten dat wij er op slag verschillende oude bekenden ontmoetten. Addicks. van Blaaderen, mej. Broeksmit. Dr. Gerdes, Gestel, Gosschalk, Heyenbrock. Schaap. Smorenberg, om enkelen te noemen, hebben wij die allen niet meerdere malen elders ontmoet? *) De inzending van Heyenbrock b.v. is een deel v'an zijn expositie van vóór enkele maanden in den Larenschen Kunsthandel gehouden! Heeft de heer Doeser niet de gelegenheid gehad — nog zeer onlangs — enkele zalen van het Stedelijk Museum vol te hangen met straattypen, waarvan wij er hier enkelen zien en die toch waarlijk niet als een verlies voor de menschheid te beschouwen zouden zijn, wanneer een booze jury ze geweigerd had. Wat ons als mooi werk trof van ons tot nog toe onbekende schilders, was een winterlandschap van C. M. L. Kouw, bloemen van mej. Marchant, een portret en stilleven van Anna Sluyter, werk van H. Wouters en Jenny van Wijk (No. 32)0 „Zwervertje") welke beide laatsten om goede schilderstalenten ernstige teekonfeilen deden betreuren. Deze enkelen zouden o.i. billijkerwijze niet op een uitgebreide tentoonstelling geweigerd moeten worden. Maar wie waarborgt ons, dat zij in ons land nog nergens geëxposeerd hebben? Is hun hier-zijn een protest? Wij weten het niet. Wat ons gefrappeerd heeft als werkelijk talentvol is de i nzending van M. T. van Peski en van Joh. Tielens (No. 367 en 370). Bij twee van de vijf stukken van eerstgenoemde staat echter reeds „niet te koop", zoodat ook deze knappe aquarel*) Een voor deze tentoonstelling weinig vleiend verschijnsel is, dat jonge krachten als Reus, Colnot en Filarski zeer middelmatig werk naar de Onafhankelijken hebben gestuurd en tegelijkertijd op „St. Lucas" met veel beter — vooral Filarski — uitkomen! leur niet zoo schrikkelijk van het tot nog toe gevolgde jury-stelsel geleden heeft. Dat inzendingen als van Boom, Casteelen, Hus-, zer, Baksteen, van Steel, en onzegbare dwaasheden als van Wichman en de Winter, om iets uit het onbeteekenende te noemen, ons tot nog toe niet vertoond zijn, wie zal 't betreuren? De bestaansnoorzakelijkheid der „Onafhankelijken" heeft deze eerste expositie ons dus niet getoond; misschien zal een volgende zulks doen; alle begin is moeilijk. Wil de vereeniging echter vertrouwen wekken, dan zal zij in artistieke opvoeding der leden onderling een compensatie moeten scheppen, voor wat bij afschaffing van bevoegde beoordeelaars aan waarborg tegenover het publiek verloren is gegaan. 't Zou ons dan ook beter schijnen om in plaats van boven den nieuwen Kunsttempel den naam „Onafhankelijken", op de eventueel komende definitieve expositiezaal met gouden letters de leus neer te schrijven: Ken u zeiven! HET FRANS HALS-MUSEUM TE HAARLEM. Heden wordt te Haarlem het nieuwe Frans Hals-museum officieel geopend. Langen tijd hebben de aanzienlijke kunstschatten der stad Haarlem een onderdak jehad op het stadhuis, maar niet alleen dat de plaatsruimte daar hoegenaamd niet voldoende was, er bestond zelfs het grootste gevaar dat brand den een of anderen dag een onherstelbare schade zou aanrichten aan deze kunstwerken. In 1906 heeft de gemeenteraad van Haarlem het weeshuis op het Groot Heiligland aangekocht om dat tot museum in te richten. In 1910 stond de raad daarvoor een crediet toe en dezer dagen ongeveer twee jaar geleden had do aanbesteding plaats. Door het weeshuis, het vroegere oude mannenhuis, waarvoor Hals zijn laatste regentenstukken schiep, te laten verbouwen en restaureeren deed de gemeenteraad een daad van piëteit tegenover het voorgeslacht, door voor de volgende generaties dit meesterwerk van oud-Hollandschen stijl, dat, naar men vermoedt, werd gebouwd door de meesters Lieven de Key en J. C. van Campen, te bewaren en het voor verder verval te behoeden. De heer Dumont, directeur van openbare werken te Haarlem, heeft de plannen ontworpen en uitgewerkt voor dezen nieuwen bouw en op vindingrijke wijze is hij er in geslaagd het typisch oude, in het bestaande te behouden en het geheel dienstbaar te maken ;„an zijn nieuwe bestemming; een brandvrije bewaarplaats te schenken aan de stedelijke kunstschatten en de gelegenheid te bieden om zoo rustig en degelijk mogelijk te genieten van de kunst onzer voorvaderen en tijdgenooten. Zaterdag was het nieuwe museum ter "bezichtiging gesteld voor de vertegenwoordigers der Tiers. Door den heer dr. H. B. Kruseman, locoburgemeester, werden de journalisten hartelijk verwelkomd en toegesproken, in tegenwoordigheid van de wethouders, en van den gemeentesecretaris, waarna de bezichtiging plaats had onder leiding van den directeur van openbare werken en van den directeur van het gemeentelijk museum. Vooraf gaf de heer Dumont een historisch overzicht van het oude gebouw, vroeger oudemannenhuis, waarna de heer Gralama. museumdirecteur, een klein overzicht gaf van de geschiedenis van de stedelijke kunstverzameling. Eerstens over de Halsen. De vijf schutterstukken van Hals hebben vroeger op den Doelen te Haarlem gehangen, zooals nog te zien is op ejn prent van „Pro Aris et Focis Sept. 1787". Zij zijn daar gebleven tot omstreeks 1828, en zijn nooit opgerold geworden als zieildoelt op den zolder. Ook is er geen "waar een kachelpijp door heen is gegaan. Dit zijn sprookjes. Door de bemoeiingen 'van Jhj. Louis Quarles van Ufford werden ze in 1828 naar het Stadhuis gebraeht. De 3 maaltijden Werden opgehangen in de Baadzaal, de 2 andere' in de Burgemeesterskamer, In 1860 Werd besloten een gedeelte van het klooster, dat bij het Stadhuis was getrokken, tot Museum te verbouwen, alwaar in 1862 de vijf Halsstukken, hierboven genoemd, 2 Regentenstukken van het Oude-Mannenhuis en een Regentenstuk van het St. Elisabeth's Gasthuis, een plaats vonden. Hierbij werden nog een kleine veertig andere stukken, o. a. van De Braay en Do Grebber, gevoegd, de kern van de tegenwoordige verzameling uitmakend. Behalve de schilderijen- Waren er ook een oudheidkamer en een martelkamer. Door verschillende legaten, als van den heer Enschedé en mej. F. A. C. v. d. Burgh in 1888 on den lieer J. Th. Gerlings in 1889 aanmerkelijk vergroot, eenige jaren daarvoor reeds zeer uitgebreid door de schenking van de collectieFabricius van Leyenburgh in 1883, moeit er een nieuwe raai voor worden bijgebouwd, die in 1885 gereed kwam. Het Museum was door het vorstelijk geschenk van Fabricius 2 Halsen rijker geworden, Burgemeester van der Meer en ochtgenoote voorstellende, en een groote verzameling fa m il i ep or t rett e n. De zalen Waren en bleven echter, wat er ook verbeterd werd, niet geschikt Voortdurend >vcrd er over vocht geklaagd door inwatering, daar de verlichting slochts uit een enkele bekapping kwam. Ook werd door uitbreiding der bureeleu van het stadhuis, het brandgevaar steeds grooter. Geen centrale verwarming en uiterst [moeilijke redding in geval van brand, een steeds zich vergrootende polleptie, waar de vereeniging tot uitbreiding der kunsherzameliiig wel voor zorgde, maakten het Wenschelijk, dat er een ander Museum zou Worden gebouwd- Daartoe werd besloten in 1906. De ingang van het nieuwe museum is gelegen aan het Groot Heiligland, doch dit vormt geenszins een hoofdgevel. Dezen treft men aan, wanneer men door de gewelfde poort, een binnenhof heeft betrelen en aan de overzijde daarvan een prachtigen Hollandschen gevel ziet verrijzen. Aan het Groot Heiligland echter stonden een negental huisjes. Deze zijn door den heer Dumont behouden, met uitzondering van twee, — aan de uiterste hoeken — welke moesten vervallen om het nieuwe museum te isoleeren en zoodoende het brandgevaar te verminderen. Boven de ouderwetsche poort, met klopper welft zich de oude boog en daarin prijkt het kunstwapen met het jaartal 1912, ter herinnering aan de verbouwing tot museum. Op de twee hoeken van de bq"; prijken de beelden, de schilderkunst en de ambachtskunst voorstellende. De in lood-gevatte ru.'t'es houden prachtig het verband op. Alle zaüen van het museum liggen om een binnenplaats en ontvangen licht van een zijde op twee na, die boven licht hebben. De kwestie van de belichting heeft een punt van langdurige overweging bij den heer Dumont uitgemaakt. Ten slotte kwam hij tot de conclusie dat de verlichting van een zijde de meeste aanbeveling verdiende, omdat de werken der oudere meesters meest alle met zij-belichting zijn geschilderd en men slechts later begon te schilderen met verlichting van boven. Zooveel mogelijk is gestreefd naar een chronologische volgorde bij het plaatsen der kunstwerken. Eerst de zalen der Primitieven, van Scorel en Maarten van Heemskerk, dan Cornelis Cornelisz. van Haarlem. Van v. Scorel wijst het schilderstuk de Ridderlijke Broederschap van den Heiligen Lande op de primitieve groeipeering. In de zaal der Primitieven hangt ook de eenige Patenier, die in ons land is: De geschiedenis van Tobias. Dr. H. D. Kruseman deed zijn apotheek, een schat van Oud-Delftsch, aan het museum cadeau. Dat is ter bezichtiging gesteld in een afzonderlijk appartement. Door een groo'.e hal, waarvan de lambriseering opmerkenswaardig is, omdat de tegeltjes, waaruit zij bestaat, alle oud zijn, en hier en ginds uit oude gebouwen bijeen gegaard, komen wij in een opeenvolging van vijf za' en, waarin meesterwerken van De Braay en Verspronck, en van de ondere tijdgenooten van Hals, als Berckheyde en Soenredam, en van den leermeester van Hals, Carel van 'Manden. In een groote zaal met bovenlicht zijn de regentenstukken tentoongesteld van de Braay en eenige werken van Grebben, Soutman, o. a. de Cluveniersdoele van dezen laatste, en die van Pot. De belichting in deze zaal is opmerkenswaard. De bezoeker n.1. staat in het donker, terwijl al het licht op de schilderwerken aan de zijwanden valt. Dan krijgen wij de oude regentenzalen, nadat we in een hoekzaal de collectie Krol aantfroffen, die pas kort geleden aan het museum werd vermaakt en uit moderne aquarellen bestaat, die door de Hollandsche schilders bijeengebracht werden om het standbeeld van Frans Hals te Haarlem mogelijk te maken. Deze zaal is tevens bestemd voor tijdelijke exposities 'In de regentenkamer hangen de gepoederde en gepruikte dames en heeren der Rokokko, geheel in stijl met die der kamers. Dan volgt een groote monumentale hal, waarop de eetzaal, geheel in haar vroegeren staat gelaten, uitkomt, met zijn prachtige, oude piiïond, de eiken balken, en de fraaie sleutelstukken, de antieke kasten en steentjes en niet te vergeten den schoorsteen, zoo uit het Proveniershuis naar hier overgebracht. Uit de eetzaal komt men in een ..alonachtig vertrek, met goudleer uit eenigszins lateren tijd. Dit is en zal worden de beroemde Schneevoogtkamer waar de kern van Haarlem's kunstverzameling bewaard wordt. Vanuit de Schneevoogtkamer komt men in een ruime, monumentale gang, waar de Halsen-kabinetten op uitkomen. Deze liggen aan de zuidzijde en bezitten noorderlicht Natuurlijk is hier het puikje van de schilderijen-verzameling ondergebracht. Door weder een hoekzaal gaande betreden we de z.g. krijgsraadkamer, het vertrek, waar de bekende schilderij Kenau Simonsz. Hasselaar is neergezet, terwijl de vlaggen en wimpels en kurassen en kanonnen aan dit appartement een martiaal aspect geven. No" is er een martelkamer in de gang. waar we na door de krijgsraadkamer le zijn geslapt op uitkomen. In het geheele museum zijn de wanden grijsbruin gelaten, als proef, die bij langduriger onderzoek bekleed kunnen worden, zoo dit noodig blijkt. De tijd was te kort om daar een voldoende studie van te maken. De binnenhof is door den Haarlemschen tuinarchitect Leo Springer in Louls-XVI-stijl, geheel passen'd bij het geheel, uitgevoerd. Verschillende oude stukken, als poorten, steenen, opschriften, die bij afbraak of anderszins in Haarlem werden gevonden, hebben ook in het museum een onderdak gevonden. Een gedenksteen houdt de herinnering aan de openstelling van het nieuwe museum levendig. --- GEMENGD NIEUWS. DE MOORD TE LEEUWARDEN. Gelijk wij reeds gemeld hebben is het echtpaar De N. te Leeuwarden in verzekerde bewaring gesteld, verdacht van moord op hun éénjarig kind Saakje. Omtrent dit opzienbarend geval geeft de ..Leeuw. Ct." nog de volgende bijzonderheden: Woensdagmorgen werd de éénjarige Saakje, geboren gedurende den tijd, dat man en vrouw van elkander gescheiden leefden, door de moeder dood in bed gevonden. Het mondje was omringd door brandwonden, terwijl een gat in bet hoofdkussen was gebrand en ook een deken en de kleertjes geschroeid waren. Opmerkelijk was het echter, dat een vierjarig zusje ongedeerd naast het overleden kind lag. Beide kinderen waren Dinsdagavond, vóórdat de man, die als pompmaker werkzaam is in de fabriek van de maatschappij „Vulcaan", aan den Westersingel, te Leeuwarden, van zijn werk huiswaarts keerde, door de moeder naar bed gebracht. Om 8 uur in den avond ging het echtpaar op visite bij de ouders van den man, die ook in de Ketelsteeg wonen. Na daar eenige uren te hebben getoefd, keerden ze huiswaarts en legden zich ter ruste, zonder dat zij nog even naar hun kinderen omzagen. Den volgenden morgen ging de man, zooals gewoonlijk, om 6 uur naar zijn werk. De kinderen sliepen nog, doch toen de moeder ze later wilde wekken, deed zij de ontdekking, die wij mededeelden. De buren hoorden al gauw van den plotselingen dood van de kleine Saakje, en het viel hun op, dat de moeder, die overigens als een slordige, onverschillige vrouw bekend staat, -zich daarover zeer ongevoelig toonde. De echtgenoot vernam eerst het treurige nieuws, toen hij 's middags van de fabriek op weg naar huis was. Eerst bemoeide zich de politie en daarna ook de justitie met het verdachte geval. Hier toch kon blijkbaar niet van een ongeluk sprake zijn. Het waren geen brandwonden door vuur veroorzaakt, doch door een bijtend vocht, dat men het kind had laten drinken en waarmee ruw omgesprongen was, getuige de brandwanden in kussen, deken en kleertjes. Of het vitriool, of een andere dergelijke bijtende vloeistof of een ander vergift geweest is, moet nog uitgemaakt worden. MEERDEREN EN MINDEREN. Eko schrijft in „Leger en Volk", orgaan van de Ver. „Ons Leger" de volgende herinnering uit het militaire leven: De lichting „1800 en zooveel" van het zooveelsta regiment vesting-artillerie zou met groot verlof gaan Ook van de de compagnie stonden da manschappen op de binnenplaats der kazerne aangetreden; ongewapend, de vetlaarzen over de schouders, hun bundeltjes uitrustingstukken dw ze mee naar huis moesten nemen, voor ach op den grond en de zakboekjes met de verlofpassen in de hand. Zoo zou de compagnie-commandant hen straks „afpresenteeren" aan den afdeelings-i commandant. Op-de-plaats-rust" stonden de manschappen op de komst van den overste te wachten.... Aan wat dachten ze? De uitdrukking der gezichten was verschillend Fr waren er die opgeruimd, er verscnnieno t waien ei, t Pb ■ waren er ook. die wat uitdagends hadden in hun iets van Straks hen 'k er af en blik, dan doe je me niks meer." Van deze laatsten waren er echter maar enkelen: er heerschto een prettige geest in de.... de compagnie.... Geeft — a-'htDaar kwam de overste zijn bureau uit, vergezeld door zijn adjudant. De overste keek grimmig... dat was zijn gewoonte. Ik geloof, dal hij hel noodig vond. dat een overste grimmig lcc!:. Hij de d tenminste zijn uiterste best om, vooral bij plechtige gelegenheden, zijn wenkbrauwen te fronsen en zijn mondhoeken in een nijdiger! trek omlaag te halen. Hij hield dan ook hcelemaal niet van onmililair gedoe, „Zulke burgers in kapot jassen kan ik niet uitstaan.... Ik moet soldaten hebben!" — Daar kwam hij dan aan, de overste. Eenigszins achteloos nam hij de melding van den compagnies-commandant in ontvangst, dat de lichting 18 present was. — Is alles in orde? — Ja, overste. — Wilt u dan maar.... (in eens verschrikkelijk nijdig; Wat staat me die kerel, daar in het achterste gelid, weer te draaien! Al gaan jelui nou straks naar je moeder toe, je bent hier nog soldaat, hoor! Zoolang je die uniform nog aan hebt, ben je soldaat! (Nu weer tegen den compagnies-commandant:) ,,Wilt u dan de gelederen laten openen?" Dit geschiedde en de overste siapte plechtig langt «le gelederen, leder man werd nauwkeurig bekeken en kreeg een kernachtige aansporing om zich straks, bij 't naar huis gaan, netjes te gedragen. — En, waar ga jij straks nou naar toe? zoo vroeg hij den milicien B., dezen aanziende, alsof hij hem wilde opeten. -- Naar Rotterdam, overste. — Wonen daar je ouders? — Neen overste, die heb ik niet meer. — Zoo! Ga je dan naar familie? — Neen overste, die heb ik daar niet wonen. — Waar ga je dan heen? — Naar m'n vroegere kostmenschen. — Heb je dan werk in Rotterdam? — Neen overste, dal moet ik nog zoeken. — Geen werk? Fn waarvan betaal je dan je kostgeld? — Dat kan ik nog niet betalen, overste; dat moet maar zoolang op den pof gaan, overste. — En willen je kostmenschen dat? — Ik hoop 't, overste. De overste keek den milicien B. nog even aan,, zeide niets meer en vervolgde zijn inspectie. Toen hij klaar was, gaf hij den compagnies-commandant te kennen, dat de miliciens konden inrukken, behalve die eene milicien B dien moest hij nog eens wat zeggen. En toenalle andere miliciens weg waren.... toen,., nou, toen gaf die barribal van een overste den milicien B. stilletjes een rijksdaalder. BKAND EN. Door onbekende oorzaak is de groote aardappelmeelfabriek „De Baanbreker'' te Lutten aan de Dedemsvaart afgebrand. De fabriek dateert van 1901. De stroopfabriek en de meelloods konden worden gespaard; het hoofdgebouw daarentegen is totaal verwoest, evenals de dextrinefabriek. Ook de machines zijn vernield. ri.> do booiion pyi de ^eldLswaarden zijn gered kunnen worden. De schade is zeer groot. Alles was verzekerd op beurspolis. ♦ * * Te Oude-Pekela is door onbekende oorzaak afgebrand de behuizing van den heer H. Schipper. De niet verzekerde inboedel verbrandde bijna geheel. Het huis was verzekerd. („Hbl.") Men schrijft ons uil Middelburg: Door de vereeniging ,,.Middelburg Vooruit" waren Maandag en Dinsdag groote feesten georganiseerd, welke begunstigd werden door prachtig weer. De feesten beslonden uit festival, zangersfeest, tuinuitvoering, tal van concerten, kermesse d'été en een concours voor fanfare- en harmoniecorpsen, die moesten uitvoeren „In Dulci Jubilo", een voor dit feest door onzen stadgenoot, den heer Jan Morks gecomponecrden mnrsch; welke ook het ensemblenummer van het festival was. Bij dit concours werden de prijzen als volgt behaald. Afdeeling Fanfare: Excelsior Middelburg, met 49 punten; 2e prijs Concordia St. Philipstand, met 47 punten: 3e prijs Apollo Domburg, met 40 punten; 4e prijs Crescendo Oostkapelle, met 35 punten. Afdeeling Harmonie: le prijs Volharding Steenbergen, met 48 punten; 2e prijs De Yereenigde Werklieden Terneuzen, 471/2 punten; 2e prijs b. Euphonia Goes, met 47 punten, en 3e prijs Apollo Wissenkerke, met •43 punten. De eerste dag, waarop zich duizenden vreemdelingen in de straten van Middelburg bewogen, werd beëindigd met een liclitstoet, zooals Midddelburg er aog zelden of nooit een gezien had. Gisteren hadden wederom meerdere concerten plaats werd er te drie uur een luchtballon opgelaten, itrwijl het feest gisterenavond met een vuurwerk tesloten werd. --- R. K. Bijz. Onderwijzers in het bisdom Haarlem. (Vervolg). De afdeeling Alkmaar stelde nog voor: „Het hoofdbestuur neme zoodanige maatregelen, dat de gelden, die door de afdeelingen elk halfjaar moeten afgedragen worden aan-cien penningmeester der D. V., door dezen geïnd worden in de maand volgende op den verstreken betaaltermijn." Na bestrijding door het hoofdbestuur onder verwijzing naar art. 32 van het reglement, werd dit voorstel verworpen. Behandeld werd daarna een voorstel van de afdeeling Delft: „De afd. Delft verzoekt het H. B. pogingen in het werk te stellen, opdat in de akten van benoeming voor tijdelijk, die uitzicht geven op een vaste aanstell ng. worde opgenomen de bepaling, dat 3 maanden vóór het afloopen van hel contract de'n) benoemde zal worden medegedeeld. of de tijdelijke aanstelling in een vaste overgaat." j De afgevaardigde van Delft lichtte het voorstel toe. waarna de voorzitter mededeelde, dat het hoofdbestuur er niets tegen heeft, dat deze bepaling in de acte van benoeming wordt opgenomen. De vraag is echter: hoe krijgen wij ze er in? Bij het opmaken van nieuwe formulieren zal het hoofdbestuur zijn best doen, om te zorgen, dat de bepaling er in komt, doch aan de loopende formulieren zal weinig te doen zijn. Het voorstel-Delft werd daarna met algemeen© stemmen goedgekeurd. Het hoofdbestuur stelde nog voor: „Bij niet verandering eener tijdelijke aanslell ng in een vaste wordt de goedkeuring vereischt van den Bissehoppelijken Inspecteur, wanneer bij het verleenen dier tijdelijke aanstelling uitzicht op overgang in een vaste gegeven is en door de'n) betrokken onderwijzer(es) de tussehenkomst van de Bisschoppelijke Inspectie wordt gewenscht." Na eenig debat werd dit voorstel met algemeene stemmen aangenomen. Een voorslel-R otterdam: „De algcm. vergadering spreke den wensch uit, dat d,e pasgeslaagde onderwijzers gedurende drie maanden het „K.S." gratis ontvangen", werd met algemeene stemmen aangenomen, nadat nog de heer Wesseling er op had aangedrongen, dat ook d,e leden der "erschillende afdeelingen door persoonlijk bezoeker' van die pas-geslaagden zorgen, dat dezen lid der vereeniging word|en. De afdeeling Haarlem lichtte tenslotte een voorstel toe, streikende, dat het bestuur maatregelen neme tot het bestrijden van het bioscoopgevaar. De afgevaardigde van die afdeeling wees daarbij op de zedelijke, lichamelijke en maatschappelijke gevaren, die aan het veelvuldig bezoeken van bioscopen zijn verbonden. Tenslotte stelde spr. in verband hiermede nog d|e volgende motie voor: ,,De algem. vergadering der D. V. enz. betreurt uit opvoedkundig en onderwijskundig oogpunt: ,,le. dat verschillende Kath. ouders hun leerplichtige kinderen medenemen naar uitvoeringen, die soms tot laat in den avond duren; „2e. dat verscheidene Kath. Vereenigingcn bij hun avond uitvoeringen leerplichtige kinderen toelaten; ,,3e. dat Kath. Vereenigingen des avonds voorstellingen organiseeren, waaraan leerplichtige kinderen tot laat in den avond medewerken, ,,en besluit deze motie ter kennis te brengen van de K. S. A., den R. K. Middenstandsbond, den R. K. Volksbond en de R. K. Vereeniging voor den Volkszang." De heer Wisse meende, dat men met dezo motie veel te ver ging. De voorzitter achtte het evenmin geraden, d< motie op dit oogenblik aan te nemen, daar ziet zoovelen door aanneming daaraan zouden kun* nen stooten, ofschoon de bedoeling uitstekend is. De voorzitter gaf daarom in overweging, al leen het voorstel van Haarlem aan te nemen waarin toch ook hetgeen in de motie is bedoeld, ligt opgesloten. Met algemeene slemmen werd dit voorstel aangenomen. Na rondvraag werd daarop de vergadering op de gebruikelijke wijze gesloten. --- OCHTENDBLAD. TWEEDE BLAD. MALTEZER REISBOEK. (Van onzen eigen redacteur.) ROMA A ET ERNA V. 5 Mei 1913. Voor het zien van waterwerken behoeft men „ mC anders niet te verlaten, want Rome zelf is *? e s tad der fonteinen, van het spuitende, schuieiide, bruisende water, dat de lucht verfrischt "L de sfeer koel houdt. Een reuze-plsureuse c „ u wa ter, waarin de zon diamantfonkelt, is hier het natuurlijke decor van de straat. Rij zoo' n watermonument als de Fontane di Trevi denkt men toch even met medelijden aan zoo n Calandfcnteintje bij ons, ter eere van een w ater-ingenieur" nog wel gesticht. " Een druipende, langzaam pittepettende dakgoot op een regendag, een fontein, zooveel: meter water per uur > IUU1W berekend. Hier een fontein die zingt met groot orkest, hij ons een die weent, niet van I eed en pijn, maar een traan van verkoudheid. Een siphoon-spuitwater met krachteloos koolzuur, hier dé bruisende, schuimende, fonkelendei chanipagn». Naast de stad der fonteinen, do natuurlijke Ozonspuiten een er onder heete zon varmgestoofde stad, is Rome ook de stad der schoone parken, de longen esner Wel'stadt, en der schoone uitzichten en panorama's. Hoe kan het anders of Rome moet ons den vrijen en breeden blik gunnen. Dat doet het ons in zijn kerken, in zijn St. Pieter, zijn St. Jan van Lateranen, zijn Paulus buiten de muren, dat doet 't ook in zijn Stadtsanlage zelve. i Vanaf de zeven heuvelen van den Pincio, van jen Janiculus, schouwt men telkens neer op het verrukkelijke panorama van de stad, die'na twintig eeuwen nog altijd het profetische woord van een harer oudste dichters in vervulling brengt: Tu regere imperio populos, Romane, memento" " Van den Janiculus, van den Pincio af gezieriy gevoelt men onweerstaanbaar hoe Rome is de Urbs catholica", ,,Not the capitaL of Italy", zooals Manning heeft gezegd, „but the capital of christianity". Rome de as en de pool van de Christenwereld. Ik geloof, dat het bij of om den Janiculus was, dat wij door het sleutelgat van de poort van het Maltezer Prioraat hebben gekeken, en dat wij door den natuurlijken verrekijker van een. groen berceau het Mathematisch zuiver uitzicht hadden op den machtigen koepel van de St. Pieter. Dat uitzicht rs een symbool, nog altijd is Rome de Kerk, is Rome de Paus. Rome en de Paus! I Wij zijn te Rome, wij zijn den Paus zoo dicht nabij, hoe zouden wij dan den man vergeten, door wien wij, Hollanders als het ware den Paus hebben leeren kennen, door wiens welsprekend en dichterlijk woord, wij den Paus hebben leeren liefhebben. Wat te Parijs het graf van Napoleon is voor de Franschen. dit is het graf van Schaepman voor de Hollanders. Wij zijn er heen gegaan, naar het kleine kerkhof in de schaduw van de St Pie'.er. „Teutones in Pace", staat er boven het kleine poortje. Bij den slag van een merel hebben wij ter ons „Ave Maria" gebeden. Schaepman wordt te Rome niet vergeten, de Versche Hollandsche tulpen en anjers Lagen om zijn graf gestrooid. ,.Nit beata morte beatius", het opschrift dat hem eens te Frankfort op het beeld van een der oude keizers zóózeer had getroffen, staat nu reeds tien jaren op zijn eigen grafsteen gebeiteld. Niets gelukkiger, niets zaliger, dan een zalige dood. Zeker, maar hier in Rome, bij at deze heerlijkheid van kunst en natuur, temidden van aï deze jonge lenteweelde en overdaad van zormekoestering verkiest men liefst nog wat te leven. Het zal toch geen materialisme ol gebrek aan idealisme zijn als men het leven leert waardeeren en liefhebben, vooral hier te Rome, waar ialles van onsterfelijkheid spreekt. Busken Huet heeft voor veertig jaren het Rome zonder den Paus genoemd een horloge, waarvan het uurwerk stilstaat. Meer dan ooit was Rome dit dezen keer tvjoor ons. i Wij hebben te Rome gewoond en den Paus Iiiet gezien. Het is het offer, dat wij hebben moeten (brengen voor het vele schoone, dat wij op deze onvergetelijke 1 ' reis hebben genoten. Maar wij hebben er toch een vergoeding voor gehad. Hadden wij op het graf van Dr. Schaepman jals het ware den dood en roem van ons kleine Katholieke Nederland in weemoedigen eerbiejd| herdacht, wij hebben het voorrecht gehad om (onzen Kardinaal v. Rossum, den levenden trots tvan ons Katholieke vaderland, te mogen huldigen. i Op den laatsten dag van ons verblijf te Rome Zijn wij in audiëntie ontvangen bij onzen Nëderlandschen Kardinaal in zijn particuliere woning. Een half uur lang heeft de Kardinaal zich zeer minzaam met ons onderhouden, gesproken over het Eucharistisch Congres op Malta, waar wij nog zoo vaak herinnerd zijn geworden aan zijn glorieus optreden als pauselijk legaat verleden Jaar op het Congres te Ween en, over den Paus en het verloop zijner ziekte, over Hollandsche toestanden, en ook over zijn aanstaand boeoek Ran het vaderland. ! Want het is nu zeker, de Kardinaal komt Hezen zomer naar Holland. De Kardinaal hadl er met den Paus over gesprok eo^ en dezer had hem uitdrukkelijk gezegd, ,.zeker, zeker, gij moet naar Holland gaan, de Katholieken van Holland hebben er recht op hun Kardinaal te zien." Kardinaal van Rossum heeft er ook welwillend Voor willen zorgen, dat de HL Vader volgaarne SSjn zegen schonk aam al de leden van ons gezelschap en aan hunne families en aan de priesters van ons gezelschap de volma.cht verleend, eens den pauselijkcn zegen te geven in hun parochies of rectoraat ! Deze gelukkige beschikking verblijdde den laatsten dag van ons verblijf te Rome. Het weer was ons dien laatsten dag niet gunstig, 't is de eenige dag van heel onze reis fjfrweest, dat de regen ons dagprogramma in stuurde. Het kon ons niet meer deeren. Rome's licht schaduw bleef in onze ziel haar zonnebeeld doen leven. Wij waren verzadigd, wij hebben d|en Overvloed van indrukken en emoties dezer enkele. J^gcn nauwelijks kunnen verwerken en verduwen. i Hoe kon het anders? ! Rome is nu eenmaal het groote museum der Wereldgeschiedenis. „Pas une pierre dans Rome", Schreef reeds Louis Veueillot — ,,qui rie Tlise lualque chose de grand. Par rinscription qu'elle P° r \ e ) par le lieu qu'elle occupe, elle est une lumière, une poesie. Ook daar dus ging het woord Van Dr. Schaepman in vervulling, dat voor een ieder der djoor lome gedoopten 't oogenblik kolmt, dat inen over «ome geen woorden meer heeft niet meer spreien of schrijven kan. Alles gaat op in mijme™gen, droomen, visioenen en een verlangen, een door de vervulling steeds warmer gewekt ver^gen: „Nog eens!" »Chi lo sa!" zegt de Romein. FLORENCE. ( Florence, 10 Mei 1913. Ik heb zelden een stuk over Florence gelezen, 01 'k heb er de uitdrukking in ontmoet van „Fi, reuze la bella". Laat ik beginnen met te zeggen, dat „Firenae 18 bella" me niet is meegevallen. ,, 'el, dat het geen schoone stad is, waarvan niet begrijp, dat Potgieter er bijna een epos op kon schrijven, maar ,,la bella" had toch bij mij grootere verwachtingen verwekt. Als Florence een juweel is, dan ontleent zij haar verdienste aan de buitengewoon schoone wijze, waarop zij è jour is gezet | Florence als stad voldoet aan geen enkelen eisch, welken een modern mensch aan het Groszstadtleben kan stellen. Het is een slordige oude en nauwe stad, pittoresk inzoover elk oud stadskwartier pittoresk kan genoemd worden; een stad, die, ofschoon het er wemelt van toeristen, amper een paar dragelijke winkelstraten telt; een stad, die een magistraat als onzen Zimmerman zou uitlokken om haar geheel bij stukjes en beetjes te onteigenen, om in de verrukkelijke entourage een geheel nieuwe en frissche stad te bouwen. Wil men Florence als stad waardeeren, dan moet men er rondloopen, hart en hoofd vol herinneringen aan de Medici, Savonarola en Dante. Dan krijgt zoo'n stad waarde, gelijk een oude familie-chiffonière ons met piëteit vervult, omdat onze moeder er evenals de hare reeis het linnengoed in opborg. Men eerbiedigt er de historie, maar de eigenlijke schoonheid van Florence waardeert men eerst daarbuiten, als men ziet hoe de stad zichdaar neervlijt langs de Arno en tegen de Apenijnen. Florence is de Dantestad, ofschoon de burgers hem bij zijn leven er uit gezet hebben. Een dichter wordt nooit gewaardeerd, ook vroeger niet In Florence vindt men overal Dante, gelijk men in Ntlrnberg overal Hans Sachs ontmoet. Op de Ponte Vecchio, waar het standbeeld van den edelsmid Cellini pronkt tusschen twee rijen van winkeltjes van louter inferieure collega's des meesters, kijken we al uit of we Beairice niet bezig zien met het uitzoeken van een fijngesneden camée, edel als haar eigen nobele profiel. Trouwens als men in een Italiaansche stad, bijzonder hier in Florence, rondgaat, repeteert men van zelf zijn algemeene geschiedenis met de literatuur en kunsthistorie er bij. * Dat is het voordeel als een volk veel aan standbeelden doet. Wij groeten Michel Angelo, Petrarca, Giotto, Dante, en komen natuurlijk óok weer Garibaldi tegen, al hebben de Florentijnen hem gelukkig niet op een paard gezet; daar hadden zij een Cosimo de Medici voor. Aan welken kant men Florence ook uitrijdt — ik moet wat goedmaken van mijn aanhef — overal komt het paradijs ons tegemoet. Hier is het „bella" een te zachte loftuiting, „bellissima'' of , suprema" zou een meer verdiende vleierij zijn. Waar kan men zich een heerlijker corso denken dan den waarlijk koninklijken heirweg, die „Viale del Re" heet, met z'ijn verrukkelijk lentegroen hout, zijn bloeiende seringenboomen, zijn bergen met paarsen goudenregen, zijn zoomen van irissen zijn bedden van rozen, rood en wit, zijn wit bloeiende acacia's, en zijn rozelaren zoo hoog als een huis. Langs den weg spreiden zich als eindeloos uitgemeten tapijten uit de zachte gazons van sportvelden en renbanen. De lak-glanzende auto's rollen geruischloos over den vlakken gladden heirbaan. Aan de overzijde van de Arno rijden we de nog schoonere Viale dei Colli op met zijn weergialooze panorama's, vanwaar Florence met zijn witte landhuizen der buitenkwartieren ons toelijkt, een groot villapark tegen de bergen aangebouwd. Steeds liooger zwenken wij de bergen op tusschen lanen van bloemen en boomeu, waarvan elk afzonderlijk wij bij ons met een hekje er om zouden beschermen als een kostbaar bezit. Zoo komen wij op het ideaal-terras van het piazzalu Michelangiolo waar een Jtronzen David van Michel Angelo staat, en waar men heel de heerlijkheid der wereld aan zijn voeten ziet liogen. Hier moet Potgieter hebben gestaan, toen hij overgeplaatst van zijn somber bovenhuisje aan de Leliegracht de paradijselijke schoonheid van Florence te bezingen begon. Hier moet hjj gewaardeerd hebben, hoe dichters als Dante alleen konden geboren worden te Florence. < --- DE OORLOG OP DEN BALKAN. DE CHRISTENEN IN ANATOLIE. Uit Constantinopel wordt d d. 8 Mei aan de „Köln Volksztg." gemeld, dat de Mahomcdanen van Klein-Azië de christenen van die omstreken verantwoordelijk willen stellen voor alle rampen, welke de laatste jaren over Turkije gekomen zijn. 'In de Turksche boekwinkelsvan Constantinopel werden platen tentoongesteld, waarop da gruweldaden die door Bulgaren op Turksche vrouwen zijn gepleegd, in schelle kleuren worden voorgesteld. Op de Turksche bevolking van Stamboel maken die platen weinig indruk, wel op de Muzelmannen in de provincies, waarheen de platen overvloedig gezonden worden. In de vrome stad Konia, den zetel van de orde der dansende Derwischen, is de bevolking zeer opgewonden; onlangs heeft een deputatie zich tot den Tsjelebi, den overste der orde, die iederen nieuwen sultan het zwaard van Osman moet aangorden, begeven om hem verlof te vragen om alle christenen en vreemdelingen die in de stad en omstreken wonen, te mogen vermoorden en zich zoo te wreken voor de door Serviërs en Bulgaren gepleegde gruweldaden. Ja 2 moet de Tsjelebi toen gezegd hebben, ge moogt ze allen vermoorden, maar dan moet ge met mij beginnen. Daarop heeft hij onmiddellijk de regeering te Constantinopel voor het gevaar, dat de christenen bedreigt, gewaarschuwd, en deze zendt nu een sterke afdeeling gendarmerie naar Konia om er de orde te bewaren. De Tsjelebi is van opwinding ziek geworden. "De aanvallen van Koerden op Armeniërs zijn vooral daaraan toe te schrijven, dat de Koerden de Armeniërs verantwoordelijk stellen voor den Balkanoorlog; ook de Syrische dorpen zijn voor de aanvallen der Koerden niet meer veilig. De Turken en Koerden zijn allen flink gewapend, terwijl de Armeniërs en Syriërs geen wapenen mogen dragen en dus weerloos staan tegen alle aanvallen. De overheid staat machteloos tegenover de opgewonden bevolking, o! stijft deze nog in ha Ar misdadige plannen. Zoo heeft bijv. de Vali van Van een beruchten roover zonder meer vrijgelaten; deze straffeloosheid moedigt de Koerden natuurlijk in hun optreden tegen de christenen aan; en sinds de wegen dan ook weer begaanbaar zijn geworden, ontmoet men overal roofb enden van Koerdische dalvorsten. VOLKSTELLING OP RHODUS. Aan de „Tribuna" wordt uit Rhodus geméld, dat de Italiaansche overheid de resultaten van 'de volkstelling heeft vastgesteld. Volgens deze Italiaansche verklaring wonen op Rhodus 4890 Mohammedanen, 4290 Joden, 4246 Grieken, 318 Katholieken, in het geheel 13.744 zielen. De „Tribuna" concludeert uit deze cijfers, dat de bewering der panhelleensche bladen, dat Rhodus een Grieksch eiland is, onjuist moet worden genoemd, daar de Grieken sterk in de minderheid zijn. i ! --- BUITENLAND. HET ST. ROMBOUTSCOLLEGE TE MECHELEN. Eergisteren heeft het bekende St. Romhoutscollege te Mechelen zijn 50-jarig bestaan herdacht. In de metropolitane kerk werd, meldt het „H. v. A.", een plechtige Mis van dankzegging gecelebreerd door den Zeereerw. heer kanunnik Steenackers, bestuurder van het college, met pontificale assistentie van Z.Em. den kardinaal. Op het hooge koor hadden plaats genomen de heeren Fris en Ryckmans, senators; Ortegat en Lefebvre, volksvertegenwoordigers; Mgr. Cleynhens, deken van Antwerpen; ridder de iWargny, voorzitter der rechtbank van eersten aanleg; de heeren Dessa"ïn, burgemeester; Covent, procureur des konings; Kempeneer, onderzoeksrechter te Mechelen; Fromes, onderzoeksrechter te Brussel; Scheyvaerts, raadsheer bij het beroepshof te Brussel; Mgr. Van Weddingen, vicaris-generaal van Catliam; kanunnik Lemesle, oud-bestuurder van het college; de heeren Denyn, kabinetsoverste bij het ministerie van koloniën en talrijke andere notabelen uit den geestelijken en wereldlijken stand, allen oud-leeraars of oud-leerlingen. Na afloop werd een groote feestvergadering gehouden, waar verschillende autoriteiten in het Fransch en het Vlaamseh het woord voerden. Kardinaal Mercier bracht hulde aan kardinaal Sterekx, zijn voorganger, die het college deed tot stand komen, en herinnerde aan hetgeen het college voor Katholiek België geweest is. Z.Em. drukte ten slotte den wensch uit dat ieder jaar zou gekenmerkt worden door nieuwen bloei voor het college. Wij zijn in België en de vreemde landen benijden onze vrijheid Weten wij er van gebruik te maken. De Kerk toont zich mildadig, op uwe beurt geef ons uwe zonen en werkt met ons. Al'de schatten der wetenschap zijn geen enkele zedelijke daad waardig en heel de philantrophie kan niet in evenwicht komen met ééne daad van christelijke liefdadigheid. (Geestdriftige toejuichingen). MONUMENT REERNAERT. Er heeft zich te Brussel een commissie gevormd, die tot doel heeft gelden in te zamelen om te komen tot ie oprichting van een standbeeld voor den groo-lcn Belgischen staatsman, oud-minister August Beernaert. Aanzienlijke giften zijn reeds ontvangen van kardinaal Mercier, minister baron de Broqueville, staats-minister de Lantsheere en andere bekende persoonlijkheden. Voor 10.000 francs is reeds ingeteekend. DR. KIUAN BISSCHOP VAN LIMBURG. De „Köln. Volksztg." meldt, dat het domkapittel van Limburg domkapitularis dr. Kilian tot bisschop heeft gekozen. De nieuw-gekozen bisschop werd in November 1856 te Eltrille geboren als zoon van eenvoudige handswerklieden. Hij doorliep verschillende scholen en studeerde aan de universiteiten van Munster en in Rome, waar hij aan de Animastichting verbonden was. Enkele jaren doceerde dr. Kilian aan het gymnasium te Montabaur, waarna hij zich vooral verdienstelijk maakte voor het ondersteunen van priesters en Katholieke leeken in het uitgestrekte diaspora-gebied van het bisdom. De Engelsche kruiser „Aeolus" heeft Zaterdagavond Kingston verlaten, oogensehijnlijk voor Belire, in Britsch Honduras, in werkelijkheid echter voor Puerto Barrin in Guatemala. Algemeen veronderstelt men, dat de kruiser daarhcea gezonden wordt om aan de eischen der obligatiehouders van de staatsleeningen kracht bij te zetten tegen de regeering van Guatema'a. wijl de tijd, welke ter vereffening toegestaan is, dei 15den dezer verstreken zal zijn. DE PRUISISCHE LANDDAGVERKIK/JNGE Op 16 Mei zullen in Pruisen de verkiezingen plaats hebben der kiesmannen, die de afgevaardigden voor den Pruisischen landdag zullen kiezen. Het algemeen secretariaat der Rijnlandsche centrumspartij heeft gisteren over geheel Pruisei een manifest doen verspreiden, waarin gewezen wordt op de beteekenis der aanstaande verkiezingen. De partij wenseht, dat het kiesrecht (drie klassen systeem) voor den landdag gewijzigd worde, maar in het manifest wordt er op gewezen, dat een radicale verandering steels mislukken zou door het verzet van het heerenhuis, daarom moet men zich plaatsen op den bodem der werkelijkheid en voorloopig alleen aandringen op de invoering van het geheiinè stemrecht. Bovendien moet niet de kiesrechtkwestie alleen het middelpunt van de kiescampagne zijn, de te kiezen landdag zal zich ook bezig hebben te houden met belangrijke kwesties van kerk- en schoolpolitiek. Met behulp van de conservatieven moet de aanval der liberalen en vrijzinnigen en socialisten worden afgeslagen, oin Pruisen te behoeden voor een Kulturkampl op Fransche leest. Een liberale meerderheid moet in het belang van alle volksklassen voorkomen worden. JAPAN EN DE VEREENIODE STATEN. Dezer dagen had president Wilson een vertrouwelijk onderhoud met verschillende dagbladschrijvers over de loopende diplomatieke onderhandelingen met Japan. De gedachtenwisseling tusschen de twee mogendheden, verklaarde de president, is zeer vriendschappelijk, en ofschoon hij van zijn kant geen reden heeft om den tekst van het protest der Japansche regeering geheim te houden, meent hij dit toch te moeten doen, wijl Japan zich zoo boud uitgesproken heeft; Japan zou nooit zoo fel hebben gesproken, als 't wist, dat zijn mededeelingen onmiddellijk openbaar zouden gemaakt worden. Wilson sprak de hoop uit, dat men tolt een alleszins bevredigende oplossing zou komen, maar verklaarde van den anderen kant, dat men niet kon dulden, dat inbreuk gemaakt werd op de rechten van een bondsstaat .om zijn eigen .wetgeving te regelen. Gouverneur Johnson van Californië heeft nog niet geantwoord op het telegram van staatssecretaris Bryan, waarin deze verzocht, dat de gouverneur zijn veto over het wetsontwerp zou uitspreken. Gedurende de onderhandelingen tusschen Johnson en Bryan zijn van den kant van den Japanschen gezant geen nieuwe mededeelingen meer ontvangen. ONRUST IN ANNAM. Chineesche bladen melden, dat kort geleden in Haiphong een aanslag gepleegd is op een Annamitischen Mandarijn, die als aanhanger der Franschen bekend stond; de Mandarijn werd gedood, terwijl twee zijner inlandsche begeleiders zwaar gewond werden. Eenige dagen Ja'.er nam da politie van Haiphong aan boord van een Chineesche stoomboot vier kisten buskruit in beslag, welke vanuit Hongkong aan verschillende Annamieten gezonden werden. In de stad Scholon is dezer dagen een rijke Chineesche koopman in hechtenis genomen, daar hij de inlandsche bevolking tot opstand tegen de Europeanen aanzette. Verschillende feiten duiden er op, dat het voorstel om de in werking treding der nieuwe tariefwet in de Vereenigde Staten tot na 1 Januari 1914 uit te stellen, door de democratische regeering gunstig zal ontvangen worden. Meerdere importeurs hehben dezen datum aangevraagd, verklarend, dat zij slechts aldus zich zullen kunnen schikken in den toestand, die door de liieuwe wet geschapen wordt. Algemeen is men van meening, dat het wetsvoorstel, dat verleden week door het huis van afgevaardigden aangenomen werd, binnen zeer korten tijd ook door den senaat zal aangenomen worden. Wel is hier een belangrijke wijziging voorgesteld, doch president Wilson heeft verklaard, dat hij niet verwacht, dat de senaat het voorgestelde ontwerp in hoofdzaken zal veranderen. ---