Ingezonden. (Buiten verantwoordelijkheid der Redactie.) Mijnheer de Redacteur. Naar aanleiding van het eenige dagen geleden in uw biad voorkomend bericht, betreffende een commissie, die zich ten doel stelt geld in te zamelen voor de slachtoffers der Jodenmoorden in Rusland, neem ik beleefd de vrijheid een kleine opmerking te maken. Zou het geen aanbeveling verdienen om, evenals dit voor de slacntotfers van den Boerenoorlog geschied is, met open schalen langs de huizen te collecteeren. Ik geloof dat men dan zeer spoedig een veel grooter bedrag bijeen zou krijgen, dan wanneer inen gin^ warhten op hetgeen deze of gene stuurt, gedachtig het spreekwoord: vele kleintjes, maken een groote. Dankend voor de verleende plaatsruimte, Uw abonné, J. W. HERMSEN. --- Letteren en Kunst. LETTEREN. Geen Noorweegsch maar Noorsch. Men leest telkens in kranten en boeken van Noorweegsch in plaats van Noorsch. En nu zagen wij dezer dagen nog wel de „Staais-Courant", in een mededeeling van nei departement van buitenlandsche zaken, die fout het regeeringsstempel opzetten: „Door de Noorweegsche regeering worden tot op 17 dezer des voormiddags te lü uren, aanbiedingen ingewaent...." enz. Hoe komt men er aan? Dat de Duitschers van Norwegisch spreken is toch voor ons geen reden om 't ook te doen. Ot meent men, dat bij N o o rwegen Noorweegsch hoort? Maar dan zou men ook moeten spreken van Denemarkensche boter, Enge ; andsche manieren, het Duilschlanosdie leger; en van Zeelandsche oesters, zooals in eèn vaderlandsche stad op een oesterhuis te lezen staat. Als er reden was den goeden Hollandschen vorm Noorsch naar vreemd model te veranderen, dan zou men nog eer de Noren zelf moeten volgen dan de Duitschers; maar de Noren zeggen Norsk, en dat is, in hun uitspraak hetzelfde als ons Noorsch. Er is natuurlijk geen reden om een goede geijkte Hollandsche eigennaam aldus te wijzigen. Niet het barbaarsche Noorweegsch dus, maar het eigen Noorschl („Neerlandia") * * 4 De bekende Fransche uitgever George Charpentier, die zoo'n groote rol gespeeld heeft in de litteraire beweging van Frankrijk, is overleden. MUZIEK. Schiedams Mannenkoor „Urpheus." Men schrijft ons uit Schiedam: Gisterenavond gaf Schiedam's Mannenkoor „Orpheus" in „Musis Sacrum" aldaar een concert voor zijne leden, waar „Orpheus" zijn ouden roem weer eens handhaafde. De eerste afdeeiing werd begonnen met „Der Gondelfahrer" van F. Schubert. Dit was een mooi begin-nummertje voor dezen avond, het werd liet gezongen en het rytinne kwam keurig tot zijn recht. De soliste was diezen keer onze stadgenoote, mej. R. v. d. Pant, sopraan. Zij zong ,,lch denke oft an's Blaue Meer" van Felix Weingartner, „Nell" van Gabriël Fauré, en „Wiegeliedje" van Cath. van Rennes. Deze drie zangstukjes werden door haar tactvol weergegeven. De liederen voor baryton: Tanuhauser lied no. 5 van H. Sommers, „Mijn Eerste" van B. Zweers en „Jonge Liefde" van G. Maiïn, werden gezongen door den heer P. J. Uiterwaal van Utrecht. Deze baryton beschikt over een prachtige stem, wel hier en daar een merkbaar dialect, maar de door hem gezongen nummers werden zeer goed vertolkt. Had de heer Uiterwaal voor no. 1 niet wat anders in zijne muziek-portefeuille ? Tot slot der eerste aideeling was bestemd „Kom Mee", tekst van Hélène Lapidoth Schwart, compositie van den heer Bart Verhallen, opgedragen aan de zangvereeniging „Orpheus". Voor de eerste maal werd deze compositie ten gehoore gebracht, een zwaar stuk .werk; de tenoren waren niet vergeten, vooral in het tweede vers. Hoe prachtig en zuiver werd dit zangstuk vertoikt. Hoe imponeerde de passage van het derde vers: „O droeve ziel" enz., en ook het slot kan men niet vergeten. De wanden wijken, die u houden omvangen, Gij wandelt zwevende over bloemen weien. Uw paradijs bereikt ge alleen door zangen In één woord.... een meesterstuk van compositie. Het applaus was een ware hulde voor den heer Verhallen, en wij hopen dat zijn „Kom Mee" bij het aanstaande concours door verscheidene vereenigingen zal worden gezongen. Voor de tweede afdeeiing was „Albrecht Beiling" bestemd, gedicht van M. A. Caspers, concert-drama voor koor, soli en orchest van H. F. R. Brandts Buijs. Deze compositie vertolkt een gedeelte onzer algemeene vaderlandsche geschiedenis omstreeks het jaar 1425 en is een prachtwerk van oompositie van onzen grooten musicus Brandts Buijs. De uitvoering was uitstekend. De heer Uiterwaal vervulde dc partij van Albrecht Beiling, de heer Ad. S. (tenor) was Koulster en de heer T. N. (bas), was Floris Kijfhoek. In het eerste en tweede gedeelte van dit nummer waren de solisten allen uitmuntend. Prachtig was het duo van Koulster en Albrecht Beiling, vji . de slotpassage van het tweede gedeelte. De heer S. en de heer N. zijn beiden werkende leden van „Orpheus". Het koor no. 4, 2e afdeeiing van dit muziekstuk was een duet voor „Anna", Albrecht Beiling's echtgenoote (mej. R. v. d. Pant) met Albrecht Beiling. Ook in dit gedeelte werd genoten en bewonderden wij haar mooie stem. Het was een zware partij voor haar, waarvan zij zich zoo talentvol kweet. OveT het geheel genomen, was het een effectvolle avond. De pianobegeleiding was opgedragen aan den heer Anton Rijken, eere-lid, die zich voor het klavier goed thuis gevoelt. Met voldoening keerden wij huiswaarts dankbaar voor dezen kunstavond. De dirigent bij al deze muz'eknummers was de heer Geoige Rijken, directeur van „Orpheus". Door hem waren deze nummers geïnstructeerd. Aan hem komt alle eer. • * * Heden Zondag geeft de heer J. A. W. Datomen uit Amsterdam, in het gebouw de „Vereeniging" te Hilversum, een vioolmatinee. De heer Jac. v. Gooi, piano, zal zijne medewerking verleenen. Uitgevoerd worden: Sonate van G. Tartini; Aria, van Bach; Sarabande et Tambourin, van Leclair; 2e concert, van Max. Bruch; Romance op. 50, van v. Beetlioven; Scherzo op. 41 II, van Bazzini; Benediotus, van A. C. Mack euzie; Ungarischer Tanz, no. 2 van Brahms—Joachim en Hejre Kati op. 32 van Hubay. * * « De pianiste Vera Maurina, velen van het „Kurhaus" bekend, speelde te Leipzig met groot succes een nieuw piano-concert van Hugo Kaun. » • * Te München is in navolging van de Parijsche Société de concerts d'instruments anciens een „Deutsche Vereinigung für alte Musik" gevormd, door de dames Johanna Bodenstein (sopraan), Marie van Stubenrauch (viool), Emilie Frey (clavecimbaal), en de heeren Meister (viola d'amore) en Döbereiner (viola da gamba). Morgenavond geeft deze nieuwe vereeniging daar haar eerste uitvoering van werken der oud-Duitsche toonkunst. („N. R. Ct») KERKMUZIEK. Nabetrachting op het Gre?oriaansch Congres te Stiaatsburg. De „Rassegna Gregoriana,, (het Gregoriaansch tijdschrift) te Rome, 't welk de meest bekwame muziekgeleerden van Italië onder zijne medewerkers telt, bevat in zijn laatste nummer ook een artikel over het Gregoriaansch congres, te Straatsburg gehouden. Zij zegt o. m.: De verscheiden meeningen, naar aanleiding van de Vaticaansche uitgave van het Kyriale geuit, hebben niets te maken met den onloochenbaren triomf van het traditioneels gezang, 't welk in Straatsburg altijd een zeer gedenkwaardige beoefening heeft gevonden, die de kracht toont, waarover het ook in Duitschland beschikt en buitendien klaarblijkelijk de levensvatbaarheid doet zien van de Gregoriaansehe wijzen bij de kerkmusici van alle landen. Overigens hadden velen inet levendig verlangen naar het congres uitgezien, die met niet minder belangstelling in de groote kwestie de ambtelijke verslagen en uitgaven volgden en immer hoopten nadere verzekeringen en eventueele verklaringen met betrekking tot de laatste beslissingen van den H. Stoel te vernemen. Het vorige jaar, gedurende de vergadering op 't eiland wight, had de H. Vader in zooverre zijne meening te kennen gegeven, dat men het wetenschappelijk gedeelte der voorbereidingen niet geheim moest houden, opdat de geleerden met eigen oogen zouden zien en zich van de degelijkheid van den arbeid, die reeds begonnen was, zouden Kunnen n. En de Benedictijnen van SnL ''«li,, door den Paus met de redj«^, waren, waren daarmee zeer i„, lé» £trflat«hni\i doori.., belovenden titel „Over den tradiu 0 ^ koraalza.ig en de Vaticaansche kir 1 "* 1 *» gave," die op de dagorde voor ri^^t. Dare zitting voor Vrijdag, ig a,, 0pt «was aangegeven, weru nog 0 p >,r 5 "* oogenblik onderdrukt, zooa.s het h ' s, « raad van 't plaatselijk comité > °p Reeds dit ieit heelt eenige veru, ring gewekt, dooi een ander feit meer, -zelfs bij degenen, die wat ^ nauwkeurig acht gaven. In niet ééne vergadering hoord* ooit uen naain So.esmesl Men anni 111(11 secrde volkomen tereent, toen pater r u gorius Moiitor, broeoer van den h den Gre-jjorianer pater Rataëi Molito^ r»^»nirnrl turviriil man am J - J üj* gorius Moiitor, broeoer van den be den Gre-jjorianer pater Rataëi Moiitor, nentrad, terwijl men op deze wij» 11, verschuldigde hoogachting voor d t , * beuron lutdrukte, die zoo veel voo 1 liturgischen zang heeft gedaan en r ^ doet. Was het daarbij natuurlijkerwijze mogelijk, dat niemand aan een 3^ abdij nacht, — thans in ballingsoord 1 waar de herstelling van den kerkzang begonnen, van waaruit zij tot ee n ® " resultaat geleid werd, en waar thans? proefnemingen op wetenschappelijk A trouwbaarheid kunnen bogen? ln m nr , : klooster, waarin zoovele veldslagen v kunst en wetenschap zegerijk gele\»ÏS werden en in wiens naam men -vierde ? Maar hiervan was „vergeten" oorzaak niet. Immers den 18en Aupusti in de tweede openbare verg-"*— : s ' w geloofde de Hoog'w. heer Hohy, 'm n %t der pauselijke commissie, dit pijnlijke «ti zwijgen weder goed te maken, toen h voorstelde op de Gregoriaansche scho I van Solesmes een votum van welkom . erkenning uit te brengen; — ma a r dr Wagner, die de vergaderingen Veidde stond hem dit niet toe, terwijl hij V er' klaarde, dat den eerstvolgenden dag het zelfde van den kant van den presidepf zou geschieden. En op dezen zelfden da» legde dr. Wagner in de openbare con. greszitting de volgende verklaring af: [J Pauselijke commissie voor de Vaticaan. sche uitgave der liturgische zangboek-' heeft de eer het congres mede te deelen, dat de druk van 't Kyriale van d e Vaticaansche uitgave van het beslissende imprimatur voorzien is. Zij kan verder verklaren, dat het Kyriale op de grondslagen van de uitgave van 1895 is op! gebouwd, in overeenstemming met de daarbij behoorende toezeggingen van da H. Stoel, de vruchten vertegenwoordigt van die langdurige en hoogvoorname wer. ken van de Hoogeerwaarde paters van Solesmes." De tijd zal leeren, in hoeverre deze verklaring op waarheid berust. In ieder geval getuigde de verklaring der commissie, dat men de normen, in de Pauselijke documenten aanwezig, meer gevolgd was dan, dat er sprake was van een erke 11 ningsvotum voor de abdij van Solesmes. Daarom vroeg de Hoogeerw, hteer Holly het woord. Dr. Wagner toonde zich in 't begin weinig geneigd het hem te verleenen, terwijl hij er de dagorde bijhaalde. Er ontstond evenwel wat gewoel in de vergadering, blijkbaar ten gunste van Holly, en wellicht gedachtig, hoe moeilijk men aan een vice-president van 't congres het woord kan weigeren, stond hij hem eindelijk toe te spreken. Holly stelde toen het lof- en dankvotum voor, 't welk hij den vorigen dag niet had kunnen uitbrengen. Een krachtig en langdurig applaus volgde. Toen meende dr. Wagner niet te mogen nalaten te klagen, dat een zoodanig votum door een medelid der Pauselijke commissie was voorgesteld. Wat toen degenen gedacht hebben, die hadden gehoopt een nadere verzekering te vernemen over de vorderingen der redactie-werken der nieuwe liturgische boekten, weten wij niet. Zeker li ebben zij begrepen, dat het zwijgen over Solesmes in de voorgaande dagen niet louter toeval was, en zij zullen toen de ware oorzaak wel geraden hebben, waarom, bij dfcze verhouding der zaken, de beroemde abdij, waarvan al degenen geleerd hebben, die heden voor geleerden in 't Gregoriaansch doorgaan, op 't congres niet vertegenwoordigd was. » » « Twee punten, hierboven aangeroerd dienen nader toegelicht. le. Dat de schrijver het applaus, waarmee de Hoogeerw. pater Gregorius Moiitor begroet werd, in zekere mate als een indirecte betooging tegen Solesmes opvat, daar, zooals bekend is, de paters van Solesmes, — uit persoonlijke beweegredenen, die een pijnlijken indruk maakten —te Straatsburg niet verschenen wareii. 2e. Mag het zeer de bewondering wekk}en, dat een tijdschrift te Rome, dat het vertrouwen van den H. Stoel geniet, op een gemakkelijk te herkennen wijze — al is het ook onder bedekte termen — matste bepalingen van den Paus {ÜtfSft- Rasseg-na Oregoriana" aan een 7oO de "Hollandschen Caec.haner het Jen de ".i!de doen, de eenhe.d van de Vizier . wl 'i Gregoriaansch in den - » i. .Mtrhin/l^rPtl 700 tori • Van t Uicyuiioaiiaui ^v-»« iKfVU'-'pis x te verhinderen, zoo kon 2i" g 2«rs schrijven, dan zij het nu jU „«flensten der paters van Soles ' P fïï| niemand miskennenmaar ^5 zal zou himne arbeid vruchttoe vee ' v mpathiek zijn, zoo zij op dank«üJf <0 .. i met hunnen eerbiedwaardige &*£'££»« Dom Pothier samenen ° u in plaats van hem bij iedere .verk'e". .' d £ rin}? te schatten, en om rfl^nvzantijnsChe kleinigheden hunne van de zijne gescheiden te ïaak ° ^denbouwkunst. o„csum is overleden de ingenieur Te lulius Israëls, die in Egypte en lacquf J hi j ta ) van groote werken zijn Werking verleende. O verledene was sedert enkele maanDe 0 f hier te lande teruggekeerd tot j^tèï van zij" gezondheid. VARIA. , «• het Kon. Penningkabinet is een ^°nlaket in brons van den heer Guust ' raaI tfa!cken te Haarlem aangekocht. De v:lD t t j s 20 bij 30 cM. groot en geeft P' rhristuskop in reliet te zien. In zilceD wft zii te St. Louis in de Nederlandte kunst-afdecling geprijkt. (0* * « • MevfOttw Sophie Haase-Bosse, echtgei. van Paul Haase, is overleden. vootc # • n, verschillende kunstenaars-vereeni■ aen van St. Peters burg en Moskou vergaderingen om bij de reuring ' het voorstel te doen, het bePL f van de Academie van Beeldende kunsten te onttrekken aan het ministerie 't hof en een afzonderlijk departement voor kunst en musea in 't leven te «epen dat slechts door kunstenaars zou worden geleid. ---