Ook „een verdwijnende soort". DERDE BLAD ROTTERDAM, 17 Februari, Met bovenstaand opschrift bedoel ik niet wat ondeugends te beteekenen aan het adres van Jan Kalf, den vader van dit bekende gevleugeld woord, d!at zoowaar reeds vereeuwigd is in gebrandschilderde vensters, wat zeker den eerste-zegger wel naar den smaak moet zijn. Maar ik wil een vriendelijk woord van hulde en waardeering schrijven •tot afscheid aan. een soort, die werkelijk verdwijnen gaat, niet op het doemwoord van een overmoedig cri ticus, maar op het onherroepelijk vonnis van den vooruitstrcvenden tijd. Ik bedoel het verdwijnende soort der Rotterdamsche trempaarden. Het trempaard van Rotterdam wordt van de baan gedrongen door de electrische tram. Eindelijk heeft de electriscfie-tram ook in Rotterdam haar glorieuzen intocht gevierd, en de eerste wardman stond op het zacht-gebogen voorbaloon triomfantelijk als een Romeinsch imperator op zijn zegekar, gehuldigd door de bewonderings-blikker. der opgetogen-stadgenooten. Wie herinnert zich niet de dagen, foein de ouderwetsche gemoedelijke bruitae-kruikjes op onze eettafel verdrongen werden door de nieuwe beugelfleschjes lagerbier. Maar grootscher nog dan toen de blije huismoeders op Idie gemakkelijke en propere beugelfleschjes zijn nu de Rotterdammers op hum mooie nieuwe beug e 1 trem. Aam familie en kennissen bui tende-stad worden met een onuitgesproken, maar toch duidelijk-merkbaar „wat-zeg-jij-daarvaini"-gevoel ansichten gestuurd valm de eerste electrischetram, route Honinigerdijk-BeurspleinPark. Hoe menig oom- en tante- op visite hebben vroeger hun lieve kleineneefje niet gevraagd „wat oftie worden. wilde", en dan klosik uit den kindermond een geluid vol verlangen naar lokkende heerlijkheid: „Koessier op^de-trem!" Maar wie zal zeggen, wat voor eerzucht-verlangens er thans opleven in de Rotterdamsche kinderzielen bij het bewonderend opzien,' ïiaar den voornamen! Trolley-man in z'n deftig grijze-pak, met z'n vorstelijkeu bout-kraag, de krachtige hand om het koperstuur geslagen als een eerste-minister aan het roer van het schip van staat Op stoepen en bij haltes ziet ge ze sameinklitten de gemakzuchtige stads-menschen, ongeduldig-wachtcnd om wringend en dringend zich een staan- of zitplekje te veroveren in de „electrische", als gold hét een plaats iM den hemel. Maar neen, dat is een verkeerde vergelijking, want om een plaats in den hemel bekommeren de meesten zich niet meer. Wie zich te benauwd voelt thuis, of van zijn kamer sledhts uitzicht heeft in een bladerloozen achtertuin of in een stille, dooie straat, hij zoekt vlug een plaats op het rollend promenadetrottoir der „electrische", of zet zich deftig voor den spiegelruit van den tram-salon, en laat al glijdend ctoor de stad 5\et drukke dag-leven langs zich heen cinematografen. En als de zwarte sluier van avonddonker zich uitvouwt over de moegewerkte stad, dan komen de schitterwagens u voewbijgezweefd als lokkende lioht-vizioetnen van blije gezelligheid „langs lijnen van geleidelijkheid", niet van Louis Couperus, maar van de Electrische-Centrale, die wel geen schrijver, maar toch een machtig drijver blijkt Zoo dikwijls als ik dert laatsten tijd in mijn vaderstad terugkeer, mij verheugend in haar langzaam -maarzekere metamorfose tot een GroszStadt, voel ik telkens weer een trek van weemoedige deernis met het arme trempaard, dat met 'in waas van melancholie in z'n groote droomoogaiï, met wat verwaaide ponnie tusschen z'n slappe ooren, daar op z'n laatste hoefijzers voorbijklikt. 0 hét goede, trouwe trempaard, ^aar voortsjokkend in den momotonen -ikklak zijner hoeven op de straatkeien, wekt m mijn hart een stillen ■ensch gelijk aan liet kleengedicht 1 Gezelle, dat Binnewiertz zoo mooi vindt: „Nokke maar voort! Nokke maar voort!" Maar ach het zal niet lang meer iiuiokken het ouwe, trouwe dier. • 'et het verdwijnen van het Rotternsch trempaard verdwijnt een stuk i ons Rotterdamsch leven. • rouw, goed dier! hoe dikwijls hebii wij als kinderen verlangend naar " rriUz ïek vain uw hoefslag geluisterd, wij moe gewipt en moe geschomey jsjiessink in 't Park, als pp, de glazen leeg waren, en wij naar huis mochten in de trem, in "de open trem. Trouw, goed dier! hoe dikwijls hebbein wij uw verre komst niet met dankbare blijdschap begroet, en uw herbergzaam voertuig arts een, Ark van Noé 'gezegend, als de regen neerviel bij plassen, en ^vij amper droogschuilden onder onze enge parapluien. Tnouw, goed dier! hoe vaak zijt ge ons een vriend iiri den nood geweest, als wij verpïidht waren op een heeten zomerdag een corpulenten oom of een minder vlug-gevoette tante door de stad te vergezellen, en wij hen veilig mochten opbergen in uw altijd gastvrijen wagen. Trouw, goed dier! zeldzaam begrijper der echte democratie, gij, die goea deedt en niet omzaagt, onverschillig of het werkman was of een heer, een mevrouw of een dienstmeisje, die gij meevoerdet in uw rijdend gevolg. Naar de nijvere mieren verwijst de de wijze den luien mensCh. Op het trempaard dient gewezen als een voorbeeld van trouwe plichtsbetrachting en levens-tevredenheid. Geduldig en gedwee loopt het trempaard dag aan dag van den morgen tot den -avond in het gareel der dienstbaarheid, in altijd-gelijken sukkeldraf, of de zomerzon zijn ruigere rug al warm stooft, of de stortregen al langs zijn flanken druipt en de straatroodder hoog opspat tegen buik en poolen, vriendelijk-goedig, bereid om stil te staan op iederen wenk van den eerst-komende, aanstonds weer z'n zelfden weg vervolgend op het eerste sein van zijn dief. Bootwerkers verzetten zich tegen invoering der graanelevators,, winkeliers protesteereu tegen de overheerschende almacht der warenhuizen, heel de burgerij klaagt over den zwaren druk der belastingen, — hét Rotterdamsche trempaard alleen blijft stom voor de harde wreedheid der electrische, die het uit zijn loopbaan en levensweg verdringt, blijft stom voor de ondankbaarheid der tijdgenooten, die zijn ontelbare diensten niet eeren cm gedenken. Voor velen, die zich 'minder nuttig of verdienstelijk hebben gemaakt, wordt een standbeeld opgericht, een gedachtenispenning geslagen of een nieuwe straat-zonder-huizen «laar zijn naam genoemd. Zijn AmsteMamsCae collega werd nog vereeuwigd op het meesterdoek vam Breitner, maar hoe wordt het Rotterdamsche trempaard dankbaar gevierd? Avond aan avond heeft de dichter-zanger Speenhof het trouwe dier met z'n liedjes bespot onder juichenden bijval der eigen stadgemooten, die bij het uitgaan van Pflaging laat-in-den-avond toch weer van zijn trouwe diensten profiteerden om gemakkelijk naar huis te komen. Behagelijk neergezeien voor de zonneglinsterende spiegelruit vani den salon-tramwagen of buiten staande op het bakon, al voortgonzend langs zijn dagelijkschen levensweg kijkt de Rotterdammer thans met een dédainblik op fiiet goedmoedig voorbijsjofckend trempaard, als een parvenu op een kennis-aan-lager-wal. Zelfs de straatjongen acht zich nog te goed om gratis 'n eindje mee te rijden op het sjofel gedoe, en met een koolstronk bi rotte-appel slingert hij z'n brutalen hoon tiaar het trekdier en voertuig in décade nee. Een geslacht, dat verdwijnt. In dubbele beteekeius van het woord. Want wie weet hoe menig stadgenoot, als hem binnenkort bij z'n Zondagsche ontbijt een schaaltje boterhammen-worst tegenbloost, al smullend een zeker percentage van een Rotterdamsch trempaard naar binnen slikt, hetzelfde paard misschien, dat hem met z'n familie nog kort geleden zoo prettig naar het Park of de Oude Plantage reed. Maar ook het arme dier zal toen niet vermoed hebben, hoe spoedig het een eigen graf ging vinden in de grage magen van velen zijner ondankbare passagiers. Ik wenschte het Rotterdamsche trempaard een standbeeld toe uit de meesterhand van een Auguste Rodiu- of een Medardo Rosso op dezelfde mooie plek, waar nu Hendrik Tollens ons te vervelen staat. P. HYACINTH HERMANS. o—o --- Uit de Kamer. De Kerstvacantie voor de Tweedle Kamer is ten einde. Dinsdag j.1. kwam zij weder in openbare vergadering bijeen. Er waren nog enkele restantjes van de Staatsbegrooting af te doen, de bespreking nl. van de Velzer-pontkwestie en van den toestand waarin zich het personeel bevindt van den post- en telegraaf- en den spoorwegdienst De ambtenaren van de posterijen en telegrafie kregen eerst anderhalven dag— pratens natuurlijk; en niet minder dan dertien sprekers, buiten den minister, moesten er aan te pas komen. Of het practisch resultaat voor onze postmannen even groot zat zijn als de woordenvloed, wagen wij te betwijfelen. Behalve, dat toch verschillendle sprekers het noodig oordeelden, wat reeds door anderen onder de aandacht der Regeering gebracht was te herhalen („onders tree pen" noemt het de heer van der Zwaag), waren de „grieven" die dte heeren namens het personeel aan den minister kenbaar maakten, dezen reeds sinds lang bekend, sommige zelfs al uit dten weg geruimd. Zoo werd er nagepleit over de befaamde dienstorder van den directeurgeneraal, die aan cfe vakvereenigingen der postbeambten geen audiëntie verkenen wilde, ofschoon de minister al eenigen tijd geleden die order feitelijk heeft ingetrokken. De telkens terugkeerende eisch, dat de kantoren 2e klasse ook voor klerken zullen worden opengesteld vond thans een beslist tegenstander in den heer Verhey. De Rotterdamsche collega van dezen laatsten afgevaardigde, de heer De Werk, die in postzaken een man van gezag is en zich geheel geeft waar het geldt de belangen van deze categorie van staatsambtenaren (getuige de reclame-ovatie, hem gebracht bij de jongste Kamerverkiezingen, toen het K a b i n e t-K u y p e r de postbeambten aan zich verplicht had door eene salarisverhooging) stipte dit zelfde punt dat anders zijn stokpaardje is, slechts terloops aan en beproefde zijn beste krachten om den „nietvakman" Pop van zijn directeurszetel af te praten, waarvoor intusschen ietwat meer redenaarstalenten worden vereischt. Voorloopig zal de heer Pop nog wel niet van functie veranderen, of hij moest zich de afkeurende woorden des heeren De Klerk omtrent zijn persoon al te zeer aantrekken. Een ander bezwaar, de aftrek van de ziektedagen der lagere beambten van hun anaenniteits-tijd is reeds door een wijziging in het betreffend Kon. besl. door den minister ondervangen. Voor de overige punten zegde de heer Kraus overweging toe. Of daarmee al de onaangenaamheden, die de post- en telegraafbeambten nu en dan ondervinden, uit de wereld zijn? Belangrijker intusschen dan de klachten-litanie was het principiëele debat over de vakvereeniging der postbeambten en de wettigheid van haar bestaan. De heer Lobman gaf in 't bijzonder het sein tot den aanval, door haar een „dwaasheid" te noemen. De belangen van den dienst — aldus de leider der Christelijk-Historischen — gaan vóór de belangen dier ambtenaren. De verhouding van den staatsambtenaar tot den staat is geheel anders dan die tusschen patroon en arbeider. De Staat toch behartigt geen patroonsbelangen maar de belangen van het algemeen, waartoe ook weer zijne ambtenaren behooren. Er is hier geen sprake van belangen-strijd, daarom ook geen plaats voor de vakvereeniging. En met een waarschuwend verwijzen naar de „misdadige woeling" van 1903 kondigde spr. de gevolgen aan van het erkennen der vakvereeniging door den Staat. Natuurlijk dient ook de Staat de grieven en bezwaren te kennen van zijn ambtenaren, maar om die kenbaar te maken is een groepsvertegenwoordiging het aangewezen lichaam. Bij dit betoog sloten zich meerdere sprekers van rechts aan, behalve de heer Janssen (Maastricht), die blijkbaar niet de pessimistische beschouwingen van den heer Lolunan deelt. Anderzijds werd natuurlijk tegen de uitlatingen van den afgevaardigde van Goes met kracht opgekomen. De heeren Ketelaar (vrijz.-dcin.) en Tak (soc.) beproefden het betoog van den heer Lohman omver te rammeien, terwijl collega Troelstra den aanval dekte. Ofschoon we volstrekt niet meegaan met hetgeen deze laatsten ter verdediging van de ambtenaars-vakvereeniging meenden te moeten aanvoeren, lijkt het ons toch, dat de heer Lohman en zijn medestanders een schrede te ver gingen. De vakvereeniging toch, zooals zij door ons begrepen wordt is volstrekt niet alleen en in hoofdzaak een s trij d -vereeniging en zij behoeft dit allerminst te zijn wanneer de Staat als werkgever optreedt, omdat, zooals die afgevaardigde uit Qoes terecht opmerkte, hier van geen belangenstrijd sprake is. Intusschen blijrt het een open vraag, of de groepsvertegenwoordiging misschien in de praktijk niet tot betere resultaten zou leiden. Minister Kraus nam tegenover dit debat eenzelfde houding aan als zijn collega voor Marine indertijdi ten opzichte van de discussie over den Matrozenbond (waarmede wij allerminst willen te kennen geven, dat er pariteit is tusschen beide bonden); hij liet zich aan beide zijden heel gedwee de les lezen, maar omtrent zijn persoonlijke opinie sprak hij zich niet verder uit. Wij zulien het hierbij ook maar laten. • * * Wc kregen daarna een debat over de Velzer-pont. De kwestie is deze; misschien dat de een of andere lezer haar nog niet kent, al is zij tot vervelens toe in de Kamer behandeld. De voetbrug bij Velzen over het Noord-Zeekanaal moet weg en er wordt nu een geregeld verkeersmiddel gezocht tusschen de beide oevers ter vervanging van de brug. Er is eerst geprobeerd met een stoompont, maar, hoe men ook werkte en proefvaarde, het ding wilde niet op zijn juiste plaats landen. Een heele eliende-geschiedenis volgde, waarna men ten slotte een kettingpont heeft moeten fabriceeren. Maar dit is natuurlijk weer hinderlijk voor het scheepvaartverkeer, en zoo schijnt de zaak maar niet tot oplossing te komen. De bespreking van deze aangelegenheid, die onderhand een millioentje aan het Rijk gekost heeft, werd alweer geopend door den afgevaardigde van Beverwijk, den heer Passtoors, die zich steeds met alle kracht ver zette tegen de opruiming van dte brug vóór dat een deugdelijk verkeersmiddel daarvoor in de plaats is gekomen. Spr. gaf echter thans den moed op, om andermaal te pogen het gevaar te bezweren, daar de brug door de herhaalde aanvaringen dusdanig gehavend is, dat zij toch wel zal moeten gesloopt worden. Verschillende stuurlui aan wal spra ken nog over de penibele kwestie, zonder haar echter een stap nader tot de oplossing te brengen en minister Kraus zal wel nu en dan stil genoten hebben van de vele adviezen, die hij in deze mocht ontvangen. Het voorstel van de Regeering om de brug af te breken is ten slotte aangenomen. De minister beloofde, als hij van Chili thuis komt, een uitvoerig rapport over den stand der zaak bij de Kamer in te dienen. 't Is te hopen, dat minister Kraus, wienst talenten van zoo superieur ge halte, zijn, dat de Kabmets-formateur geen tweeden technicus vinden kon, die hem gelijk komt, aan dit langdradig en kostbaar geknoei spoedig een einde zal maken. * • * Over het spoorweg-personeel werd liet debat Vrijdag aangevangen. Aangezien nog slechts enkele sprekers aan het woord zijn geweest en het debat Dinsdag a. s. wordt voortgezet meenen wij goed te doen. de bespreking van een en ander tot de volgende week uit te stellen. f De motor- en rij wiel wet. De bepaling in het Kon. besl. (art 23), waarbij wordt voorgeschreven, dat „met uitzondering van kruiwage: kinderwagens en daarmee gelijk te stellen rij- en voertuigen, elk rij- en voertuig, geen motorrijtuig of rijwiel zijnde, waarmede over een kunstweg wordt gereden, tusschen een uur na zonsondergang en een uur vóór zonsopgang, voorzien moet zijn van minstens één lantaarn," — valt niet erg in den geest bij het publiek. Vooral in Zeeuwsch-Vlaanderen moet naar de „Auto" meedeelt de ontstemming vrij algemeen zijn. Nu zijn wij minder bekend met de plaatselijke toestanden in Zeeland en durven ons daarom aan geen oordeel wagen. Toegegeven moet zeker, dat de bepaling voor buitenwegen met druk motor-verkeer in het algemeen reden van bestaan heeft Maar in een stad als Rotterdam, waar toch doorgaans op respectabelen afstand de veiligheid van den v/eg te controleeren is (al laat hier en daar de straatverlichting te wenschen over), lijkt ons de toepassing van dezen maatregel wel eenigszins overbodig. Te meer, dewijl het aantal automobilisten nog te beperkt is, om een veiligheidsmaatregel te billijken, die een groot deel der burgerij op nieuwe lasten en kosten jaagt -o—o­ --- Binnenland. KON. BESLUITEN. Oomeenten. Aan mr. H. Kuipers is op zijn verzoek eervol ontslag verleend als burgemeester van Ameland; H. H. Henssen is benoemd tot burgemeester van Noorbeeic. Rijksarchief. Benoemd is tot klerk bij het Rijksarchief in Groningen B. Lonsain, gepens. serg.-maj. van de inf. te Groningen, thans tijdelijk bij dat archiet werkzaam. Bost en ïeL Benoemd is tot directeur van het postk. te Goes .T. Boomsma, thans hoofdcom. der post; Benoemd zijn tot oomm. der post. en teL 4e kl. de adspir.-comm. der post. en tel. E. Ter Brugge; de surnumerair der post. en. tel. J. 8. van Gelder, mej. B. S. Mans. C. Bregman, K. N. Korteïveg, W. E. Van Goor, J. Mandema, B. Opdien. J. H. K. De Lange. J. A. Risseeuw. J. I j. Van der Valk, mej. J. A, Oskam. R. Van der Veen, J. Poppens. F. C. M. Lompe, M. Siuits, J. O. C. Men, P, 0. Saint, J. A. Joppe. W. L Opstelten, A. J. Van Pesch, .1. I>e Vries, J. Baukema, P. Janzen. H. Strobos, G. B. Knoppien.M.Buurke, C. J. W. Auer, I). J. Boeff. C. F I, A. Zandee. Marine. Aan kap.-tit. 0. J. De JongPzn.. chef derafd. Hydrcgrapiiie by het LVparlement van Mar,ne, is verleend de titulaire rang van schout-by-nacht. Pensioenen. Pensioen is veriaend aan T. Huizinga, van f 400. Oe gewone audiënties van de ministers van Waterstaat en justitie zullen de volgende week niet plaats hebben. Tentoonstelling te Mi>aan. De Ned. vereen, voor Ambachfs- en Nijverheidskunst heeft uit haar leden een commissie benoemd, bestaande uit de heeren jac. van den Bosch, K. van Leeuwen en W. Kromhout Czn., ter voorbereiding eener collectieve inzending van werk der leden dier vereeniging op de Milaansche tentoonstelling. (-N. R. CL») De partij der vrijheid. De afdeeling Ams erdam IV der S. D. A. P. nam het volgende voorstel aan ter behandeling op het partijcongres: «Het congres drage het Partijbestuur op, maatregelen te treffen, waardoor het maandblad «De Nieuwe Tijd» onder controle van de Partij komL« TVVUtSDÜ KAMER. Zitting van 16 Februar. (Vervolg.) Spoor- en tramwegpersoneel. Bij de bespreking van den toestand van het spoorwegpersoneel constateerde de heer JANSSEN (Maastricht), dat de uit de stakingswetten voortgevloeide nieuwe regeling betreffende rust- en werktijden bij het personeel teleurstelling en ontevredenheid heeft gewekt. Door * i regeling van den diensttijd zonder gelijktijdige regeling van den arbeidstijd, wordt de dienst voor de verschillende beambten, vooral machinisten overmatig lang. Ook de rusttijden van het per soneel zijn te kort en de Zondagsrust komt niet voldoende tot zijn recht. De enquête-commissie wilde 24 uur en deze regeling geeft slechts 14. Spr. steunde het idee van een scheidsgerecht, maar kwam op tegen het dwingen van de spoorwegmaatschappijen, om ontslagenen in dienst terug te nemen. Hij critiseerde de loonregeling, die voor de verschillende groepen van ambtenaren en beambten onbillijk en onregelmatig werkt. Spr. drong ook aan op een enquete naar de toes.anden van het tramwegpersoneel, die even dringend verbetering eischen. De heer VAN DER ZWAAO con stateerde, dat de vorige regeering te kort is geschoten in de belofte, dat het spoorwegpersoneel in de gelegenheid zou worden gesteld, met lust zijn plicht te vervullen en drong daarna hoofdzakelijk aan op verbetering van den toestand van het personeel bij de tramwegen, zoowel op economisch als op rechtszekerheids gebied. Ook voor het personeel, van de paardentrams vroeg hij regeling van dienst- en rusttijden. De heer TALMA protesteerde tegen het verwijt, dat de vorige regeering in deze tekort schoot; integendeel is sedert den stakingstijd een groote stap vooruit gedaan, hetgeen zelfs erkend wordt door de Ned. Vereeniging voor spoor- en tramwegpersoneel. Spr. vroeg, of het in de bedoeling der regeering ligt, den spoorwegmaatschappijen op te leggen eene loonregeling, die de regeering billijk en juist acht. Ten aanzien der kwestie van het scheidsgerecht wenschte hij niet de spoorweg-maatschappijen te dwingen en niet op verzoek een eervol ontslagene terug te nemen, maar achtte hij het billijk, indien het scheidsgerecht in zulk een geval een schadevergoeding toekende. Ten aanzien van dienst- en rusttijden oordeelde spr., dat het personeel door het Koninklijk besluit 1905 achteruitgegaan is. Hij drong aan op wijziging van het reglement, waardoor Zondagsrust niet langer kan gebruikt worden als een overgang van nacht- in dagdienst. De heer SCHAPER vervangt een wegens particuliere reden afwezig partijgenoot. Van soc.-dem. zijde is een hartig woordje hier ter plaatse. Als hier belangen .van eenig personeel behartigd wordt, staat de heer Lohman op en maakt zich boos, omdat «particuliere" belangen behar gd worden. EEN STEM: Lohman is de heele wereld niet! De heer SCHAPER: Maar een man van politieke beteekenis, al is te betwijfelen, of die reputatie er in de laatste jaren grooter op is geworden. Als wij over eenig personeel spreken, staan wij zijdens jhr. Lohman bloot aan gewilde of ongewilde verdachtmaking. De VOORZITTER kan deze woorden niet toelaten. De heer SCHAPER: Ik heb mij zeer matig uitgedrukt. Zeer zeker, het spoorwegpersoneel mag hier bedacht worden, want het is een feit, dat een brutale verwaarloozing van dit personeel heeft geleid tot de catastrofe van 1903. Wat Zondagsrust betreft, die is slechts in zoover toe te staan, dat de belangen van het publiek gevrijwaard blijven. Het personeel mag zooveel mogelijk Zondags vrij hebben, maar niet mag de dienst hierdoor worden gestaakt. Dan moet het personeel maar worden vermeerderd. Een man van »De Standaard" wist er beter raad op: het personeel moest zooveel mogelijk uit Christelijke jongens worden saamgesteld, om dan tevens een achterstelling goed te maken, doordat de Christelijken wegens hun beginselen omtrent Zondagsheiliging feitelijk zijn uitgesloten. Gelukkig is er verzet tegen dergelijke plannetjes zelfs uit Patrimonium en R.-K. arbeiders. De rede van den heer Janssen — wiens fractie er op is vooruitgegaan (gelach) — hoorde spr. met genoegen. Maar hij had gemakkelijk spreken, want zat voor de staking nog niet in de Kamer. Of hij anders ook zoo gesproken zou hebben, spr. betwijfelt het. Niet alleen de rechterzijde, maar heel de Kamer heeft een eereschuld, een Nederlandsche eereschuld jegens de spoorwegmannen, die schandelijk behandeld zijn. Ook velen der linkerzijde hebben zich slechts in 1903 door gezagSivaan laten meesleepen. Wat moest de bij uitstek bevoegde heer Taima erkennen? Dat het personeel in veel opzicht is achteruitgegaan. De heele inleiding was slechts een gelegenheidsspeech. Dat de H. IJ. S. M.-loonen volgens de Ned. Vereeniging een ideaal zijn, is onjuist De norm werd billijk geacht. Maar het loon is niet de eenige grief, veeleer het ge! eele militaristische systeem van bejegening. Het personeel is dus achteruitgegam — onder minister De Marez Oyens, den man der staking. Tegenover dezen had de heer Talma zijn cruiek wel verzwegen! Eigenaardig, dat de heer Talma ten aanzien der groepvertegenwoordiging gisteren naast Lohman stond en thans erkent, dat de groepvertegenwoordig.ng door de directies üij den neus wordt genomen. Dat was met de vakorganisatie niet mogelijk. Er zou zooveel verbeterd zijn, zei de heer Talma, maar een inzender in het »Kath. Soc.-W constateert integendeel groote ontevredenheid; wat door een priester-adviseur ondersenreven wordt. Het is zoo moeilijk ingrijpen, zegt de heer Talma; maar niet moeilijk was 'het, het personeel de macht te ontnemen de directies het zwaard boven het hoofd le houden. Dinsdag 11 uur zal spr. zijn rede voortzetten. -o—o* LEIDEN, 15 Febr.*»Na voor de 4e maal aan de orde te zijn ge„jeid, kwam heden in den gemeente,aad tot een eindbeslissing het voorstel van B. en W. tot bet insieilen van een geneeskundig onderzoek van de keriingen der schoten voor lager onderwijs. Het instituut werd ten slotte aangenomen met 21 tegen 5 stammen. Het amendement van de huishoudelijke commissie, waarover in eene vorige vergadering dc stemmen staakten — 14 tegen 14 — of bet onderzoek aan twee schoolartsen zou worden opgedragen, werd ditmaal aangenomen wet 21 stemmen tegen 5 , na een verklaring van den voorzitter, dat nu in beginsel was besloten het onderzoek uit te strekken tot alle scholen van L. O., zoo bijzondere als openbare, het dagd. bestuur zich niet langer wilde verzetten tegen het amlende-t ment, dat het onderzo door twee schoolartsen zou worden ht. Er is nu besioten: dat het g^iieeskundig onderzoek zich zal uitstrekken tot loerlingen van alle openbare en bijzondere scholen, met dien verstande echter, dat het op die van de bijzondere scholen slechts zal plaats hebben, wanneer de besturen dier scholen daartoe aan B. en W. het verzoek doen en voor zoovtrre daartegen blijkens aan het hoofd der school overgelegde verklaring bij d« ouders of verzorgers der leerlingen geen bedenking bestaat, en dat het toezicht zat worden opgedragen aan twee schoolartsen, ieder op een jaarwedde van f 500. Daarna kwam in behandeling het voorstel van B. en W. tot aanstelling van een ingenieur van gemeentewerken, tot bijstand van den directeur en dien hoofdopzichter bij dien tak van dienst, en zulks op eene bezoldiging van f 2000 en twee 5-jaarlijksche verhoogingen ieder ad f 200. Dit voorstel vond heftige bestrijding bij den heer Paul (oud-directeur van gemeentewerken), die de instelling van dit nieuwe anrbt ten eenenmale onnoodig en overbodig achtte en bij de heeren Wiimans, Sytsma en mr. Fokker. Daarentegen werd hét met warmte verdedigd door den beer Koorenaar, wethouder van fabricage, die er eene soort portefeuillekwestie van maakte, mr. Van der Lip en den voorzitter. Ten slotte werd bet voorstel aangenomen met 15 stemmen tegen 11. (Tegenstemden de herren Bosch, A. Mulder, a. r., Van Tol, r. k., Fokker, Van der Eist, Sytsma, vrijz.-dem., Witmans, De Boer, Zwiers, Van Oruting en Paul, lib.). Na afdoening van een aantal onderwerpen van zuiver huishoudelijken aard werd de vergadering door den voorzitter gesloten --- Letteren en Kunst. LETTEREN. Bilderdljk-herdenking. Dezer dagen beeft zich een Biklerdijkcommissie gevormd; zij bestaat thans uit 42 leden, uoch is nog niet voltallig en wacht dus met liet publiceene« der namen. Secretaris is de heer A. T. A, Heyting te Naarden, die in een rondschrijven opwekt tot deelneming. Het jaar 1906, zegt hij, is een drievoudig herdenkingsjaar van Willem Bil— deraijk. Vijftig jaar geleden zeide Nicolaas Beets op het einde van zijn uitmuntende beschouwing van Bilderdijk's poëzie: „Het is geen kleine dienst aan een natie bewezen, haar in staat te stellen en te nopen den schat, dien zij in hare taal bezit te gevoelen en te waardeeren. Het is eene groote waarheid, door Biiderdijk steeds op allerlei wijze in 't licht gesteld, dat de taal, die de denkvorm is, met het innigste wezen van den mensch samenhangt. De taal is gansch het volk; de taal is de gansche nationaliteit. Hij bevestigt, hij werkt aan deu opbouw zijner natie, die den schat harer taal bewaakt en vermeerdert, die de ontwikkeling harer taal ter harte neemt Daarom rekenen wij op aller goedkeuring, indien wij , voor zijnen goeden eu trouwen arbeid, in dit opzient, nevens de dichterlijke lauwerkroon en krans van eiken bladeren nette neggen op iiet graf van Willem Biiderdijk '. Dit woord is nog heden van kracht. Volgens Gukio Oezeile is d