Poppenkast. Met a.s. Paschen zullen de Sociaal-Democraten weder hun congres houden te Arnhem, hun een en twintigste. Deze congressen onderscheiden zich bijna alle door groote rumoerigheid, bittere critiek, gefluit en applaus, om te eindigen onder het gezamenlijk zingen der Internationale en de verzekering, van den voorzitter, dat men het allen weer eens is „in den strijd tegen het kapitalisme en de propaganda voor de bevrijding van de arbeidende k 1 a s s e." Poppenkastl! Want nauwelijks weer huiswaarts gekeerd of de onderlinge critiek vangt weer met frisschen moed aan. Zal het a.s. congres weer evenzoo eindigen? Hoewel alles er o.p wijst, dat het er spannen zal. durven wij, hoewel heusch niet profetisch aangelegd, gerust voorspellen, dat de geheele aangekondigde oppositie wel weer met een sisser zal afloopen. In de Beschrijvingsbrief, voorkomende in „Het Volk" van Maandag, 22 Februari, komen, naast de 9 punten van behandeling, niet minder dan 86 motie's voor, alle op dit congres te behandelen. Van deze 86 motie's raken er rïjet minder dan 57 den huidigen oorlogstoestand. Over het militairisme 32, waarvan er 23 zich uitspreken voor eene besludeering van het vraagstuk of socialisme eiï nationalisme (militairisme) vereenigbaar zijn en 7 zich beslist verklaren tegen de houding van het partijbestuur in deze kwestie ingenomen. Niet één motie keurde de houding der partijleiding met betrekking tot het militaire vraagstuk goed. Over de partijleiding zelf zijn 11 moties te behandelen, waarvan er niet minder dan 4 van Rotterdam IV a, die deze leiding goedkeurt en dus gevoeglijk als één uiting kunnen worden beschouwd. Ook Amsterdam IX kan zich met de leiding van partijbestuur en kamerfractie vereenigen. De andere 6 maties geven onverholen haar afkeuring te kennen. Over het al of niet gewenschte van zitting nemen van Sociaal-Democraten in den A n t i-o o r L o g-x a a d zijln 14 motie's ingediend, waarvan slechts één die van de afdeeling Arnhem, 'toirbaaracht dat sociaal-democraten in dien raad zitting nemen. De ander 13 motie's keuren het in beslisten zin a f. Van veel •waardeering en lof over partijleiding, kamer-fractie en redactie, waarvan o.a. verscheidene leden in de anti-oorlog-raad zitting hebben, zal het a.s. congres niet getuigen. De liefhebbers van een rumoerig congres zullen kunnen genieten. Het zal er weder een tooneei worden, van de meest ongebreidelde hartstochtelijike g]evoels- en mocnmgs uitingen. En het resultaat? Laten wij hier een bekend seciaal-democraat R. Stenhms aan het woord, die in „Het Volk" van bovengenoemden datum als zijn oordeel daarvan zegt: „Dat een kongjres gehouden wordt onder deze omstandigheden, komt m.i. uitsluitend door de zwakke bestuurskracht van ons P. B., dat zelf geen andere uitkomst ziet dan het houden van deze algemeene vergadering, waar hoogstwaarschijnlijk lange en mooie, korte en slechte redevoeringen zullen worden gehouden, waar zal ■worden geapplaudiseerd en gefloten en waar hij die 't meest applaus weet los te praten en 't meest gefluit tegen zijn tegenpartijder weet uit te lokken, zich als overwinnaar zal voelen. De lange en vele moties, scherp en slap geformuleerd, doen tevens verwachten, dat er zal worden gedebatteerd over allerlei zinnen en uitdrukkingen. Het.eindresultaat zal z ij'n, datgeen resu laa t word t bereikt en na het kongres niets zal zij'n veranderd"*) Hij geeft dan verder in overweging, den partijraad de organisatie van het congres op te dragen. De redactie echter, waarvan de voorzitter van het partijbestuur dien heer W. H. Vliegen niet vreemd, is, wil daar niets van weten en schrijft: „Het kongres gaat door, en op de gewone wijze. Wij hopen, dat er weinig zal worden gefloten, en dat ook het applaus niet zal gaan buiten de maat, die door de ernstige beteekenis van dit samenkomen der soeiaaldemokraten van Nederland wordt gesteld. Voor de regeling van het debat behoeft de partij-raad niet te worden opgeroepen; die is aan de partijleiding nog wel toevertrouwd;. Wij' hebben in acht achtereenvolgende jaren een aantal moeilijk te beheerschen kongressen gehad, en de voorzitter van die kongressen heeft steeds getoond dat hij 1 stond voor zijn taak. De regeling van het debat kan met gerustheid aan hem worden overgelaten, in overleg met het kongres."- , Zie zoo, nu weten wij het. Het partijbestuur is niet bang. Dat zij de oppositie bij deze. gez. Zij* heeft wel voor andere vuren gestaan. Reeds stroopen zij' de mouwen op en plant men den voet voor meer krachtontwikkeling, stevig in den grond! „Kom maar op!" Zoo klinkt het uit diat antwoord aan Stenhuis tegemoet. De leiding zal wel zorgen, dat het einde weer plaats heeft onder het zingen der „Internationale". Zij! kent haar Pappenheimers te goed en wee» dus dat een der eerste behoeften van een gped sociaal-democraat is, nu en dan eens zijn hart lucht te geven. Zijn ze uitgeraasd, dan volgt de reactie van zelf Resultaat?.... Partijbestuur blijft de baas. Dat is toch de hoofdzaak en daar heeft men wel een paar warme vergaderingen voor over. Poppenkast! B. TH. DE WOLF. *) De spatieering van ons. De W. --- UIT DE PERS. Frannche snitDe „Standaard" driestart: Da mode werd allengs een vroeger ongekende wereldmacht. Men ziet 't in ons eigen land Voorheen in Friesland en Zeeland, in Holland en Gelderland. overal voor de vrouw een eigen provinciale kleederdracht. En moge dit elders niet zoo. tot in het gewestelijke, verschil hebben opgeleverd, nationaal was het onderstheid in de kleeding toch overhcérschend. Zie 't maar op de afbeeldingen en illustraties uit de 16e eeuw Overal was het een eigen type. En dat type verliep wel van lieverlede, maar hield toch meest een, twee, drie eeuwen stand- Veelvormigheid van kleeding in het volksleven. Van eenheid kon geen sprake komen. Thans echter is dit gevarieerde in de kloeding bijna geheel verdwenen. In den achterhoek van het platteland houdt hier en daar nog oen hyper-nationale kleederdracht stand, maar over heel Europa genomen, kleedt voor 't minst in de steden elke vrouw, en elk meisje zich liefst naar het model, dat de jongstverschenen modeplaat aangeeft. Of ge dan ook in 't midden van den zomer, of bij' het naderen van den winter een jonge vrouw die *t doen kan, in Stockholm of Lissabon, in Athene of in Amsterdam ziet uitgebeeld, 't is al één in stof en snit en tinten. En wat nu deze verarming van het internationale leven nog te meer drukt, is dat Parijs de ordonnantie voor deze mode onder alle volken uitzendt. Er is ook wel een Engfclsche high 1 i f e type, doch die vindt alleen, en dan nog in zeer beperkte mate, ingang onder de zeer hoog aristocratische standen van het Westen. Voor de algemeene mode daarentegen geeft Parijs, en Parijs alleen, nog steeds het signaal. Stond nu in Plarijs de vrouwenwereld moreel 't hoogst, zoo zou dit ten zegen kunnen zijn, doch nu dit, helaas, juist omgekeerd is, en de zeden te Plarijs zoo eenig overvrij zijn, kan 't niet anders, of dit spiegelt zich ook in de kleeding der vrouw af, en zoo werkt in die Fransche mode een ver van onschuldig motief. In verband hiermede trok het de aandacht, dat de Bisschop van Haarlem oen schrijven tot de vrouwelijke leden van de Kerken in zijn gebied heeft gericht, waarin over de Fransche kleeding der vrouwen scherpe critiek gaat. en zulks wed met de uitdrukkelijke bede, om althans in de Kerk niet zoo onhebbelijk te verschijnen. Zelfs laat hij 't bij die bede niet. maar geeft zelfs last, om de ri. Communie te weigeren, aan wie met de zedelijkheid spotten bleet Vanzelf doet dit de vraag opkomen, of er niet nog andere Kerken zijin, waarin, scherp bezien, niet alle aanleiding voor zulk vermaan, tot zelfs biji het ri. Avondmaal, zou ontbreken. --- Koninklijk Nationaal Steuncomité 1914 Zeven-en-twintigste lijst van ingekomen bijdragen van 14 t/m. 20 Februari 1915: / Opbrengst eener uitvoering v. d'. Zangvcreen. „Euphonia", Hendrik-Ido-Ambacht, f CO; C. H. II, Da vos Platz, f CO; A. J. M. G., Rotterdam, f 50 ); Netto opbrengst van de uitvoering van de iWageningsche H. B. S. Club ,,'t Soet Versaemen", f 96.0ii/2; Chr. Nation. Werkmansbond, afd Bloemendaal, f50; N. N., 's-Gravenhage, f52.50; P., 's-Gravenhage, f 1; Pers. v. d. fabriek van Melkproducten „Neerlandia", Weesp, f 18.37; mevr. B. Vlaardingen, f24; Maandel. Bijdrage van de Off. van het Hoofdkwartier der N. H. Waterlinie, f 13.80; Bijdrage groep stafkwartier N., fO.GO; Opbrengst collecte in Chr. bijeenkomsten voor militairen, W., f7; J. G. W., 's-Gravenhage, fl.50; mej. H. T., 's-Gravenhage, f25; Inzameling onder hen, die gemoedsbezwaren hebben tegen het nemen van loten ten behoeve van het K. N. S. C., Domburg, f95.75; Bijdrage van het militair personeel behoorende tot de directie der Marine, Amsterdam, f 532.CO; Maandel. bijdrage van een hoogleeraar der T. H. S., te Delft, f5; Mijt tot Detailverkoop van Petroleum „de Automaat", Hoorn, f9.92; Bijdrage van het fabriekspers. Ned Kininefabriek, Maarssen, f50; Korp. en mansoh. 3-II3 Vest Art f 15.75; B. H. v. N, Hilversum, f25; Opvarenden van H. M. „Hertog Hendrik", f95.52; Inzameling gehouden door padvinders te Rijswijk, f 51.51; Bijdrage van de Ambtenaren bij de Ministeries en analoge instellingen, 's-Gravenhage, f 101.341/2 en f3.60 suppi. der storting over Januari; Bijdrage van het Hoofdbestuur der Diocesaan-Ver. van R. K. Bijzondere onderwijzers in het bisdom van Haarlem ,Leiden, f ( 01); Ambtenaren en beambten van het Bureau v. d Statistiek, 's-Gravenhage, f 74.CO; Saldo opbrengst tentoonstelling van F. M. & Co., Amsterdam, f 281.67; Bijdrage v. d werklieden v. h. Kol. Etablissement, Amsterdam, f3.47; Collecte te Kwadijk, f7.35; Bijdrage van de Gemengde Zangvereeniging „Kunstmin" en het Kinderzangkoor „Kleine Kunstmin", Driebergen, f 1.15.(0; mr. v. d P., Leeuwarf25; du M., Balik Papan, f2; F. T., 's-Gravenhage, f 06.30; mevr. de wed F.-H., 's-Gravenhage, f 103; „Eigen Haard' van mej. F. J. v. U., L, f 2.50; jhr. H. A. v. R-V., 's-Gravenhage, f 10D; Bijdrage korp. en mansch. 1-III-6 R. I., f 19.50; ds. J. H., Blijham, f50; N. N., Haarlem, f 103; Bijdrage v. h. personeel v. h. R. O. G. Veldzicht, Avereest, f39; Bijdrage personeel v. h. R. O. G. Kruisberg, Ambt Doetinchem, f 29.31; Mansch. 4e Gomp. 2e Bat. 16e R I., f6; A. v. d P., Amsterdam, f 10; Rijkswaterstaat Beambten afd 's-Hertogenbosch en Omstreken, f33.39; Collecte gehouden onder Delftsche studenten, f49.74; mr. C. T. T. Th., 's-Gravenhage, f 503; H. D., 's-Gravenhage, f 25; Ver. van Ambten, bij het B. B. in N.-I., 's-Gravenhage, f25; Bijdrage van de Vereeniging Vuurloreneiland, Vuurtoreneiland f lO.OGVa; Bijdrage van de Directie en het personeel der N. B. D. Spwg. Mij., Gennep, f394.56; Bijdrage v. d. Industrieschool voor Meisjes, Amsterdam, f I6.371 /2; idem Arnhem, f 13.35; idem 's-Gravenhage, f 13.30; idem Groningen, f 12.50; idem Zutphen, f6.l7i/ 2 ; idem Dordrecht, f7.CO; idem Leeuwarden, f 10 18; idem, Amersfoort, f7.70; N. N., 's-Gravenhage, f 12.50; Gecollecteerd op een feestje te Heinkenszand, f 1.20; W. d J. Wzn., 's-Gravenhage, f £0; mevr. L., Albury 1 , f 120; Bezetting üort Harssens, f4.50; Bijdrage van de Ambtenaren, mindere beambten en werklieden bij 's Rijks werf, Amsterdam, f 81.781/2; V. C., Baarn, f5; C J. H. v. d. B., Middelharnis, f 10); Inzameling gehouden door eenige jongedames te Berkenwoude, f55; Militairen in de stelling H., f 503; Opbrengst uitvoering van de gymnastiek vereeniging Louis Botha en de zangvereeniging „Crescendo", Kruiningcn, f27.CO; mr. G. D. S., Amsterdam, f75; Adm. 3-1-7e R I., f24.15; Bijdrage van de kerkvoogdij Oosterend, f 13.03; mevr. N. N., Zeist, flO; prof. B., Delft, f30; J. H. v. L, den Helder, flO; J. C. C., IJmiiiden. f50; Sneeuwbal fO.lO. Totaal dezer lijst f5786.24. Totaal der vorige lijsten f 1.720.876.99. Totaal ontvangen bijdragen en toez. f 1.726.663.23. Bovendien is uit Grands Rapids een zending van 47 kisten gedragen kleedingstukken ontvangen. De Penningmeester, r Jhr. Mr. W. TH. C. VAN DOORN. 's-liravenhage, 24 Februari 1915. --- STATEN-GENERAAL. TWEEDE KAMER. GELDLEENING TEN NAME EN TEN LASTE VAN NED.-INDIË. Verschenen is het Verslag omtrent het onderzoek in de afdeelingen van het wetsontwerp lot het aangaan van eene geldleening ten name en ten laste van Nedérlandsch-Indië. Algemeen werd de indiening van dit wetsontwerp toegejuicht.. Wel werd opnieuw uiting gegeven aan de teleurstelling, welke het gevolg was van de omstandigheid, dat niet voor het uitbreken van den oorlog de noodige maatregelen voor het aangaan eener Indische leening werden genomen, in welk geval voordeeliger voorwaarden bedongen hadden kunnen worden dan nu te verkrijgen zijn, maar waar de gelegenheid nu eenmaal niet gebruikt is, juichte men het toe, dat de Regeering voor indiening van dit voorstel heeft gezorgd. Ook vond het instemming, dat, nu voor de eerste maal sedert de toekenning van rechtspersoonlijkheid aan Indië wordt voorgesteld eene leening ten behoeve der kolonie aan te gaan, dit zal geschieden ten name van Indië. Intusschen werd opgemerkt, dat het aangaan eener Indische leening tot aflossing van de vlottende schuld in Nederland, nu eerst kort geleden ten behoeve van het moederland eene leening van 275 millioen werd aangegaan, wel eene kostbare wijze van kasvoorziening is. Het gevolg zal toch zijn, dat geruimen tijd groote, uit de Indische leening verkregen kapitalen renteloos bij de Nederlandsche Bank zullen liggen. In verband hiermede merkte men op dat, toen bij de behandeling van het wetsontwerp tot het aangaan der leening van 275 millioen op vermindering van het bedrag werd aangedrongen, daartegenover werd betoogd, dat het in de bestaande tijdsomstandigheden gewenscht was een zoo groot mogelijk bedrag in 's Rijks schatkist beschikbaar te hebben, maar dat hiermede niet is overeen te brengen millioenen in leeningen aan de gemeenten vast te leggen. Voorts werd van verschillende zijden aangevoerd, dat de vraag, of thans eene leening ten behoeve van Indië behoort te worden aangegaan, in niet geringe mate afhangt van den koers en en de verdere voorwaarden, waarop zij zal worden gegund. Sommige leden zouden het wenschelijk achten, indien bij een rentevoet van 5 pet. de koers van uitgifte te ver beneden pari zou zijn, de rente iels hooger te stellen, ten einde den koers te doen stijgen. Men zou omtrent den koers en de verdere voorwaarden der uitgifte gaarne nadere inlichting ontvangen en vertrouwde dat de Regeering geen bezwaar zou hebben zich daaromtrent uit te laten. Enkele leden achtten spoedige behandeling van het wetsontwerp niet gewenscht, omdat deskundigen daardoor de gelegenheid missen van hun gevoelen omtrent het voorstel der Regeering te doen blijken. Dit gevoelen vond geen bijval. Opgemerkt werd, dat de financieele instellingen, de genogen zijn lot ,het welslagen der leening mede te werken, zich in de gegeven omstandigheden tot die medewerking niet voor langen tijd kunnen verbinden en dat daarom eene spoedige beslissing omtrent het aangaan der leening in 'slands belang gewenscht is. Gevraagd werd of de bedoeling der Regeering is in Indië een Grootboek voor de Indische schuld te vestigen. Verder werd aanbevolen de Burgerlijke Wetboeken van Nederland en Indië, in dier voege, te wijzigen, dat de belegging der vermogens van minderjarigen in Indische schuld mogelijk worde, en «.-verder de noodige maatregelen te nemen, ten einde gelegenheid te geven tot belegging van onder beheer van Rijiksinstellingen staande fondsen in die schuld. Sommige leden gaven in overweging in plaats van in o«rL I te bepalen dat „een feening van 62V2 millioen zal worden aangegaan", te bepalen. dat de Minister van Koloniën gemachtigd wordt een leening van ten hoogste 62i/j millioen aan te gaan. Enkelen vroegen of het de bedoeling is, dat een bepaald bedrag — namelijk 62V2 millioen — zal worden geleend. Of is die som slechts als maximum genoemd, zoo werd gevraagd. Van andere zijde werd aanbevolen in plaats van „tot een bedrag", te lezen „tot een nominaal bedrag". Enkele leden wenschten het te leenen bedrag op een hooger cijfer gesteld te zien. Gevraagd weid, waarom in het artikel de uitdrukking „Nederlandsch-Indisch courant" is gebezigd. Ook weiden nog eenige andere wijzigingen in overweging gegeven. Wat artikel 2 aangaat konden sommige leden zich met het oog op de tijdsoms'andigheden vereenigen met het voorstel om deze leening in 2p jaren af te lassen., maar merkten op, dat een zoo korte tijd niet als normaal behoort beschouwd te worden. In den regel zal een langere lijd van aflossing de voorkeur verdienen. In hel laatste lid van het artikel wordt gezegd, dat de leening vóór 1 April 1925 niet vatbaar zal zijn voor conversie of versterkte aflossing. Men merkte op dat, wordt na dien datum tot versterkte aflossing overgegaan, het derde lid van het artikel niet meer nageleefd zou kunnen worden en vroeg daarom, of de bedoeling is, dat ingeval men tot versterkte aflossing wü overgaan, eene nadere wettelijke regeling zal worden aanliang'g gemaakL Eenige leden wenschten., (lat de leening werd aangegaan iiigevolge eene door de wetgevende macht goedgekeurde Indische ordonnantie en dat niet de Nederlandsche, maar enkel de Indische Rekenkamer in deze zaak betrokken werd Biji de verdere artikelen achtten o, a. enkele leden het biji rechtstreeksche ui gifte niet noodig aan do bank 1 ere enz. een provisie van len hoogste een half pet. te vedeenen. Andere meenden daarentegen, dat het wenschelijik is gelegenheid te geven tot toekenning van zoodanige provisie ten einde de plaatsing der leening in ons land te bevorderen. In overweging werd gegeven eene bepaling op te nemen, welke vergunt deze wet aan te halen als „Nederlandsch-Indische Leeningwet 1915". --- BINNENLAND. EEN ULTIMATUM VAN MR. P. J. TROELSTRA Mr. P. J Troelstra heeft, naar 't ,,Volk" meldt een lijvige brochure geschreven onder den titel: „de Wereldoorlog en de Sociaal-democratie", ter inlichting, zooals hij zelf in een inleiding zegt, van allen, die het standpunt der sociaal-democratie ten opzichte van den huidig cm wereldoorlog willen leeren begrijpen en zich rekenschap willen geven van de gavo'.g en van dezen oorlog voor het willen en werken der sociaaldemocratie in den eerstvolgenden tijd. Hij heeft daarbij gedacht aan twee groepen: ten eerste aan hen, die s^-aan buiten de sociaaldemocratie, haar gedachtenleven en hare methode van werken an vervolgens aan het kader der partij. Ons voorbehoudend binnenkort op deze belangrijke brochure nader terug te komen, haasten wij ons reeds nu uit het ,.Volk" over je nemen de door dat blad letterlijk gecitaerde passage, waarin Mr. Troelstra zijn ,.eischei»" stelt aan het op de Paaschdagen te Arnhom te houden congres en dreigt, dat hij bij niet inwilliging daarvan als partijleider zal heengaan. Wij kunnen hier natuurlijk niet voor anderen, doch slechts voor ons zelf sprefcen, en dan verklaren wij na rijp beraad, en bewust van alle consequenties, dat wij in de komende dagen, waarin Oorlog. Neutraliteit en Vrede ons elk oogenblik kunnen plaatsen voor nog belangrijker beslissingen dan op 3 Augustus, voor ons geweten als mensch, sociaaldemocraat en Nederlander geen andere houding kunnen verantwoorden dan toen door ons is ingenomen. Als deze, na ernstig onderzoek en overweging, door de Partij geacht wordt, legen haar wensch en wil in te gaan, moet dit door het Kongres worden uilgesproken en zullen wij de plaats, die wij tot heden innamen, ruimem voor iemand, die het met zijn eigen eerlijke overtuiging wel vereenigbaar acht, haar in den geest der Partij te vervullen. Sommige partijgenooten hebben voor het Congres hun eischen gesteld . Wij achten het noodig, dat ook dè onze worden gekend, opiat ieder wete, waarom het gaa^ Ziehier dus ons program voor het Congres: 1. Principieel e goedkeuring van het beleid der Partijleiding op grond van de theorie en hel program der Partij. Na het reeds aangevoerbehoett dit puat geen nadere toelichting. 2. Het Congres verklare, dat de tijd thans niet geschikt is voor programherziening. Da voorspellen, van verschillende zijden ingediend, cm een nieuwe tactiek vast te stellen, zoowel wat de nationale kwestie als wat de militaire paragraaf betreft, zijn niet voor aanneming vatbaar. Ten eerste niet om de reden in dit geschrift ontwikkeld; ten tweede niet, omdat in den eerstkomenden tijd èn de nationale èn de militaire kwestie elk oogenblik in volle intensiteit aan de orde kunnen komen, en de Partij daartegenover feitelijk zonder stuur en standpunt zou staan als zij zich voor wijziging van het thans ingenomen standpunt mocht uitspreken, en dit door het benoemen eener commissie op losse schroeven stelt. De mogelijkheid dat de Partij nog één jaar in de bestaande lijn voortwerkt, om op het volgende Congres tot de conclusie je komen dat dit alles verkeerd is geweest en omver geworpen moet worden, mag. waar het levensvragen der natie geldt, niet bestaan. Eerst nadat het oorlogstijdperk voorbij is. kan zoo noodig de zaak in studie worden genomen. 3. Het Congres bevestige nader het nationale standpunt zooals dit feitelijk door de Partij bij deze gelegenheid is ingenomen. Dit is noodig, opdat Kamerfractie, Partijbestuur en „Volk' -redactie, weten, waar zij aan toe zijn, ten opzichte van verdere maatregelen tot handhaving der neutraliteit en van de internationale positie van Nederland, zooals deze straks bij het sluiten van den Vrede nader moeht worden geregeld. Wat dit laatste "betreft, ligt het natuurlijk niet in de bedoeling, hieromtrent een blanco volmacht te geven aan de Partijleiding; maar wel om haar het recht toe te 'kennen, bij de bespreking van haar standpunt len opzichte van deze vraag, met dat der onverschilligheid omtrent onze nationale onafhankelijkheid in te n$men^ doch voort te werken in den geest ais tot heden. 4. Ten opzichte van de voorstellen tot nationale ontwapening worde gèeonstateerd dat deze slech-s internaLionaai kan plaais heuben, en dat het vraagstuk der landsverdediging niet door ééne natie kan worden geregeld zonder hare internationale positie daarbij te Ialen gelden. 5. Tot bevordering der internationale ontwapening en tot verwezenlijking der andere punten van de Kopenhaagsche resolutie, verklare de Partij de actie tot den Vrede, in overeenstemming met de andere parlijen der Internationale, met alle energie te zullen voeren, i"n dien zin dat alle andere vraagstukken tot aan den vrede aan deze actie ondergeschikt zullen worden gemaakt. Zie voor de toelichting op dit punt het volgend hoofdstuk. 6. Om in deze actie werkzaam te kunnen zijn voor de bemiddeling tusscheu de socialistische partijen der oorlogvoerende landen, spreke het Congres zich uit ten gunste der meest strikte neutraliteit^ verwerpe het elke inbreuk óp die neutraliteit door partijgenooten gepleegd, en eische het voor de toekomst van allen die eene veraniwo'ortlelijke positie in de Partij bekleeden v zich daarvan te onthouden. De Nederlandsche S. D. A. P. heeft hare delegatie in het executief comité van het Int. Soc. Bureau benoemd, om er Ue neutrale naties te vertegenwoordigen en aan dat Bureau is door de Kopenhaagsche conferentie opgedragen, de partijen der oorlogvoerende landen tot gemeenschappelijke vredesactie bijeen te brengen. Het is onduldbaar dat een dier gedelegeerden de socialistische partij van een oorlogvoerend land niet opwekt tot werken voor een spoedigen vrede, maar tot voortzetting van den oorlog in het belang der democratie en van het socialisme, zoodat hij den oorlog stempelt tot een middel 'van sosocialistische actie. Eveneens heeft de voorzitter der S. D. A. P. herhaalde malen Tiet neutrale standpunt geschonden, en zich bij zijne ui ingen niet de minste reserves opgelegd, noch als Nedci landsch politicus, noch als voorzitter der Partij, die thans hel meest tot het tot stand brengen van den Vrede tusscheu de socialistische partijen is geroepen. Alleen een zeer besliste uitspraak der Partij kan de nadeelige gevofgen dezer daden van de Partij afwenden. 7. De Partij aanvaarde voor hare vredesactie het standpunt der Kopenhaagsche coniereniie, dat het doel der actie moet zijn, alle naaiden Wereldvrede strevende kracnien x'n het volk te verzamelen en te versierden. De bedoeling hiervan is niet, dat de Partij zich in de burgerlrjke vredesbeweging zal op.'ossen, maar zelfstandig naa.4, en voor gevallen waarin de gemeenschappelijkheid van 'beider sireven dwtoe aanleiding geeit, te zamen me. deze zal' werken Verdere toefichii.ig vind. men in he. volgend hoo.dstuk, 8. Ten slotte moge er van het congres uitgaan, een ernstige en dringende oproep aan de partijgenooten, met name aan hen, die door hun functies in Partij en Vakbeweging, of door hunne intellectueel e posiiie geroe .eu zijn, de massa der Par.ij voor te iich.en, om meer dan tot heden de éénheid der Partij hoog te houden. Het is onze vaste ove* tuLjing, dat alleen op den grondslag van dit program, de S. D. A. P. in de naaste toekomst haar aandeel aan de wereldtaak van het proletariaat kan vervullen en na den Vrede in staat zal zijn, de nieuwe periode van haar «roei eu werken als een ernstige, levensvatbare partij in te gaan. VEREENIGING VAN GEMEENTELIJKE WERKLOOSHEIOSFONDSEN. (Vervolg.) De verificateur van het Centraal Bureau, vereenigingen voor werkloosheidsv;rzekering deelt mede. dat de oprichting van het Centraal Bureau een belangrijke vcrbeter.ng bracht in de administratie der vcreenigsngen en noemde het een practisch voordeel van den noodmaa JV-gel, dat de regeering een duidelijker inziebt heeft gekregen in de plaatselijke kassen. l>a heer Bakker is ook van oordeel, dat geen verslapping biji de werkliedcnvereenigingen is ingetreden De voorzitter merkt op, dat, waar zijin woorden den indruk schijnen gegeven Ie heoben, dat hÜ zich in sterk afkeurenden zin over de noodregeling heeft uitgelaten, dat niet zijn bedoeling is geweest Hiji heeft alleen naast op het vele goede dat de noodregeling gebracht heeft, ook op de s chaduwzijde wil.en wijzen, welke opmerkingen hij: nader to-clichtte. De heer Van Aalten wijst er op, dat, waar de hoofdbedoeling van het bestuur was, te komen tot een definitieve regeling, z ch aansluitende aan de noodreg. Iing, het wensche.ijiker ware geweest de schaduwzijde van de noodregeling niet zoozeer op den voorgrond te brengen. Ook had Ir preker ► . t wens^u dijker geacht, dal de .conclusie in meer eenvoud; n, beknopten vorm gesteld ware en de vergadering alleen over 't hoofdpunt uitspraak zou doen, daar de vergadering over deze omvangrijke conclusies zich moeilijk zal kunnen uitspreken. Er zijn ook nog tal van andere punten, welke bij een nadere reg ling masten overwogen worden als bijv. het bedrag der premie. Overigens kan deze vergadering toch niet meer doen, dan wenschen uitspieken en zou het daarom beter zijn het hoofdpunt in een enkelen wensch te vervattenDe voorzitter . , jdi net uestuur meend heeft zijn zienswijze zoo duidelijk mogedjk te moeten maken en verder aan de vergadering gelegenheid te geven zich uit te spreken, opdat het bestuur wete in welke richting het zich te bewegen heeft De heer Gerritz. secretaris van het gemeentefonds te Haarlem zou het met den heer Van Aalten wenschetijker achten dat een eenvoudige conclusie genomen werd. waarbij het bestuur volle vrijheid gelaten wordt, daar tegen enkele van de gestelde conclusies wel eenige bezwaren beslaan. I)e heer Draayer, secretaris van het gemeen'.efonds te Leiden, is van oordeel, dat deze vergadering wat te veel in de hoogere politiek van de beweging wordt ingeleid en het practischer ware geweest den eenvoudigen weg te bevvand 1 n. Spreker zou het ook een nuttig werk achten als een leiddraad werd samengesteld waarin mm zou kunnen kennis nemen van de g waarvoor men kan komen te staan. • Waar de voorzitter van verslapping heeft gesproken. heeft spreker die ook werkelijk bij sommige leden der vereeniging ontdekt, maar geenszins bij de besturen. Nuttig zal het zijn, de besturen te blijven doordringen van de zienswijze diei wij in deze hebben. Hij acht het dan ook een taak dezer vereeniging, de vakvercenig'ngen te blijven aanmoedigen. De voorzilter lichtte het door hem gesprokene nog nader toe. Voorts zal het 't bestuur aangenaam zijn wanneer het volle vrijheid wordt gegeven namens de vereeniging op te treden, maar daarom was toch wenschelijk, dat het bestuur zijn meening duidelijk uiteenzette, zooals het :r > d ze conclusies heeft gedaan. Hengelo is niet tevreden over 11e e debat. Het had meer lichtpunten verwacht. Zaandam meent, dat, wanneer de werklozenfondsen van den Staat krijgen wat hij verplicht is te geven, die fondsen zelve de beste bestrijders van de werkloosheid zijn. 's-Hertogenbosch acht wenschelijk. dat wordt overgegaan van den toeslag op de uitkcering naar toeslag op de premies. Spr. acht het beter een algemeene uitspraak te doen dan een bepaald stelsel aan te bevelen. Wenschelijk zou zijn, het verslag van deze vergadering aan de leden rond te zenden en dan nog eens een nadere bespreking te houden voor dat. een bepaalde conclusie genomen wordt. Leiden waarschuwt er tegen te veel in dt richting te sturen van te hooge contributies daar reeds zooveel van de leden der vakvereenigingen geëischt wordt. De voorzilter het debat sluitende, wijst er nogmaals op, dat men zeker ten hoogste dankbaar mag zijn voor wat de noodregeling heeft g'geven. Maar het neemt niet weg, dat men, om tot een goede regeling te komen ook de schaduwzijde onder de oogen heeft te zien Dit nu anderen daarvan misbruik maken om dit punt tot hoofd punt van het debat te maken, is niet de schuld van het bestuur. De conclusies kwamen niet in stemming. Voor dat het bestuur 11a zijn overleg me* de commissie voor de werkloosheid, bind nde besluiten neemt, zal het nog een buitengewone \ ga dering houden. Daarna werd de vergadering gesloten. VEREEN1G1NGEN. Met Stct. no. 49 zijn verzonden afdrukken d. statuten van de volgende vereenigingen: Israëlielisch Hulpfonds, gevestigd te Arnh m (Gewijzigde statuten); Vereeniging tot bevordering van de Pluimveehouderij en Tamme Konijnenteelt „De Vooruitgang", gevestigd te 01land, gem. St Oedcnrode; Vereeniging tot be vordering van de Pluimveehouderij en Tamme Konijnenteelt „Ittervoort", gevestigd te Ittervooit; Begrafenis-Vereeniging Haulerwijk en Omstreken, gevestigd te Haulerwijk; Do Proef- en Schooltuin „Kennemerland", gevestigd te Alkmaar; Bussumsche Broodbakkers Palroons-Yereeniging. gevestigd te Bussum; Schietvereen g ng „Prinses Juliana", gevestigd te Veghel; Haagscb Comité voor Volksfeesten, gevestigd te VGravenhage. ZONDAGSRUSTMen meldt aan het „Centrum" uit 's-Gravenhage: Aan de tarwemeelfabrikanten, die thans voor Rijksrekening tarwebloem fabriceeren, is door den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel schriftelijk den wensch te kennen gegeven om voortaan des Zondags — in afwij' ' ig van den in den laatsten tijd gevolgden regel — niet te malen, tenzij bijzóndere omstandighe den dit noodzakelijk mochten maken. --- GEMENGD NIEUWS. Uit Musselkanaal wordt ons gemeld, dat bij de familie van den manufacturier H. P. aldaar, die reeds sedert Dinsdag wordt vermist en van wien men vreesde, dal hem een ongefuk moest overkomen zijn, een bericht is ing komen, meldende, dat hij. zich, zonder in het bezit te zijn van een geldenden pas, over de Duitsehe grens heeft gewaagd, waar hij door de Duitsche g.enswucht is aangehouden en in de gevangenis tf Plapenburg is opgesloten DE VARENDE ZANGER. De .„Varende Zanger", het maandblad voor den Volkszang en liet Volksdicht begint zijn vijfden jaaigang. Naast een vroolijk, goed gaschreven liedje „Op Marsch" van H. L. M. van Maarseveen, treffen we in de eerste aflevering een pittig gedichtje van S. ten Bruy, aan. Het luidt aldus: Nederlandéén. Wij blijven in Neerland, ons eigene Heerland Wij houden ons lage landouwen, Ons kleuterig landje, met hoekje, met kantje, Met alles, zijn hebben en houen. Wij zweren ons erve bij leven en sterven In liefde onze trouw tot den dood. Wie ons aan mocht keffen, wat 't land ooi mocht treffen, Klein Nederland houden wij groot. Ons blijven de nijvren, al wie z.ch beijvren Fabrieken van 't Zuiden en IXvente; De handel van Holland, de tuinbouw van 't bolland, De hei van de Veluwe en Drenthe. Ons keuters van 'tZuien hetzelfde ons beduien Als boeren van Noord en Van West; Op klei of op zandgrond, om 'l even, hun hand vond Op ons land den arbeid het best. Wat geesten in handen in stee ol te lande Voor . wetenschap, nijverheid, kunsten Verwerken en boeken, wij allen het zoeken. Bij voorkeur verleene 't ons gunsten. Naast Rijn. Maas en Schelde ons ook blijven gelden Veel stroompjes in 't land overal. Den duinen en heiden, den akkers en weiden, 't Gehéél staan en blijven wij pal. Ons Neerland sta stevig, hoe ook onderhevig Aan duwen en di ingen en drijven. Geen buren of vrinden 'l met ons kunnen vindeD Tenzij wij ons Nedeiland blijven. 's Lands leus en > ► én franje was: één met Oranje! 't Bleef méér dan in vreugd, één in rouw. Blijf, éénheid van zinne, blijif, Volk en Vorsiinne Blijf één onder 'l Rood, Wit en Blauw. Gelijk andere muziek-periódieken, zoo geeft ook de „Varende Zanger" enkele beschouwende woorden over den gestorven oater !>e Sonn - ille. Zelfs des priesters beeltenis siert dit eerste nummer van den nieuwen jaargang. Alleen is het ons niet erg duidelijk, waarom deze mededeelingen omtrent den verdienstelijken priester-componist nu juist aan het „Alg. Handelsblad" moesten worden ontleend. De Katholieke Pers dnnkt ons, heeft dienaangaande toch ook genoeg geboden, wat tot overnemen geschikt zou zijn geweest. --- AVONDBLAD. DERDE BLAD. Liturgie. DE VASTEN. Wij gaven die vorige week een summier overhebt van de ontwikkeling der Quadragesima in (jods Kerk, en vonden daarbij gelegenheid er ->p te wijzen, hoe de praktijk der 40-daagjsche vasten slechts geleidelijk ingang vond Het behoeft dan ook niet te verwonderen, dat insgelijks de liturgie der Quadragesima eerst in den loop der eeuwen tot volle ontploóiing kwam; heide ontwikkelingsprocessen ^gingen hand aan handIedere dag van den heiligen vastentijd heelt thans zijn eigene mis-liturgie, en reeds in de achtste eeuw treffen wij voor alle Zon- en werkdagen der Quadragesima eigen officies aan; doch in de eerste eeuwen, het groei-tijdperk der jeugdige Kerk, zien wij, hoe, bij het opbloeien der liturgie, deze telkens hooger luister schenkt aan de viering der kerkelijke feestdagen en in het bijzonder ook den tijd der boeteplegmg met een passenden eeredienst omgeeft In de vroegste tijden waren het alleen de oude „statie"-dagen, de Woensdag en de Vrijdag, die met meer dan gewone plechtigheid werden gevierd. In Jeruzalem en ook in Afrika werd op deze dagen een bijzondere eucharistische offerplechtigheid voltrokken, terwijl te Alexandrië enkel een gezamelijke gebedsdienst werd gehouden, vergezeld van voorlezing en verklaring der H. Schrift. Gezien de nauwe betrekking, waarin de Kerk ran Rome stond tot die van Alexandrië, mag men aannemen, dat eenzelfde praktijk ook in de Eeuwige 'Stad in zwang was. Hetgeen bevestigd schijnt te worden door een liturgisch document uit het jaar 546, dat bijzondere lecties voorschrijft voor alle dagen van de Goede Week en tooi Ls voor eiken Woensdag en Vrijdag der overige vasten-weken. Eenigen tijd later werd ook de • Maandag als dag van godsdienstige samenkomst aangewezen en kreeg deze een eigen liturgie. Met den Woensdag en den Vrijdag vormde de Maandag de zgn. feriae legitimae der vasten-weken, en het is interessant op te merken, hoe in de huidige liturgie van den vasten-tijd daarvan nog een sjJöor is achtergebleven, aangezien op elk der drie dagen van iedere vasten-week regelmatig hetzelfde Traclus-gebed terugkeert: „Heer niet naar de zonden, die wij bedreven heben, noch naar onze ongerechtigheden moget Gij ons vergelden." De Dinsdagen der vasten- werden vervolgens in de rij der eigen-feesten opgenomen en daarna ook de Zaterdagen. Omtrent het juiste tijdstip staan geen positieve gegevens ten dienste. Doch het feit, dat de Communie-gebeden van gelieel den vastentijd (behalve de Donderdagen) naar een vast systeem schijnen te zijn ontleend' aan het boek der Psalmen, en ook de Communio der Zaterdagen op dezen regel geen uitzondering vormt, is de gevolgtrekking niet ongegrond, dat een en dezelfde hand hier aan het werk was; en aangezien na Paus Gregorius den Groote (6e eeuw) geen Opperherder zich zoo ingrijpend bezighield met de kerkelijke liturgie — althans daaromtrent geen aanwijzingen voorhanden zijn — lijkt evenzoo de conclusie niet gewaagd, dat onder de regeering van dezen Paus de Zaterdag in de rij der eigen officies werd opgenomen. Wat ten slotte de Donderdagen der vastenweken betreft, deze zijn — gelijk het Liber Pontificalis aangeeft — eerst in het begin der achtste eeuw door Paus Gregorius II als „statie"-dagen ingesteld. • • • Zoo kwam in den loop der eerste eeuwen het treffend geheel tot stand, dat wij thans in de liturgie van den vasten-tijd bewonderen als een geestelijk mozaiek, waarin bij velerhande verscheidenheid van kleur en vorm tocih streng de lijnen zijn doorgevoerd van het dubbel hoofdmotief: rouw over de zonden en vertrouwen op 's Ileeren erbarming, door onze boetepleging afgesmeekt Werd ons in de mis-liturgie van den eerstenvasten-Zondag het voorbeeld ter navolging gesteld van den Zich om onzentwille verstervenden Heiland, en leerde zij ons tevens, ons te wapenen iegen de listen en lagen van 's menschen aartsvijand; op hem, die aandachtig de perikopen van den tweeden Quadragesima-Zondag naleest en ze met elkander vergelijkt, maakt het officie van morgen den indruk, alsof de H. Kerk ons vooral Wil opwekken tot treurnis over de meest menjchelijke dier zonden, de zonde, die allereerst en allermeest door een beteugeling van de zinnen wordt uitgeboeL Het besef van onze groote schuld!, waardoor wij ons in Gods oog zoo verlaagd hebben, móet ons stemmen tot een nederig schuldbelijden, waarna wij ons vertrouwvol aan Gods barmhartigheid mogen overgeven. Deemoedig smeekt daarom het intree-gebed: ),Gedenk, o Heer, Uw goedertierenheden, die van eeuwigheid zijn; dat ons nimmer onze vijanden mogen overheerstihen: bevrijd ons, God van Israël, uit al onze benauwdheden. — Tot U, o Heer, heb ik mijn ziel opgeheven; mijn God', op U vertrouw Ak, en ik zal niet beschaamd worden." En in de eerste oratie bidt de Kerk: „God, die ziet hoe arm wij aan deugd zijn, wil ons in* en uitwendig bewaren, opdat wij van alle lichan Ji'k< kwalen mogen bevrijd blijven en onze geest luei .oor verdorven gedachten worde gedeerd. En dan volgt in het Epistel de ernstige vermaling van den Apostel, om een Gode-welgevalligen levenswandel te leiden, ons onthoudend van alle onreinheid. „Ieder bezitte zijn lichaam in heiligheid en eer. niet in drift der begeerlijkheid gelijk de heidenen, die God niet kennen. Want God heeft ons niet geroepen tot onreinheid, maar tot heiligmaking in Christus Jezus °nzen Heer." In vermorzeling des harten bidt daarna het Graduale: „Vermenigvuldigd hebben zicih de bekeringen mijns harten: red' mij, Heer, uit mijn Bood. Zie mijne vernedering en mijn lijden, en Ve rgec[ al mijne zonden", — de roerende klacht den berouwhebbenden zondaar, die zich onr ,den last zijner schulden voelt bezwijken, '-'aar breekt opeens door de duisternis van henschel ijken weedom de lichtglans van Gods genade, als de H. liturgie ons uit de droeve r «Uw-stemming lijkt te wekken tot de aanschouwing van het hemel.sch tafereel v,.u ^en berg Thabor. De transfiguratie des Heeren is ongetwijfeld] or het Evangelie van dezen Zondag gekozen, j*® 1 er den overwegenden Christen aan te her— , ne ren, dat Jezus, de Man van Smarten, niettemin * Koning der Glorie bleef, en Hij Zijn diepste nedering „om ons menschen en om o'tizc zar heeft ondergaan geheel volgens en enkel r Zijn goddelijk wilsbesluit; doch in de lijn, ai m wiji het officie van morgen bezien, mag k er ® ec h' ante verandering van den God-mensch ze^ gorden beschouwd als een troostend vizioen, i' n louwrnoe