Het bruidspaar van Huize Doorn. De aankomst van hooge gasten. Doorn begroet Prinses Juliana en Prins Bernhard. Doorn, 3 Mei 1938. Hedenochtend om 12 uur is in de huiskapel van Huize Doorn het kerkelijk huwelijk ingezegend van Prins Louis* Ferdinand von Hohenzollern, kleinzoon van den exkeizer en de groothertogin Kyra Kirillovna van Romanöff, dochter van den „Tsaar aller Russen". Zooveel luister als het hedenmorgen te aanschouwen kreeg, heeft Huize Doorn nog niet gekend sinds de ex-keizer Wilhelm van Duitschland daar zijn ballingsoord betrok. Daar waren Russische officieren van het oude Tsaristische leger in groot ornaat; zij stonden schouder aan schouder met Duitsche prinsen en generaals in de prachtige, kleurrijke uniformen van den vóór-Hitlerschen tijd. Daar fonkelden de juweelen en paarlen uit het oude bezit der Romanoffs en Hohenzollerns. Doorn is nog rustig dezen morgen. De nationale driekleur hangt van alle huizen en de vlaggen staan driftig strak op den wind. De milde voorjaarszon geeft iets feestelijks aan de fraaie buitens en de bloesems en aan al het groen, waardoor dit gedeelte van het Sticht zoo aantrekkelijk is. Na het avondfeest van gisteren, toen er licht' straalde uit alle ramen van Huize Doorn ligt alles dezen morgen rustig en naar buiten blijkt niet veel van het luisterrijke feest, dat hier wordt gevierd. Een deel der gasten heeft den nacht op Huize Doorn of in een der hotels doorgebracht en deze laatsten zijn reeds vroegtijdig het poortgebouw binnengegaan. Op den weg worden door de rijkspolitie de eerste afzettingsmaatregelen getroffen ) en aan alle zijwegen zijn touwafzettingen gemaakt. Voor het poortgebouw wacht een heele batterij fotografen, die voorloopig alleen voor de lens krijgen den hofpredikant, dr. Bruno Döhring, die de huwelijksplechtigheden zal leiden. Hij komt rustig naar het poortgebouw gewandeld. Even later rijdt hij met een auto terug naar het dorp om spoedig daarop in groot ornaat, met de baret op, naar Huize Doorn weer te keeren. Intusschen hebben vele honderden een plaatsje gevonden op zij van den weg om de aankomst der gasten te zien. Voorloopig blijft het nog bij de komst van eenige oud-Russische officieren, gebruinde typen, die de witte officierspet en de rijkgekleurde uniform nog met zwier en gratie dragen. Als het echter elf uur geworden is wordt het aanmerkelijk levendiger op den weg naar het poortgebouw. De schoolkinderen van Doorn, getooid met oranje sjerpen en vlaggetjes krijgen een plaatsje langs den weg en daar komen reeds de eerste gasten. Het eerst arriveert kolonel Van Houten van de rijkspolitie in gala-uniform, die de afzettingsmaatregelen en de wacht in het poortgebouw komt controleeren. Even later arriveert kroonprins Wilhelm met zijn echtgenoote. We zien oud-minister Kan aankomen, den Commissaris der Koningin in de provincie Utrecht, Jhr. mr. dr. L. H. Bosch Ridder van Rosenthal, dan komt er een auto met Prins Oscar, die vergezeld is van eenige hooge officieren, allen in kleurige uniformen. Het Prinselijk paar komt. Tegen kwart voor twaalf komt er eenige deining onder de wachtenden. In de verte hoort men het gejuich der kinderen en dan ziet men aan de kromming van den weg een hofauto naderen met den standaard van H. K. H. Prinses Juliana. Wanneer de auto, waarin de Prinses en Prins Bernhard zijn gezeten, de groote groep juichende kinderen is genaderd, geeft de Prinses den chauffeur een teeken en heel, heel langzaam glijdt de wagen langs de wuivende kinderen voorbij. De Prinses draagt een hermelijnen mantei over een ivoorkleurige japon en even zien we het breede oranjelint van het grootkruis. Prins Bernhard is gekleed in de galauniform van ritmeester der Gele Rijders met gouden kwasten en gouden tressen. Minzaam groet Prinses Juliana naar de wuivende menschenrijen en Prins Bernhard lacht allen vroolijk toe. Stram in de houding groeten de politiemannen als de hofauto passeert en onder de hooge poort door verdwijnt in het park van het landgoed. Grootvorstin Kyra, de bruid, die zelf bij het huwelijk van Prinses Juliana zoo'n charmante verschijning als bruidsmeisje was, zou het Nederlandsche Prinselijk paar aan den hoofdingang van Huize Doorn begroeten. Tegen twaalf uur wordt het rustig rond het poortgebouw. De gasten zijn gearriveerd. Het bescheiden gelui van een klokje klinkt uit de verte, ten teeken dat de plechtigheid in de huiskapel is begonnen. Het bruidspaar. Prins Louis, Ferdinand, Victor, Eduard, Adalbert, Michel, Hubert, tweede zoon van den vroegeren Duitschen kroonprins, is op 9 November 1907 in het Marmerpaleis bij Potsdam geboren. Hij is doctor in de philosophie, rapporteur in dienst van'de Duitsche „Lufthansa" en reserve-luitenant van de Duitsche luchtmacht. De prins, die tot nog toe in kasteel Cecilienhof te Potsdam woonde, is ridder in de orde van den Zwarten Adelaar. Grootvorstin Kyra Kirillovna, is op 26 April 1909 te Parijs geboren. Zij is de tweede dochter van grootvorst Kirill Wladimirowitsj van Rusland, die den 8sten October 1905 te Tegernsee in het huwelijk trad met Victoria Feodorovna, gescheiden groothertogin van Hessen, geboren prinses van Saksen-Coburg en Gotha, prinses van Groot-Brittannië en Ierland, hertogin van Saksen, die 2 Maart 1936 te Amorbach in Beieren is overleden. Haar vader, grootvorst Kirill Wladimirowitsj, die drager is van talrijke hooge onderscheidingen, waaronder de Orde van St.. Andreas en de Orde van den Zwarten Adelaar, heeft zich op de 26 Juli 1922 tot hoofd van het huis Romanoff en curator van den troon van St. Briac en op 31 Augustus 1924 tot keizer aller Russen uitgeroepen. --- HET POSTVERVOER PER TREIN Aanpassing aan de gewijzigde dienstregeling. Gestroomlijnde postrijtuigen met grooter ruimte in dienst gesteld. DE electrificatie van 't middennet der Ned. Spoorwegen met de hiermede gepaartf gaande verkorting van de rijtijden, de opheffing van tal van locaalsporen, het overnemen van het vervoer, dat deze bedienden door autobusdiensten en de belangrijke inkrimping van het aantal spoorwegstations, — dit alles brengt bij het in werking treden van de nieuwe ■omerdienst-regeling een bijna algeheele omwenteling in ons spoorwegVerkeer, welke ook voor de posterijen ingrijpende gevolgen heeft. Het expeditiebedrijf, dat zoo nauw samenlengt met het spoorwegverkeer, moest een ^•organisatie ondergaan, welke als op 15 ®ei de zomerdienstregeling in werking fceedt, haar beslag gekregen zal hebben. Het verwerken van den post in den trein ter voorkoming van het tijdroovende van herexpeditie op de knooppunten is een methode, welke de posterijen in ons land reeds sinds tachtig jaren volgen. Dit „werkend vervoer" gaat om verschillende redenen met naar verhouding vrij hooge kosten gepaard. Ten gevolge van de door de crisis noodzakelijk geworden bezuiniging, doch vooral na het invoeren van nachtposttreinen is het mogelijk geweest dit werkend vervoer belangrijk in te krimpen. Door de nachttreinen is het postverkeer hoofdzakelijk naar de vroege morgen- en late avond- en nachturen verschoven. De opheffing van spoorlijnen en de invoering van de Dieseltractie zijn oorzaak geweest, dat veel werkend vervoer moest worden omgezet in de verzending van gesloten brievenmalen tusschen de expeditie-kantoren. Twee belangrijke vragen. Toen in 1936 de plannen bekend werden voor de reorganisatie van het spoorwegverkeer, die thans op het punt staat voltrokken te worden, stond het P.T.T.-bedrijf voor twee belangrijke vragen. De eerste was of het verwerken van de post in de postwagens bij het zooveel sneller rijden der treinen mogelijk en rendeerend blijven zou. De tweede vraag was of, zoo ja, nieuwe postwagens gebouwd zouden moeten worden passend in het nieuwe trein-materiëel. Na 'n nauwgezette studie van het vraagstuk was men tot 't inzicht gekomen, dat beide vragen bevredigend beantwoord moesten worden. Het nachtnet kon daarbij gehandhaafd blijven. Is het nachtvervoer hoofdzakelijk werkend vervoer, het vervoer voor de tweede bestelling zal voornamelijk met gesloten vervoer in enkele stoomtreinen met de thans nog in dienst zijnde postwagens plaats vinden. Voor de avondbestelling alsmede voor de bestelling der avondbladen is men aangewezen op enkele electrische treinen van het middennet. Voor het vervoer in de snelle Diesel- en electrische treinen waren evenwel nieuwe wagens noodig. Hiertoe zijn dan ook zes nieuwe postwagens besteld, n.1. drie bij de firma Beynes te Haarlem en drie bij Werkspoor in Utrecht, welke wagens thans gereed zijn. De uitwendige bouw stemt overeen met het nieuwe trein-materiëel. Door een vernuftige koppelinrichting kunnen de wagens zoowel in de Diesel- als in de electrische treinen worden gekoppeld. Zij zijn 23 meter lang, er is gezorgd voor flinke portieren voor in- en uitlading, alsmede schuif- in plaats van draaideuren. De indeeling is in groote lijnen gelijk aan die van de oude postwagens, n.1. een sorteereen pakafdeeling en een laadruimte. De sorteerafdeeling is echter geheel anders ingedeeld. Het spreekt vanzelf, dat er allerlei verbeteringen zijn aangebracht, noodig omdat men thans sneller moet kunnen werken dan vroeger. Het opheffen van de vele stations heeft de posterijen niet de meeste zorgen gekost. Hierin kon men voorzien door auto-tractie, waarmede men reeds zeer vertrouwd is geraakt. Het postvervoer van de groote stations naar de kleine plaatsen is hoofdzakelijk toevertrouwd aan ondernemingen, die de passagiers- en vrachtdiensten in de betrokken streken onderhouden. Postvervoer in groote lijnen intact gehouden. Ook bij deze sterk gewijzigde dienstregeling der spoorwegen is het gelukt het bestaande raam van het postvervoer intact te houden. Alleen voor het vervoer uit de groote handelscentra ten behoeve van de avondbestelling in de provincies Groningen, Friesland, Limburg, Zuid-Oostelijk Brabant en Twente is men genoodzaakt geweest het vertrek plus minus één uur vroeger te stellen, omdat door het twee-uren systeem van de N. S. gekozen moest worden, tusschen een trein ongeveer een uur vroeger en een uur later dan thans. Dit laatste bleek niet mogelijk, omdat daardoor de post te laat zou komen op de uithoeken, waardoor vele mooie aansluitingen zouden worden gemist. Voor vele kleine afgelegen plaatsen is het thans mogelijk geworden de laatste bestelling op een redelijk uur uit te voeren, alsook om de avondbladen te bezorgen. De nieuwe regelingen zullen in den eersten tijd stellig veel van het expeditie-personeel vergen. Het is best mogelijk, dat er gedurende de eerste weken nog wel eenige vergissingen en onregelmatigheden zullen voorkomen. De posterijen hopen, dat het publiek in dien tijd niet al te boos zal willen kijken. De veranderingen zijn van zeer ingrijpenden aard, hetgeen blijkt als men bedenkt, dat de auto-tractie met ruim 4000 kilometer per dag wordt uitgebreid. De verbeteringen die de nieuwe regeling met zich meebrengt zijn aanzienlijk. Op 300 postinrichtingen begint de eerste bestelling vroeger dan thans. Weliswaar moet zij op een zeventigtal later aanvangen, maar toch niet meer dan hoogstens een half uur later. Op 380 postinrichtingen kan gesproken worden van verbetering van de avondbestelling. Het nieuwe postrijtuig voor de electrische en Diesel-treinen. --- ONGELUK OP ONBEWAAKTEN OVERWEG. Man door trein gegrepen en gedood. Gisterenavond is op den onbewaakten overweg, gelegen onder de gemeente Oosten West-Souburg een ongeveer 30 jarige man door den motorrtein gegrepen, welke om 21.28 van Vlissingen naar Middelburg was vertrokken. Hij was op slag dood. Zijn identiteit kon nog niet worden vastgesteld, evenmin als de oorzaak van het ongeval. --- FELLE BRAND IN DEN NACHT. Zes woningen en een schuur in de asch gelegd. In den afgeloopen nacht omstreeks drie uur heeft in Roelofarendsveen een hevige hrand gewoed, waardoor zes woningen en een aangrenzende schuur in de asch zijn gelegd. De brand is ontstaan in de schuur van den groentenzouter J. Huigsloot, aan den Dorpsweg, welke schuur op eenigen afstand van de woning is gelegen. Het vuur werd ontdekt door buren, die de brandweer waarschuwden. De brand nam echter, aangewakkerd door den hevigen wind, zoo grooten omvang aan, dat men de hulp moest inroepen van de brandweer te Leiden. Met alle kracht bestreed men het vuur, dat intusschen was overgeslagen naar een complex van zeven kleine arbeiderswoningen, die achter het hotel „De vier heemskinderen", stonden en die bewoond werden door de families G. Huigsloot, B. Hoogenboom, G. van Zanten, J. van Klink, de weduwe van der Meer, de weduwe T. Boerman en T. H. van Gerven. De bewoners moesten in allerijl hun huisjes verlaten, zij vonden bij omwonenden onderdak. Het vuur woedde zoo hevig, dat de brandweer niet kon voorkomen, dat zes huisjes geheel afbrandden. Het zevende brandde slechts gedeeltelijk uit, maar kreeg veel waterschade. De schuur, waarin de brand is ontstaan, werd eveneens een prooi der vlammen. Het huis van den heer Huigsloot is echter gespaard gebleven. Om zeven uur was men den brand meester en kon men met de nablussching beginnen. De burgemeester, de heer mr. J. W. Peek, was op het terrein van den brand aanwezig. Behalve mej. Boerman, waren alle bewoners verzekerd. De schade is aanzienlijk. De brand is vermoedelijk ontstaan door kortsluiting. De woningen behoorden aan den heer W. Hoogenboom, eigenaar van hotel „De vier heemskinderen". Een der bewoonsters is tijdens den brand gevallen, waardoor zij een arm brak. Het slachtoffer is naar het ziekenhuis te Leiden vervoerd. --- Interieur van het nieuwe postrijtuig. Interieur van het nieuwe postrijtuig. --- Hr. Ms. kruiser „Java" bij het jongste bezoek aan Rotterdam. Hr. Ms. kruiser „Java" bij het jongste bezoek aan Rotterdam. --- DE TROSSEN LOSGEGOOID DE „JAVA" NAAR INDIË VERTROKKEN. Met de beste wenschen van alle aanwezigen de reis aanvaard. Hedenmiddag te 2 uur is uit den Helder Hr. Ms. kruiser „Java" onder groote en algemeene belangstelling van autoriteiten en bevolking vertrokken, om de lange reis naar Oost-Indië te aanvaarden, waar hij een zeer belangrijke en noodzakelijke aanwinst voor onze zeemacht zal beteekenen. Onder stralenden zonneschijn en gejuich en gewuif der honderden verliet het slanke oorlogsschip de haven van Nieuwediep. Maandenlang is er hard aan gewerkt, honderden arbeiders vonden er een dagtaak en veel is er gewijzigd en verbeterd, om dit slanke schip met zijn mooie snelle lijnen weer te maken tot een modern vechtinstrument. Na 1925, het jaar waarin Hr. Ms. „Java" in dienst kwam en met gejuich als het eerste moderne oorlogsschip door de geheele marine begroet werd, is er heel wat veranderd. Het vliegtuig werd gevaarlijker, de snelheid en bewapening der schepen steeds hooger opgevoerd. Met rasse schreden ging de techniek ook hier voorwaarts en zoo kwam men tot het besef, dat wilde onze trots van 1925 blijven wat hij was, een belangrijke modernisatie broodnoodig moest worden uitgevoerd. Deze is nu geheel gereed. De proeven met de nieuwe installaties zijn genomen en geheel bevredigend verloopen. Wanneer wij een rondwandeling maken over Hr. Ms. „Java", die daar keurig netjes en tot in de puntjes verzorgd gereed ligt, kunnen wij met eigen oogen de belangrijke verbeteringen waarnemen. In plaats van de 45 meter hooge masten, die het schip vroeger sierden, is nu vóóruit een korte zware koker gekomen, waarop de gevechtstoren is gemonteerd, van waaruit het vuur van de tien kanonnen van 15 c.m. centraal geregeerd wordt. Dit is het d jnein van den vuurleider, die met de nieuwste en modernste instrumenten, die er op dit gebied bestaan, het vuur van de batterij het grootste nuttige effect doet bereiken. Vernuftige vindingen doen alle kanonnen als door magische kracht de bewegingen van den centralen richtkijker van den vuurleider volgen, die op het juiste moment, door even te blazen op een slang die hij in de mond heeft, een electrisch contact in werking stelt, dat alle kanonnen gelijktijdig doet losbranden. Ook de lange achtermast is het slachtoffer geworden van de modernisatie. Het antiluchtgeschut eischte immers een zoo vrij mogelijk schootsveld. Op het dekhuis achteruit is deze batterij opgesteld. Vier dubbelmitrailleurs van 40 m.M., die door één enkele persoon worden gericht, kunnen met een ongelooflijke nauwkeurigheid een hagel van granaten doen regenen op vijandelijke vliegtuigen, die zich wel terdege zullen bedenken, voor zij dit schip aanvallen. Boven-water-schepen en vliegtuigen zijn niet de eenige gevaren, die een schip dreigen. Onder water loeren nog de mijnen. Als verdedigingsmiddelen hiertegen ziet men sigaarvormige lichamen met vleugels aan dek liggen, de paravanen. Deze worden aan sterke stalen trossen op een bepaalde, in te stellen diepte terzijde van het schip gesleept, duwen de mijnen op zij en rukken ze van hun ankers af. Ongetwijfelt valt het oog op het vliegtuig, dat aan dek staat. Een watervliegtuig, dat aan een boom geheschen en gestreken kan worden; het „oog op steeltjes" van den kruiser. Het geeft op zijn verkenningsvluchten de belangrijke inlichtingen over de plaats en de sterkte van den vijand. Dit geheele ingewikkelde samenstel van vechtinstrumenten, dat Hr. Ms. „Java" heet, wordt door groote turbine-installaties in de machinekamers met een snelheid van niet minder dan 1 mijl of 57 K.M. per uur door het water voortbewogen. Geen wonder dat een bemanning van 492 koppen hier volop en interessant werk zal vinden, vooral waar deze reis tevens nog wordt benut voor opleidingsdoeleinden. Dertig adelborsten doen hier hun laatste zeepractijk op, voor zij over eenige maanden officier worden en matrozen, die juist van de opleiding te Vlissingen af komen, maken hun eerste zeereis. Hr. Ms. „Java" gaat onder commando van den kapitein ter zee L. F. Klaassen naar Colombo, waar op denzelfden dag ook Hr. Ms. kruiser „Sumatra" ligt. Hier geeft hij het commando over aan den kapitein ter zee K. W. F. M. Doorman en keert dan met de „Sumatra" terug naar Nederland. Ook de adelborsten en de matrozen van de opleiding gaan over op dit schip, dat einde Juli in Nederland aankomt. ❖ Onder heerlijken zonneschijn en steeds schooner zomerweer ligt Hr. Ms. „Java nog aan de kade. Er heerscht een ontzaglijke drukte. Zoo'n laatsten dag is er nog zooveel te doen! Dan om 10 uur is het afgeloopen; iedereen kleedt zich in Zondagsche tenue; officieren met lange jas en sabel, de „Jannen" met de braniekragen op staan nu aangetreden. Vice-admiraal T. L. Kruys, commandant der marine te Willemsoord komt het schip inspecteeren, voordat de lange reis aanvaard zal worden. Onder trompetsignalen en tromgeroffel stapt de admiraal aan boord. In den voortop gaat zijn vlag met de drie sterren omhoog, en de korte inspectie begint. Na afloop spreekt hij commandant, officieren, onderofficieren en manschappen toe. Hij wenscht hun een goede reis en met een krachtig woord, wekt hij hen op door uiterste plichtsbetrachting uit dit herboren schip te halen wat er in zit tot heil van Vaderland en marine. Donderend volgen drie hoezee's op H. M. de Koningin. Traag kruipt de tijd verder, als admiraal Kruys het schip weer verlaten heeft. Voor velen komt een oogenblik van lang scheiden van vrouw, kinderen en ouders. Velen zullen langen tijd al wat hun lief is niet meer terugzien in den tijd dat zij het vaderland in Oost-Indië zullen dienen. De belangstelling groeit met het oogenblik. Steeds meer menschen verzamelen zich om het schip. Niet slechts familieleden, doch belangstellenden uit heel ons vaderland zijn naar de marinestad gekomen. Detachementen van de verschillende legercorpsen stellen zich op op het havenhoofd, de eereplaats, welke hun heden dooide zeemacht met liefde wordt afgestaan. Op de „Java" gaan de bezoekers van boord. Laatste handdrukken en kussen worden gewisseld. Het oogenblik van scheiden is daar. Signalen klinken en iedereen stelt zich op de plaats op, welke hem bij de meerrol is toebedeeld. De beide groote sleepbooten welke assisteeren zullen, maken vast. Commando s klinken, de trossen worden losgegooid de uithouders, die het schip op de plaats houden vallen vrij. Het schip is los. Langzaam komt er beweging in. Krachtig trekt de achterste sleepboot het schip, dat met den achtersteven naar den uitgang van de haven ligt naar buiten. De muziek speelt het „Wilhelmus". Een gevoel van ontroering gaat door de aanwezigen als op dit oogenblik van scheiden de plechtige tonen van ons volkslied weerklinken. Steeds sneller komt het schip in beweging. Roerloos staan de mannen, terwijl zij het volkslied aanhooren. Dan klinken drie luide hoezee's die met gejuich en geroep aan den wal beantwoord worden. Hr. Ms. „Java" is nu buiten de haven, de sleepbooten trekken het schip „om", de sleeptrossen worden weggegooid en op eigen kracht stoomt de kruiser nu over de ree naar buiten. Vliegtuigen uit de „Mok" scheren in duikvlucht over den kruiser; de laatste groet van de marine aan hen, die naar Insulinde vertrekken. --- MR. FRANS TEULINGS. Treedt af als voorzitter Katholieke Ned. Dagbladpers. De voorzitter van de vereeniging „De Katholieke Nederlandsche Dagbladpers", mr. Frans Teulings, heeft zijn ontslag als zoodanig aangeboden, omdat hij per einde April jl. het directoraat van de N.V. Algem. UitgeversMij. voor dag- en weekbladen, welke de uitgeefster is van het Noordbrabantsch Dagblad, Het Huisgezin te 's-Hertogcnbosch, heeft neergelegd. Deze beslissing heeft mr. Teulings genomen in verband met zijn toenemende werkzaamheden op staatkundig terrein. Zij is bespoedigd door de opdracht, hem gegeven tot het ondernemen van een studiereis naar Ned.-Indië als gedelegeerde van de R.K. Staatspartij. ij r w t Mr. Frans Teuhngs --- DOOR TRUCK MET TRAILER OVERREDEN. Slachtoffer op slag gedood. Gisteravond ruim zes uur stapte te Ekamp gemeente Finsterwolde, de arbeider B. Drenth voor zijn woning uit de autobus, die hem met tal van andere werkloozen van de werkverschaffing naar zijn woonplaats had terugvervoerd. Hij lette niet op het van de andere zijde komend verkeer, waardoor hij werd gegrepen door 'n truck met trailer van den vrachtrijder Vegt uit Beerta. De ongelukkige werd overreden en op slag gedood. --- TE WATER GEREDEN EN VERDRONKEN. Vanmorgen is de ruim 70-jarige mevrouw H. van der Meulen te Heerenveen met haar driewieler vermoedelijk door den harden wind, te water gereden en verdronken. --- NDER NS Goochelen. Is het dan werkelijk waar, dat de „Schaduwen van Morgen" nu reeds weer vergeten zijn ? Het staat immers als een paal boven water, dat het boek van Huizinga gelezen is ! De herdrukken volgden elkander snel op en in aanmerking genomen het beperkte publiek voor deze „diagnose", mag men gelooven dat al degenen, die er hun voordeel mee konden doen, haar onder de oogen hebben gehad. Zij hebben zich dus van de „daling van do kritische behoefte" rekenschap kunnen geven. Er is een verwording van het intellectueel bewustzijn in het spel. De behoefte om over verstandelijk kenbare dingen zoo exact en objecief mogelijk te denken en dat denken zelf kritisch te beproeven, verzwakt. Een verregaande vertroebeling van het denkvermogen heeft zich van vele geesten meester gemaakt. Een afgrenzing tusschen de logische, de aesthetische en de affectieve functies wordt opzettelijk verwaarloosd. Het gevoel wordt, zonder kritische tegenspraak van het verstand, ja bewust daartegen in, in de oordeelvelling gemengd, onverschillig de aard van het voorwerp van beoordeeling. Men verklaart voor intuïtie, wat naar waarheid slechts opzettelijke keuze op grond van een affect is. Men verwart de inspraak van belang en begeerte met overtuiging op grondslag van weten.... . Is dat alweer uit de aandacht verdwenen, zelfs bij degenen, die in het schrijven van critiek een stuk van hun levenswerk vinden ? Menno ter Braak deed een boekje verschijnen over Luther. En hoor nu de critiek daarop van meegaande geestverwanten. Op twee verschillende manieren is dit essay te beschouwen: als persoonlijke afrekening, — en zoo is het in eerste instantie zeker ook bedoeld — en als „historische" bijdrage tot onze kennis omtrent het menschelijk phaenomeen Luther. Deze laatste interpretatie dringt zich aan ons op, wanneer wij acht geven op de overvloedige citaten, vrucht ongetwijfeld van een degelijke bronnenstudie. Intusschen moet men zich niet voorstellen, dat ter Braak nu ook „alles over Luther" gelezen heeft; voor zijn tegenstanders uit het religieuze kamp is dus de gelegenheid geboden op de „onwetenschappelijkheid" dezer studie te wijzen, zooals men dat reeds deed in menige kritische bespreking van „Van oude en nieuwe Christene n". Alsof inzicht, oorspronkelijkheid, persoonlijke verhouding en de behoefte tot afrekening niet meer waard waren dan het kunnen goochelen met de uitspraken van twintig autoriteiten! Ziehier de verwording van het intellectueel bewustzijn, dat zichzelf naïef bloot geeft in het schrilste licht. De behoefte tot critische bezinning is tot een minimum verschrompeld, de vertroebeling van het denkvermogen wordt volledig openbaar. Elke afgrenzing is in het bovenstaande opzettelijk verwaarloosd. Het feit van de „persoonlijke afrekening", waar wij als lezers toch op de laatste plaats mee te maken hebben, prevaleert boven de eigenlijke taak van iederen essayist. Het geschiedkundig karakter van de bijdrage wordt gewaardeerd op grond van de vele citaten! De willekeur van de opzettelijke keuze vinden we verheerlijkt als het wezenlijk-waardevolle in de historische reconstructie en de overtuiging op grondslag van weten bij voorbaat gesmaad als een onnoozel goochelen met de uitspraken van autoriteiten. Nu zou men meenen, dat zulke critieken verschijnen in tijdschriften, die als orgaan van een vriendenkliek met een schouderophalen kunnen worden voorbijgegaan. Niets is minder waar dan dat! Want we hebben het bovenstaande geknipt uit de .N. Rott. Crt." en het als een curiosum bewaard. Het is te mooi om het aan de vergetelheid prijs te geven. Het typeert te aardig de geestesgesteldheid van deze vrijzinnige auteurs, die zich niet zullen laten weerhouden straks weer met opgehaalden neus en een viezen smaak in hun mond over bevooroordeelde wetenschap en gekluisterd denken te oreeren! GRIMBEERT DE DAS. --- AUTO IN EEN KAPPERSZAAK. Tengevolge van een defect aan de stuurinrichting liep gistermiddag op den Amsterdamschen Straatweg te Utrecht een kolenauto uit den koers. De wagen ramde de pui van een kapperszaak en drong daar zóó ver binnen, dat een der bezoekers van de kapperszaak aan de beenen werd gewond. Hij werd per ziekenauto van den G. G. D. naar het Stads- en Academisch Ziekenhuis overgebracht. --- Mode van den dag. Een avondtoilet van blauwe zijde met een onderblouse van kant. ---