Naar den Vrede. De vredesconferentie. De zitting van Zaterdag. Een rede van Wilson. Meeningsverschillen bij de kleinere geallieerden. — De monarchistische onlusten in Portugal. — De verkiezingen in Pruisen. — Een N.W. Duitsche bondsrepubliek. — Stakingen. — Het Engelsche leger. — Duitschland en Duitsch-Oostenrijk. OVERZICHT. Fli November werd de wapenstilstand met Duitschland die een einde aan den oorlog maakte gesloten. En eerste achttien Januari werd de vredes-conferentie te Parijs geopend. Ruim twee maanden lang verliepen, voor cea begin, gemaakt werd met den herbouw der puinen, door den oorlogs-storm veroorzaakt. Dat lange uitstel heeft, wij hebben er reeds meermalen op gewezen, zijn goed effect gehad: de victorie-koorts is iets afgenomen en men heeft een wat nuchterder kijk gekregen op hetgeen de opbouw van een nieuwe wereld-orde eischt.... Zonderling tegenover de langzame en slepende wijze, waarop men vóór het bijeenkomen van de vredes-conferentie de ,;zaken" behandelde, steekt nu echter de haastige spoed af, waarmede rnen op de conferentie? zelf de groote besluiten schijnt te willen nemen, die over het lot van de wereld zullen beslissen. In de algemeene zitting, Zaterdag door de conferentie gehouden, kwam dat streven naar bespoediging en overhaasting als een van de meest markante factoren weder voor den dag en gaf aanleiding tot een typisch meeningsvorschil. Op de agenda stond, gelijk men weel; het volkerenbond-vraagstuk in heel zijn uitgebreidheid. In vijf afdeelingen zou het worden behandeld: le. de organisatie van den volkenbond; 2e. schending van oorlogswetten; 3e. herstel van schade; 4e. internationale wetgeving in zake industrieele en arboids-kwesties; 5e. internationaal beheer van havens, water- en spoorwegen. Voor elke afdeeling was een resolutie ingediend, die in hoofdzaak op een zeer algemeene nadere omschrijving van het punt-in-kwestie en een voorstel om het vraagstuk door oen commissie te doen behandelen, neerkwam. Ernstige meeningsverschillen waren bij de behandeling van die resolutie niet te verwachten. Toch deden zij zich voor en wel hierdoor, omdat in de resoluties omschreven werd, dat de commissies samengesteld zouden worden uit twee vertegenwoordigers van de vijf groote mogendheden en vijf vertegenwoordigers door de andere mogendheden te kiezen. Daartegen kwamen die ,;andere" mogendheden; voornamelijk de kleine^ in verzet. Zij eischten; dat ook de kleine staten in de commissies yoldoende vertegenwoordigd zouden worden en vorderden elk voor zich het recht op om een of meer vertegenwoordigers aan de werkzaamheden der commissies deel te mogen doen nemen. De stem van de kleine naties werd niet verhoord. Clemenceau kwam er met groot gerucht tegen op. Er mocht geen tijd worden verspild en daarom moesten de commissies niet te groot worden,. millioenen moesten worden gedemobiliseerd en derhalve moest men opschieten. De groote mogendheden hadden 12 millioen combattanten op de verschillende oorlogsterreinen en dat was dus een , ;rechtsgrond" voor haar om het beslissende woord te mogen spreken. Uit de berichten valt niet op te maken, of ten slotte met deze uitlatingen van Clemenceau & kiëse.itaiea ögfc liiUef Vrörd tiilgetüaakt. Madt hëi is Wëi zèsf Waarschijnlijk; Het behoeft niet gelegd, dat deze oVerliaasltngdei '-werkzaainheden een min gunstigea invloed hebben moet. Üngetwijleld wordt de snelheid-vau-arbeiden door de grootte van de commissies beïnvloed, maar de vraag is, of de winst-aan-tijd, door een beperking van het leden-tal verkregen, opweegt ie-, gen het verlies-aan-gezag, dat er een gevolg van is. Volgens Clemenceau's gedachtengang zou men ten slotte moeten overgaan tot het samenstellen van commissies van één vertegenwoordiger, die ongetwijfeld het snelste werk zullen verrichtenI het plan tot den volkeren-bond zal au bijna uitsluitend door de vijf groote entente-mogeööhedon afgeleekend worden. De kleine geallieerde stalen kunnen bij het maken van de plannen geen beslissenden invloed doen gelden. En de neutrale en centrale landen staan geheel buiten de besprekingen. Of er In zulke omstandigheden en rekening gehouden met de haast, die men maken wil, geen vree* voor revolutiebeuw bestaan moet? j iWilson heeft Zaterdag nog een zeer verheven en hoog-gestemde rede ten gunste van den volkerenbond gehouden. Daarin gaf hij echter tevens uiting aan zijn verwachting, dat voor verschillende van de ,;regelingen", op de vredesconferentie te tref ren, een ;;nadere overweging" noodig zijn zou. , Of dat ten slotte ook voor de architectonische plannen van den volkerenbond noodig zijn zal? Er gaat haast geen week voorbij, of de Duitsehe burgers, of een deel van hen hebben zich weer in slagorde te scharen en een onbloedigen strijd te leveren met hun stembiljet, daarbij door het vrouwelijk deel der bevolking gesteund. Na de verkiezingen voor de constituante der vorige week, hebben gisteren de verkiezingen plaats gehad voor de Pruisische nationale vergadering. Met groote belangstelling mag men tegemoet zien, hoe het nieuwe lichaam, dat aan het hoofd van Pruisen zal komen te staan, zal worden samengesteld. Het zal wel eenig verschil vertoonen met het oude bolwerk van conservatisme en jonkerdom, dat het oude huis van afgevaardigden vormde! DE VREDESCONFERENTIE. de zitting van zaterdag. PARIJS, 25 Januari. CR. O.). De eerste voltallige en tweede openbare zitting der vredesconferentie is vanmiddag drie uur door Clemenceau in de Klokkezaal, in tegenwoordigheid der afgevaardigden van alle volkeren geopend. Na voorlezing van de notulen deelde Clemenceau het besluit mee. een aantal commissies samen te stellen om de volgende kwesties na te gaan: 1. den volkerenbond. 2. inbreuken op de oorlogswetten. 3. schadevergoeding, 4. internationale wetgeving over nijverheids- en arbeiderskwesties. 5. internationaal beheer van havens, water- en spoorwegen. Daarna las hij de resolutie over de stichting van een volkerenbond in hel Fran^ch voor. waarna ze door een officieelen tolk in het Engelsch werd vertaald. Daarna zei Clemenceau: het woord is aan den heer Wilson. President vVilson stond aanstonds op en leverde een welsprekend pleidooi voor de resolutie (waarvan wij; hierachter den tekst geven). Zoodra vVilson's rede was vertaald, stond Lloyd George op. Hij zeide: Ik zou nyj in deze kwestie in het geheel niet hebben gemengd, maar ik kan mij niet bedwingen om te zeggen, hoe krachtig de bevolking van het Britsche rijk dit voorstel steunt. Indien de leiders van het Hritsche rijk in de afgeloopen vijf jaar niet zoo veel tijd aan deze kwestie hebben kunnen besteden als ze graag zouden hebben gedaan, komt dat. omdat ze tot over de ooren in andere kwesties zaten, die voor het oogenblik dringender waren. Indien ik maar een zweem van twijfel omtrent de raadzaamheid van dezen volkerenbond zou hebben gekoesterd, dan zou die zijn vervluchtigd vóór het schouwspel, dat zich verle : den Zondag aan mij voor deed, toen ik de strefjj. bezocht, die nog maar enkele jaren geleden een der liefelijkste in een zeer liefelijk land was. vVij reden uren aan één stuk door wat een wildernis van verwoesting was. die er niet uitzag als een land, waar woonplaatsen voor menschen zijn, maar die tot onherkenbaar wordens toe was uiteengescheurd en gereten. Wij bezochten één stad. die heel mooi is geweest. maar waar we tooneelen aanschouwden die geen schadeloosstelling ooit goed kan maken. Een der wreedste gedachten was het bes el, dat de Franschen, die haast nog meer dan eenig ander volk van hun land houden^ den vijand moesten helpen in het ontredderen van hun eigen woonplaatsen. Niet ver vandaan zag ik graven van gesneuvelden. Toen zei ik tot me zelf: het is stellig tijd. dat wij een andere methode ter hand nemen om geschillen te beslechten dan deze georganiseerde slachting. Ik weet niet. of we daarmee zullen slagen, piaar het is al een succes, dat we het ondernomen hebben. De Italiaansche premier, Orlando en Leon bourgeois. in naam van Frankrijk, steunden krachtig de resolutie. De Chineesche gedelegeerde verklaarde, dat China zijn algeheele goedkeuring aan het schema hechtte en de Poolsche afgevaardigde Roman Dwonski, naar wien Lloyd Georgë met bijzondere aandacht luisterde. ,gaf uiting aan het enthousiasme van Polen voor bet schema, dat het zou bevrijden van de ellende. die het van drie zijden bedreigde. Daarop werd de resolutie eenparig aangenomen. Hijmans, de Belgische gedelegeerde van het ministerie van builetnlandsche zaken, vroeg, hoe de verschillende commissies zouden samengesteld worden. Daarop verklaarde Clemenceau, dat de vijf groote mogendneden ieder twee gedelegeerden naar de volkerenbond-commissies zullen afvaardigen, en de overige naties te zamen vijf, die zij onderling kiezen. De afgevaardigden der groote mogendhedep naar de volkerenbond-commissie zijn: voor Amerika president Wilson en kolonel House; voor Engeland lord Robert Cecil en generaal Smuts; voor Frankrijk Léon Bourgois en Larnaude; voor Italië Orlando en Scialoia; voor Japan burggraaf Chinda en Ochiai. Deze verklaring van Clemenceau was aanleiding tot een algemeen meeningsverschil onder de vertegenwoordigers der kleine naties. Hijir.ans vroeg twee vertegenwoordigers voor België in de volkerenbomd-commissie, twee in de internationale arbeidswetgeving-commissie en een in de commissie tot bestraffing van de aanstichters van den oorlog. De Bran'iaansciie afgevaardigde verklaarde dat Brazilië in het bijzonder belang had bij den volkerenbond, omdat een artikel in zijn grondwet de regeering verbiedt, oorlogsveroveringen goed te keuren. Ilij eischte een afgevaardigde yoor Braziijë iii de yolkerenboiidcommissie. öqfdfcüi 'spf&ïdê veer Gauatla, mus §f ep, Sis VeriegeiiWoerdigéf Vöil feöil (léf Itleiöefê 88* ties, dat de Volkerenbond juist Voor deae" Vatt nog grooter belang is dan voor de groote mogendheden- Isaar zijn meening was de zaak niet in den beslein vorm voor de conferentie gebraent. Zij" had aan een openbare vergadering moeten worden voorgelegd. Trumbitsj (Servië) eischte dezelfde vertegenwoordiging ais België in de verschillende commissies. | j s , Venizelos (Griekenland) wenschte vertegenwoordiging in de commissies, die zich bezighouden met net herstel der aangerichte schade en de tjestrafiing der misdadigers. Garcia (Portugal) eischte vertegenwoordiging van zijn land in de commissie voor de schadevergoeding, omdat Portugal zeer zwaar door den oorlog geleden heeft. - Benes (Tsjecho-SIowakle) eischte vertegenwoordiging van zijn land in alle commissies. Bralianu (Roemenië) eischte vertegenwoordiging in de volkerenbond-commissie en in de commissie voor de havens en waterwegen, speciaal wegens de Donau-kwestie. De Siameesche delegatie eischte, dat de landen, die belang hebben t >i| bijzondere oangele* genheden, het recht zullen erlangen, de zittingen bij te wonen van de commissies, die zich daarmede bezighouden. De Cineesche delegatie eischte voor China een vertegenwoordiger in de commissie voor den volkerenbond, en een in de commissie voor den internationalen arbeid. De delegatie wees er op, dat China belangen had door het groot aantal Chineesche arbeiders in het buitenland. In .zijn verklaringen, ter rechtvaardiging van de samenstelling der commissie, zeide Clemenceau o. m.: De groote mogendheden hadden op het oogenblik van den wapenstilstand 12 millioen combattanten op de verschillende oorlogsterreinen esn dat is zeker een rechtsgrond. Wij hebben millioenen aan dooden en gewonden verloren. Clemenceau verklaarde verder, dat hij sedert 1871 het politieke leven medemaakte, gedurende v/elken tijd hij steeds heeft kunnen conslateeren, dat ,hoe grooter het aantal leden eener commissie is, hoe langzamer haar werkzaamheden vorderen. Hij zeide, dat het hem nooit was ingevallen, noch aan de vertegenwoordigers der groote mogendheden, om de rechten der kleine naties te miskennen. Millioenen moeten gedemobiliseerd worden en Clemenceau verzocht daarom geen tijd te verspillen. , Daarna werfl fle zitting verdaagd. een rede van wilson. PARIJS. 25 Januari. (DRAADLOOS.). Gedeeltelijk reeds geplaatst in een vorige oplage. President Wilson heeft heden de volgende rede ter vredesconferentie gehouden: Mijnheer de voorzitter. Ik beschouw het als een bijzonder voorrecht op deze conferentie de .beraadslagingen over den volkerenbond te mogen openen. Wij zijn bijeengekomen met een tweeledig doel: om de aanhangige regelingen te treffen, welke door den oorlog noodzakelijk zijn gemaakt en ook om den wereldvrede te verzekeren, niet alleen door middel van de bedoelde bepalingen, doch ook door de schikkingen .welke deze conferentie zal maken tot handhaving van hetgeen tot stand wordt gebracht. De volkerenbond schijnt mij noodzakelijk toe in het- belang van deze beide doeleinden. Er zijn tal van ingewikkelde kwesties, welke samenhangen met deze schikkingen en welke misschien niet doeltreffend en definitief kunnen worden opgelost door de besluiten, welke wij' hier zullen nemen. Ik kan mij zeer goed voorstellen dat vele dezer schikkingen later nogmaals overwogen moeten worden, dat vele der beslissingen, welke wij nemen, later tot op zekere hoogte wijziging zullen behoeven want zoo ik oordeelen mag naar de vruchten van mijn eigen onderzoek, naar eenige van die kwesties. (Jan komen zij op het oogenblik niet voor eeu geheel betrouwbare beoordeeling in aanmerking. Het is derhalve noodig dat wij een organisatie instellen, waardoor het werk dezer conferentie wordt aangevuld. Wij zijn bier vergaderd, om veel meer te doen dan het treffen van de schikkingen welke oogen"likkeliik noodzakelijk zijn. VVij zijn vergaderd vwwiil de openbare wereldmeening een zeer bijzonderen vorm heeit aangenomèu. Ik mag zonder overdrijving zeggen, dat wij niet de vertegenwoordigers van regeeringen, maar van volken zijn. Het zal niet voldoende zijn de regeeringskringen te bevredigen. Het is noodzakelijk, dat wij voldoening schenken aan de meening van het menschdom. De lasten van dezen oorlog hebben in ongewone mate gedrukt op de geheele bevolking der betrokken landen. Ik behoef hier niet voor u te schetsen, hoe die lasten van het front zijn overgegaan op de ouderen, op de vrouwen, op de kinderen, op de haardsteden der beschaafde wereld en hoe de werkelijke druk van den oorlog zich hoeft doen gevoelen daar. waar de blikken der regeering niet reiken, doch waar het hart van 't menschdom klopt. Het zijn deze menschen, die ons vragen vrede te sluiten en den vrede te verzekeren. Het zijn deze menschen. die ons vragen, dat wij er tegen zullen waken, dat die druk ooit weder op hen komt. Ik durf te zeggen dat het hun mogelijk is geweest, dien druk te weerstaan, omdat zij hoopten, dat zij, die hen vertegenwoordigden na dezen oorlog bijeen zouden komen en meer zulke opofferingen onnoodig maken. Derhalve rust op u de heilige plicht duurzame schikkingen te treffen, opdat recht geschiede en de vrede gehandhaafd worde. Dit is het voornaamste punt onzer beraadslagingen. Overeenkomsten kunnen tijdelijk zijn. doch de actie der naties in het belang van vrede en recht, moet duurzaam zijn. Wij kunnen duurzame maatregelen vaststellen, maar zouden misschien niet in staat zijn. duurzame beslissingen te vellen. Het komt mij daarom voor. dat wij, voor zoover ons dit mogelijk is. ons het beeld der wereld voor onzen geest moeten stellen. Is het bijvoorbeeld geen schokkend feit. dat de groote ontdekkingen der wetenschap, dat de vruchten van rustige studie in laboratoria, dat de in stille collegezalen ontwikkelde denkbeelden, thans zijn aangewend tot verwoesting der beschaving? De vernietigingsmiddelen hebben zich niet zoozeer vermeerderd, doch zij worden gemakkelijker toegepast. De vijand, dien wij juist overwonnen hebben, beschikte over eenige van de voornaamste eentra van wetenschappelijke studie en nasporing. en hij gebruikte die, ten einde plotseling en met volkomen succes zijn vernielende kracht te ontplooien; alleen door nauwgezette en voortdurende samenwerking kan er voor gewaakt worden, dat zoowel zij, die de wapenen dragen, als zij, die de wetenschap beoefenen binnen de perken der beschaving blijven. In zekeren zin hebben de Vercenigde Staten bij dit onderwerp minder belang dan de andere naties, welke hier vertegenwoordigd zijn. Met hun uitgestrekte gebied en lange-kusten hebben de Vereenigde Staten minder kans onder een vijandelijken panval te lijden, dan vele andere BaiiêS: Amerika's gegstöfiït — §a die geestdrift is vttFi.0 en epfedii = veaf dea velkêfêubond spruit til ei voort uit vriês of angit doch «it de idealen waarvan wij ons gedurende dezen oor» log bewust zijn geworden. Toen zij' zich in dezen oorlog mengden, dachten de Vereenigde Staten er geen oogenblik aan. dat zij tusschenbeide kwamen in de politiek van Europa Of van Azi8 of van eenig werelddeel. Amerika's gedachte was. dat de geheele wereld er zich thans van bewust was. dat slechts een zaak door den uitslag van dezen oorlog gebaat zou zijn. Dat was de zaak van recht en vrijheid voor allen, waar ook ter wereld. Daarom zou Amerika voelen, dat zijn aandeel in den oorlog tevergeefs was geweest indien er slechts een reeks Europeesche schikkingen werd getroffen. Het zou voelen, dat het die Europeesche schik'kingen niet mede kon waarborgen, tenzij i e waarborg de voortdurende controle van en wereldvrede door de geassocieerde naties der wereld in zich sloot. Derhalve komt het mij voor dat wij al het mogelijke moeten doen, om dien volkerenbond tot een vitaal lichaam te maken, — niet tot iets formeels, tot iets tijdelijks, niet tot iets, dat nu en dan wordt aangewend voor een bepaald doel, maar tot iets, dat steeds in functie is, dat voortdurend over de belangen der volken waakt; het komt mij voor, dat ook zijn voortdurende werkzaamheid van vitalen aard moet zijn ,dat zijn functies doorloopend moeten worden uitgeoefend en geen onderbreking van zijn waakzaamheid en zijn werk gedogen-; dat het oog der volkerenbond moet gaan over het gemeenschappelijk belang der naties, dat dit oog niet sluimeren mag en dat het overal op rusten moet En indien wij er niet voor zorgen, dat de volkerenbond een vitaal karakter draagt, wat dan? Dan zullen wij de verwachtingen der volken teleurstellen. Dat is het waarop zich hun gedachten coucentreeren. Sinds ik naar deze zijde van den Oceaan kwam, heb ik het genot gesmaakt verscheidene volken te bezoeken en telkens weer hoorde ik de stem van de massa van het volk, welks eerste verlangen uitgaat naar den den volkerenbond. Mijne heeren, de uitgelezen klassen van het menschdom zijn niet langer de regeerders van het menschdom. Zijn lot is thans in handen van het eenvoudige volk, — over geheel de wereld. Schenkt hun voldoening en gij zult niet alleen hun vertrouwen hebben gewettigd, doch ook den vrede hebben gegrondvest. Schenkt gij hun echter geen voldoening, dan zal geen door u getroffen overeenkomst den wereldvrede kunnen vestigen of bevestigen. Gij zult u, mijne heeren, de gevoelens en het doel kunnen voorstellen, waarmee de vertegenwoordigers van de Vereenigde Staten dit groote plan van een volkerenbond steunen. Wij beschouwen het als den hoeksteen van het geheele program, dat een uiting was van onze doeleinden en idealen in dezen oorlog en hetwelk de geassocieerde naties hebben aangenomen als den grondslag voor een schikking. Indien wij naar de Vereenigde Staten terugkeeren zonder al het mogelijke te hebben gedaan om dit program te verwezenlijken, zouden wij de verontwaardiging van onze medeburgers opwekken. Want zij zijn een lichaam, dat een 'groote democratie is. Zij verwachten van hun leiders, dat zij hun gedachten en niet hun eigen inzichten zullen verkondigen. Zij verwachten van hun vertegenwoordigers, dat zij hun dienaren zullen zijn. Wij hebben slechts aan hun mandaat te gehoorzamen, maar het is met het grootste enthousiasme en genoegen, dat wij dat mandaat aannemen, en daar dit de hoeksteen is van het geheele gebouw, zouden wij geen enkele bijzonderheid van het .program, hetwelk onze instructies omval, durven laten vervallen. Wij zouden geen compromis betreffende een of ander punt durven sluiten, daar wij niet de meester van eenig volk zijn, maar hier zijn gekomen, om er voor te zorgen, dat de volken hun eigen meesters kiezen en over hun eigen lot beslissen, niet zooals wij willen maar zooals zij willen. Wlij zijn hier om de fundamenten van dezon oorlog te verbrijzelen, die opgetrokken waren door een kleine groep van civiele lieerschers en militaire staven. Fundamenten van dezen oorlog waren de aanranding van kieine state® door de groote, het knevelen van onwillige onderdanen door groote mogendheden met wapengeweld, de macht van kleine groepen mannen, die hun wil doorzetten, en het menschdom als pionnen bij het spel gebruikten. De emancipatie der wereld van dit alles zal het doel van den vrede zijn. Gij ziet, dat de vertegenwoordigers van de Vereenigde Staten nooit moeite zullen hebben om hun weg te vinden, daar zij steeds onveranderlijke beginselen le hunnen dienste hebben. Ik dank God, dat deze beginselen als den grondslag voor een schikking door alle hooggestemde mannen, die zich met de groote onderneming bezighouden, zijn aanvaard. Ik hoop, mijnheer de voorzitter, dat wij, wanneer het bekend wordt — en ik ben er zeker van, dat dit zal gebeuren — dat wij het beginsel van den volkerenbond hebben aangenomen en voornemens zijn dit beginsel in practijk te brengen, daardoor alleen reeds een groot deel van de angst, die alom de harten der menschen beklemd zai hebben, weggenomen. Wij verkeeren in een eigenaardig geval. Als ik hier op straat loop, zie ik overal de Amerikaansche uniform. Die soldalen gingen in den oorlog, nadat wij ons doel hadden geformuleerd. Zij kwamen als kruisvaarders, niet slechts om een oorlog te winnen^ maar om een zaak te doen zegevieren en ik ben hun verantwoording schuldig, want ik moest het doel uiteen zetten, waarvoor ik hun vroeg te strijden en ik moet, evenals zij, een kruisvaarder zijn voor deze zaak, wat het ook moge kosten en wat ook moet worden gedaan om het doel te bereiken, waar zij voor hebben gestreden. Ik ben verheugd dagelijks te bemerken, dat wij in dit opzicht volstrekt niet alleen staan, want wij zijn omringd door voorvechters voor deze zaak. Ik zeg dit slechts, opdat gij begrijpen zult, waarom juist wij, die niet betrokken zijn in de politiek van dit groote continent en van het Oosten, er de aandacht op gevestigd hebben, dat dit de hoeksteen is, en waarom een man met zoo ruime opvattingen als onze voorzitter mij verzocht deze beraadslagingen in te leiden. Het is niet, omdat wij alleen dit denkbeeld zouden vertegenwoordigen, doch omdat wij het voorrecht hebben, het met u te vertegenwoordigen. Door de woorden, welke ik gesproken heb, poogde ik slechts u de warmte te doen voelen van de geestdrift voor deze zaak, die in ons gloeit, want 1 dat vuur is, naar het mij voorkomt, opgelaaid uit [ het oude onrecht en uit de oude sympathiën van < het menschdom, en de hartader der wereld zelf schijnt te kloppen voor het werk, dat wij gaan wrochten, de russische kwestie. PARIJS. 26 Januari. (R. O). Pichon heeft aan journalisten verklaard, dat tot op heden nog geen rechtstreeksche antwoorden van de Rus§iscj}§ Fggegfipgeij ontvangen zijfj. BM ARBEIDSWETGEVING. iPtAR|IJ!S^ 25 Januari. (R..O.) Henderson is gisteren op verzo,ek der Engelsche regeering uit Bern hier aangekomen, om met Barnes, Thomas en de drie gedelegeerden van het vakvereenigiugscongres te beraadslagen, in verband met de internationale arbeidswetgeving. De drie gedelegeerden zijn Bowerman, Bifnning en Shirky. In een interview zeide Henderson, dat hij hoopte vóór de opening van het arbeiderscongres op 3 Februari in Bern terug te zijn, ^aar dom de geallieerden en vijandelijke Sedelegeerd de methoden zullen besproken worden om een beteren levensstandaard voor alle landen te vetzekeren, zonder welken hij ernstige arbeidersonlusten onvermijdelijk achtte. De conferentie, voegde hij er aan toe, zal resoluties aannemen over den volkerenbond en andere kwesties en deze te gelegener tijd nan de commissies der vredesconferentie voorlegden. «n ;?n i' r uit de pers. PARIJS, 245 Januari. (HAVAS). De r ,Homme Lïbrtf' ocnsla teert met eenoegen, dat de meeningsverschillen, die zich gisteren hebben voorgedaan; geenszins de hartelijke eensgezindheid omtrent d«? noodzakelijke stichting van een internationaal oïm gaan voor den vrede hebben benadeeld. De redevoeringen van Wilson zoowel als vaat Llo\d George vonden volkomen instemming. Ook Bourgeois, oogstte de algemeene goedkeuring toen hij voorstelde, het scheidsgerecht te 's-Gravenhaga te doen herleven, krachtiger en met meer gezagsmiüdelen toegerust dan ooit te voren. Wilson ontving een delegatie van de vrouwenBrbeid-ctrnmissie, en gaf ontroerd zijn groote bewondering voor de Fransche vrouwen te kennen. PARIJS, 26 Januari. (HAVAS). De pers is vol loftuitingen voor de redevoeringen van de verschillende sprekers, die voor de zaak van den volkerenbond pleitten. Zij oonsiateert, dat het onderwerp met prijzenswaardige soberheid behandeld werd en dat de debatten in een kalme atmosfeer plaats hadden, met de gewone hoffelijkheid hij diplomatieke werkzaamheden. Na de réde van Clemenceau: werd niel geapplaudiseerd, daar de diplomatieke waardigheid slechts bij zeer gewichtige, gebeurtenissen applaus veroorlooft. Toch was het duiden lijk te merken, dat de ernstige raadgevingen van' Clemenceau haar doel bereikten. De , Ma tin" meldt, dat maarschalk Foch tijdens de heele conferentie het slilzwijgen bewaarde, maan toen Wilson sprak van de soldaten, die niet zoozeer den oorlog trachten te winnen, als wel een beginsel te verdedigen, knikte hij goedkeurend met het hoofd. Alle bladen verklaren, dat het gis:eren de dag van den volkerenbond was. Men kan zeggen, dat hij geboren is, al is hij nog niet volwassen. --- EEN NOORD-WEST-DUITSCHE BONDSREPUBLIEK. JjRUNSWIJK. 26 Januari. (W. B.). Hier heeft een congres plaats gehad tot stichting van een Noordwest-Duitsche bondsrepubliek. Aanwezig waren vertegenwoordigers uit Dusseldorf. Leipzig. Essen, Celle. fiannover. Hamburg. Pelle. Hildesheim. Oldenburg, Cuxhaven. Remscheid, Merseburg en JJremen. Iiarl Kühl, lid van den arbeidersraad, hield een rede over den politieken toestand en vatto zijn referaat samen. in een motie, waarin gezegd wordt: Het congres van arbeiders- en so*ldaten-raden uit Noordwest-Duitschland. plaatst zich op het standpunt van het Erfurter-partij-program wanneer het met kracht en onomwonden er voor uitkomt, dat de politieke macht in handen van de arbeiders- en soldaten-raden moet blijven, tot het socialisme verzekerd blijkt. De arbeiders- en soldaten-raden verbinden zich de politieke macht niet uit handen te geven. Zij zullen de politieke macht, die- zij van de arbeiders en soldaten kregen, zoolang behouden tot het werk der revolutie volkomen verzekerd is. De arbeiders- en soldaten-raden zien in de Nationale Vergadering uitsluitend een orgaan tot democratiseering en socialiseering van het rijk. Blijkt de nationale vergadering ongeschikt om het werk der revolutie te voltooien, dan moet z ij en niet de arbeiders- en soldatenraden ontbonden worden. Volkscommissaris Oeter (Brunswijk) sprak' over de vorming van een bondsrepubliek Noords west-Duitschland en diende een motie in. waarin gezegd werd. dat de revolutie slechts gered kan worden, wanneer het systeem der radenregeering behouden blijft In Wcst üuilschland moesten daarom socialistische vrijstaten gevormd worden, dje ppder regeeringea yan arbeiders§8 seidateti-fsdêfl §'ssft, §s w§l f»et ös Pravitteiê lakSen-AiUnburg, da t deze zich zoo gen «'".f h , d kunnen besparen door aan de kkelU I Gelegenheid te geven pas eene ^ over het te verleenen opera-sub; liS !f D g emèn, nadat de daarvoor in te stel^ ' Veie zou hebben gerapporteerddit minder gelukkig slot niet te T doed hebben op de beoordeeling der ^behandeling in haar geheel, die g n volkomen succes is geweest voor 1 ^ ist g r en de beste verwachtingen voor "komst koesteren doet. t0 dit laatste vooral komt het aan. v toch het werkplan van den minister i m den breede is ontvouwd geworden, eer der de verschillende credieten reeds II V de Tweede Kamer zijn toegestaan, zal oor ; p 0 edig tot uitvoering van een en ander orden overgegaan. Van belang lijkt ons daarom op een paar ken bij deze begrooting aan de orde gemC n nader de aandacht te vestigen, opL, z óo noodig, tijdig maatregelen worden jen'omen, die welicht noodig zullen blijken Wat van die verschillende zaken ook in ze kringen profijt worde getrokkenIn de eerste plaats dan de studiebeurzen, et buitengewone instemming is het voorstel tvangen en aangenomen, dat voortaan aan ngelui, die aan de te stellen eischen voln, onder bepaalde voorwaarden financi|ele steun tot het volbrengen hunner stuüën zal kunnen worden verleend en zulks iet slechts bij toelating tot de nniversiteit, aar reeds na de lagere school om opleiding ,n inrichting van middelbaar of voorbereind hooger onderwijs, of aan vakschool mete bekostigen. Als zeker mag worden ngenomen, dat niet — gelijk aanvankelijk |et voornemen was — één lid van het school«zicht in deze advies van zeer overwegenn invloed zal hebben uit te brengen, doch lks aan eene oommissie van drie personen 1 worden opgedragen; vaststaat verder dat deze openbare en bijzondere instellingen n onderwijs op voet van gelijkheid zullen orden behandeld. Al zal nu ter gelegener tijd wel worden kend gemaakt, op welke wijze en bij wien odtwige beurzen moeten worden aangeaagd, de meesten letten daar niet op of Tgeten het, met gevolg, dat zij, die op een even oogenblik er voor in do termeu leenen te vallen, heel wat moeten zoeken, ibben, vragen, schrijven om er achter te imen, hoe zij het moeten aanleggen om hun el te bereiken. Zeer practisch en doelmatig zou het ons arom lijken, indien een bepaald adres tot •nd kwam, tot welk elk Katholiek uit elke gemeente of parochie ook zich zou innen wenden om in deze in- en voorlicling te vragen. Dan zou zekerder bereikt orden, dat zij, voor wie dit instituut wordt bet leven geroepen, er van gaan profiteeffl .terwijl omtrent aanvragen zonder kans w slagen tijdig zou kunnen worden geadviBerd ze niet in te dienen. hi de tweede plaats verdient vermelding e hoogst belangrijke verklaring des minis'rs, dat binnen zeer enkele weken te verachten zijn de wetsvoorstellen, inhoudend 0 ^bsidieregeling van middelbaar en voorleidend hooger onderwijs- Zeer correct is standpunt des ministers te wachten met s ' Tef der oprichten van Rijks-hoogere bursrseholen totdat particulieren door behoor1 subsidieregeling in de gelegenheid zulz 'jn gesteld ze zelf op te richten. sar die regeling er pijnde, zal o. i. meer 1 tot dusverre de vraag aan de orde kowaar in de verschillende plaatsen of en des lands een lyceum, gymnasium, y ' • °* handelsschool van Katholieke q 9 an worden opgerichtezfi 120 ^ u ^ e *yke provincies hébben ons in q een _ § oe d voorbeeld gegeven. noodig i n herinnering te brengen, dat de 3: p i e g?estesTO ming der jeugd, uit, e 1 an bovenbedoelde scholen grooter is ' 6 ,^ er lagere school, gelijk zoo met ' n het mandement der bisschoppen j™' gesteld. e Sgit] 6 der< ^ e P^ aats zi j gewezen op de toeen °f Van ^ en minister te zullen overwelf,, aan de opleidingsinrichtingen voor HM,, ' ure akten subsidie per lesuur zal ^gekend. instellingen, zooals o. a. de R. ^ jrgangen te Tilburg, zullen zich ber ' et s f a ande kunnen houden, indien niet 6er hè]? 6 - a ^ s zooeven genoemd leidt tot ii Ij a , an grijke subsidieverhoogingtoote' e * )i '' Züa cl ere kweekscholen in steeds l|d Piekten fcj ® tópèfi èfi Wêgëttë lê liêêdé L iü financieeieti steurt ijU r^erkeud gelet op de kesten der scu °len is volkomen begrijpelijk. r ®te wordt dan ook verlangd naar 3» van wa arop de volledige ultvoe«.v 5S i art - 19^ ook in deze eene afdoende 'la V6i 5 "| r engen zal. Dankbaar zij inmid. c ' at ^ nota van wijziging alsBji, °^ ra g van ƒ 100.000 ten behoeve "g i 3 ° ° ü p r e kweekscholen op de Begroo'eft t 0 j^ Jrac kt> terwijl de Minister verder 1 b at6 S C3, egd voortaan geene verhooging 'Sllen 8r ( , ijkskweekscholen te zullen ^ den 6 )!-. tot een zelfde bedrag i-,. 'ónderen kweekscholen zal ten L, 0l »en, de Jeugdorganisatie- Wij schreS4T rr . e6 ds onlangs in „do Maasbode" 84n \ e ^' n ' e ter verklaard geen uitvoes '-on subsidiepost te zullen geven, . - e Staatscommissie ook over be^tt e J J ° r Waarden dier subsidie heeft geDaardoor is de taak der Staatscommissie eene zwaardere en meer verantwoordelijke geworden, maar is ook de verantwoordelijkheid grooter geworden voor hen, die door de Staatscommissie om advies en raad worden gevraagd. Laat men — wij vragen 't met allen aandrang — zorgen, dat — nu voor het eerst van Regeeringswege regelen en voorwaarden ten opzichte der Jeugdorganisatie zullen worden gesteld — men van katholieke zijde t ij d i g zoodanige maatregelen treffe dat in één enkel advies kunne worden neergelegd, wat de leiders der Katholieke Jeugdorganisatie meenen te moeten adviseeren. Dan, maar ook dan alleen zal in deze belangrijke zaak ook door ons de noodige invloed kunnen worden uitgeoefend. Uit het bovenstaande moge blijken, dat wij — afgezien van de hoogst belangrijke hervormingen op gebied van Lager onderwijs — een zeer gewichtig onderwijstijdvak tegemoet gaan; dat de eerste Minister van Onderwijs zijn taak met groote toewijding en voortvarendheid heeft aangevat, dat het werkplan des Ministers door ons ten zeerste kan worden toegejuicht, maar ook dat, waar — gelijk van dezen minister terecht mocht worden verwacht — zeer veel ruimte wordt gelaten aan het particulier initiatief, van ons allen in de toekomst de meest krachtige medewerking zal gevraagd worden teneinde eenmaal te bereiken ons ideaal, dat steeds, waar door de onzen onderwijs gevraagd zal worden, van hoog tot laag, katholiek onderwijs kunne bekomen worden. A. VAN WIJNBERGENo— --- DE MONARCHISTISCHE ONLUSTEN IN PORTUGAL. LISSABON, 25 Januari. (R.O.) De republikein-* sche troepen deden hedenmiddag een bajonet-i aanval, waarbij zij zware verliezen toebrachten, terwijl hun twee batterijen en talrijke gevangenen in handen vielen. Een vliegtuig der republikeinen vloog in den namiddag boven de stad en wierp patriottische vlugschriften uit, waarin de geestdrift der bevolking werd aangewakkerd. De president maakte een auto-rit door de straten en werd toegejuicht. De brand in de voorsteden was spoedig ge-i doofd. De telegrafische gemeenschap, met Oporto, Braganza en Vizeu is verbroken. LONDEN, 26 Januari. (R.O.) Reuter verneemt officieel: In den vroegen morgen van den 23en verklaarden een aantal afdeelingen van het garni-' zoen te LLsabon zich roor de ro., alüten en kozen stelling 'op de bergen, die uitzicht bieden op de stad. Later werden zij omsingeld en spoedig ver J _ slagen. Hun kanonnen werden buitgemaakt. De republikeinen achtervolgen de vluchtende cavalerie op den voet. « De regeerir.g concentreert thans troepen, ten einde den opstand te Oporto met zoo weinig mogelijk bloedvergieten te onderdrukken. VIGO, 26 Januari. (R.O.) Naar gemeld wordt, is ex-koning Manuel weer in Portugal, na de Mmhotrivier te zijn overgestoken. LONDEN, 26 Januari. (R.O.) In verband met ds geruchten, dat ex-koning Manuel zich in Porte» gal bevindt, verneemt Reuter van den particulieren secretaris van den ex-koning, dat deze niet van plan is naar Portugal te gaan en op het oogenblik te Londen vertoeft. --- DE VERKIEZINGEN IN PRUISEN. BERLIJN, 26 Januari. ,(W. B.) De Pruisische verkiezingen zijn heden legen alle verwachting kalm verloopen. Van bijzondere toeloop naar de kitsburtaux was nergens iets le zien. Het scheelt alsof de ervaringen van verleden week, toen de kiezers en kiezeressen vooral in de morgenuren lang op straat voor de lokalen moesten wachten, in het bijzonder bij het vriesweer en den sneeuwval van heden afschrikkend flebben gewerkt. WcL licht is dit opvallend kenmerk het gevolg van jjelijkmaiige verdeeling der stcmlustigen, maar de uiterlijke indruk is toch, dat de toeloop nnat da stembus veel geringer was. ' ---