Binnenland. KON. BESLUITEN. Burgemeesters. Benoemd zij 1 tot burgemeester: van Mill en St. Kubert, W. J. H. Verstraaten; van Westerhoven, J. Baken, secr. dier gem.; van Veen en Wijk en Aalburg, R. J. van Do veren, van Heusden, P. L. Honcoop; van Cromvoirt, J. M. de Ruyter, secr. dier gem.; van Baardwijk, J. A. J. van Heyst, secr. J ' J- ^ I dier gem. ; vati Nuland en Kosmauem, u L. M. A. Nieuwenhuyzen; van Lochem, T. Haitsma Muiier; van Middelharnis, U. J. Mijs; van Abbenbroek en Heenvliet, J. S. Korteweg, secr. dier gemn.; van Hoogvliet en Poortugaal, A. van der Poest Clement, secr. dier gemn.; van Nieuwveen en Zevenhoven, F. M. Baud, secr. van laatstgenoemde gem.; van Ouderkerk a/d. IJssel, J van Waning, secr. dierl gem.; van Oude Niedorp, A. Wonder Pzn., secr. dier gem.; van Nieuwe Niedorp, J. Vaai der Stok; van Doorn en Maarn, H. H. A. J. baron De Geer, secr. dier gem.; van Haskerland, jhr. A. J. Vegelin van Claerbergen; van Barradeel, L. W. de Vries; van Westerbork, mr. L. Nijsingh Kymmell. Be 1 a s t i n ge n. Aan J. B. Story van Blokland, dir. der dir. bel., inv. en acc. te Arnhem, is op Zijn verzoek eervol ontslag uit 's Rijks dienst verkend, onder dankbetuiging. Leger. Bij den staf der artillerie is benoemd tot le Iuit.-magazijnrneester, de 2e luit.-magazijnmeester R. J. B. Bergamin, bij de magazijnen der artilleri^-in-i richtingen aan de Hembrug. De audientie van de ministers van financiën en marine zullen op 28 en 29 Jan. niet plaats hebben, VAN HET HOF. HET JUBILEE DER KONINGINMOEDER. H. M. de Koningin-Moeder heeft bij gelegenheid van haar jubilee van bijna alle collegiën van Gedeputeerde Staten, van de Commissarissen der Koningin, van de Gemeentebesturen, van besturen van veie Rijksinstellingen en van een groot aantal particuliere vereenigingen van wetenschap, kunst enz. betuigingen van hulde en sympathie ontvangen door middel van adressen en telegrammen. Het aantal der laatste bedraagt wel ruim 500. Het Ruiterfeest. Gisteravond had het groote Ruiterfeest plaats in de Manege der Alexanderskazerne te 's-Gravenhage door het 3e regiment huzaren en het 2e regiment veldartillerie aangeboden. Het ruime manege-gebouw was inwendig niet meer te herkennen. Langs de met wit doek bekleede wanden slingerden zich smaakvol guirlanders van spanegroen en prijkten de wapenschilden der verschillende 'provinciën, afgewisseld door krijgstropeeën, terwijl de bekapping van het gebouw met vlaggendoek sierlijk was gedrapeerd en vanen en wimpels met de wapenkleuren van Oranje-Nassau, Pyrmont en Mecklenburg, het geheel een recht feestelijken aanblik gaven. Op den achtergrond verrees de Koninklijke tribune met de zetels der vorstelijke gasten. Klaroengeschal kondigde de komst van H. M. de Koningin-Moeder aan. terwijl de Koningin en de Prins met het Wilhelmus werden begroet bij hunne komst. Aan den ingang van het gebouw, waar een marquise was opgetrokken, gedecoreerd met de wapens van Nederland en Waldeck Pyrmont en met een schild waarop in gulden letters prijkte Salve!, werden de Vorstelijke personen opgewacht en gecomplimenteerd door de beide regiments-commandanten, kolonel der artillerie Van Hoogenhuijze en kolonel der cavalerie Smeding, die de Hooge Gasten nu over het uitgespreide tapijt midden door de arena leidden tusschen de eerewacht van manschappen van beide wapens. Aan de Koninklijke tribune boden de jonge freule P. Storm van 's-Gravesande en de jongejuffrouw M. Kepers, dochtertjes van de leden der regelings-commissie bloemruikers aan. Het programma ving aan met Caroussel rijden door 16 officieren der huzaren. In kranige houding reden ze binnen, eerst recht op de Koninklijke tribune aan om het saluut te brengen. Hierop ving het figuurrijden aan. onder de vroolijke tonen van het strijkorkest van de cavalerie, rechts boven den ingang gezeten. Dit nummer werd gevolgd door een F1 ê c h e Manoeuvre, gereden door 6 officieren der artillerie. Vervolgens traden onder daverend applaus onze krijgslieden uit vroeger tijd binnen. Eerst die der Bataafsche Republiek anno 1797 met hun witte pruiken en steekjes met roode pluimen, hun blauwe jassen met roode borststukken; dan volgden de iruiters van 1828 onder Koning Willem I met hun zware chacocs en omhangen met den wit lederen koppel, waarin het kleine sabeltje — allen in lange grijze rijpantaLons met souspieds. En daarachter de artilleristen van 1843 onder Koning Willem 11 met de hooge smale chacots, den ouden zoo smaakvollen rok en epauletten. Nadat verschillende figuren waren gereden, marcheerden op de maat der muziek een aantal kranig gebouwde jonge mannen in turn-costuum de arena binnen om hun krachtoefeningen te toonen. De wakkere turners, uit beide regimenten. sprongen over twee, drie, vier paarden te gelijk van de gewone springplank. Zij sprongen zelfs stoute salto mortales over mannen, op de paarden gezeten i En alles ging van een leien dakje. Nadat de turners waren afgemarcheerd, klonk de muziek der „Quadrille des Lanciers". Vier amazones en vier officieren der huzaren reden binnen en voerden de quadrille uit. In overeenstemming met de uniform der officieren, drcegen de dames eveneens de militaire Képi, de attilla met roode tressen en donkere amazcne-rch e. Hierna volgde de Romeinsche en Mexicaansche Post, gereden door ofceren en personeel der artillerie. De Mexicaansche Post, staande geleden door de korporaals van de arvillerie Kap en Van den Os, oogstte daverende toejuichingen. Een waardig slot Was het schitterend nummer, waarin de huzaren van 1815 bij Quatre Bras en Waterloo in 1831 bij Kempt, Hasselt en, Leuven in het perk traden. Nu schalden opnieuw de klaroenen en vertrok de Koninklijke Familie, uitgeleid door de regiments-commandanten. Alvorens de manege te verlaten, betuigden Hare Majesteiten haren welgemeenden dank en hooge tevredenheid voor 't genotene aan de commandanten van de regimenten huzaren en veldartillerie, die tijdens de uitvoering van het programma herhaaldelijk Hare Majesteiten op haar verzoek inlichtingen hadden verstrekt. Ook aan de leden der Regelingscommissie betuigden zij hare groote ingenomenheid. * * c Het slot van de feestdagen vormde de huldebetooging van de dienstdoende schutterij en van het garnizoen der Residentie. Tegen 10 uur naderde de stoet en stelde zich op voor het Paleis. Op den rechtervleugel, aangeleund ibegen het paleis, plaatste zich de schutterij, daarnaast het regiment grenadiers en jagers. Tegenover de deputatiën van deze korpsen stelden zich op die van de veld-artillerie, die van het 3e regiment huzaren; van de vesting-artillerie en die van de pantserfortcompagnie. Aansluitende op deze flanken plaatsten zich de muziekkorpsen. Op den rechtervleugel weer de schutterij, daarnaast de Koninklijke Militaire Kapel, dan de jagers, hiernaast de veld-artillerie en op den linkervleugel de huzaren-muziek. De ruimte binnen het carré — waarvan het paleis een der flanken vormde — was ingenomen door eene groote menigte officieren. Op het sein Van den luitenantdirecteur van de Koninklijke Militaire Kapel, die de leiding van de gezamenlijke muziekkorpsen had, werd de „Triomp Fanfare" ingezet, door den heer Bouwman voor deze gelegenheid getoonzet. Daarop volgde het „Nun danket alle Gott". Plechtig weerklonken de tonen van dit schoone koraal door het luchtruim. Vooral de indruk van dit nummer was machtig. De Koningin met de KoninginMoeder. die een bouquet in "de hand hield, en de Prins waren bij den opmarsch der troepen op het balkon verschenen, luide toegejuicht door de onafzienbare menschenmassa. Gedurende de fanfare trokken HH. MM. en de Prins zich een oogenblik terug, doch bij het fraaie koraal werd weder 't balkon betreden. Ook onder de uitvoering van de militaire feestmarsch „Hulde aan de Koningin-Moeder", mede voor deze gelegenheid gecomponeerd door den luitenant-directeur Bouwman, kwamen de vorstelijke personen weder naar buiten. Inmiddels waren de officieren van de deputatiën, met de overige officieren, die de hulde bijwoonden, binnen het Paleis genoodigd, \vaar de Koningin-Moeder zich met verschillenden hunner onderhield. Gedurende deze ontvangst hadden de verschillende muziekkorpsen afzonderlijk eenige nummers uitgevoerd, en toen werden alle onderofficierejn en minderen der deputatiën uitgenoodigd ,om binnen te komen. Eenigen hunner sprak H. M. op minzame wijze toe, terwijl ververschingen werden rondgediend. Daar kwamen HH. MM. met den Prins weder top het balkon. Alle muziekkorpsen hieven het „Wilhelmus" aan; de geestdrift bereikte het toppunt. Herhaalde malen boog de Koningin-Moeder over de balustrade, dankend wuivend. Hiermede was de welgeslaagde ovatie geëindigd. Bij het departement van buitenlandsche zaken is, naar het »Vad." verneemt, een wetsontwerp in gereedheid gebracht tot versterking der werkkrachten in het departement, vooral met het oog op de verdere behandeling der consulaire kwestie als voor andere dringende behoeften. EERSTE KAMER. De Eerste Kamer vergadert heden tot het behandelen van de Staatsbegrooting. In de aanvangszitting van gisteravond had niets bijzonders plaats. De voorzitter deelde mede, dat de voorzitters der beide Kamers op 22 dezer aan H. M. de Koningin-Moeder de gevoelens der beide Kamers hadden vertolkt, en bracht de Kamer daarvoor Hr. Ms. d-ink over. Het bestuur der Vereeniging van Instituteurs in Nederland heeft een uitvoerige beschouwing van de wetsontwerpen ter pensionneering van onderwijzers, hunne weduwen en weezen, in het licht gegeven; deze beschouwingen moeten dienen om de bezwaren der Vereeniging tegen de bedoelde wetsontwerpen, waarbij de onderwijzers van niet-gesubsidieerde bijzondere scholen van de pensionneering zijn uitgesloten, te steunen. Betoogd wordt, dat de niet-gesubsidieerde school een noodzakelijke aanvulling is van de openbare en de gesubsidieerde, en dat, bij uitsluiting van de onderwijzers, aan niet gesubsidieerde scholen werkzaam, deze laatste inrichtingen verdwijnen moeten, 't Beste gedeelte der onderwijzers zal in de openbare of gesubsidieerde school plaatsing zoeken, wijl zq le. pensioen voor zich zelveri verkrijgen. Was vroeger de verhouding tusschen de pensioengerechtigden en hen , die er van verstoken waren als 14000:7000, of als 200:100, nu wordt zij 20.000 : 700 of, 200 : 7; 2e. wijl zij pensioen voor weduwen en weezen verkrijgen. Deze aantrekkelijkheid overwint elke weifeling; 3e. het openbaar onderwijs biedt vaster positie. ilet salaris nog hooger te stellen, zoodat daarin een tegenwicht ligt voor no. 1, 2 en 3, is onmogelijk. Verreweg de meeste instituteurs hebben in hunne inrichting eëne brood-, geen geldwinning , zegt het bestuur der Vereeniging. Zij worden dan ook geenszins door winstbejag gedreven. Het verhoogen van 't schoolgeld is op paedagogische gronden af te keuren. De instituten worden dan verlaagd tot standscholen, waar omgang van kinderen uit verschillende kringen is uitgesloten, wat verstandige ouders niet willen, als eenzijdig, niet voorbereidend voor den strijd in 't leven. In de beschouwingen worden vervolgens een reeks becijferingen gegeven ter weerlegging van de bezwaren der Regeering tegen het pensionneeren ook van onderwijzers aan niet-gesubsidieerde bijzondere scholen. Mr. TAK VAN POORTVLIET, f * Uit 's-Gravenhage wordt ons geseind, dat de oud-minister Tak van Poortvliet hedennacht overleden is. Joannes Roetert Tak van Poortvliet werd in 1839 te Engelen (N.-Br.) geboren en bereikte den leeftijd van 64 jaren. Na te Leiden tot mr. in de rechten gepromoveerd te zijn, begaf hij zich in 's Rijksdienst: eerst als commies bij den Raad van State, daarna als griffier der Tweede Kamer. Reeds op 31jarigen leeftijd werd hij tot lid der Tweede Kamer gekozen en bleef dit zeven jaren lang, tot in 1877 Kappeyne van de Coppello den vooruitstrevenden jongen politicus als minister van waterstaat in zijn tamelijk radicaal-getint kabinet opnam. Toen reeds drong hij met Kappeyne op eene uitbreiding van het kiesrecht aan, wat echter door de andere ministers ontijdig werd geoordeeld. Dit deed hem besluiten, toen de Kamer met 40 : 39 zijn kanalenwet verwierp, af te treden. Drie maanden later struikelde het geheele kabinet. Tak werd opnieuw tot lid der Tweede Kamer gekozen en bleef het tot 1884; alstoen ging hij in de Eerste over, maar slechts om in 1888 naar de Tweede terug te keeren. In 1891, na den val van het eerste Christelijk ministerie, vormde hij, de geavanceerde, met Van Tienhoven, den gematigden liberaal, het vrijzinnig concentratie-ministerie waarin hij de portefeuille van binnenl. zaken nam. Thans achtte hij den tijd gekomen om zijne kiesrechtuitbreiding door te drijven. Hij ging echter zóóver — 't was een bijna algemeen stemrecht, dat hij beoogde — dat een deel der liberalen zich tegen hem keerde: het amendement De Meijier werd aangenomen. De Kamer werd ontbonden: de verkiezingen van 1894 brachten Tak de nederlaag; het ministerie Roëll-Van Houten kwam aan het bewlind, en.... Tak keerde tevens als lid in (de Tweede Kamer terug. Hij heeft daar gezeteld tot 1901, het jaar van het optreden van het tweede Christelijk ministerie, in welk jaar hij wederom naar de Eerste Kamer overging. Noord-Holland zal zijn opvolger hebben aan te wijzen. INDISCH NIEUWS. Bali. Allen somberen voorspellingen ten spijt, verneemt de »Soer. Ct." uit Bali, dat de verbranding van het lijk van Kloengkoeng's ouden vorst heeft plaats gehad, zonder menschenofïer. Ongeveer 5000 personen woonden de plechtigheid bij. Gisteren vertrok uit het naburige Tabanan het boetegezantschap naar Buitenzorg, om den gouverneur-generaal excuses te maken voor de beruchte weduwverbranding. Atjeh. Door een inlandsche bende is nabij Sennagan een Hollandsche patrouille aangevallen, die daar in bivak lag. De aanval werd met het blanke wapen volvoerd en kostte een fuselier en twee dwangarbeiders het leven. Onze manschappen , onder bevel van luitenant Ronkens, stelden zich te weer en sloegen, hoewel de aanvallen telkens herhaald werden, deze af. Onzerzijds werden daarbij 14 fuseliers gewond; de vijand iet 27 dooden achter. * SCHIEDAM, 26 Jan. Zondag, 7 Februari a. s. zal door de afd. Schiedam J van het R. K. Spoorweg-secretariaat, haar eerste jaarfeest worden gehouden in de groote zaal van » Musis Sacrum." Volgens het programma belooft het een flinke feestavond te worden, te meer daar als spreker zal optreden de bij allen zoo wel bekende en hooggeachte pater A. L. H. Perquin, kapelaan aan de kerk aan den Provenierssingel te Rotterdam. * DELFT, 25 Jan. Op initiatief der anti-rev. Propaganda-club alhier, heeft zich eene commissie gevormd, bestaande uit leden van genoemde club; van de kiesvereeniging » Nederland en Oranje" en van » Patrimonium ", welke trachten zal de locale anti-rev. pers te Delft uit te breiden of eene persvereeniging op tc richten. * NAALDWIJK, 25 Jan. Zaterdagavond vergaderde de plaatselijke afdeeling der vereeniging »Westland." Uit de rekening en verantwoording bleek dat ontvangen werd f 6247.80 en uitgegeven f 5426.20, zoodat er een batig saldo is van f 811.60. De groote veilingen brachten op f 68.443.24 en de kleine veilingen f 73.077.72. Het ontwerp-statuten werd besproken en met enkele kleine wijzigingen aangenomen. De op te richten export-veiling vond hier minder bijval dan in andere afdeelingen; wel was de vergadering van gevoelen dat in de toekomst exportveilingen noodzakelijk zullen zijn, maar wenscbt de inrichting ervan over te laten aan het hoofdbestuur. * POELDIJK, 25 Jan. In de vergadering der plaatselijke atdeeling der vereeniging »West land " gaven 44 huurders zich op om de export-veiling, ontworpen door de atdeeling H onseier dijk , te steunen. Verder werd er besloten dit jaar eene vruchtententoonstelling te houden. In het afgeloopen jaar werd geveild op de groote veilingen voor f 19.661.93} en op de kleine veilingen voor f91.065.39}. * 's-GRAVENHAGE, 25 Jan. De Gemeenteraad had gisteren groote plan nen; hij zou eventjes den bouw der nieuwe electrische centrale in orde brengen Daar kwam echter niets van I Niet wijl de firma Siemens en Halske een adres had ingezonden, waarbij zij dreigt met sluiting der bestaande centrale, indien zij niet krijgt: lo. het bagatel van f 150.000 schadevergoeding voor de waardevermindering en latere staking van haar bedrijf; 2o. toezegging dat haar dalend winstcijfer door de gemeente zal worden aangevuld; 3o. de leve; rantie van het nieuwe kabelnet. Dit adres werd niet zoo erg au serieux genomen; wel ging het naar B. en W. om praeadvies, maar de heer Van Wieringhen Borski gaf bereids te kennen, dat het z. i. insinueerend was, zoodat hij onverwijlde afdoening voorstelde. Maar dit vond geen steun , wat tengevolge had , dat het adres spoedig van de baan was. Wat dan de centrale op zij schoof? Een geheime zitting van bijna twee uur.... Deze was intusschen ook aan een verlichtingszaak gewijd: aan den aankoop van grond voor de gasfabriek. Ten minste, na de heropening kwam er een voorstel van B. en W. om voor f 383.821 ruim 12 H. A. aan te koopen aan de overzijde van den Trekvliet. De De heer Warneke was daar tegen: de stad heeft al grond genoeg, b. v. bij de Laakhaven. Maar wethouder De Wijs betoogde, dat deze te duur en de nieuwe bovendien beter gelegen was. Na dit schijndebat werd met 28 tegen 9 stemmen tot den aankoop besloten. Van nu af aan schoot het goed op. Drie krotten aan de Schedeldoekshaven werden onbewoonbaar verklaard; het stratenplan »Valkenbosch" goedgekeurd, na een wethouderlij k betoog, dat straten van 12 M. in die buurt breed genoeg zijn , ook met het oog op de huizen, die bij breeder aanleg te duur worden en.... toen was het uit: heden de electrische centrale. BEMMEL, 23 Jan. Tot gemeentesecretaris alhier is benoemd de heer W. Th. Jansen, ambtenaar ter secretarie; tot gemeente-geneesheer te Bemmel, Ressen en Angeren de heer J. II. M. M. Poell, thans tijdelijk gemeente-geneesheer alhier. TILBURG, 24 Jan. Naar men verneemt is de heer W. P. A. Mutsaers, burgemeester dezer gemeente en lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, sinds eenige dagen ongesteld. — Ter eere van wijlen den heer Jansen, in leven burgemeester dezer gemeente, zal op het plein De Heuvel een monumentale lantaarn worden opgericht. SITTARD, 25 Jan. A. s. Donderdag zal hier eene vergadering gehouden worden voor het aanleggen van een spoorweg van Sittard naar de Maasstreken, de heer Jonkergouw zal het woord voeren , en men koestert de beste verwachting van het tot stand komen dezer lijn, om van hier uit eene verbinding met de Maas en België te verkrijgen. --- Merkwaardig schrijven. I. Eerste Blad. ROTTERDAM, 26 Januari. Het Episcopaat van Lombardië, d. w. z. de kardinaal-aartsbisschop van Milaan en de bisschoppen van Pavia, Cremona, Brescia, Bergamo, Como, Lodi, Crerpa eu Mantua, heeft evenals vorige jaren een gezamenlijk herderlijk schrijven tot dé geestelijkheid gericht. Van dit belangrijk stuk, dat van den 8 Dec. 11. dateert en handelt over „de Studie van de geestelijkheid", geven wij aan de hand van den Romeinschen correspondent van de „Univers" de volgende korte analyseHet inleidend woord geeft de verklaring, waarom juist dit onderwerp door de ordinarii is gekozen: op de jaarvergadering, gedurende de Pinksternoveen te Rho gehouden, betroffen de meest belangrijke beslissingen de studiën der geestelijkheid. Het verslag dezer vergadering werd opgezonden aan Z. H. Leo XIII, die zijn levendige ingenomenheid daarmede betuigde en het noemde een comnuentair op zijn laatsten zendbrief aan de clergé van Italië, het testament van Leo. XIII, zooals de bisschoppen dezen noemden. Ook zijn zij ervan overtuigd, dat hun schrijven niet minder welgevallig zal zijn aan zijn opvolger, Pius X, „wiens geest wij zeer goed kennen; want hij was onze doorluchte medebroeder en ons toonbeeld in het apostolaat dezer ons dierbare kerkprovincie." De brief geeft een drietal gevaren op, waaraan de studies der clergé blootstaan en wijst tegelijk op de voorzorgsmaatregelen, welke daartegen dienen getroffen te worden. Het eerste gevaar bestaat hierin, dat men de studie veronachtzaamt en zich met een overdreven ijver toelegt „op het uiterlijke en stoffelijke gedeelte van de geestelijke bediening, vooral op de behartiging van de belangen der sociale weldadigheid." „Vele jeugdige priesters verwaarloözen totaal hunne studies, onder voorwendsel van zeer veel tijd eischende werkzaamheden, speciaal door hun inmenging in de sociale actie." Om dit gevaar te bezweren, brengen de bisschoppen hun brief in herinnering, welken zij bij gelegenheid van het eeuwfeest van St. Ambrosius publiceerden. De Kerkvaders, de helden der Roomsche Kerk, hadden slechts éen doel: „De rechten van Jesus Christus te doen kennen en aannemen, niet alleen door de individuën, maar ook door het huisgezin, door den Staat, en de naties, opdat het Rijk Qods < niet alleen zou bestaan in den hémel, maar reeds hier op aarde." Dit is de werkzaamheid, allen aangewezen door onzen H. Vader, Pius X: Instaurare omnia in Christo. De eerste conditie om dit grootsche werk te Ondernemen is: „met zich zelf te beginnen, door Jesus Christus in zijn eigen hart binnen te voeren en zich door Hem te laten leiden om Gods werk onder liet volk tot stand te brengen." Het résumé der laatste onderrichtingen van Leo XIII en der eerste va,n Pius X. In deze zending van den priester is een gedeelte, wat altijd hetzelfde blijft en een gedeelte, wat naar de omstandigheden zich wijzigt. Altijd en overal beeft tijj als eersten plicht: de zielen te heilagen en in hagr het beeld van Jesus Christus fe vervolmaken. De middelen ter heiligmaking zijn de oefeningen van godsvrucht, in den meest uitgebreiden zin des woords genomen. Wat zullen deze zijn zonder* den arbeid des geestes en zonder studie? „De ware asoeet is in den grond een dogmaticus." „Dat de priester dus de theologie studteene met een vurige liefde een diepe nederigheid: hij zal er een degelijk fundament en een overvloedige voedingsstof in vinden voor de meditatie en het gebed." Evenzoo zal zonder theologische studie de prediking zonder kern zijn en doorgaans niet vrij blijven van onnauwkeurigheden; het zelfde geldt van het Catechismusonderricht, de biecht enz. Zelfs het tijdelijk beheer der parochie loopt groot gevaar als in handen is van een priester, die geen man van studie is. Om kort te gaan, „de bediening van een priester, die de studie verwaarloost, al js hij overigens zeer godsdienstig, kan voor de zielen de grootste schade veroorzaken." „Behalve deze directe en algemeene pending, die in alle eeuwigheid aan d® bediening van het priesterschap verbonden blijft, bestaat er nog éen indirecte zending, welke ver^dert naar gelang de levensomstandigheden veranderen. •>Zij kan in deze termen worden saanigevat: het wegnemen van de menigvuldige oorzaken der moreele schade, door den gemeenschappelijken vijand van alle menschen aan de wereld toegebracht, op verschillende plaatsen en in verschillende tijden. „Met het oog op deze zending is in de tegenwoordige omstandigheden gezegd en herhaald tot de priesters: „Verlaat de Kerk, gaat tot het volk houdt u bezig met het volk, met de huisgezinnen, met zijn kinderen laat u in met zijn stoffelijke belangen, met zijn lasten, met zijn vereenigingen." Zoodanig waren ook onze raadgevingen, evengoed als de voorschriften van het hoogste kerkelijk gezag. Het zij verre van ons iets te willen afnemen van den nadruk, waarmede ueze woorden werden uitgesproken of van de zedelijke verplichting, welke zij in de huidige tijdsomstandigheden opleggen Wij herhalen alleen eens te meer wat wij, in onzen brief van 1901 schreven over de „Christelijke democratie": „Deze nieuwe behoefte, deze nieuwe plicht (wij vertalen den letterlijken en vol ledigen tekst) wel verre van de geestelijkheid te ontslaan van de noodzakelijkheid der studie, moet daarentegen haar tot de studie voeren, en haar geheel zich aan de studie doen wijden met een nieuwen ijver en nog grooter toeleg. „Zonder twijfel is het onmogelijk, zich met die behoeften in te laten en zich te bemoeien met de hervormingen, door die behoeften vereischt, zonder een meer bijzondere en geenszins oppervlakkige kennis van de kwesties, die daarop betrek king hebben. Daarom hebben wij, dierbare medebroeders, reeds in 1901 onder andere raadgevingen ook deze tot u gericht: „Het is van het grootste belang, dat gij u toelegt op de sociale wetenschappen, om op de hoogte te zijn van de beste methode van landbouwonderneming, de boerenleenbanken, de coöperatieve verbruiksvereenigingen, de verschillende soorten van verzekering en alle andere vormen van practische economie." De behoefte aan nieuwe kundigheden, door dit alles ontstaan, ontheft den priester zeker niet van studie maar verzwaart daarentegen zijn verplichting. „Wij merken op, dat de noodzakelijkheid dezer pieuwe wetenschappen, die in zich profaan zijn, een argument te meer levert voor een meer diepgaande studie van de moraal en de dogmatiek. Bij de toepassing der sociale hervormingen komt men er gemakkelijk toe, zich te la,ten vervoeren buiten de perken van het recht, als -men niet een afgemeten zedelijk criterium bezit en niet doordrongen is van den geest van Christus. Wanneer men een degelijke kennis van de godgeleerdheid mist, laat men zich gemakkelijk verleiden, niet alleen aan het geloovige volk in de wereld de goederen des hemels te onthouden, maar zelfs tot eigen geest en hart dien toegang te verleenen aan den geest dezer wereld. Men zegt wel eens, dat de ondervinding meer waard is dan de wetenschap, en dit is volkomen waar, mits men de ondervinding neemt zooals zij behoort te zijn, nl. de toepassing der wetenschap op de feiten, m. a. w. de practische wetenschap. Beschouwt men de ondervinding echter als een zaak op zich, toonder regel of leiddraad, zonder vooropgesteld doel, dan is niets meer verkeerd dan zulk een blinde, onredelijke ondervinding te stellen boven de wetenschap, zij deze dan enkel theorie. Want alleen de wetenschap kan, in gegeven omstandigheden, door voortgezette consequenties tot een zekeren regel van handelen doen geraken; dan eerst is het spreekwoord van toepassing: de omstandigheden maken den mensch. Zij maken den mensch, maar onder voorwaarde, dat hiji zich toegerust heeft met voldoende kennis van zaken; want uit de samensmelting van de wetenschap met de practijk des levens ontstaat de man van ondervinding, de waarlijk wijze mensch. De ondervinding, welke zijn mocht in een mensch, die met de theorie niet op de hoogte is, zal ten slotte slechts bestaan uit een serie van feiten zonder onderling verband, een steeds in den blinde rondtasten, en al slaagt hij er een enkele maal in een gelukkige keuze te doen met het oog op de practijk, dan zal dit zeker meer te wijten zijn aan het toeval Üan aan iets anders." --- De politiek van den dag. Nederland en België. Onder het persoverzicht in ons nummer van heden (Tweede Blad) zal men een, driestar van de „Standaard" zien weergegeven. Uit die asterisk neemt de iezier den vasten indruk op, dat het bezoek van dr. Kuyper aan het Belgische hof louter eene beleefdheidsvisite is geweest, zonder meer. Nu trekt het echter onze aandacht, dat bedoelde driestar door de „Standaard"redactie geplaatst was onmiddellijk na een hoofdartikel, dat ze zich plots gedrongen] gevoelde over „Onze zuidelijke naburen" te schrijven. In dit artikel worden, eemigszins breeder, dezelfde punten uitgewerkt, die dr. Kuyper aanstipte in een zijner bekende interviews te Brussel: Zuid-Afrika, aantal inwoners van België, stamverwantschap enz. Nadrukkelijk wijst het hoofdartikel van het anti-revolutionnaire hoofdorgaan op de zelfstandige plaats, die de Nederlandsche stam tusschen den Engelschen en den Duitschen stroom moet behouden. Het herinnert, dat de handhaving" van het eigen volkskarakter aan Nederland niet moeilijk viel, toen het nog eene wereldmacht was, en Engeland en Duitschland; op verre na niet hun hoogtepunt var» thans haddén bereikt. Het wijkt op onze „hooge roeping om het ons toevertrouwde pand met allen ernst te verdedigen en met ©ere te handhaven" : Tegenover de zoo sterk klimmend bevolking in de groote Staten kan ten slotte het cijfer onzer eigen bevolking, ook al gaat het vooruit, te klein in, beduidenis worden, om de worsteling voor eigen aard en karakter te blijven doorzetten. Reeds speurt men op wetenschappelijk erf een inwerking van de Duitsche taal en de Duitsche wetenschap, die zeer ver gaat, en in hoogere kringen spreekt het „high life" reeds sterker van Ëngelschen invloed dan voor onzie zelfstandige ontwikkeling gewenscht is. Daarom is het voor onze toekomst van geen gering belang, zoo er ook in Zuid-Nederland krachtiger stambesef opwaakt, en zoo dit tot meerdere sympathie tusschen Noord en Zuid mag leiden. Dit lezende, vraagt men zich toch onwillekeurig af, hoe dit alles strooken kan met den indruk, dien men kreeg uit de lezing van voornoemde asterisk. Daar is s c h ij n yan tegenspraak. Maar die schijn moet een valsche schijn we* zen; de redactie van „de Standaard" heeft ongetwijfeld zeer wel geweten, wat zij; met het onder-elkander plaatsen van beide stukken deed. De koopman,' zoo gaat het in de broksnede uit het hoofdartikel voort: De koopman denkt daarbij het eerst aan een Tolverbond; de militair aain. een conventie; maar wie dieper voelt, zal erkennen, dat het van veel hooger belang is, zoo het eigenaardige van dein Nederlandschen stam tot rijker ontwikkeling en tot ontwikkeling op breeder terrein mag komen. Wordt hier louter gezinspeeld op een dwepen met de Groot-Nederland-idee: de letterkundige, sympathetische, — buiten alle politieke of economische streving? L>r. Kuyper is een te deugdelijk Realpolitiker in den goeden zin, om zich aan de desserttoosten der Taal- en Letterkundige Congressen over Noord en Zuid te kunnen vergapen. Met verzen, heildronken en handdrukken weert men den Angelsaksisch-Germaanschen druk niet. Daar zijn meer practische dingien toe noodig. Maar hoe dan hoofdartikel en asterisk te rijmen? Lees de laatste nog eens critischi door, lezer; en ge zult beginnen te ver^ moeden, Kiat uw bij eerste lezing opgevangen indruk verkeerd kaïn geweest zijn. Met grooten journalististieken tact gesteld, spreekt ze wezenlijk het hoofdartikel niet tegen --- Buitenland. ITALIË. UIT ROME. Eerstdaags zullen de zusters des Pausen hare huurwoning verlaten en het Vaticaan betrekken. Men is er thans mede bezig, de nog boven de derde verdieping aanwezige woonvertrekken, die boven de kamers van den H. Vader zijn gelegen, en vroeger door den overleden prelaat, Mgr. Volpini, bewoond werden, voor de gezusters Sarto in te richten. Daar de overstelpende arbeid yan Z. H. Pius X, hem niet toeliet zijne zusters in lange audiëntie te ontvangen, tracht de Paus het nu izoo ,in te 'richten, dat hij de weinige, hem vrijblijvende, oogenblikken in den kring zijner familie door kan brengen. Reeds voor vele maanden hebben wij erop gewezen, dat in Rome zelf de hoofdstad van het Katholicisme, de Duitsche Evangelische Bond werkzaam as. Paus Leo XIII z.g. achtte de gevaren, die van deze zijde dreigden, zóó belangrijk, dat hij, zooals men weet, eene nieuwe congregatie oprichtte tot bescherming van het geloof. De Bond zet zijne pogingen voort om te Rome eene Protestantsche kerk op te richten, maar tot dusverre stuiten deze pogingen af op den onwil van de meer gezeten leden der Duitsche gemeente gjn steun te bieden tot dit doel. Op 21 dezer had te Rome weer eene vergadering plaats van deze gemeente, welke o. a. werd bijgewoond door de professoren Hülsen en Petersen, den vroegeren Duitsche consul v. Nast-Kolb, bankier Noernenberg enz. Het doel was weder den kerkbouw te bespreken. De meer gezeten leden der gemeente deelden opnieuw mede, dat zij in 't geheel geen lust hadden een groote kerk met een predikant te onderhouden, terwijl zij thans zon-; der kerklasten te dragen toch voldoende gelegenheid hadden hun godsdienstplichten te onderhouden, daar U-H_I1Ï>UJ11C11 HJ11 UC OIIU'CIIIOUU'CJI, Kxaa.1 het Duitsche rijk de kosten bestrijdt voor een bidvertrek en een predikant in het Palazzo Caffarelli. De vertegenwoordigers van den Evangelischen Bond, kleine luiden die niets te verliezen hebben, zooals handwerkslieden, kellners enz. wilden de kerk toch maar bouwen; — de kosten zouden wel van buitenaf betaald worden. Om te beletten, dat deze partij in het vervolg de andere zou overstemmen, werd voorgesteld de contributie op 12 lire vast te stellen en dat alleen zij lid zouden kunnen worden, die minstens twee jaren in Rome gevestigd waren. Na lange debatten, waarbij o. a. aangevoerd werd, dat de bankiers en industriëelen te Rome niet hunne Katholieke klanten wilden verliezen ter wille van het twijfelachtige genoegen eene eigen kerk te bezitten, kwam men niet tot overeenstemming. De 23 personen, die tegen den kerkbouw waren, verlieten het lokaal, terWijl de 29 overgeblevenen het ingediende voorstel wijzigden in dezen zin. dat een jaarlijksche bijdrage van 5 lire voldoende was om gemeentelid te worden, mits men 1 jaar in Rome woonachtig was. OENERAAL COURTEN. Bij gelegenheid van zijn 95e verjaardag op 21 dezer heeft Courten, generaal van het Pauselijk leger, van Pius X een vertrouwelijken brief ontvangen. Deze illustre veteraan is in 1809 in Zwitserland geboren uit een familie, waarin de militaire tradities van geslacht tot tot geslacht voortleven. In 1832 trad hij onder Gregorius XVI in het pauselijk leger, zijn rang als officier, die hij in Zwitserland bekleedde, in den steek latend. Als kapitein nam hij in 1848 onder generaal Durando deel aan de campagne naar Venetië, en hij onderscheidde zich bij de verdediging van Vinoence. Hij doorliep vervolgens de verschillende rangen tot hij in 1860 dien van brigadegeneraal verkreeg. In 1861 had hij de grens van de dienstjaren bereikt en trok zich in zijn vaderland terug. Maar op een door Pius IX te kennen gegeven verlangen, keerde hij in '65 naar Rome terug en nam het opperbevel over de brigade, welke Kanzier verliet om tot pro-minister te worden aangesteld. In '67 had hij 't bevel over de pauselijke troepen te Mentana en in '70 presideerde hij den verdedigingsraad te Rome. Sinds dien woonde de generaal te Florence. Bij zijn komst in Rome werd hij steeds door Pius IX en Leo XIII allerminzaamst ontvangen; bij zijn 90sten verjaardag in '99 vereerde Leo XIII hem met het Grootkruis der Pius-Orde. DUITSCHLAND. HERTOG FRIEDRICH VON ANHALT is Vrijdag 11. op zijn kasteel te Bellenstadt door een beroerte getroffen. Het bulletin, dat Zaterdag werd uitgegeven, meldde de verergering van zijn toestand. Hij was toen rechts verlamd en voortdurend bewusteloos. Zondagavond is hij aan de gevolgen overleden. Hij bereikte den leeftijd ,van 73 jaren. RUSLAND. ALWEER EEN AANSLAG. Een telegram uit Lomsja, in Russisch-Polen. meldt: > Op den gouverneur alhier, baron Korff, is in den nacht van 21 op 22 Januari een aanslag gepleegd, toen hij in een open rijtuig naar Lomsja terugreed. De moordenaar vuurde driemaal. Een kogel doorboorde de pet van den gouverneur zonder dezen zelf te deren. De dader is ontsnapt. NOORWEGEN. DE BRAND TE AALESUND. Wanneer men van Bergen naar Molde reist tusschen de skören of rotseilanden der kust, komt men, op 57 mijlen van Molde, aan den ingang van den schilderachtigen Storfjord, aan de eilandjes Nörvö en Aspö, op weike de talrijke armen van Storfjord uitloopen. Op die eilandjes staat, 't schoone en nijvere stadje Aalesund, of liever stond het, want zooals men weet, is Zaterdagmorgen Aalesund heelemaal afgebrand. Aalesund is een groot centrum van visscherjj en de voornaamste vischmarkt van dat gedeelte van Noorwegen. De stad bezat in 1900, 199 visschersvaartuigen, te samen 6728 ton. De waarde van den invoer bedroeg in 1900, 1,916,000 kronen, van den uitvoer 5,954,000 kronen, waaronder voor 5,058,500 kronen aan visch. De brand is in dit stadje ontstaan ten 2j ure 's morgens, in de conservenfabriek. Het vuur werd eerst bemerkt door den kapitein en de bemanning van een schip. In twee uren tijds werd het grootste deel van de stad, grootendeels van hout gebouwd, in asch gelegd. De bevolking kon slechts vluchten. Zoo snel grepen de vlammen om zich, dat er niet aan te denken viel iets te redden. Tien tot elfduizend menschen loopen halfgekleed in de velden rond de stad. Een deel van de ongelukkigen werd opgenomen door de boeren. De burgemeester slaagde er in de officieele archieven en de belangrijkste papieren te redden. Wat de schepen in de haven betreft men weet zeker dat er twee verbrand zijn, twee kleine stoembooten. Men heeft er 23 onder water gezet om ze voor het vuur te beschermen. Alle openbare gebouwen zijn vernield. De twee gasthuizen zijn het insgelijks. Het ziekenhuis daarentegen is gered. De zieken zijn met rijtuigen naar buiten gevoerd waar zij voorloopig eene schuilplaats hebben gevonden. De brug, die de twee stadsgedeelten vereenigde, is insgelijks afgebrand. Een kolendepot brandt nog. 't Was omtrent middernacht toen de brandspuiten ophielden met werken, na omtrent 24 uren onophoudelijk, maar te vergeefs, den brand te hebben bestreden. De storm wakkerde de vlammen gedurig opnieuw aan. Gisteren morgen ten 8 ure, werd de telefonische gemeenschap met Molde hersteld en werd er hulp gevraagd. De eerste hulp kwam 's avonds. Voor zoover men weet zijn er geen menschen omgekomen. De tijding van het zenden van hulp door keizer Wilhelm, heeft groote blijdschap verwekt. Nader wordt nog gemeld: Toen de brand uitbrak, heerschte er een ware orkaan, zoodat het vuur zich met razende snelheid verspreidde. Het telegraafkantoor was een der eerst vernielde gebouwen, zoodat de gemeenschap onderbroken was. Eerst te half tien slaagde men er in een voorloopig kantoor op te richten. Het eerste telegram, dat verzonden werd, meldde dat drie vierden van . de stad waren afgebrand en het ander vierde in brand stond. Vijl minuten later was de dienst weer onderbroken. De particulieren hebben hoegenaamd niets van hun bezit kunnen redden. Op heel de westkust heerschte een orkaan, zoodat de vaart zeer moeilijk was. Vaartuigen, die voor de haven lagen, vreesden door den storm van hunne ankers te worden gerukt en in den vuurgloed gedreven. Deze storm was oorzaak, dat de eerste schepen, die aankwamen, buiten de haven moesten blijven liggen en de hulp slechts over land kon gebracht worden. Gelukkig is daarin, naar het schijnt, gisteren verandering gekomen, want een tele:> ram van dien datum meldt reeds: » Bij de verdeeling der levensmiddelen aan de haven heerschte geweldige aandrang; alle klassen der maatschappij hebben gebrek aan levensmiddelen. Heden zullen reeds warme kleedmgstukken kunnen worden uitgedeeld. De aanbiedingen van hulp worden dankbaar en met geestdrift aangenomen. Velen zijn tot tranen geroerd over de hulp door den Duitschen keizer aangeboden. Tijdens de vlucht uit de stad kwamen enkele ongevallen voor. Eenige zieken, door een beroerte getroffen, stierven. Een dikke, kwalijkriekende rook hangt over de plaats, waar vroeger het stadje stond." Het doet goed te bemerken, hoe men van alle zijden beijverd is, om hulp te brengen aan de beproefde medemenschen. Het gevoel van broederlijkheid komt wel nooit beter uit dan bij groote rampen. Behalve de gitten van het koningspaar en van den kroonprins en zijne gemalin, hebben ook de prinsen Gustaaf Karei en Eugenius samen 1000 kronen gegeven. Vier Noren te Stockholm schonken ieder 5000 kronen. De Duitsche hulp is zeer belangrijk. De »Phönicia" en »Weymar", de twee booten die door de Nurddeutsche Lloyd en de Hamburg-Amerika-lijn met hulpexpedities naar Aalesund zijn uitgezonden , zijn gistermiddag om 3 uur in zee gestoken. De twee schepen samen zullen tusschen de 5000 en 6000 menschen tijdelijk kunnen huisvesten, voeden en van geneeskundige hulp voorzien. De Duitsche hulp is dus heel wat waard. Morgenochtend in de vroegte kunnen zij te Aalesund aankomen. De groote kruiser sPrinz Heinrich" die op rechtstreeksch bevel van den keizer hulp is gaan brengen, kaH reeds van avond op zijn plaats van bestemming zijn. Hij heeft, behalve geneesmiddelen, vooral verband- en geneesmiddelen en ambulance-personeel aan boord. De bemanning telt 501 koppen en zal dus veel hulp kunnen verschaffen. De keizer heeft de thans verwoeste havenstad op zijn kruistochten in Noorsche wateren herhaaldelijk bezocht en was daar steeds vriendelijk ontvangen. Uit zjjne persoonlijke middelen heeft Z. M. dan ook nog 10.000 mark gegeven en bovendien vele kleedingstukken en levensmiddelen. Ook Denemarken biedt hulp. De Deensche minister van marine zoud een oorlogsschip met proviand, kleedingsstukken en dekens naar Aalesund. Hei ministerie van oorlog zond reeds 520 tenten en levensmiddelen. Een ooggetuige gaf aan den correspondent van de »Daily Expres" te Bergen het volgende verhaal van den ontzettenden brand: »Ik was in diepen slaap, toen ik plotseling gewekt werd door een hel rood schqnsel dat mijn geheele kamer verlichtte; op hetzelfde oogenblik hoorde ik om mij heen doordringende angstkreten , ruiten werden stukgeslagen , het glas rinkelde op de steenen. Mijn vrouw * - .... en ik snelden naar onie kinderen, tqdig genoeg om door den steeds dikker wordenden rook met hen voort te vluchten, de straat op. Daar waren al tal van inwoners, half gekleed, uit h'jn slaap opgeschrikt, op de been. De meesten liepen in wanhoop rond. Een ijskoude wind sloeg ons in het aangezicht en daarbij kwam nog, dat het vroor dat het kraakte. Mijn twee bedienden waren nog in huis; onmiddellijk ging ik terug in het brandende perceel en vond hen bedwelmd in een der gangen. Zij hadden getracht hun bezittingen nog *in veiligheid te brengen. Gelukkig slaagde ik er in, hen buiten te brengen, waar zij wéér bijkwamen en met ons verder konden gaan. Nu volgde een afschuwelijke tocht door de brandende straten, om te trachten een veilig plekje te bereiken. De eigenaars van een klein perceel deelden hun klesren met ons, wij konden een oogenblik buiten bereik van het vuur uitrusten. Maar kort daarop bereikten de vlammen ook het huis, waarin wij gevlucht waren. Toen moesten we weer verder, tusschen een dubbele rij van vlammen. Vele inwoners hadden hun meubels, om ze voor het vuur te beschutten, op straat gezet, wat echter niet hielp, aangezien ook daar de vlammen ze wisten te bereiken. Eenige huizen, die buiten gevaar bleven, waren reeds vol met vluchtelingen. Er bleef ons nu niets anders meer over dan onder den blooten hemel in die ontzettende koude te blijven overnachten. De uren, die wij daar met duizenden ongelukkigen doorbrachten, leken ons zoovele jaren. Den volgenden morgen werden wij aan boord van een stoomboot gebracht, die ons naar een veilige plaats bracht." AFRIKA. UIT DUITSCH ZUID-WEST AFRIKA. Voorloopig bevredigend, zoo luidt de beooixieeling van den toestand in de Duitsche kolonie, waar de Herero's zijn opgestaan. Okahandja is zóó versterkt, dat de plaats ook al weer „voorloopig" onneembaar wordt geacht, vooral sinds het garnizoen versterkt is door de expeditie van luitenant Ziilow. Een groot deel van den spoorweg is vernield. Ernstiger schijnt Windhoek bedreigd te worden. De laatste berichten van daar dateeren dd. 17 dezer. Het garnizoen bestaat uit 230 man, gedeeltelijk bereden, met twee Maxims. Sedert 12 Januari is geen bericht ontvangen uit Okahandja. De pogingen om het garnizoen te ontzetten zijn met groote verliezen teruggeslagen. Op 15' Januari had een met succes bekroond verkenningsgevecht plaats bij de hoeve „Hoffnung"; daarin zijn gesneuveld de reserve-officier Boysen, een onderderofficier <31 zes man. Vijf kolonisten zijn met vrouwen en kinderen vermoord. Vijf afdeelingen Flerero's marcheeren naar Windhoek. Volgens geloofwaardige berichten uit Damaraland wordt Windhoek door 5000 tot 8000 inboorlingen belegerd. Verschillende afdeelingen Duitschers zijn ingesloten. Een 20-tal wordt bij Keetmanshoop belegerd. Een bevriend Hottentot deelde mede, dat een andere troep Duitschers op verschrikkelijke wijze mishandeld is. AMERIKA. SCHRIKKELIJKE RAMP. Uit Pittsburg wordt geseind: Ten gevolge van een ontploffing in een kolenmijn van de „Harwick Kolenmaatschappij", nabij Cheswick zijn 175 mijnwerkers levend begraven. Er is weinig kans dat de ongelukkigen gered kunnen worden. DE LUCHTSCHEEPVAART. Op een groot banket van luchtschippers, dat dezer dagen te New-York plaats had en waaraan o. a. deelnamen Santos Dumont en prof. Langley, heeft de heer John B. Walker gezegd, dat men, voor dat D/2 jaar verloopen waren, luchtschepen zou koopen, zooals men thans automobielen koopt, en voor het verloop van 25 jaren de bestuurbare luchtballon het vervoermiddel zal geworden zijn van eenieder, want het zal het goedkoopste en het meest zekere wezen. Hoe zouden botsingen mogelijk zijn, zeide hij, tusschen luchtschepen, die op verschillende hoogten reizen van 200, 300 en 400 meter? Een andere specialiteit, de heer Edwin Markham, was van hetzelfde gevoelen. „Ik beweer," zoo zeide hij, „dat ftienschen van 30 jaar nog lang genoeg zuilen leven om het publiek naar zijn zaken te zien gaan in vliegmachines, die men zal huren, zooals men thans fiacres of tuf-tufs huurt in alle steden." We zullen zien. ---