FA CHARLES HOLLMAN FILS F A CHARLES HOLLMAN flls (Karl Hollman-Vosse) f- AASTRICHT Bijzonder aanbevolen: 1900 V0LNAY. fis. 80.— per anker, franco huis fis 42.— „ H is de Bourgogne der fijnproevers. (Adv.) 12 --- AMSTERDAM. R.-K. KIESVEREENIGING DISTRICT VI. Onder voorzitterschap van dr. G. A. L. Rademaker hield de R. K. kiesvereeniging in district VI gisterenavond een "buitengewoon drukbezochte vergadering in het Gildohuis aan de Heerengracht. De voorzitter opende de vergadering met d(en Ghristelijken groet en zette vervolgens uiteen hoe de s tand van zaken thans geworden is door de in werking treding d|er nieuwe statuten. Spr. herinnerde er vervolgens aan, hoe district VI bij de jongste verkiezingen een ©enigszins — pover figuur heeft geslagen; doch sprak de hoop uit, dat mocht in district VI wederom eens een verkiezing noorlig zijn, dan ook in dit district door allen R. IC kie ots krachtig zal getuigd wordien. In dit verband, herinnerde spr. aan Se oprichting eener Propaganda-club in district VI, welke veel voor de toekomst belooft, gezien de krachtige actie, wélke zij reeds in dien korten tijd van haar bestaan ontplooide. (Applaus). Hierna traden 56 nieuwe leden tot de kiesvereeniging toe. De vergadering besloot dan het nieuwe bestuur te doen bestaan uit 9 leden. Tot bestuursleden werden vervolgens gekozen de heeren dr. C|. A. L. Rademaker, P. A. Nioolaas, dr. Fi J. M. Boiike, G J. Bremer, mr. A. H. J. van der Biesen, B. van Baarem, F. Boele, L. H. van Rooyen en 7. A. Kok. Allen namen deze benoeming aan. Tot voorzitter werd dan gekozen dr. G. A. L. Rademaker, die ondier applaus verklaarde ook deze benoeming opnieuw te willen aannemen. Onder applaus bracht spr. ten slotte hulde aan het scheidende bestuurslid dien heer H. IWi J. Breumer, voor al hetgeen door hem in het belang der Trieisvereeniging was gedaan. TEHUIS VOOB ONGEHUWDE ARBEIDERS. Naar aanleiding van een verzoek door de vereeniging „Amsterdamsch Bouwfonds" van 'n rentedragend voorschot foor de stichting van een tehuis voor ongehuwde arbeiders tot het gemeentebestuur gericht, merken B>. en WL o a. het volgends op: In Amsterdam bestaat ongetwijfeld zeer groote behoefte aan een hygiënisch ingericht en goed beheerd tehuis voor ongehuwde arbeiders. Thans heeft een ongehuwde arbeider, die hier ter sted» zelfstandig wenscht te wonen, slechts de keus tusschen een onderkomen in een-der bestaande slaapsteden of in een hem vpelal vreemd gezin als kostganger. De toestanden in de bestaande slaapsteden laten, blijkens de dioor het Gemeentelijk Bouw- en woningtoezicht ingestelde onderzoekingen, op het gebied van gezondheid en zedelijkheid veel te wenschen over. Het kostgangerswezen heeft bedenkelijke zijden, die algemeen erkend worden. De stichting van 'n tehuis, als door het „Amsterdamsch Bouwfonds" beoogd, zaf den ongefiuwden arbeider "8e ge»legenneid openen, zich van deze keuze tusseTien twee minder gewenschte wijzen van huisvesting los te maken en een onderkomen te vinden voor een billijken prijs in eene woongelegenheid, die voldoet aan redelijke eischen van hygiëne, rust en gezelligheid. In het buitenland bestaan in verschillende groote steden tehuizen voor ongehuwde arbeiders. Londen heeft 6 Rowton Houses, het kleinste met 481, het grootste met 1015 bedden, in totaal 5162 bedden. In tal van Engelsche steden, ook in Londen, zijn bovendien van overheidswege tehuizen voor ongehuwden opgericht. Weenen bezit twee Miinnerheime, bevattend respectievelijk 890 en 541 bedden. Duitschland heeft Ledigenheime te Gharlottcnburg,. Düsseldorf S.utt< gart, Strassburg, terwijl München binnenkort to» de oprichting van een Ledigenheim zal overgaan. Deze Duitsche Ledigenheime "hebben elk 200 tot 300 bedden. In al deze sleden hebben de tehuizen bewezen in eene behoefte te voorzien; overaf is het percentage onverhuurde bedden uiterst gering, nergens gaat dit 5 pCt. te boven. Er bestaat een verschil in wijze van inrichting tusschen de Duitsche tehuizen aan d«t eenen kant en de Engelsche en Weener tehuizen aan den anderen. De Engelsche houses en ook de Weener Mannerheime huisvesten hunne logeergasten in kamertjes, die door houten wanden tot tweederde der kamerhoogte van elkander en van de gang, waarop afle uitkomen, zijn gescheiden; het bovengedeelte der afscheiding bestaat uit gevlochten draadwerk; voorts geven xij den logeergasten geen wascfiwater in de slaapvertrekjes, dezen wasschen zich in daarvoor bestemde lokalen. De Duitsche Ledigenheime geven hun logeergasten een volkomelf afgescheiden kamertje, en eene waschkom met kan in elk slaapvertrek. Lettend op den Hollandschen aard( fieeït het „Amsterdamsch Bouwfonds" gemeend noch het Engelsch-Wieener, noch het Duitsche stelsel ongewijzigd te moeten vofgen. In zijne plannen van een tehuis is in navolging van Duitschland gerekend op huisvesting in geheel gescheiden kamertjes; evenwel zullen waschkom met kan vervangen worden door waschbak met waterleiding in elk slaapvertrek, terwijl warme voetbaden op elke verdieping aan het eind van de vleugels in voldoend aantal zijn ontworpen. ;B. en Wl hebben reeds volgens een vroeger reeds genomen besluit het terrein aangekocht, hetwelk naast het St. Bernardusgesticht aan de Marnixstraat gelegen is. Het gebouw zal bestaan uit een voorgebouw, op te trekken aan de Marnixstraat, en uit vier te lood daarop staande vleugels. In verband met de hooge ligging van de Marnixstraat wordt het gebouw opgetrokken op eene kelderverdieping. Voor zooverre de humten in deze verdieping niet voor de exploitatie van het tehuis benoodigd zijn, stelt mem zieh voor, ze te verhuren. De beganegrondverdieping bevat o.m. verschillende dienstlokalen, als: aan de linkerzijdie eene directeurswoning met daarachter gelegen linnenkamers en aan de rechterzijde de keukens, waarboven de woning van den pachter der restauratie. Aan den voorgevel vindt men verder do zalen voor gemeenschappelijk gebruik. In het geldelijk belang der inrichting ligt het in de bedoeling, de eetzaal en dje 'koffiezaal ook open te stellen voor niet tot de logeergasten! behoorende personen. Met het oog hierop is naiïïj de eetzaal een tweede ingang ontworpen. De overige ruimten op deze verdieping zullen, evenals nagenoeg alle ruimten op de hooger gelegen verdiepingen, worden aangewend! voor het maken van in totaal 330 één-persoons-sfaapkamertjes. De stichtingskosten worden geraamd op f 410.000 De expljoitatieuitgaven op f 44.570 en de inkomsten op f 44.900. B. en W(. stellen den Raad voor een rente dragend voorschot groot 410.000 te verleenera op de voorwaarden welke gewoonlijk voor woningbouw worden bestemd, doch ook d|en eisch te stellen, dat de tarieven aan hunne goedkeuring onderworpen worden. Alvorens op het verzoek van de vereeniging nader in te gaan, hebben B. en W(. het raadzaam geacht, zich te vergewissen, of op de medewerking dier Regeering met betrekking tot het verkrijgen van een voorschot zou kunnen worden gerekend. Op eene dienaangaande aan de Regeering gestelde vraag werd het antwoordj ontvangen, dat een© aanvrage tot het verkrijgen van eèn rentedragend voorschot een gunstig onthaal zou kunnen vinden, wanneer de inrichting niet zou dienen voor opneming van dakloozen doch het karakter zou dragen van een „tehuis voor ongehuwden." 25 JAAR KERKMEESTER. Heden herdacht de heer J. A. Franke dien dag waarop hij voor 25 jaar benoemd werd tot kerkmeester van de parochie van den H Willibrordus t&innen). De Zeereerw. heer pastoor wenschte dit feit feestelijk te herdenken. Te 8 uur begon hadenmorgen de kerkelijke plechtigheid. Het hoofdf altaar was 'fraai met palmen en bloemen versi'erct. Op het altaar "had Mgr. L. E. Janseh, de ten der stad, plaats genomen en in dje voorste stoelenrij de heer Franke en de heeren Eug. Hoelen, P. J. Bekkers en H. J. Damen, kerkmeesters der parochie. In dfe kerk waren "bovendien verschillende belangstellende parochianen tegenwoordig. Pastoor van Noort droeg, geassisteerd dool de drie kapelaans der kerk, een plechtige H. Mis van dankbaarheid ter eere van den H. Geest op en sprak na het Evangelie een kort woord, de verdiensten van dten jubilaris als kerkmeester memoreerend en wijzend op het vele, wat do heer Franke voor de parochie heeft gedaan, voornamelijk voor de parochiale school. Spr. deelde mee aan Z. D. H. den Bisschop te hebben gevraagd', aan Z. H. dien Paus te verzoeken de verdiensten van den 'feesteling op heden te erkennen. Monseigneur verklaarde zich daartoe aanstonds gaarne ""berei^ en het was spreker thans een vreugde te .kunne 11 meecreeiïn, oat Z". II. de Paus dpn Tieer Franke benoemd heeft tot ridder in c|e Silvesferorae. spr. noopte, aar dit ridjaerjcruis nog jaren de borst van den jubilaris mocht sieren. Des middags hield dg heer franke aan tte pasiOiie een druk bezochte receptie; i 1 : j | , — ' tl , "1 PAARD OPHOL. ' ^ - !p| ^ Hedenochtend sloeg op 't Nassauple.'n een paard voor een vrachtwagen op hol en rende de Nassaukade op. In de 2de Nassaustraat werd de koetsier van den bok geslingerd, zoodat hij ernstig aan het achterhoofd werd verwond. Door "den geneeskundigen dienst werd hij in bewusteloozen toestand naar het gasthuis vervoerd. Aangehouden zijn een 15-arige jongen, verdacht Van p ging tot oplichting van eenig geil t -n naüeele van een aan de Kerkstraat gevestigde firma; een opgeschoten jongen die in een bank van iecning een beleehbriefje aanbood waarop een-van diefstal afkomstigen jas was beleend; drie jonge mannen verdacht van diefstal van een partij papier uit een perceel aan de Warmoesstraat en 4 jongens, verdacht van diefstal van lompen uit eert spoorwagen, staande aan de AVittenburgergracht. --- Het weer in het buitenland. Ih geheel Europa is het weder thans zeer regen!' achtig. Uit nagenoeg alle weerstations werd hedenmorgen zware regenval gemeld. In Noord- en Midden-Frankrijk waait een zeer krachtige, stormachtige wind, ook loopen daar de barometers nog sterk terug. 1 In Duitschland is het weder bijzonder zacht; doch ook daar in verschillende streken voortdurend regen. Boven de Britsche Eilanden en het Kanaal hangen zware, sombere luchten, waaruit van t ijd tot tijd flinke regenbuien neervallen. --- Mededeelingen van het PropagandaComité voor „de Maasbode". Haarlem en omstreken. LEDEN VAN HET SUB COMITÉ TEB| VERSPREIDING VAN „DE MAASBODE'*. G. H. F. STOFFELS, deken en pastoor, kanunnik van het kathedraal kapittel, £ere-voorzitter. H. F. J. RIKMENSPOEL, plebaan en kanunnik van het kathedraal kapittel. T. J. A. BOSMAN, rector St Jan de Deo ©n kanunnik van het kathedraal kapittel. Mr. J. N. J. E. HEERKENS THIJSSEN, lid van den gemeenteraad' van Haarlem, voorzitter. Dr. TH. M. VLAMING, pastoor te Haarlem. P. A. F. ROYAKKERS, pasLoor te Haarlem. D. W. F. PICHOT, pastoor te Haarlem. S. G, M. J. J. R. MEEUS. pastoor te Schoten. M. W. DINGEMANS, penningmeester. J. H. VISSER, lid van den gemeenteraad te Haarlem 1 . Mr. F. M. HAGEMEYER, advocaat en procureur te Haarlem. O. J. J. NIEUWLAND, president van het armbestuur te Haarlem. J. ROODNAT, directeur der R. K. Schoolvereeniging te Haarlem. T. G. HOOY, wethouder van Schoten. H. J. VENINGS te Schoten. G. H. J. HUYBOOM te Schoten» P. VAN KESSEL, president bijzomderem raad St. Vincentiusvereeniging te Haarlem. A. TH. M. MEYER, te Heemstede. H. PIL LOOTS, te Haarlem. H. A. SCHLATMANN, te Haarlem. TH. J. M. MEIJER, te Heemstede. H. J. HOMULLE, directeur gemeentegasfabriek te Schoten. Mr. J. R. BOMANS, advocaat en procureur te Haarlem, Parklaan 12, secretaris. • • • Propaganda^kas tot verspreiding van „De liSaashode". Onder dankzegging ontvangen door het Propagand a-C omité voor „De Maasbod e". Vorig bedrag f 10.997.55 Van een paar warme vrienden der propaganda, om het bedrag vol te maken 2.45 Totaal f 11.000.— ALLT CORRESPOiND. .VTIE BETREFFENDE HET PROPAGAND A-COMITÊ GELIEVE MEN 71- RICHTEN TOT DEN' SECRETARIS, DEN HEER JOH. Wi. NEFKENS. ZUIDBLAAK 86b, BOTTERDAM. --- Het Breviarium Grimani. Onder de 'kunstwerken, die op het oogenblik door de firma van Langenhuysen in de St. Josephsgezellenvereeniging te Rotterdam zijn tentoongesteld, zul'en de bezoekers ongetwijfed liet Breviarium Grimani hebben opgemerkt, i n menigeen zal deze proeve van prachtige miniatuurkunst hebben bewonderd, zonder te weten wat het Breviarium Grimani eigenlijk is en mei het verfangen daarover iets meer te weten. Aan dezen wensch worde door de beschouwingen en mededeelingen, die gaan volgen, tegemoet gekomen. Het Breviarium Griimani is een van de talrijke devotie-boeken, voor voorname lieden bestemd, die naar de gewoonte, vóór de uitvinding der boekdrukkunst bestaande, door groote kunstenaars met miniaturen en rand- en letter-verlucAtingen werden versierd. Uit den tijd, waarin het Breviarium Grimani ontstond!, — het einde der 15e of het begin der 16e eeuw, — dateeren tal van andere beroemde handschriften. Als eenige van de schoonste willen wij hier jin het voorbijgaan noemen: het Gebedenboek van den Keurvorst Albrecht van Brandenburg met 123 verluchte bladen; de drie zoogenaamde „Gebedenboeken van Memling" uit de Hof- en Rijksbibliotheek te München; het „Livre d'Heures" van Philips den Goede van Bourgondië, in de Koninklijke Bibliotheek van Den Haag, meUberoemde ,,grisailles" °f „grijsjes" — eene manier, waarbij men bij de schildering slechts grijze tinten aanwendt—; de „Miraeles de Notre-Dame" van Jean Miélot, kanunnik te Rijssel en geheimschrijver van Hertog Philips den Goede; de „Chroniques du Hainaut" — nu te Brussel — met het onvolprezen scfloone titelbeeld: „Jean Wanquelin aan Philips den Goede de door hem vertaalde Kro~ nïjken aanbiedend"; het Leekenbrevier van Etienne Chevalier, waarvan zdich de meeste bladen nu in het Musée Condé te Chanülly bevinden; het superbe „Livre d' Heures" van Anne van Bretagne, gemalin van Karei VIII. En zoo zou men de opsomming van deze heerlijke kunststukken nog lang voort kunnen zetten, want er zijn er vele. Zij, die geen gelegenheid hebben in het buitenland de voortbrengselen der schoone miniatuur- en verluchtingskunst te zien, kunnen zich gemakkelijk vergenoegen meit do handschriften, die onze nationale musea en boekerijen bezitten: zoo o.a. ftet Aartsbisschoppelijk Museum te Utrecht, het Bisschoppelijk Museum te Haarlem, de Koninklijke Bibliotheek te 's-Gravenhage, de beroemde Librije aan de St. Walburgiskerk te Zutphen. Het Breviarium Grimani — om terug te keeren tot ons eigenlijk onderwerp — ®R, zooals de naam aanduidt, een brevier, een getijdenboek voor priesters. Het handschrift bestaat uit 831 bladen, i eder 28 c.M. lang en "22 c.M. breed; het is dus omvangrijker dan dat van Mathïas Corvin, dat slechts 597 bladen telt. Het perkament, dat voor de samenstelling werd gebruikt, is buitengemeen fijn en blank. Er is geen titelblad; het handschrift begint onmiddellijk met de symbolen van den Kalender en de verschillende bezigheden binnen- en buitenshuis gedurende de twaalf maanden van het jaar. Eerst komen 24 miniaturen, die betrekking nebben op het „Kalendarium"; daarna volgen de gebeden met 60 andere miniaturen van gelijke grootte als het formaat van het Breviarium, dii© de gewijde geschiedenis en de levens der voornaamste heiligen in beeld brengen en ten slotte nog 18 kleinere, die de levens van eenige bijzonderlijk vereerde heiligen illustreeren en geplaatst zijn telkens aan het hoofd van het eigen officie van dezen. Daarenboven is ieder blad versierd met een breeden neergaand en rand, prachtig van bonte kleurenweelde. Daarin zijn allerlei arabesken aangebracht, veel verguldsel en tal van siersels In zilveren of rijk-kleurig9 tonen. In het midden wemelt het van vruchten en bloemen, viervoetige dieren, vogels en visschen: heel de rijkdom van Gods wondere schepping ïs hier verbeeld. Elders nog zijn kleine gebouwen, liefelijke landschappen, Arcadische tuinen, vazen, kerkmeubelen, cameën, penningen, vrome tafereelen of tooneelen uit het dagelijksch leven aangebracht. De gebeden en de hoofdletters verdienen 'eveneens bijzondere aandacht, want zij zijn uitgevoerd met ontstellende vaardigheid] en nauwkeurigheid. Wie de kunstenaars van dit werk geweest zijn is niet met juistheid bekend. Intusschen is het aan geen twijfel onderhevig, of deze behoorden tot de Zuid-N edjerlands oh e school van dien tijd. AI het karakteristieke van deze schilders-richting is hier aan te wijzen: de eenigszins gemoedelijke toon van het geheel, de korte gedrongen figuren, de levens-ware gezichts-typen, de innige opvatting, de kunstvolle gevoeligheid voor het landschap, de echt dichterlijke schildering der architectonische achterplans en vredige interieurs, het teedere gevoel voor de luchtperspectieven, de rijk-afwisselende en stemmingsvolle lichtverdeeling. Gewoonlijk wordt een groot aantal der miniaturen toegeschreven aan 'lans Memling; gezagnebbende kunsthistorici echter hebben met de meeste beslistheid de medewerking van dezen grooien Vlaamschea meester ontkend. Eenigse onlogisch! Doch, daar verschijnt het g e 1 ij k e, het pacificeerend vrijheidsnet! „De waarborgen" zoo heet het verder, de waarborgen voor degelijkheid, zoowel van het openbaar als van het bijzonder onderwijs" (wat gemoedelijke gelijkstelling!) „zouden in sterke mate toenemen, wanneer benoeming, bevordering, salarieering en ontslag van het onderwijzend personeel, samenstelling van het leerplan, vaststelling van den leeftijd van toelating tot de school en bepaling van den duur en den leeftijd der kinderen van Staatswege geschiedden." .... „Voor tijdige voorziening in vacaturen, voor behoorlijke waarneming van door ontstentenis van den titularis tijdelijk onbezette onderwijzersplaatsen, waardoor veel schade, thans aan het onderwijs berokkend, zal worden voorkomen, zal dan kunnen worden gezorgd." Ons dunkt dat dit pacificatiesysteem des heeren Michiels tusschen het bijzonder en het openbaar onderwijs vrijwel neerkomt 00 gelijke vermoording van gemeentelijke en bijzondere scholen! Verbeeld u eens: verbod voor beiden: zelf onderwijzers te benoemen, zelf onderwijzers te verplaatsen of te bevorderen, zelf onderwijzers te ontslaan; verbod voor beiden: een leerplan saam te stellen d.w.z. zelf vakken, uren, boeken, schooltijden, vacanties, feestdagen te regelen; verbod voor beiden: zelf over het al of niet aannemen der kinderen, den leeftijd of den duur der schooljaren op de school te beslissen; verbod voor beiden: zelf in tijdelijke vacaturen te voorzien. Denk nu nog daarbij eraan hoeveel soorten van bijzondere scholen, hoeveel godsdienstige richtingen, hoeveel religieuze en niet religieuze scholen van leerkrachten en leerplannen te voorzien zijn en begrijp dan, als ge kunt, het orakel des heeren Inspecteurs, dat dit alles geschiedt met eerbiediging eener gewenschte vrijheid van de bijzondere schoot! Men moet maar weten, niet waar, welke „vrijheid" „gewenscht" is voor het bijzonder onderwijs en en passant, van wege de gelijkstelling, voor het gemeentelijk onderwijs. Dan, wij sloegen eene zinsnede over. Ze hoorde niet tehuis tusschen al die „vrijheden" waarop de Inspecteur zoo'n juisten kijk toont. Ze opent de reeks der voordeel en die deze pacificatie en deze alleen kan brengen, die, natuurlijk, daarom ook dezen moordaanslag op gemeente- en schoolbesturen volkomen wettigen. Lees dan: • „Een goede salarisregeling, die niet de behoeften zoo van gehuwde als van ongehuwde, in groote steden en op het land wonende onderwijzers, rekening hield, zou dan ook elke salarisactie kunnen overbodig maken". Eerste voordeel: Geëvenredigde salarieering en geen salarisactie onder de onderwijzers! Gelukkig verschiet! Wel waard door „Staatsbeheer" gekocht te worden! Zou de heer Michiels nu werkelijk naief genoeg zijn om zelf aan dit éérste voordeel te gelooven? Laat hij dan zijn voorstel van geëvenredigde salarisregeling maar eens in z ij n N. O. G. ter tafel brengen, 't Krijgt daar, zelfs bij lange, geen meerderheid ! En is dat voordeel ook niet te verkrijgen als de Staat niet beheert, doch de kosten draagt? 't Is maar een vraag. Een tweede voordeel is, dat de kinderen geplaatst zullen worden in de dichtstbij gelegen school, ook al is die in een andere gemeente! „Soms," verzekert de inspecteur, „moeten ze nu," om dat verschil, „wel eens groote afstanden afleggen." „Soms", dus: algemeen „S'aatsbeheer." We zijn nog niet aan het eind der onwaardeerbare winste! Een derde voordeel is „Overlading der leerlingen met leerstof zal kunnen worden voorkomen door een oordeelkundig leerplan." Alsof die overlading niet kan voorkomen worden als een School- of Gemeentebestuur met door hen aangestelde onderwijzers dat leerplan hebben op te maken! Een vierde voordeel is: „Wellicht (sic!) zal het Manheimer of een ander stelsel (sic!) kunnen worden toegepast." Een vijfde voordeel is (wij volgen 's heeren Michiels' Verslag op den voet zonder iets over te slaan) „de steenen vloeren en de oude banken zullen worden opgeruimd, behoorlijke verwarming en ventilatie kunnen worden aangebracht." Gelukkig, dat Minister Heemskerk dit motief van „direct Staatsbeheer" door het besluit van 25 Juni 1912 reeds deed vervallen. Anders was „Staatsbeheer" bepaald noodzakelijk geboden! Dóch we zijn nog niet aan het einde. Een zesde voordeel is: „bij de Gemeentebesturen, die zelf niet meer de financieele zorgen van het onderwijs hebben, zal belangstelling ontstaan voor het degelijk onderwijs waaraan de kinderen der inwoners behoefte hebben." Prachtig! Al onze dorpsraadsleden in eens vol belangstelling! Dorpsraadsleden, want de Inspecteur geeft dit bedekt complimentje toch wel niet aan Amsterdam of Den Haag! Maar als de Staat zelf al het boven gevorderde doet, wat blijft er dan r.og voor de van belangstelling blakende vroede dorpsen stadsvaderen over? Wij weten het niet. Zou de Inspecteur het wèl weten? We raken echter aan het einde der lange voordeelenreeks, waarvoor vermoording van gemeentelijke en bijzondere scholen met de geschetste eerbiediging eener gewenschte vrijheid van de bijzondere school naar 's heeren Michiels' oordeel ; (en naar dat zijner districtsschoolopzieners en van de overgroote meerderderheid der onderwijzers?) niet te duur een prijs is, omdat ze „slechts" door „direct Staatsbeheer" kunnen gekocht worden Nog slechts één voordeel heeft de Inspecteur te melden Doch het is ook van gewicht, 'tls een financieel! Wij citeeren letterlijk: „En last not least, het onderwijs zal aan het Rijk niet meer geld behoeven te kosten dan het thans kost, wanneer de financieele regeling tusschen de gemeente en het Rijk zoodanig wordt gewijzigd, dat, wat het Rijk meer en meer aan onderwijs moet uitgeven, op een andere wijze door de gemeenten wordt terugbetaald of door een afzonderlijke schoolbelasting wordt gedekt.'' Dat is eerst knap financieel gesproken! Ons kwam ter oore, dat dit financieel beleid in Augustus j.1. de laatste aarzeling van Minister Bertling deed verdwijnen. • Versterking van Rijksmiddelen en regeling van financieele verhouding tusschen Rijk en Gemeente zijn er mee van de baan! Jammer, dat het zesde voordeel toch weer zoo gauw wordt prijsgegeven en da» geen enkele belasting-betalende er iets van schijnt te verwachten. Onder het neerschrijven van het bovenstaande dachten we onwillekeurig, hoe is het mogelijk, dat deze Regeering, na het verschijnen van 'sheeren Michiels' rapport 1911-1912, nog, als met de nachtschuit, durft komen aandragen met een voorstel om een commissie te benoemen, die in opdracht zal hebben een pacificatie-voorstel op onderwijsgebied met voldoende waarborgen voor de gelijkstelling te gaan opsporen! Zou de stralenbundel van het nuchtere gezond verstand bii die hooge liberale Regeer ng ook al deti nimbus van des Inspecteurs gezag hebben doen wegvloeien? Zou die Regeéring in dat advies des Inspecteurs misschien iets ontdekt hebben van een opzet en een motiveering, die veel ge lijkenis vertoonen met die van zekere marktschreeuwers, die alleen geneesmiddelen voor den hoest hebben, doch die dan ook, en met stalen voorhoofd, hun dooden onder ne genezenen rekenen? Edoch, de heer Inspecteur Iaat nog zijn licht vallen op het doornig vraagstuk der opleiding. Hij wil voor eike opleidingsinrichting (die natuurlijk ook alle ónder „direct Staatsbeheer" komen) „de scholen aanwijzen, waarin de kweekelingen practisch zullen kunnen worden geoefend". Van dien maatregel voorspelt hij in zijn verslag: „Niet dan geschoolde, gevormde, ervaren onderwijzers zullen dan als leerkrachten behoeven aangesteld te worden". Is dat niet wat te eenvoudig om waar te zijn ? Bovendien sedert ongeveer vijftig jaren doet het „direct Staatsbeheer" aan vijf tot acht Rijkskweekscholen en dito leerscholen juist wat deze hooge ambtenaar, die erzelftwee onder zijn onmiddell ij k toezicht heeft, thans als panacee, als „j e middel" komt voorstellen. We laten hier „de eerbiediging eener gewenschte vrijheid voor de bijzondere school", eens buiten beschouwing even als de tastbare en grievende miskenning van zoo vele b ijzondere en gemeentel ij ke kweekscholen. We wagen slechts de beschroomde vraag, of 's heeren Inspecteurs gouden voorspelling in deze, al of niet door Z. H. E. G. getoetst is aan de lessen z ij n e r ervaring. Vermag hij deze vraag te bevestigen..., dan blijft hem nog te b e w ij z e n, dat enkel „direct Staatsbeheer" van het geheele Lageronderwijs noodzakelijk is, om dat schitterend resultaat te bereiken. Kan Z. H. E. G. dat niet, dan moet hij ook dit argument voor zijn pacificatie en gelijkstellingssysteem laten varen. De Inspecteur besluit zijn'„beredeneerd verslag uit eigen aanteekeningen of uit de verslagen zijner districtsschoolopzieners samen te stellen" met dezen behartenswaardigen wenk aan de Regeering: „doet dan" („als het geheele lager onderwijs van Staatswege werd behartigd en beheerd" met de door hem aanbevolen waarborgen) doet dan de Regeering een goede keus onder sollicitanten naar eene betrekking bij het schooltoezicht, dan is naar mijn oordeel ook onder alle opzichten een ideaal toestand van het lager onderwijs te verwachten". Deze laatste voorwaarde „goede keuze van schooltoezicht" zal in den mond van dezen model-pacificator-vrijheidsman wel beteekenen: keuze van mannen of vrouwen, die met volle overtuiging zijn systeem aanhangen. Gegadigden kunnen en zullen daarmee hun voordeel doen! Of zou Z.H.E.G. zich zelf onder die leden van het toezicht rekenen, die bij ongelukkige keuze benoemd werden? De stralenbundel der waarheid, die wij in deze artikelen op het Verslag van dezen hoogen ambtenaar wierpen heeft onze sinds lang gevestigde en nu weer pijnlijk gevoelde overtuiging, dat die keuze geen goede gewesst is. Wij ontdekten in dezen Inspecteur ook nu weer te veel partijdigheid, t e veel vooroordeel, t e veel gemis aan gezond verstand, t e veel blinde gehechtheid aan een onderwijsregeling, die de imperator Troelstra dezer dagen nog als reactionair, als retrograde van meer dan vijf-en-dertig jaren voor z ij n partijgenooten zelfs absoluut verwierp. Met 's heeren Michiels' wenk voor oogen, over het beslissend belang van „een goede keuze onder de sollicitanten naar een betrekking bij het schooltoezicht", sluiten wij deze artikelen met den rechtmatigen wensch: God en de Regeering moge ons Roomsche Zuiden en ons vaderland behoeden voor schoolautoriteiten van de gezindheid, de luchthartigheid, de mentaliteit, het logisch inzicht en het daaraan beantwoordend optreden, als waarvan dit verslag getuigenis geeft voor zijn samensteller, den Inspecteur der 1ste Inspectie, Mr. L. Baron Michiels van Kessenich Onze Regeering willen wij dien wensch, om niet te zeggen, dien rechtvaardigen eisch, bij vooikcynende vacatures, op het hart binden ! -o—o­ ---