RECHTSZAKEN. AMSTERDAMSCH GERECHTSHOF. De vergiftigingszaak t< Abbenbroek. (Zitting van 14 November.) Het Gerechtshof ziette lieden in 5e zitting de behandeling voort van de zaak tegen G. Spoon, landbouwer te Abbenbroek, beklaagd van moord op 4 |Mei 1912 gepleegd op W. II. Weslerveld, aldaar, door niorphine-vergifliging. De belangstelling was verbazend groot. De President laat bekl. voorkomen ter bevestiging van een en ander, dat hij verklaard of erkend heeft Zoo herhaalt bekl. dat het plan tot vergiftiging! besproken werd bij het bezoek aan den circus te Rotterdam, toen de vrouw van Westervcld in het gezelschap was. Hij blijft bij zijn verklaring dat hij, na de morphine gekocht te hebben, daarvan een handvol aan vrouw Westerveld gal „Den nacht voor den dood van Westervcld", zegt bekl. „werd ik door den jongen geroepen. Ik Zag hem slapende." President: „U wist van die morphine, U moet gedacht hebben, dat de vrouw er mede doende, was geweest En hoe lang was U aan het bed" Bekl.: „Ik was om; 1 uur gekomen en te 4 uujr heengegaan." President: „Dtus U ziat daar drie uur. U begreept, dat de morphine haar werking deed. De dokter was aan het ziekbed Hadt U één woord gesproken, hij had terstond een tegengif kunnen geven, misschien het leven kunnen redden. Maar inplaats daarvan hebt U daar alles rustig aangezien. Den volgenden morgen stondt U op; gingt naar Spijkenisse; giingt naar de kerk. Daarna weer naar de woning van .Westerveld terug. iWas hij 1 toen stervende?" I Beklaagde: „Ik kwam even na den dood." President: „U hebt hem toen de oogen en Üe kaken gesloten. De vrouw en kinderen, alle huisgenooten, waren aan het sterfbed. Hebt U toen niets in U voelen opkomen? Neen; geen oogenblik hebt U berouw getoond. Ook nu ter terechtzitting niet. Hier hebt ge U telkens van leugens bediend; leugens, die U, toen U door getuigen fin bewijzen daarvan overtuigd werdt, "weer getleidelijk hebt moeten intrekken." ' Beklaagde, schijnbaar ongeroerd, ke rt naar zijn bank terug. De advocaat-generaal, Mr. de Josselin de Jong, i komt alsnu tot het requisitoir. Ter inleiding daar! .van ging spr. de rechtsbehandeling na in haar Ivolgorde: Rotterdam, ' Hage, Hooge Raad, welk. ïaatst6 college de zaak naar dit Hof verwees op grond van het cassatiemiddel, door de verdediging aangevoerd. Behalve dit middel vond spr. nog een ander, n .1. dat uit het audiëntiblad niet blijk welke getuigen den eed, welke de gelofte hadden afgelegd : Na het dossier 'Ue hebben bestudeerd, Zag spr. in, dat tot het leveren van het wettige bewijs nieuwe feiten moesten worden opgespoord. Door de verdediging werd wel in de vorige zitting opgemerkt, dat door het voorbrengen van nieuwe getuigen en aanwijzingen, waarvan zij geen kennis diroeg, haar rechten werden benadeeld; maar daar staat tegenover, dat het O. M. verplicht is te zorgen, dat het volle licht op een zaak valle. Art. 8 Strafvordering wijst de ambtenaren van het O. ,M. op hun plicht, te onderzoeken naar gegevens. In het belang der zaak moet dit zelfstandig geschieden. ;Wel wordt bij het nieuwe Wetsontwerp voor Strafvordering gepoogd, het opsporingsïecht vani den Procureur-Generaal uit te schakelen; nochtans is het nut daarvan gebleken, en daarvan overtuigd, onderzocht spr. en dagvaardde alle getuigen. Na het Hof en, voor de leiding, den president hulde te hebben gebracht, kwam de AdvocaatGeneraal ter zake. Terwijl bij doodslag de handeling van den; dader betrekkelijk licht is na te gaan, valt het bij vergiftiging soms zeer moeilijk het bewijs te leveren. De Zaak is echter in de eerste instantié, door den rechter-oommissaris te Rotterdam niet voldoende geïnstrueerd, vandaar dat het moeilijk Iviel, de misdadige hand te ontdekken. Met het materiaal als nu ten Hove bijeengebracht, had de rechter-commissaris aldaar dadelijk succes kunnen hebben. Het is waar, met het vinden van de bus, waarin zich de morphine bevond, heeft mij, BSegt spr., het geluk gediend. Om nu tot het bewijs van beklaagdes schuld te komen, doen zich verschillende vragen voor. De mogelijkheid van zelfmoord wordt uitgesloten, door de verschillende aanwijzingen en getuigenverklaringen, dat Westerveld was een krachtig en levenslustig man, tot op den dag toen het vergif zijn werking deed. Achtereenvolgens ging spr. nu de aanwijzingen tegen beklaagde na: Hij was in de mogelijkheid, het vergif toe te dienen. Gebleken is, dat het Vergif niet na den dood in het lichaam is gekomen — prof. Magnus, heeft er op gewezien, dat het door het geheele lichaam aanwezig was. Beklaagde had morphine in Zijn bezit. — dit heeft hij ten slotte erkend; ook heeft hij erkend, de koffie te hebben ingeschonken; zijn dienstpersoneel is daaromtrent gehoord; de morphine loste Zich in zulk een minimum van tijd op, dat zij zelfs geen bezinksel achterliet Al dadelijk deed het gif Zijn werking: Westerveld ging op den grond liggen, twee uur lang; opstaande, moest hij zich aan stoelen en meubelen vasthouden. Hij had behoefte aan slaap, maar die slaap was geen rustige, 's Nachts maakte het harde snurken de vrouw wakker, toen liet Zij Dr. Hofman roepen en haar buurman, beklaagde. Onomstootelijk staat vast, dat Westerveld te voren geen vergif in huis had. Voorts wees het O. M. er op, dat vergif in het lijk is gevonden, vergif dat de doodsoorzaak was. Te betreuren, dat het materiaal in eerste instantie, hoewel onderzocht, niet bewaard is, voor nadere expertise. De klinische verschijnselen wijZen er op, dat alleen vergif de doodsoorzaak was en dat .Westerveld niet overleden is aan de gevolgqn van coma diabetieum. Hulde brengt spr. aan Dr. Hofman, die aan het ziekbed gekomen, wel zei: „Als ik jelui niet beter kende, Zou ik hier denken aan opium-Vergiftiging", maar toen hij de verschijnselen ook bij 'beklaagdes vrouw opmerkte, zich toch genoopt gevoelde van een en ander gewag te maken en daar in die plattelandsgemeenten tegenover die beide families, menschen van geld, toch den moed had de justitie in kennis van de Zaak te stellen. De vraag of het vergif door een ander kan Zija toegediend, meent spr. ontkennend te kunnen beantwoorden. Hij' gelooft niet, dat bekl. gehandeld heeft op verzoek van vrouw Westerveld, In geheime zitting, toe de zaak van het pakje (een handjevol) ter sprake kwam, ontkende die vrouw niet alleen, maar kwam spontaan een eau de oolognefleschje voor den dag met de woorden: „Dat had je me te voren stil afhandig gemaakt!" Bij beklaagde was hartstocht in het spel, het is gebleken uit de correspondentie; het is bebend uit zijn drukke bezoeken bij Westerveld en zijn bemoeien met alles. Al die aanwijzingen wijzen er op, dat de misdadige hand was in het huis van beklaagde en dat het r Zijn hand was. De bittere smaak, waarvan Westerveld na het gebruik van de koffie sprak en de directe verschijnselen daarna, getuigen tegen het vermoeden van gastrische aandoeningen. Spr. nam de opvattingen van prof. Pel niet aan; maakte veeleer die van prof. Talma en de andere gehoorde deskundigen tot de zijne, dat geen sprake kan zlijn van diabetes. Spr. acht zich overtuigd, dat bekl. den wil had om te dooden. Motieven daartoe heeft hij niet bekend; berouw heeft hij niet getoond. En' Zich nu tot bekl. wendende drukt hij hem op het hart, de waarheid te zeggen. „Ik heb veel misdadigers moeten helpen berechten, zegt spr. hen later als voorzitter van het genootschap tot Zedelijke verbetering van gevangenen vaak gesproken en dan van hen gehoord: „Had ik maar aan Uw roepstem gehoor gegeven; had ik maar de waarheid gesproken!" „Beklaagde, ik stel U er nog toe in de gelegenheid; Westerveld kunt ge niet in het leven terugroepen, maar beken en zeg dat dö beschuldiging tegen vrouw Westerveld valsch was. Was het bij U geen hartstocht, bedenk dan dat zij in het geheele dorp er op Zou worden aangezien voor iets wat Zij niet gedaan heeft!" Beklaagde: „Wat ik Zei was dc volle waarheid!"„Ik had gehoopt, vervolgde de advocaat-generaaj, dat Uw geweten had gesproken. Nu dat niet het geval is, weet ik geen verzachtende omstandigheid; ik zie slechts oen opstapeling van verzwarende omstandigheden. De betichting van vrouw iWesterveld is niet waar en óók. niet waar wat door U haar maar is ten laste gelegd!" Eindigende requireerde het O. M., vernietiging van het vonnis op formeele gronden en beklaagdes veroordeeling tot levenslange gevangenisstraf. De verdediger, mr. L. W. van Gigch. begon zijn pleidooi met het O. M. toe te geven dat da instructie niet met den noodigeti ..Schwung" iis ingevoerd. Ware dat zoo volledlig geweest als de verdediging had gewenscht v dan zou bekl. daarbij een heel ander verweer hebben gevoerd en niet eerst in vierde instantie de waarheid hebben gezegd. De houding toch van een bekl. hangt af van de wijze van ondervraging. Hoe meer bewijsmateriaal voorgehouden, des te meer zal hij geneigd zijn om waarheid te spreken. Had men hem voorgehouden: ,gij hebt morphine gekocht en in dein schuur geborgen", dan had hij kunnen zeggen: „Ik neem de schuld op mij en haal er geen ander bij aan." Dan had men het onderzoek ook kunnen leiden naar het aandeel van Wiesterveld's vrouw. Het O. M. wierp zich hier op als ridderlijk verdediger van haar reinheid. Daar staat de verdediging machteloos tegenover. Nü heeft bekl. door zijn dubbelzinnige houding en gemis aan waarheidsliefde zijn zaak' benadeeld en ook de verdediging. In de pauze bij de behandeling in vierde instantie heeft zij pas dingen- kunnen lezen, die in eerste instantie reeds bekend hadden moeten zijn een omstandigheid 1 welke bijdroeg om haar taak loodzwaar te maken. Gewis, deze beklaagde beeft in het dirama een infame rol gespeeld. Wat hij heeft gedaan, is geheel in strijd met zijn verleden en den onbesproken naam van zijn familie. Toen hij 's nachts aan het ziekbed kwam v wist hij wat er gebeurd was. Het O. M. wraakte in hem dat hij toen niet gesproken heeft. Dit is te begrijpen. Zeker wist hij. dat hij toen terstond, behalve zichzelf. Zijn eigen vrouw en die andere in hét verderf zou hebben gestort. Het zou op dat oogenblik een beschuldiging zijn gewest van de vrouw, met wie hij althans geknoeid had. Hij had zich in de zaak diep ingewerkt en meende, dat hij cr niet van terugkomen kon. Het zwijgen in dien nacht maakt hem niet tot erger misdadiger. Vraag: Is naar easch van rechten bewezen dat beklaagde meer gedaan heeft, dan hij heeft bekend? De dagvaarding is bindend. Indien het Hof tot de overtuiging mocht komen, .dat hij heeft bekend, en het mocht blijken, dat dit niet in de dagvaarding is ten laste gelegd, dan zou uw Hof toch. hoewel met bloedend hart, hem moeten veroordeelen. Vrtaag: Was de ingenomen dosis morphine een laetale ? Geen andere dingen mogen worden aangenomen dan naar de terminologie van de dagvaarding. En al staat nu vast dat bekl. in de gelegenheid was. morphine in do koffie toe te dienen; dat hij een millioen milligram daarvan tot zijn beschikking had en ook dat hij met Westerveld eenige oogenblikken alleen was, en daarna door geen ander letsel van de koffie wajs ondervonden. « het bewijs dat door beklaagde morphine in de koffie is gemengd, is niet geleverd. Redeneering & posteriori gaat in dezen niet aan. Onderzocht had moeten worden ot misschien een ander het had gedaan. Na het gebruik van de koffie verliet beiklaagde met zijn gast de woning. Zou bekl. er niet voor hebïjen gezorgd', zelf vooraf de kopjes weg te ruimen? Dat morphine geen neerslag achterlaat, is iets wat hij wel niet kon weten. De sporen van het vergaf, dat hij zou hebben toegediend, liet hij zoo maar over aan zijn dienstbode. Door piets is bewezen dat bekl. morphine aan de koffie in dat kopje had toegevoegd Ts bewezen, dat Westerveld 's ochtends voordat hij naar bekl. ging, zich lekker voelde? Is het niet mogelijk dat hij vóór dat bezoek al morphine in had gekregen, — als men rekening houdt met zekere .verhouding van bekl. met W.'s vrouw? Bewijzen kan ik niet, zegt pL, dat die vrouw, die niet met haar man mee kon gaan, wijl zij nog niet gereed en gekleed was, hem in de keuken iets te drinken heeft gegeven Da verklaringen Zijn gesplitst Wat van bekl. dienen kon, werd aangenomen en het overige niet bewezene tegen hem als wapen gevoerd Volgens hem had hij op 28 Maart haar een handvol tot poeder gemaakte klontjes gegeven. Was het nu niet mogelijk, dat Zij dien morgen, haar man daarvan ingegeven had? Is dat zoo, dan werkte het vergif reeds toen hij bij beklaagde op bezoek kwam. Volgens het O. M. was door niemand anders dan door bekl. de laetale dosis ingegeven. tWas dat zoo dan had men — immers voor de werking zijn 3 & 5 uur noodig — tusschen 5 en 6 bij .Westerveld het stervensooma moeten vinden. Dit was echter 's avonds 10 uur ingetreden en ziedaar iets wat dr. Klinkert, van Rotterdam, dermate opviel dat hij voorstelde prof. Pel te oonsulteeren. De verdediging zou — dus het O'. M. — hebben gesteund op het bestaan van het coma diabetieum» Zij onderstelde dit niet; zlij vond daaromtreiit in het d'ossier. Dr. Hofman, die Westerveld bezocht, heeft bij het doodsbericht gewaagd van diabetes. En zie men in het rapport van prof. Magnus de opmerking omtrent differentiaal diagnose. Gebleken is ook, dat vrouw Westerveld haar man te 5Va uur ei met brandewijn heeft toegediend. Ts 't niet mogelijk dat daarin morphine was gemengd? Gelet op den tijd van nawerking is er zelfs groote waarschijnlijkheid toe en dan klopt het ziektebeeld volkomen. Tusschen die uren namelijk te half acht, heeft W. met zijn zoon Wouter nog heel normaal gesproken over den stier. Toen kon dat ook nog best; wat niet had kunnen zijn indien de laetale dosis 's morgens was ingegeven. Ook het gesprek met zijn vrouw: „kom laten we naar bed gaan, misschien krijg ik den slaap, wijst er op dat de man toen nog oompos mentis wa^ufVïl men zich ctus niet op ëèn fcrnt van de verklaringen blind turen, dan is mtet de voorstelling van bekl. veel verklaard. De psychologie in deze zaak is gewis moeielijk. „We hadden afgesproken dat de man ons in den weg was, wijl we het met elkaar hadden aangelegd!" had bekl. verklaard. Het is een delicaat punt, Zegt pL, maar dat ,,we" in die verklaring trof mij en met de mogelijkheid van een intieme verhouding had men bij' de behandeling voor de Rotterdamscho rechtbank en later voor het Hof te 's Hage kunnen rekening houden. , | i Materiëele belangen waren er tot die verhouding niet. De eenige opvatting kan zijn, dat bij de passie, die er bestond, de man in den weg stond. En tot die openbaring kwam bekl. hier, toen hij zag, hoe roerloos de vrouw bleef bij zijn leed. Jawel, zij zeide: „Je liegt!" maar verantwoording, zooals van een eerbare vrouw te wachten, uitte zij niet — en men ondervroeg niet, men heeft niet op haar ingewerkt. En toch, welk een peroratie van het O. M. De advocaat-generaal noemde hartstocht het motief en maakte er een idylle van en sprak rvan het flaconnetje, dat de vrouw van VVester"veld op haar verjaardag kreeg. Men herinnere zich, dat Westerveld meende reden te hebben tot jaloezie; hij had — men denke aan het feest op Zuidland — bezwaar tegen de adoratie, die zijn vrouw liet blijken voor bekl. Het is het ongeluk, dat de een van den ander is gaan houden; vandaar, dat gezegde ,,we hadden afgesproken, dat de man ons in den weg was." Die verhouding had het O. M. niet moeten negeèren. Maar omtrent de gevolgen kan pleiter niet anders uitspreken dan een „non liquet". Ik weet niet, zegt hij, wie het vergif toegediend heeft. Als mensch zou pl. zeggen, dat bekl.'s bekentenis moet uitloopen op straf; maar naar eisch van rechter gaat dit niet aan. Teruggaande tot. het motief, zegt pl., dat bekl. het er niet om te doen kan zijn geweest om de weduwe te trouwen. Zij is arm; heeft, zoolang haar kinderen minderjarig zijn, slechts vruchtgebruik van den nalatenschap. Bekl. daarentegen heeft een jonge gefortuneerde vrouw en hij zelf heeft middelen en zijn-vader zit er welletjes; bij. Over een huwelijk behoefde hij dus niet gebrand te zijn op die weduwe. Er was eenvoudig een liaison. Zijn vrouw en haar familie merkten daarvan wel iets; er waren ook aanwijzingen daartoe; ja, zelfs Westerveld verbood zijn woning aan beklaagde. De vraag of W. is gestorven aan de gevolgen van het innemen eener laetale dosis morphine, werd nu in den breede door pl. besproken aan de hand van de rapporten der deskundigen en hun verklaringen voor den Hove. Pl. v/ces daarbij op hun overeenstemming op enkele punten, hun meeningsvers chili en op andere. In het bijzonder wraakte pl. de wijze, waarop prof. Talma zich met betrekking tot het rapport van prof. Van Norden te Frankfort, een autoriteit op het gebied van diabetes, had uitgelaten, wiens oordeel door niemand minder dan door prof. Pel werd ondersteund en dat ook teruggevonden wordt in het békende werk van wijlen prof. Stokvis. Pl. protesteerde er tegen dat prof. Talma het rapport van zijn beroemden buitenlandsehen collega „het cï'eeren niet "waard' had genoemd. In het voorbijgaan bracht pl. tot zekere hoogte hulde aan Dr. Hofman, doch wees er op dat hij voor het Hof te 's-Gravenhage had verklaard, niet op de hoogte te zijn van aceton-lucht, maar toen daar hier over gesproken werd, te kennen gaf, dat hij dit te ''s-Gravenhage ironisch had gezegd. Uit de beschouwingen der geleerden nam pleiter als vaststaande aan, dat bij Westerveld diabete? bestond. Het laten vernauwen van zijn ring wijst op vermagering; de klachten over pijn in de lendenen en spoedige vermoeienis eveneens, al wordt beweerd dat hij zoo'n ferme, steike man was. Teruggekeerd tot de dagvaarding zegt pl., dat geen feiten zijn geconstateerd, waaruit de voorbedachte raad blijkt, De formuleering is vaag. De voorbedachte raad zou, wat pl. uit de litteratuur aantoont, moe ten blijken uit de gemoedsstemming en haa ook moeten blijken bij de uitvoering. En nu op zijn beurt eindigende met een peroratie, erkende pleiter dat beldaagde het beeld is Van een groot misdadiger, maar men zou ook een beroep mogen doen o_p de waarheidsliefde van de anderen, in deze zaak gehoord. Zeer wel mogelijk zijn er twee schuldigen; zeer mogelijk ook is dat beklaagde het feit niet heeft bedreven. Voor pleiter was deze zaak een moeilijke, maar die moeilijkheid haalt niet bij hetgeen het Hof heeft te overwegen bij zoo gebrekkig bewijsmateriaal. De verantwoordelijkheid voor een veroordeeling is wel de zwaarste taak'. Men staat hier naar pleiter's overtuiging voor een nonliquet en een dubium, tengevolge waarvan /iet arrest van het Hof z. i. slechts zal' kunnen leiden tot een uitspraak ten gunste van beklaagde. Beklaagde gaf zoowel bij het requisitoir als bij heid pleidooi geen enkel' blijk van ontroering. Hij zat daar als praktiseerde hij over het verkoopen van een koe, > I , HOOGE RAAD. | j Zitting van 14 Nov. De Hooge Raad verwierp heden het cassatieberoep, ingesteld tegen het arrest van het Hof te 's Hage over de — door het Hof toestemmend beantwoorde — vraag of dt dagteekening onder een acte van verkoop van meubels met in Cruikloengeving derzelve ook tegenover den curator in het iaillissement van den verkooper-bruikleener geldt als de juiste, zoodat voor den curator niet geldt dat de datum van de registratie der acte als de juiste datum moet worden aangenomen. De Hooge Raad overwoog, dat uit de geschiedenis der Faitl.wet duidelijk blijkt, dat men door de bep. van art. 123 dier wet een einde heeft witteu maken aan de strijdvraag of de curator als derde is te beschouwen in den zin van art. 1917 R W. Daarom is in dat art. het geheel algemeen geldend. niet tot de verificatieprocedure beperkt beginsel neergelegd, hetwelk o.m. ten gevolge heeft, dat hij. .die met den gefailleerde vóór diens Iaillissement een wederkeerige overeenkomst afsluit in het geding tot nakoming daarvan tegenover den curator tot geen meerder bewijs is gehouden dan tegenover den schuldenaar moet worden geleverd. Hieruit volgt dat de curator die hier optrad als rechtsopvolger van den gefailleerde, tegenover de ten bewijze der gestelde verkoop overgelegde acte niet stond: als derde. De Hooge Raad vernietigde heden het vonnis der Rechtbank te Maastricht, bevestigend een vonnis van den Kantonrechter aldaar, waarbij dein werknemer, die beweerde wederrechtelijk te zijn ontslagen en daarom f 3200 schadevergoeding vorderde, te bewijzen was opgelegd, .dat zijn ontslag had plaats gehad „zonder zijn toestemmin g". Die beslissing acht© de H. R onjuist: art. 16390 B. W. regelt de rechtsgevolgen van eenzijdige verbreking van het arbeidscontract door een der partijen en wel in dier voege, dat de partij die de diens [betrekking zonder opzegging of zonder in achtneming der voor de opzegging gestelde termijnen doet eindigen, onrechtmatig handelt, tenzij die handeling wordt gerechtvaardigd door do toestemming van de wederpartij of door gelijktijdig gegeven schadevergoe ding of eindelijk door het bestaan van eenige dringende reden. Derhalve, nu de arbeidsovereenkomst zelve vaststaat, heeft de eisclier — werknemer — niets anders of meer te bewijzen, dan het ontslag uit zijne betrekking op den door hem gestelden datum, .onverminderd gedaagde's — werkgever's — bevoegdheid daartegenover om de door hem gestelde toestemming van esicher te bewijzen. De Kantonrechter en de Rechtbank hebben mitsdien voormeld art .16390 B. W.. geschorst en de Hooge Raad verwees de zaak terug naar diens Kantonrechter om met in achtneming van 's Raads arrest verder af te doen. OVERRIJDEN DOOIÏ EEN AUTO. Voor de Bossche Rechtbank had ziich te verantwoorden W. H. baron van H. van W., burgemeester te Vrijehoeve—Capelle, beklaagd van dat hij op 11 Januari 11. te Eindhoven op den openbaren weg heeft overreden' door Zijn automobiel C. P. van Nunen en K', van den Burgh, beiden fabrieksarbeiders aldaar, waardoor eerstgenoemde een levensgevaarlijk Zwaar lichamelijk letsel beikwam, en tengevolge daarvan vier weken in zijn beroepsbezigheden werd verhinderd, terwijl laatstgenoemde zoodanig werd gekneusd, dat hij meer dan acht maanden ziek is geweest en niet kon werken. Uit de akte van beschuldiging blijkt,.dat beklaagde onvoldoend bekend was met de gebreken van zijn auto, waarvan de handrem slecht werkte en op een voor den bestuurder moeilijk te bereiken plaats was aangebracht Daarbij kwam, dat beklaagde met een snelheid van meer dan tien kilometer per uur op een kruispunt Van wegen reed, en toen hij' het dreigend gevaar zag, niet de routine scheen te bezitten om de goed werkendé Voetrem te gebruiken en den Imotor te lontkoppelen. Verschillende getuigen werden gedagvaard, waaronder de inspecteur van politie J. van DpcsseLaer te Eindhoven en de deskundigen dr. Schröder, arts te Eindhoven, prof. dr. H. Lameris te Utrecht, de doctoren Casparie en Metlrop te 's Bosch, B. Stephan, ingenieur te Delft en die chauffeur [Wl Bakker t e 's Bosch. j > Mr. ,G. van Zinnieg Bergmann te 's Bosch H'adjle verdediging op zich genomen. Zoowel het Openbaar Ministerie als de verdediger vroegen vrijspraak omdat het niet bewezen is, dat het ongeluk geschiedde door opzet, önoplettendheied of onbedrevenheid van den beklaagde. RAAD VOOB DE SCHEEPVAART, In zijn Donderdag te Amsterdam gehouden zitting is door den Rapd een onderzoek ingesteld maar de klacht tegen G. Spanj er te Rotterdapi', gezagvoerder Vani het ss. „Yssel", readerij Naaml. Verrn. „Houtvaart" te Rotterdam. De klacht, ingediend door den ongemons terden matroos W. H. J. Benne, houdt in, dat de kapitein hem op 28 Oct jl. (het schip was toen van Rotterdam uitgevaren) in een woordenwisseling onder bedreiging van mishandeling hem bij 1 de keel had gegrepen. ' ï l De kapitein verklaarde' dat de stuurman had geklaagd dat de man slecht stuurde en voor andere werkzaamheden aan boord niet geschikt was. Get. had hem op een en ander opmerkzaam gemaakt, maar kreeg niet anders dan brutale antwoorden. Hij wilde hem een proef laten geven, bijv. door een Turkschen knoop te maken enz.; maar het ging niet. Benne, zei onverschillig: „Wat heb ik met je te maken?" Get kreeg den indruk dat de jongen trachtte zijn gezag aan boord te ondermijnen. In de woordenwisseling pakte hij hem b ijden schouder en zette hem van de brug. Onwaar dat hij hem bij de keel gegrepen heeft. De kapitein noemt dit een bepaalde leugen. Dereden waarom Benne niet gemonsterd werd, wilde de kapitein liefst niet openbaren. Benne, als aanklager gehoord, verklaart, dat de kapitein hem had uitgescholden voor lui, beroerd, akelig, „je hebt nog niets uitgevoerd, je bent niet eens bekwaam om als matroos te varen!" Toen hij een Turkschen knoop niet kon leggen, werd hem door den kapitein onder eenige vloeken ook het woord „baviaan" toegevoegd en werd hij bij de schouders gepakt en van de brug gejaagd Hij wilde achterwaarts van de brüg af; weer ging de kapitein schelden, pakte hem bij de keel en drong hem zoo van de brug af. „Ik ben baas op mijn sehipl" zei de kapitein, waarop get. antwoordde: ,,Enlk ben baas over mijn lichaam!" Getuige zegt nog, dat de mishandeling door twee van de bemanning is gezien, maar die zijn nu hier niet opgekomen. Van een kon hij' het adres niet vinden, de ander is aan boord. De kapitein ontkent, mishandeld te hebben; maar acht niet onmogelijk dat wat men onder krachttermen verstaat, gebezigd zijn; woorden welke aan boord wel meer voorkomen. De lichtmatroos J. Reitb heeft alleen de woordenwisseling gehoord over opgedragen werkzaamheden, waarover de kapitein ontevreden was en heeft verwenschingen en scheldwoorden gehoord. Maar ook, dat toen de kapitein Benne gelastte, van de brug te gaan, deze antwoordde: „Strakjes" en „je moet niet Zoo 'n drukte hebben' 1 althans woorden van gelijke strekking. De stoker C. van Leeuwen heeft ook alleen de woordenwisseling gehoord. De Raad Zal overtuigen, of nog getuigen zullen worden gedagvaard. Vervolgens werd door den Raad een onderzoek' ingesteïd( betreffende het breken van het juk van het roer op 3 Nov. jL van het Schoenerschip „Wilhelmina", kapitein en eigenaar B. Jonker, te Wildervank. De kapitein verklaart, dat bij het uitvaren van IJmuiden op 1 Nov. hei weer goed was. Den 2en was het stormweer; het schip werd zoover mogelijk uit de kust gehouden, uit vrees voor uitschieten 3 November was het weer iets beter en liet get. het schip vallen over stuurboord. Het had handstuurgerei. Maar toen brak het juk van het quadrant en braken beide kettingen. Het schip bleef echter bij, maar de helmstok was niet te gebruiken. Het schip dreef op goed geluk-, alleen met hulp van de zorglijn, waaraan echter het roer niet kon worden vastgezet. Twee bollen werden uitgezet als noodsein. Geen kans werd gezien om een noodroer te maliën. Bij nadering van de IJ. J ij J. 7 V/erd gevraagd het schip weer naar IJmuiden te brengen. De lijn werd overgehaald en tien vaan ketting aan het schip verbonden. Doch het raakte los en het gelukte niet, nieuwe verbinding te krijgen. De trawler bleef echter in de nabijheid. Het weer was stormachtig; maai' het schip baarde geen zorg,- zoodat het 's nachts bij den wind bleef liggen, 's Morgens waren zee en wind kalmer en kon het schip worden gesleept; kort voor IJmuiden, waar toen de loods reeds aan boord was, brak weer de ketting, doch het staaldraad hield. Óp 300 M. van de pier kwam de pifeepboot IJmuiden, maar brak het staaldraad van de „Wilhelmina". Toch werd zij, ook met behulp van den trawler, binnen de pieren en in de sluis gebracht Ter zake werden nog gehoord de stuurman J. Blaak en H. Visser, schipper van de IJ. M. 7. De Raad zal later uitspraak doen. --- GEDURENDE DE ZWANGERSCHAP GEDURENDE DE ZWANGERSCHAP lijden veel vrouwen aan verstopping! Volgens de ondervinding die men verkregen heeft^aan de Kon. Verloskundige Kliniek te München, werkt het van ouds beproefd gebleken Franz Josef-laxeerwater reeds bij betrekkelijk kleine hoeveelheden zeker, snel en pijnloos a{voerend, en kan het zelfs gedurende langen tijd achtereen met even goed resultaat en zonder eenig nadeelig gevolg gebruikt worden. In apotheken, drogisterijen en bij de handelaren in minerale wateren vrage men uitdrukkelijk Franz Josef-bitterwater. (Adv. 1 14 --- AVONDBLAD. DERDE BLAD. LETTEREN EN KUNST. EEN NIEUW STANDBEELD VOOR PAUS PIUS X. (Van onzen bij zonderen oorrespondent.) Rome, 12 November 1913. i Heden had; ik het genoegen, een bezoek te brengen aan het atelier van den in Rome's kerkelijke kringen vooral bekenden beeldhouwer Cecare Aurelj en wel naar aanleiding van 't feit, dat de grijze maestro de laatste hand gelegd had! aan aan nieuw standbeeld( voor Paus Pius X. Zeer vriendelijk werd! ik door djen kunstenaar ontvangen en moeht ik het beeld bewonderen. dat in al zijin eenvoud! mij bijzonr Ider toesprak. Ook al zon men in zijn oordeel eenige reserve moeten maken, toch mag ik' gerust zeggen, dat in het algemeen genomen, de afbeelding van den paus, zooals de meester zich den heiligen Vader gedacht heeft, wel geslaagd! is. Het monument is bedoeld als een standbeeld, flat de bevolking van Calabrie zal oprichten tot uiting van zijne gevoelens van dankbaarheid, omdat de H. Vader hun een nieuw seminaria heeft geschonken te Gastanzaro, en het zal geplaatst worden op het voorplein (van dat statige gëbouw. Zooals mij ook uit andere voortbrengselen van de kunst van Aurelj bleek, is deze in tegenstelling met wel "de meeste zijner landge noo ten Vol eenvoud en soberheid, sprekend met ar Je Ttarmte van een meer noordsch, dan meridionaal gemoed!. Het verwonderde mij niet, dat d,e meester mij vertelde, diat zijn meesier op 'cfe RomeinBohe academie van germaansche origine was. Daarom schijnt er juist eenige 'tegenspraak tussohen de kalmte, welke het beeld van den stedehouder van Christus bezielt, en den vurigen glans, welke wij weten, dat ook dezen uit de oogen straalt, vooral dan, wanneer zijn Kiel bewogen wordt door de groote vragen van 'den tij dl. Een dier gewichtige vragen, een, der brandende punten, die bijzond(er Italië aangaan, wordt hier in het beeld van den Opperpriester verpersoonlijkt, namelijk de inrichting en hervorming der Seminaries. In diep gepeins staat Hij, vol zorg over de oprichting dier priesterlijke leerscholen, over 't bereiden van den ruimen akker waar het zaad moet gestrooid van c'erieale wetenschap en deugd 1 . Voorgesteld wordt Hij houdend' in zijn ('éne hand Iden zendbrief ,,de Seminariis', d|e andere hand zegenend opheffend, om de volheid( van goddelijke kracht en vruchtbaarheid over die kweekplaatsen der geestelijkheid af te biddjen. Het gelaat is somber, diep in gedachten, alsof in het hoofd van den Opperpriester de zorgen zich hebben opeengehoopt over dit zoo gewichtig deel van zijn wereldomvattende taak. Maar door de zorgvolle lijnen van het zachte wezen komt de flauwe, licht aangeduide glim van hoop en vertrouwen de donkerte der trekken wat verlichten. Zonder eenige pretentie, maar diep gevoeld', heeft de artiest hier de figuur van den „Hervormer In Christus", welke hoedanigheid hier fcoo juist uit alles spreekt, uit het marmer gehouwen. , Alleen, wanneer men het kolossale beeld in het atelier van den meester ziet, komt alles, vooral de houding, het geheele silhouette van jden Paus wel wat veei 'gedruMt, al te massief voor. Voor een groot gedeelte ligt dit natuurlijk laan de plaats, waar het zich bevindt, daar het gedacht is voor een 4 meter hoog voeti stuk, waarop het Galabrische volk zijn welÜoener wil bewonderen en huldigen. Te meer moet ik dit aannemen, daar al Ide werken welke ik in het atelier van dien beeldhouwer zag, bij den eenvoud!, djie hun laller hoofdkenmerk is, toch eene proportie en levendigheid van zielsuiting toonen, een kunst welker hem met volle recht en reden tot officiëelen kunstenaar van het Vaticaan heeft gepromoveerd. Het beeld van den H. Thomas uit de Vaticaansche bibliotheek is wef Tiet meesterwerk van zijne kunst. Zóó kunnen we ons in onze stoutste verbeelding voorstellen het onmeetbare geinie, dat met zijn geest boven al het wereldsche denken hoog uitreikt. Wat een kop! De hersens als koperen staven in harden wrong gebogen, krachtig uitkomend boven de oogen, die klaar voor zich uitstaren en diep, fleer 'diep wegdenken veir vooruit. Zóó stelt men zich den grootsten der' denkers voor, zóó en niet anders. Och, al ware Ide zon niet óp zijn borst als het teeken van Iden man des lichts, toch zouden wij uit djie oogen het groote licht zien uitstralen van zijn wijd ziende wetenschap. Nog bevat de werkplaats een groep, waarin 1de oude blinde Galileo d|&n jongen Milton, clie naar Italië gekomen was, om daar de bezieling te vinden voor zijn heldendicht, dje verklaring geeft van zijn planetarisch systeem. öeze groep is net, die den beeldhouwer mis.séhien 't meeste de eer van wege Zijne compatriotisohe kunstrechters heeft bezorgd. Ofschoon 'teen meesterstuk mag genoemd worden van. plastiek, een groep feven, diep doordacht, een reine uitvoering parend aan het fijnste materiaal, zoo , is het mij toph te veel romantiek gedacht, 1 Om een groot idee te kunnen vertegenwoordigen!. Om op het beeld van den heiligen Vader terug te komen, zoo mag Galabrie zich in ieder geval verheugen, een zeer waardigen uitvoerder te hebben gevonden voor hunne dankbaarheid. Want ook In dit land, waar het feu sacré, overgeleverd van ouder op ouder, van eeuw op eeuw, den beitel bezielen moest, hier waar het marmer steeds het voertuig was van zoo hooge idealen, hier is nog niet alles reiine hooge kunst, wat dien naam voeren wil. Eerstens wil ons het al, te levendige, het al te dartele van den Italiaanschem geest niet zoo goed smaken, maar vervolgens wordt er b.v. in de der beeldhouwkunst zoo na verwante goudsmeekunst een werk geleverd, zoo hemeltergend slecht, zoo ver beneden alle peil van eenig kunstbesef, dat het onbegrijpelijk is, dat men het in het publiek diurft uitstellen, midden tusschen den vloed) van oude en nieuwe kunst, welke Rome doorgaat. Hier, in Gesar© Aurilj vindt men de zeldzame harmonie van eenvoud en hooge kunst, van diep gevoel en groote vaardigheid, van stof en ziel, van geest en materie, welke de eerste regel is van alle ware kunst. Breed en grootsch opgezet, geheel den ernst en de zorg dragend! van d In de kunsthandel Rernheim t e Parijs is op het oogenblik eene tentoonstelling te zien van alweer een nieuwe kunst-richting: „de Synchromisten". De namen zijn gewoonlijk mooier dani /de kunstwerken zelf. Er schijnen er voorloopig nog maar twee te zijn: Macdonald-Wright en Morgan Russel, maar, als 't wat opgang maakt, zullen er weldra heele regimenten discipelen opstaan, om de nieuwe kunst bij te vallen. De beide genoemde heeren hebben op de programma's laten drukken, dat zij op bepaalde uren persoonlijk op de tentoonstelling aanwezig Zijn en bereid de meest uitvoerige ophelderingen te geven aan de onnoozelen die niets van al die ,nieuwe schoonheid snappen. „Wij verwerpen zoowel het kubisme als het impressionisme, verklaren zij, maar staan in het juiste midden van heide". Dus de „aurea mediocritas": d.w.z, de mediocriteit aTs beginsel. „De vorm, zeide Macdonald-Wright, doet zich aan mijn geest voor als kleur", en Morgan-Russel geeft de stellige verzekering, dat men in een schilderij vóór den vorm de kleur bepalen moe?. Gelijkt dit niet op de „audition coloriée" de blauwe impressies der Romantieken? De „Synchromisten" zien den vorm als kleur d.w z. zij schuiven de toevallige kleuren van een voorwerp, een landschap enz. op zij en geven zelf de kleur, die in hun oog het meest innig het karakter van den vorm weergeeft. Wat een verwarring in het land der kunst! MES/WE UITGAVEN. j J Solita. het meisje uit den vreemde, üoor Henny Koch. — J. A. Sleeswijk'. Bussum. De goed -.verzorgde bewerking naar de derde Duitsche uitgave van de gevierde kinderschrijfster Henny Koch. door C. Noyon gebracht, zal bij de Hotlandsohe jeugd wel een gretig onthaal vinden. De lotgevallen van de kleine Solita of Rose -Marie met haar gouden kinderhartje, zijn dan ook zoo lief en zoo leerzaam beschreven, dat wij het boek gaarne aanbevelen. vooral voor meisjes van twaalf jaar en ouder, ook al komt er een overigens korte beischrijving in van de: Protestantsche kerkplechtigheid. Het boek in met een tweetal aardige plaatjes geillustreerd. » • • Bedevoeringen, Preeken en toespraken van Mgr. E. t "W. von Ketteler. vertaald door J. L. M. Waterreus pr. — Eerste deel. sociale vraagstukken — Leiden. Futura. De redevoeringen en verhandelingen, welke dit eerste deel in een uitnemende IN'e>de Hands che vertolking aanbiedt, hebben ons getroffen door hun soberheid en klaarheid, hun eenvoud en kracht. Alleen Gods Kerk op aarde kan uitkomst brengen in den maatsehappelijken nood Onze samenleving bloedt meer uit zedelijke wonden dan uit oorzaak van stoffelijk gebrek. Ziedaar de leidende gedachte, die deze verhandelingen bezielt. Dat is de groote waarheid, die deze Bisschop met zijn roerende liefde voor de misdeelden en de arbeiders bij elke gelegenheid zijn gehoor inprent. Telkens overrompelt den lezer de treffende eenvoud en de overtuigende kracht van dezen door-en* door Germaansohen geest. Hetzij hij aan de lijkbaar staat Van arme slachtoffers der revolutie, hetzij' hij een gedegen verhandeling opstelt over de menschelijke vrijheid of over het gezag der Kerk. hij weet een klaar inzicht en een verheffende ontroering te brengen. Hij is de man van breede visie en van. door liefde tot de kerk geleide, onstuimige voortvarendheid. Hij geiooft gaarne in grootsche ideeën, hij bemint zijn tijd. om de hevigheid, waarmee voor de groote idealen wordt gestreden. Hij ziet -in de wereld aan de eene zijde "eene geweldige worsteling en drang en streven naar de hoogste idealen, die de .menschelijke ziel bereiken kan en aan de andere zijde ide opkomst van zulke verlagende hartstochten, als in het mensehdom nog nooit zijn voorgekomen." INu is het nog „Midden onder u staat Hij, Dian gij niet kent". Of Christus, als onze eenige redding. wijst ieder zijner verhandelingen. Allen, ook den ontwikkelden arbeiders, zij dit deel met warmte aanbevolen. • • • Nonnie Dors vliet, door Miep S melders. S /holtens en Giltoy. Amsterdam. De geschiedenis van de aardige Indische „Monnie" Toos. die in den Haag bij een paar oude dames wordt opgevoed tot zij ten slotte als juffrouw Dorsvliet met een dokter trouwt, wordt in dit boek heel onderhoudend en dikwijls heel geestig beschreven. Voor oudere meisjes, bijv. van een jaar of zestien af. kan het zonder voorbehoud worden aanbevolen. Ze zullen er wel pleizier van hebben. Daan Hoeksema teekende enkele plaatjes voor het boek; wij zagen wei betere van hem. • » • Bij J. B. 'Wolters te Groningen verscheen no. 12 van de Bibliotheek van Nederlandsehe Letterkunde. Bloemlezing uit de „Vrijheids"Litteratuur- van pl.m. (1810—1813) van de hand van J. Koopimans. Na een '/n leidend woord, waarin de schrijver den toestand in die jaren schetst, volgt een aardig bundeltje gedichten van dichters uit dien tijd. Bij dezelfde uitgeefster zag de delrde herziene druk van een „Engelsdh Leesboek voor Handelsscholen" het licht, door J. J. Leliveld te Amsterdam * • • De 4e afdeeling van het prachtige uitmunlend gedocumenteerde werk van dr. M. Schoengen „Geschiedenis van het onderwijs in Nederland" eindigt hoofdstuk II: „Het Christelijk onderwijs tot aan Ivarel den Groote" en begint het derde hoofdstuk: Karei de Groote en Alcuin. Een kunstvoorwerpen en een afbeelding van een ruiterstandbeeld van Karei den Grooten "(IXe eeuw?), vroeger in de Kathedraal te Me!z. thans in het Carnavalet-Museum 1e Parijs sieren deze aflevering op. ! Wij staan nu eenmaal in het teeken der gedenkboeken. De Nederlandsehe Kiosken Maatschappij heeft- uitgegeven: „Rotterdam .in honderd jaren 1813—1913, gedenkboek voor den jare 1913. Dit gedenkboek geeft een historisch overzicht van de geschiedenis van Rotterdam vanaf 1813, en bevat portretten Van alle vroegere burgemeesters, die vanaf 1813 het bewind heblben gevoerd. Verder zijn opgenomen verschillende oude stadsgezichten, di© even zoovele herinneringen aan vroeger dage» zijn en die een goeden kijk geven op Rotterdam ia vroeger tijden en op de groote veranderingen, die Rotterdam in den laatsten tijfl onderging. Het gedenkboek begint met: Het verheugd Rotterdam op 9 December 1913 en geeft verder: een terugblik; 1813; Rotterdam voor 100 jaar; het eerste stoomschip in Rotterdam en In Nederland; de Nederlandsehe Handelmaatschappij; het jaar 1852, toen het stadsbestuur in den vorm van burgemeester en vroedschap werd afgeschaft en Rotterdam haar eerste hoofd kreeg, den burgemeester Hofman; de cholera rampjaren 1832— 1848—1849; de spoorwegaanleg te Rotterdam; Rott. Tramwegmij.; da Waterweg en de uitbreiding der havenstad; de Linker Maasoever; directeur De Jongh; de schulden der gemeente; de bevolking van Rotterdam en de sterftecijfers; het openbaar leven; de toekomst en ten slotte Rotterdamsche ondernemingen. •, De firma E. de Bont & Zoon, drukkers en uitgevers te Rotterdam, hebben ook al een jubileum-uitgave het licht doen zien. Ditmaal gaat het over Nederlandsehe Handel en Industrie in 1913. Een opstel van prof. dr. H. Brugmans opent het boek „De Nederlandsehe handel en industrie in het licht der historie". Daarna volgen de voornaamste inrichtingen o_p het gebied van handel en nijverheid, gerangschikt naar de provincies. Het boek is fraai uigevoeard. *vTlecn de oranje-kleurige rand om alle pagina's is minder artistiek. Een nieuw tijdschrift voor bouwkundigen is bij de uitgevers Oosterb'aan en Le Cointre 'verscnenen. Als naam is gekozen „Het zoeklicht", Douwkundig studieblad onder redactie Van G. Duursma, Ö. J. Kerkhof, E. J. Rothuizen, R. Swierstra, C. Wafelbakker, F. Wind e.a. ' , UIT TIJDSCHBIFTEN. „Ons Tooneel", tijdschrift voor het R. Kath. Volkstooneel in Nederland en België, geeft een opstel van W. G. van Oudonhove over „Het voordragen van verzen, eenige tooine el vers lagen een© kroniek, een boekbespreking en het vervolg van een draaaa „Salve Mater" door den redacteur Jan van der Horst. --- FEUILLETON. De Menschenjager. \y./ — Zeker, maar ik hield hem goed in het oog en stond gereed als een tijger op mijn buit loe te' springen, bij de minste beweging, welke hij gemaakt zou hebben in de richting, van den «labijzijnde'n haard. Met gloeiende oogen bewaakte ik hem. Op Zijn voorhoofd verzamelden zich groote zweetdroppels; .hij verbleekte; de oogen schitterden op eene eigenaardige wijze, overigens verried geen geluid, geen beweging 'eenfge aandoening van welke aard ook. Overigens scheen hi j van de' waarheid mijner bewering overtuigd en tegelijk daarbij zoo treurig te zijn, dat ik mij een oogenblik aangespoo l gevo-ide, om de brieven zelf te verbranden en mij met mijn tegenwoordigen toestand te vergenoegen. In ijfeder geval is hij mijn broeder. — De 1 gadachte is edel, sprak de menschenjager, maar ik ben verheugd, dat gij er niet aan toegegeven hebt. Ik bid u, ga voort, ik kan u niet Zeggen, noezeer ae zaaK mij Interesseert. — Nadat 'Lang da Te ae ürieven genezen had, : zeïde hij, 'dat ik," ingeval zijn vader die werkelijk geschreven had, waaraan hij geen reden had om te twijfelen, inderdaad de wettige zoon van graaf St. Lawrehce ben. Overigens zon hij mij dankbaar zijn, indien ik nog veertien dagen Wilde wachten, alvorens ik verdere stappen deed. De' kamerdienaar Gamhorn was wel is waar dood, maar de weduwe Owen bleef in ieder geval een getuige van gewicht. — Zeide hij dat inderdaad? — Ja en hij bemerkte verder, dat hij zich haar herinnerde. Zijn vader had hem eenmaal bij een hezoek aan de oude vrouw medegenomen en naar dij Oie gelegenheid geld gegeven. Hij wist waar zij woonde en noemde haar een brave fatsoenlijke vrouw. Hierna verzocht hij mij hem te verontschuldigen, indien hij wellicht niet hoffelijk genoeg geweest was, want de onverwachte mededeeling had hem in verwarring en verbazing gebracht. Waren mijne beweringen juist, dan verloor hij alles en won, wat niet gering te schatten was, eene moeder. In ieder geval zou hij deh graaf, wiens terugkeer hij binnen eenige dagen verwachtte, het medegedeelde overbrengen, en wanneer deze het bevestigde, vrijwillig te mijnen behoeve van zijne positie afstand doen. — De : huichelaar! mompelde Redding, hij gedroeg zich als een edelman. Wat deedt gij toen? — Wat kon ik doen? Ik beloofde te wachten ei wachtte. Langdale heeft mijn adres, en Ik zie dagelijks bericht tegemoet. — 't Is te hopen dat alles goed afloopt, alvorens ik u eenigen raad geef, moet 'gij mij toestaan er een nacht op te slapen. Ik beklaag u overigens van harte. — Ja, de 1 toestand is ellendig, ik heb schulden, van alle kanten dringt men op betaling aan en — Nu, daar ls gemakkelijk in te voorzien, riep Redding, ik heb beneden duizend pond in banknoten, die te uwer beschikking zijn. Ik heb thans geen behoefte aan dit geld en ben tevredeh, wanneer gij er mij den gewonen interest van betaalt. Om eene weigering te voorkomen, begaf Redding, zich onmiddellijk naar zijne kamer en haalde het geld; met zichtbaren tegenzin ham dd jonge advocaat het aan. En nu, goeden nacht! zeide de menschenjager, PauTs hand drukkend, slaap wel, wie weet of de Voorzienigheid niet onzichtbaar voor u arbeidt. Hopen wij het beste. Gij hebt een edel hartj en God geve, dat ik u spoedig aS graaf Langdale mag begroeten, Paul glimlachte', reikte hem de hand en opende de deur. , r Toen Redding in zijne kamer kwam, nam "hij hoed en stok en snelde naar buiten. Ik moet nog uitgaan, mompelde hij, anders zou de aandoening mij geheel overweldigen. Het geval wordt duidelijk, maar te snel mag ik niet handelen. Vergis ik mij niet, dfm zal graaf Langdale geen aangenaam Kerstfeest beleven. De verschijning van politie-agenten met een bevel van gevangenneming zal zijn Kerstvreugde geheel en al bederven. De oude mail wreef zich vergenoegd de handen, terwijl hij langzaam de ledige straat doorwandelde. Het sneeuwde niet meer, maar de sneeuw lag hoog op den grond. De menschenjager had inderdaad een spoor gevonden en meende zijne prooi reeds ïn de handen te hebben. O, spra,k hij, zonder op de voorbijgangers te letten, aan zulke jacht is niets ter wereld gelijk. En de arme Bos loopt een matroos na! Bij deze gedachte lachte hij luidop en schopte de sneeuw weg als een spelend kind. Nauwelijks had Cyrus Redding de kamér verlaten, of dokter Cooper werd aangediend. H^t was een universitejtsvriend van Paul; hij sprak zijn hartelijk leedwezen uit over de ongesteldheid van mevrouw Fanlhorpe. — Ga binnen en bezoek haar, zeide Paul, zij heelt een hevige Zenuwaandoening bekomen en lijdt aan delirium. Ik kan u de zaak thans niet verklaren, maar gij behoeft aan hetgeen zij zegt, geen gewicht te hechten. — Goed, antwoordde de heer Cooper en begaf zich ïn de ziekenkamer. Eenigen tijd daarna kwam hij met zeer ernstig gelaat daaruit terug. — Ik weet niet wat 'ik van de zaak denken' moet, sprak hij, die vrouw moet krankzinnig zijn, want zij beschuldigt u van zware misdaden en brengt uw naam met de weduwe Owen in verband. — Ja, dat is zeer zonderling, sprak Paul, doe voor haar wat gij kunt, beste Cooper, want zij is mij zeer dierbaar. De geneesheer bemerkte op de tafel een soort poeder en wreef het instinctmatig tusschen de vingers. j - J — Arsenicum, zëïde hij kortaf. — Ja, wij hebben zeer veel ratten. - Nu, goeden nacht, Paul, laat onmiddellijk het geneesmiddel gereedmaken, en gij moet voor eene goede ziekenverpleegster en zorgvuldige oppassing zorgen. — Ik zal hedennacht zelf bij de zieke waken en uwe voorschriften stipt opvolgen, antwoordde Paul en deed den genees'heer uitgeleide. Nadat hij de huisdeur dehter den arts gesloten had, verscheen een uitdrukking van verlichting op zijn gelaat. Hij keerde in de woonkamer terug, nam het voor de ratten bestemde poeder en begaf zich daarmede In de ziekenkamer. Zijn gelaat was nu weder ernstig en somher geworden. VI. i Graaf Langdale had een opgeruimd karakter, doch (het gelukte hem niet op den Kerstavond de moedeloosheid te b.eheerselhen, die hem sedert eenige dagen drukte. Hij had eene uitnoodiging ontvangen om bij gravin Corr'ingion het middag maal te gebruiken, maar hij zou alles gegeven hebben, om voor het oogenblik althans eene ontmoeting met lady Laura te ontwijken. Na het in het voorgaande hoofdstuk beschreven gesprek tusschen Paul Fanthorpe en Cyrus Redding zal de lezer gemakkelijk de reden dezer moédeloosheid begrijpen. Van dag tot dag versterkte zich bij hem de overtuiging, dat hij niet de rechtmatige bezitter zijner ti t els en Hjkdommen was, en den verlammender! indruk daarvan kon hij niet ontgaan. Vast besloten bij zijn vader een ernstig onderzoek In te stellen, wilde hij dit tot na het Kerstfeest verschuiven, omdat de graaf gewoon was aan alle leden der familie op dezen dag een prachtig feest te geven. Zelfs vele verarmde leden van het rijke huis St. Lawrenee kwamen op dezen avond naar de stad, om het vorstelijk banket bij te wonen, dat de geheele familie als door een band vereenigde. De graaf was zeer goed en vriendelijk jegens al zijne bloedverwanten. Zijn invloed bij de toenmalige regeerïng was zeer groot, en kon hij een of ander lid zijner familie in een vacante plaats steken, dan wendde hij af zfijn invloed aan, ook al had men weinig of geen omgang met hem. De familievergauering op het Kerstfeest was dus steeds eene gebeurtenis van gewicht. Lady Pangbourne wist dit en had met toestemming harer moeder het diner op het middaguur gesteld, opdat Ilerbert Langdale, die des avonds het feest zijns vaders moest bijwonen, ten minste een paar uren bij haar zou kunnen zijn. Bij haren terugkeer uit de godsdienstoefening vonden de gravin en hare dochter graaf Herbert reeds in haar salon. De gravin giing naar hare vertrekken, om haar pels al te leggen, en dei jongelieden bleven alleen Laura ontdekte onmiddellijk de verandering, welke bij den graaf had plaats gegrepen. In verscheidene, dagen laad zij hem niet gezien, maar de wijziging in zijne gemoedsstemming was zoo opvallend, dat zij niet onopgemerkt blijven kon. — Wat deert u, Herbert, vroeg zij, waarom zijt gij zoo terneder geslagen? Hij antwoordde niet. — Daar, zie eens wat ik voor u heb, ging z'ij voort, een tak met prachtige hulstbessen; gij hebt mij bevolen geen Kerstgeschenk voor u te koopen, en in naaldwerk ben Ik zeer onbedreven. Gisterenmorgen reed Ik uit, en in den sneeuw verloor de koetsier den weg. 'De hemel weet waar wij terechtkwamen; wij bevonden ons plotseling nabij Fulham, en de koetsier wilde aan een alleenstaand huis naar den w^ vragen; hij klopte echter te vergeefs; de lieden waren vermoedelijk naar de kerk. Het huis heet Holly Cottage, en in den tuin stond een prachtige hulst. De roode bessen waren zoo prachtig, dat Ik den koetsier beval mij een tak af te breken, en gij zult hom nu hebben, maar gij moogt aan niemand zeggen, van wie gij hem gekregen hebt. Belooft gij dit? — Ja, lieve Laura. Wat züt gij kort aangebonden? Zijt gij niet eens nieuwsgierig er naar, waarom ik dit verlang? Lord Septerry verzocht mij gisteren on» deze bessen, en mama, die hem gaarne genoegen doet, wilde dat ik ze hem zenden zou. Zij ware» echter voor u bestemd, en om ze te redden, gaf ik voor, dat zij uit het venster gewaaid waren. Zouden nu mama en lord Septerry ontdekken, dat ik nen misleid had, ik zou mij moeten schamen. Doch zeg mij nu, waarom gij treurig zijt. "^everseeis ticnroeiue graai Lansaaffe ziin jiefaat een blijmoedige uitdrukking te geven Na korte overweging gaf hij een kus op de bessen en wendde zich tot zijne verloofde. — Ik heb treurige berichten voor u, Laura. Ik ben niet de wettige erfgenaam van graaf St. Lawrenee; de man, die het j s . heeft het mij bewezen. "Wat kan ik doen? Zal ik, als eerlijk man, een oogenblik rust vinden, als ik den rechtmatigen erfgenaam zijne rechten onthoud? En hij deelde Laura alles mede, wat Paul hem gezegd had, en sprak als zijn besluit uit, dat hij den graaf een klein jaargeld zou verzoeken, tot hij iets geleerd had wat hem In staat zou stellen zijn brood te verdienen. Laura beschouwde hém met bewondering. — O hoe groot en edel schijnt gij mij nu toel zeide zij. Wel achtte 'ik mij reeds lang gelukkig uw hart gewonnen te hebben, nu echter erken ik er eerst de volle waarde van. Waarom' echter getreurd? Brengt rijkdom altijd geluk aan? Zijn prachtige paleizen vrij van zorgen? Het gelaat van den jongen man verhelderde. — Het is niet het verlies 'van den rijkdom, dat mij kwelt, het is de angst uwe liefde en uwa hand te zullen moeten derven. | Een schaduw vloog over Laura's trekken. ! — Kent gij mij inderdaad zoo slecht, Herbert? Ik heb u liefde en trouw beloofd, en geen uitM wendige omstandigheden kunnen daaraan iets veranderen. Arm of rijk ben ik de uwe. ■' --- UIT DE PERS. Wlat willen de vrijzinnigen. Onder dit opschrift wijdt „Het Volk" een artikel aan de verhouding tusschen Concentratie en S. D. A. P. voornamelijk wat het Algemeen Kiesrecht betreft. Die verhouding laat nog al wat te wenschen, gelet op den toon, waarop het stuk is gesteld. Er wordt den vrijzinnigen een verwijt van gemaakt, dat zij boven het belang der democratie, het belang der heersohende klasse, het anti-socialisme heeft gesteid. En dan vervolgt het blad: De angst, die zich dientengevolge meester maakte van allen, voor wie het pensioen en het kiesrecht zijn een begeerlijk goed, heeft zij uitgebuit wat zij kon tegen de S. Di. A. P. Dat liQt kabinet-Gort van der Linden het Algemeen Kiesrecht, en althans eenige uitbreiding van het tweeguldenspensïoen op zijn program heelt, rekent desniettemin ae concentratie zichzelf tot eer; dat het niet de volle maat van het Juni-program geeft, en 's lands scliatkist wijd open zet voor het monster Militarisme, poogt zij daarentegen weer op den breeden rug der sociaal-democratie te schuiven. Deze taktiek gaat, zoover als zij voeten heeft. Het feit, dat wij de concentratie aan ? het Juni-program hebben vastgeklonken, het feit, dat een conoentratie-regeeriog zonder socialisten sterker staat dan 'n canoentralie-rege©ring met socialisten—die 2 feiten zijn voltlonde, om op den duur alle vrijzinnige d,emagogie met de portefeuille-kwestie te ontmaskeren. Daar komt nu nog bij, dat bij elke gelegenheid klaarder aan den djag komt; het militarisme is voor de concentratie het struikelblok geweest om met de S. D, A. P. de meest gewenschte oplossing van de crisis te Zoeken. Voor een blijvend resultaat van de portefeuille- hetze zijn wij' dus niet bang; maar wat ons met steeds grooter zorg vervult, is het lot van het Algemeen Kiesrecht. Van den 25sten Juni af heeft een deel der concentratie er op gezonnen, hoe van het Algemeen Kiesrecht af te komen en het Volk steunt deze uitspraak op de beweering, dat 't de Ghristelijk-historische vereeniging van R'dam is geweest, die aan de coalitiepartijen van Amsterdam III heeft verzocht, op Qtto te stemmen :en op de uitlating van „de Amsterdammer": „De steun er liberalen aan Gerretson ls gereciproceerd aan Otto in III". Als het zoo voortgaal, wat moet er dan van het Algemeien Kiesrecht terecht komen? En wat denken de democraten In (ie vrijzinnige wereld, zij, die de portefeuille-kwestie thans bezigen als het lokmiddel om socialistische kiezers te trekken naar de concentratie, wat denken die heeren van hun eigen toekomst, als door de taktiek waaraan zij inerïfe sc':u!dig staan, de grondwetsherziening mislukt? Hun overwinningsjubel zal dan van zeer kor-* ten duur zijn! Door haaa' anti-socialistich drijven, door 3an heel het land trotsch en fier te verkondigen: wij zijn de eenige ware hervormingspartij, nagelt de concentratie haar Kamerleden steeds hechter aan het Algemeen Kiesrecht vast. Dit zou ean lichtzijde, van haar strijdwijze zijn, — indien de heeren in kle Kamer ook nog op ontbinding van de kiesreehtmacht, aanstuurden, zou dat met zelfmoord gelijk staan. Maar wat helpt het, of zelfs de heer Tijd oman al gereed staat, met een toastgeluid zijn stem voor de grondwetsherziening uit te brengen die de onvervabchLe democratie aan Nederland 1 brengt, indjien de klerikale meerderheid van de Eerste •Kamer om die grondwetsherziening kan i'achen'? Dan zou de concentratie teleurstelling gezaaid hebben met als gevolg versterking van de. macht der reactie. Zoodra de rechtsche meerdjerheid der Eerste Kamer een konflict uitlokt met 1 kiesrecht-kabinet, komt de concentratie, alius whet Volk", met de S. Dl A. P., weer in de appositie en al het voorstel op de S. D|. A. Pi behaald, is verloren. Het artikel eindigt met de verzuchting: Dan zal aan de democraten in den landje, die van hun toenadering naar de S. D. A. P. zijn teruggekomen en bij de concentratie hun toevlucht hebben gezocht, duidelijk worden wefke rol zij heeft gespeefd, en de jujffet zal" in rouw vorkearen. Dan kan dat deel der vrijzinnigen, dat de anti-socialistische. Hetze met klaar bewustzijn van zyn afkeer van het Algemeen Kiesrecht, heeft gevoerd, zich troosten. Dan kan „De Nieuwe Grt", die thans in dollen hoogmoedswaan zich 1 verbeeldt, op den duur alle djistricten boven den Moerdijk te zullen veroveren, tot haar, oude liefde: een grondwetsherziening uit die handen van een gematigd-klerikaal-rea'ktionnair kabinet, terugkeej-en. Dan kan de schrijver In „Het Vaderland", die het hoogtepuat van zijn Overwinningsjubel bereikt, als hij juicht over den val van „den aanlegger der spoorwegstaking", verzuchten: Oudegeest zit et ten minste niet in. Maar dan zullen de vrijzinnige democraten wat niet hetzelfde is als de vrijzinnigjdemocratenI — bij de pakken neerzitten, en coii stal eeren moeten, dat alles verloren is, ook de eer I Het is noodig, dat eindelijk de vrijzinnigen eens open en precies zeggen, wat zi] willen I --- INGEZONDEN. (Buiten verantwoordelijkheid der Redactie.) VERLOFSOFÏTCIEREN EN EEN TEKORT. Er is een tekort aan aotief-dienende officieren bij ld» infanterie. Een plotseling tekort door veelvuldige ontslag aanvragen en de oprichting der Oetoberbataiilons onderdeel der nieuwe jSgerorgaaisatie. Een tekort ook, dat misschien het volgende jaar 'al kan aangevuld zijn Dit tekori w'*! men nu, — tijdelijk — aanvullen door de verlofsofficieren tot vrijwilligert dienst