BUITENLANDSCHE KRONIEK. De groote vertrouwenscrisis. Merkwaardig is dat een man als Churchill, die, hoe sterk zijn antipathieën ook kunnen zijn, steeds een groote eerlijkheid in de beoordeeling van zijn tegenstander aan den dag legt, in een radiorede naar Amerika een tamelijk gunstige meening over de jongste oratorische nota van Hitier uitspreekt. Hij ziet daarin „een verbetering in kwaliteit", de beste rede, welke Hitier ooit gehouden heeft: „en we juichen natuurlijk van harte elke verbetering, al is het slechts in de woorden, van harte toe." Deze gedachte komt trouwens in zeer vele commentaren voor, en als over het algemeen een gevoelen van bevrediging heerscht, dan is het wel hoofdzakelijk, wijl men in den toon van de rede een zekere gematigdheid meent te bespeuren, welke gunstig bij vroegere dergelijke gelegenheden afsteekt. Overigens echter legt men er vooral den nadruk op, dat wat de inhoud betreft, d.w.z. de behandeling der groote Europeesche kwesties, weinig nieuwe gezichtspunten zijn geopend. En waar we twee nieuwe feiten hebben in verband met het Britsch-Duitsche en het Duitsch-Poolsche verdrag staat men feitelijk voor een psychologisch raadsel. Dit wederom niet zoozeer, wijl deze verdragen opgezegd, of buiten werking zijn gesteld. Maar wijl onmiddellijk op de „opzegging" de uitnoodiging, zoowel aan de regeering te Londen als aan die te Warschau volgt, om onderhandelingen over nieuwe verdragen te openen. En dan komt onmiddellijk in de betrokken landen de vraag naar voren, welk doel het kan hebben opnieuw met besprekingen te beginnen en nieuwe pacten te sluiten, welke zeker toch onder eenigerlei motiveering onverwacht opgezegd worden en eenzijdig opgezegd worden. Vooral in die eenzijdigheid ligt een element, dat tot de sterkste aarzeling drijft. Als een der partijen, zonder met de tegenpartij overleg gepleegd te hebben, eenvoudig kan verklaren, dat de grondslag aan een overeenkomst is ontzonken en dat men daarom een verdrag als niet meer bestaande moet beschouwen, wordt tegelijkertijd elke grondslag aan de internationale betrekkingen ontnomen. En daarin juist moet men de diepste kern van de huidige moeilijkheden zien. Men heeft met een vertrouwenscrisis te doen, welke veel ernstiger gevolgen heeft dan alle Europeesche problemen tezamen. Men kan zonder overdrijving zeggen, dat, na al hetgeen in Europa reeds gebeurd is, er geen groote kwesties meer gevonden worden, welke niet in vredelievend beraad zouden kunnen opgelost worden. Alle staatslieden zijn het daarover trouwens roerend eens. Het aantal problemen is ook heel wat minder groot, dan men oppervlakkig weieens zou meenen. Zelfs Hitier, die toch alle schaduwzijden van het Europeesche statuut in de schrilste kleuren schildert, kon gisteren r.og slechts het koloniale vraagstuk, Danzig en den Corridor opnoemen. En waarschijnlijk zouden deze kwesties reeds van de Europeesche agenda verdwenen zijn, als Duitschland een normaal land geweest ware. Kort na München had het er werkelijk allen schijn van, dat het penibele koloniale probleem door Engeland zou aangepakt worden en er zou dan zeker een overeenkomst gevonden zijn, waardoor de Duitsche wenschen bevredigd konden worden. Maar de joden-pogroms verwekten op het meest ongeschikte oogenblik zoo'n natuurlijke ontstemming tegen het Derde Rijk, dat Londen het raadzamer oordeelde voorloopig aan Duitschland geen nieuwe „concessies" te doen. En toen in Januari, maar vooral Februari van dit jaar het vertrouwen langzaam weer terugkeerde en zelfs een zeer optimistische stemming de overhand begon te krijgen, vernietigde de overweldiging van Tsjecho-Slowakije, waarvoor zelfs Hitier gisteren slechts een allerzwakste motiveering wist te geven, opnieuw weer alles, wat door de Britsche en Fransche diplomatie voor de pacificatie van Europa was opgebouwd. Daarmede werd tevens de oplossing van het koloniale vraagstuk weer in een ver verschiet geschoven. Juist omdat het langzaam terugkeerende vertrouwen opnieuw kapot geslagen was. En zonder vertrouwen kunnen zelfs de eenvoudigste tusschenlandsche kwesties niet opgelost worden. Nog vreemder schijnt het met de Poolsche kwestie gegaan te zijn. Over het nieuwe statuut van Danzig moet in Februari j.1. reeds volkomen overeenstemming tusschen Duitschland en Polen bereikt zijn, op den grondslag, dat na beëindiging van het volkenbondsbeheer de Vrijstad onder gemeenschappelijk Duitsch-Poolsch beheer zou gesteld worden. Na de inlijving van Bohemen, Moravië en het Memelland kwam Berlijn echter volkomen onverwacht met een nieuwen eischj — voorstel, zooals Hitier zegt — volgens welken Danzig bij het souvereine Duitsche gebied zou worden ingelijfd; en dezen eisch verwierp Warschau Hitiers lezing van het geval is dus „onvolledig"; gelijk ook zijn opvatting, dat Engeland Polen tot een weigering zou hebben aangezet, geheel onjuist is. De Britsche garantie kwam na veel besprekingen, welke pas na de Poolsche weigering begonnen. En de zaak was weer, dat Warschau na den plotselingen ommekeer van Berlijn alle vertrouwen in verdere besprekingen verloren had. Wat baat het tot een overeenkomst te geraken, welke na enkele dagen te niet gedaan wordt om verder-strekkende eischen te kunnen stellen. De Duitsch-Poolsche geschillen zouden reeds lang verdwenen zijn, als Warschau niet beducht was, dat het inwilligen van een in zich redelijk verzoek niet practisch onmiddellijk door onredelijke eischen zou opgevolgd worden. Daarin is en blijft de diepe ernst van den huidigen internationalen toestand gelegen: dat wederzijds elk vertrouwen ontbreekt. En dat er ook geen practische mogelijkheid gezien wordt om op een of andere wijze dit vertrouwen, zelfs bij wijze van de vaak reddende fictie, te herstellen. In dit opzicht stonden de zaken in September van het vorig jaar, toen de opgeworpen problemen inderdaad van veel ernstiger en veel ingrijpender aard waren, er zeker aanmerkelijk gunstiger voor. In die dagen toch kon men zooal niet de werkelijkheid, dan toch de fictie van het vertrouwen handhaven. Zelfs dat is nu niet meer mogelijk. Daarom ook zou de toestand, als het door de ontwikkeling der gebeurtenissen tot een crisis kwam, in wezen veel gevaarlijker zijn dan het vorig jaar. Misschien zal deze wetenschap achter hen, die den overgang van spanning naar hoogspanning, en van hoogspanning naar crisis kunnen bewerken, er van weerhouden dien gevaarlijken stap te zetten. --- POLENS KRACHTIGE HOUDING. „Polen moet rechter zijn over eigen belangen". In Donzig rekent men op spoedige liereeniging met Duitschland. WARSCHAU, 29 April. (R. O.) De officieele reactie op de redevoering van Hitier en de opzegging van het Poolsch-Duitsche nietaanvalsverdrag is door een woordvoerder van de regeering tot uitdrukking gebracht. Hij zeide o.m., dat de Poolsche regeering thans, zooals steeds liet geval is geweest, voorstander is van goede nabuurschappelijke betrekkingen. De Duitsche verbindingen door den corridor zijn gunstig behandeld door Polen, ofschoon Duitschland vaak in gebreke is gebleven ten aanzien van zijn verplichtingen in dit opzicht. Deze verbindingen kunnen onderwerp van bespreking uitmaken, maar niet op den grondslag van exterritorialiteit, aangezien autowegen niet noodig zijn voor Duitschland en slechts een voorwendsel vormen om de naburige staten te desorganiseeren. Duitschland heeft kortelings een politiek van druk en van het voldongen feit gevoerd jegens het Oosten. Dit kan niet van toepassing zijn op Polen, aangezien dit het juiste antwoord weet. Voorts verklaarde de woordvoerder, dat ofschoon Polen alle aandacht zou geven aan voorstellen tot een regeling, het eigen rechter moet zijn over eigen belangen. Het is aan de Poolsche regeering om te beslissen, of de Poolsch-Britsche toenadering in overeenstemming kan worden gebracht met het Poolsch-Duitsche accoord van 1934. Duitschland heeft een gedachtenwisseling onmogelijk gemaakt, sedert 6 April, aangezien de Poolsche ambasadeur Lipski von Ribbentrop niet heeft kunnen ontmoeten en de Duitsche ambassadeur, von Moltke, niet in Warschau was. Het overhandigde Duitsche memorandum zal volledige aandacht en begrip vinden in Warschau. WARSCHAU, 29 April. (PAT.) Het feit, dat Hitier onder de tot Polen gerichte voorstellen genoemd heeft voorstellen betreffende een niet-aanvalspact voor 25 jaar en een gemeenschappelijke garantie van Polen, Hongarije en Duitschland aan Slowakije, heeft verwondering gewekt in Poolsche politieke kringen. Uit bevoegde bron wordt door het Poolsche telegraafagentschap vernomen, dat dergelijke voorstellen de Poolsche regeering niet bekend waren vóór de jongste rijksdagzitting. DANZIG, 29 April. (HAVAS.) Hitler's verzekering, dat Danzig een Duitsche stad is, die tot het rijk wil terugkeeren, heeft hier zooveel indruk gemaakt, dat de nationaal-socialisten, in de vrije stad al spreken van den lsten Mei als datum van hereeniging. De stedelijke autoriteiten zouden de verloven van politie, SS. en S.A. hebben ingetrokken. S.S. en S.A. zouden voortdurend in staat van gereedheid gehouden worden. In Poolsche kringen bewaart men intusschen zijn kalmte. Men gelooft, dat de Duitsche leiders niets zullen forceeren, maar de voorkeur geven aan een moreele uitputting van hun tegenstanders. Ook in handelskringen gelooft men niet, dat er een staatsgreep in deze dagen te verwachten is. Men verneemt, dat de nationaal-socialistische formaties in de maand Juni groote oefeningen zullen houden. --- Algemeene Friesche Levensverzekering-Mij. Algemeene Friesche Levensverzekering-Mij. LEEUWARDEN - BURMANIAHUIS Groot-N oor dhollanfysche van 1845 AMSTERDAM, VAN BRIENENHUIS Beider garantie voor alle verzekerden t --- VOORNAAMSTE NIEUWS. Uit nadere mededeelingen omtrent de reactie in Polen op Hitler's rede blijkt, dat Warschau een vastberaden en krachtige houding blijft aannemen Pag. 1. In Zwitserland is men van meening, dat Duitschlands houding niet duidelijker is geworden, maar dat het land niet bedreigd wordt in zijn Duitsche minderheid. Pag. 1. De Fransche kardinalen hebben een herderlijk schrijven tot de geloovigen gericht over de ontvolking van Frankrijk Pag. 2. De sovjet-aviateeur Kokkirfaki heeft zich gedwongen gezien een noodlanding te maken ten zuiden van de Hudson-Baai. Pag. 2. Tussdhen Groot-Brittaimië en Roemenië is 'n crediert-overeenkomst gesloten Pag. 2. Zeereerw. heer F. Wierdels, oud-pastoor van Naaldwijk, overleden Pag. 3. Dr. J. Haanebrink, pastoor te Dieren, overleden Pag. 3. Op de Amsterdamsche wisselmarkt waren ponden en dollars verder in reactie, doch de belga was in herstel Pag. 3. Benoemingen paters Redemptoristen; pater M. Mol provinciaal Pag. 6. Maatregelen voor het a.s. seizoen inzake de haringvisscherij Pag. 9. In oprichting is een nationaal comité voor ontwikkeling, ontspanning en lectuur van de militairen aan de grens Pag. 9. De Ned. Dok-maatschappij kreeg opdracht voor den bouw van twee nieuwe vrachten passagiersschepen van Van Nievelt Goudriaan en Co's Stoomvaart Mij. Pag. 9. Plannen tot opheffing van den tol te Stolwijkersluis Pag. 9. De winst van de Stoomvaart Mij. Nederland over 1938 was vrijwel onveranderd to.v. die over 1938 Pag- 14. Het verzekerd kapitaal van De Eerste Nederlandsche Verzekering Mij. is in 1938 met ƒ 25 (v. j. 24) millioen gestegen tot ƒ 343 millioen Pag. 14. Het voordeelig saldo van de bedrijfsrekening der Stoomvaart Mij. „De Maas'* beliep over 1938 ƒ 2.115.346 (vorig jaar ƒ 2.838.452). Uitgekeerd wordt 6 pCt. (onv.) dividend Pag- 14. De Mijnbouw Mij. Redjang Lebong is van plan het aandeelenkapitaal af te stempelen om nieuwe middelen aan te trekken Pag- 15. De Amsterdamsche effectenmarkt was over de geheele linie in reactie, behalve voor suikers Pag. 15. Radioprogramma's voor morgen. Pag. 18. --- WEERVERWACHTING. Weerbericht K.N.M.I. De Bilt. Verwachting tot Zondagavond 6 & 7 uur. Voor hét geheele land: Meest matige, in het Noorden tijdelijk krachtige Noord-Oostelijke tot Oostelijken wind, zwaar bewolkt tot betrokken, later wellicht opklarend, kans op lichten regen, weinig verandering in temperatuur. (Uitvoerig weerbericht en weertoestand in het buitenland pag. 3). Meer groeven dan wiegen. Oproep van de Fransche kardinalen. DE STRIJD TEGEN DEN GE£SEL DER ONTVOLKING. DE kardinalen van Frankrijk hebben een oproep gericht tot het Fransche volk, om een einde te maken aan de voortschrijdende ontvolking van Frankrijk, hetgeen een groot gevaar beteekent voor de toekomst en geheel in strijd is met Gods wil. Uit dit belangrijke schrijven laten wij de voornaamste passages hier volgen: De kardinalen van Frankrijk richten tot u een dringenden oproep. De ernstige gevaren, die Frankrijk van buitenaf bedreigen de sociale veranderingen, die ons den laatsten tijd zoo hebben verontrust, hebben alle Franschen verplicht, om nauwgezet hun geweten te onderzoeken. _in allen hebben den afgrond bemerkt, waarheen het land zich voortbeweegt. Terwijl wij in onze herinnering terugroepen, hoe zeer de bisschoppen in den loop der eeuwen hebben bijgedragen tot de vorming van Frankrijk, willen wij op onze beurt alle geestelijke en moreele rijkdommen, die de Kerk ons in handen geeft, in dienst stellen van het land. Daarom komen wij nu uw aandacht vestigen op een probleem, dat volgens onze meening het meest fundamenteele probleem is: wij komen U wijzen op het verschrikkelijke gevaar van de ontvolking. Iedereen weet, dat het aantal sterfgevallen in Frankrijk grooter is dan het aantal geboorten, terwijl onze naburige volkeren zich beroemen op een voortdurende toename van het bevolkingscijfer. Allen erkennen, dat dit neergaande rhythme fataal zal worden voor Frankrijk: nog enkele jaren van achteruitgang, en het numerieke verschil der verschillende volkeren zal de mogelijk definitieve nederlaag van ons land openbaren. Welk een verantwoordelijkheid rust op onze generatie! Ja, als wij voortgaan op aezen ongelukkigen weg, dan zullen de geslachten van morgen ons op bittere wijze verwijten, dat wij het land in een afgrond hebben gestort, en dat wij de grootheid en het bestaan zelf van Frankrijk hebben opgeofferd aan persoonlijke genotzucht. Op de tweede plaats herinneren wij u eraan, dat de ontrouw aan de wetten, die de voortplanting van het leven beheerschen, een groote zonde is. Zij is een ernstige schending van de meest fundamenteele goddelijke wetten en van het meest geheiligde en belangrijke in de natuurlijke orde. De mensch heeft van God zelf het bevel tot voortplanting gekregen in de woorden: „Vermenigvuldigt u en vult de aarde". Dit is een onvergelijkelijk schoone zending. Want de kinderen, die uit den mensch geboren worden, zullen kinderen van God zijn en koningen over de schepping. Zonder ophouden zullen zij de glorie van God vermeerderen; zonder ophouden zullen zij de ontzaggelijke menschelijke familie, de bekroning van het scheppingswerk, doen aangroeien. En wij moeten eraan toevoegen: zij zullen Frankrijk helpen, om zijn eeuwige zending te vervullen in de wereld. Wat moet er gedaan worden om dezen geesel der ontvolking tegen te gaan? Zeker, er moeten economische en politieke maatregelen genomen worden. Al te lang heeft de moderne staat de grootheid en de rechten van de familie miskend. Deze houding was fataal. Er is nu een reactie gekomen, helaas, te laat. Door de laatste wetsdecreten hebben de groote families nu weer speciale voorrechten. En dat is rechtvaardig: de groote huisgezinnen geven aan het land de eerste bestaansbronnen; zij geven burgers aan het land. Is het dan niet rechtvaardig dat deze dienst, de eerste van allen, erkend wordt, vergemakkelijkt en beloond? De ondervinding leert echter, dat deze maatregelen wel onontbeerlijk zijn, maar op zich zelf alleen toch niet tot een hooger geboortecijfer zullen leiden. Want het zijn juist de liefde tot het genot, tot de vrijheid, de angst voor de zorgen en het egoisme, die de voornaamste vijanden zijn van de groote gezinnen. Want mer> moet inderdaad erkennen, dat zelfs de beste materieele omstandigheden de zware offers, die een groot gezin meebrengt, niet kunnen vergoeden. In de beste jaren van het leven moet vaarwel gezegd worden aan de vrijheid, aan reizen, aan wereldsche geneugten, aan aantrekkelijke relaties. Vanaf den tijd, dat het kind geboren wordt, tot in den tijd, dat het kind volwassen is, staan de zorgen in groote tegenspraak met datgene, wat de huidige beschaving aan levensgenot heeft georganiseerd. Het kind vereischt alle oogenblikken de toewijding der ouders, een ware opoffering, soms zelfs heldhaftigheid. Het ware geneesmiddel tegen de ontvolking bestaat in de beschouwing van de voortplanting van het leven in haar ware en groote gedaante. Het is een zending, die God aan den mensch gegeven heeft, het is zijn grootste eer. Maar evenals alles, wat waarlijk schoon en verheven is, moet ook deze zending door het offer vervuld worden. Het ware geneesmiddel bestaat in de liefde tot den plicht. Het ware geneesmiddel is de terugvoering van de zielen tot de christelijke levensbeschouwing. Vóór de ontkerstening van onze maatschappij waren alle huisgezinnen in Frankrijk ware heiligdommen; allen waren gesticht onder Gods zegen en bij het Sacrament van het Huwelijk hadden allen van de Kerk de meest ontroerende lessen ontvangen. Langen tijd werd de Fransche moeder in de geheele wereld beschouwd als de ideale moeder. Helaas! Het heidendom heeft zijn werk gedaan, het heeft aan de familie haar twee doodsvijanden gegeven: de echtscheiding en de abortus. Men moet de verwoestingen van de echtscheiding en van de abortus bestrijden door een betere wetgeving en door een moreele hernieuwing. En omdat het waar is, dat alleen de godsdienst hier het heil kan brengen, moet men aan hen ook zijn plaats geven in de opvoeding der kinderen. Wij bezweren alle Franschen die dezen naam waardig zijn, om zich te scharen onder de vaan van den kruistocht voor het heil en voor de groptheid van Frankrijk. Dezen dringenden oproep richten wij tot u, om tegelijkertijd onzen herderlijken en onzen vaderlandslievenden plicht te vervullen. Wij zijn de meening toegedaan, dat de ontheiliging van een gezin één der grootste oor-, zaken is van de huidige crisis. Het ware geluk en de sociale vrede zullen alleen terugkeeren, wanneer het gezin in eere is hersteld. Wij vertrouwen erop, dat vooral onze jongeren, wier prachtige houding wij gisteren nog bewonderd hebben bij het congres van de J. A. C. (Katholieke Jonge Boeren) en welke houding ons zoo verheugde en met hoop vervulde, onzen oproep zullen hooren en ons vertrouwen niet zullen beschamen. t KARDINAAL VERDIER, Aartsbisschop van Parijs. t KARDINAAL LIéNART, Bisschop van Rijssel. t KARDINAAL BEAUDRILLART, rector van het „Institut Catholique" te Parijs t KARDINAAL SUHARD, Aartsbisschop van Reims. t KARDINAAL GERLIER, Aartsbisschop van Lyon. DE VOLMACHTEN VOOR DE BELGISCHE REGEERING. BRUSSEL, 28 April. (BELGA). Met 84 tegen 71 stemmen en 6 stemmen blanco heeft de senaat het wetsontwerp op de bijzondere volmachten voor de regeering, dat reeds door de kamer was aangenomen, góedgekeurd- 1 --- „INCORRECTHEID JEGENS ROOSEVELT". Verdere Amerikaansche beschouwingen. WASHINGTON, 29 April (HAVAS). De rede van Hitier heeft een algemeen gevoel van teleurstelling en ergernis gewekt. Men wijst erop, dat de rede aan den dag brengt, dat niets bereikt kan worden dan door geweld of bedreiging met geweld en dat Hitier den vrede slechts door „vrees" begrijpt. De openbare meening is dus van oordeel, dat de rede de wereld weer in. een staat van alarm gedompeld heeft en dat de eenige oplossing gelegen is in versterking van het algemeene veiligheidsfront. De omgeving der regeering toont zich gevoelig voor wat de incorrectheid van Hitier genoemd wordt ten aanzien van Roosevelt: het schijnt inderdaad, dat Hitier slechts met zijn redevoering wil antwoorden en één der duidelijke doelstellingen der rede is de oprechtheid van den president in discrediet te brengen. Voorts wijst men in de omgeving der regeering erop, dat de rede bestemd is om wapens te geven aan de Amerikaansche isolationnisten. De meerderheid der Amerikanen is echter verontwaardigd, doordat de vredelievende poging van Roosevelt zoo categorisch van de hand wordt gewezen. Zonder op de toekomst vooruit te loopen, schijnt het toch, dat: 1. De openbare meening en politieke kringen meer dan ooit de overtuiging zijn toegedaan, dat Hitier vastbesloten is zijn overheerschingspolitiek voort te zetten met alle middelen. 2. Alle hoop op onderhandelingen op den grondslag van de boodschap van Roosevelt opgegeven schijnt. 3. De eenige kans op veiligheid voor alle naties is een versterking van het weerstandsfront. 4. De beginselen van Hitier niet in overeenstemming kunnen worden gebracht met een stabilisatie van den vrede. Dit gevoel wordt sterker. NEW YORK, 29 April (HAVAS). Tijdens een bijeenkomst in de City Hall ter eere van de delegatie van het Fransche parlement, welke onder leiding van Edouard Jonas een bezoek brengt aan de Vereenigde Staten, heeft burgemeester Laguardia gezegd: „Ik geloof niet, dat Hitier iemand om den tuin heeft geleid, zelfs zijn eigen volk niet." In een gesprek met Jonas zeide Laguardia: „Toen ik in mijn jeugd in Arizona leefde, legden sommigen tijdens het kaartspelen hun revolver op tafel. Dat waren valschspelers en geen heeren." HYDEPARK, (New York), 29 April (R.O.). De „New York Daily News" bericht van nietofficieele zijde te hebben vernomen, dat president Roosevelt van oordeel is, dat de rede van Hitier de deur een duimbreed heeft laten open staan, wat betreft den vrede in Europa. De president heeft geweigerd met de pers de rede te bespreken. WASHINGTON, 29 April. (R.O). In gewoonlijk goed ingelichte kringen verluidt, dat president Roosevelt op de rede van Hitier zal antwoorden in een „praatje bij het haardvuur", dat door middel van de radio bekend zal worden gemaakt. Eén van de invloedrijke steunpilaren van de regeering in het congres heeft verklaard, dat, aangezien het antwoord van Hitier op de boodschap van Roosevelt voor rijksdag en radio werd uitgesproken, de president vermoedelijk op gelijke wijze zal antwoorden. Senator Pittmann heeft «ten aanzien van de rede van Hitier gezegd, dat deze geen wijziging brengt in de wereldtoestanden, waardoor het congres zou worden genoopt af te wijken van de procedure tot het opstellen van een nieuwe neutraliteitswetgeving. --- „HITLER KAN NU PAUSEEREN". Wantrouwen in de Britsche pers. LONDEN, 29 April. (RO.). Over het algemeen is de Britsche pers van oordeel, dat Hitier door zijn rede den toestand weinig heeft veranderd. De „Times" noemt den voornaamsten zin uit de rede de verklaring van Hitier, dat hij geen stappen heeft gedaan om de rechten van anderen aan te tasten. De „Daily Telegraph" schrijft, dat de rede den toestand onveranderd laat. Er wordt in het geheel niet gesproken over de. werkelijke bedoelingen van den Fuehrer en alleen blijkt er uit, dat de spreker nog steeds vervuld is met bittere ontevredenheid. De „Daily Herald" is van meening, dat uit de rede twee dingen blijken, n.1. dat Hitier een reden heeft om te pauseeren door de reeds genomen maatregelen en de houding van Roosevelt en dat hij zijn eigen volk moet overtuigen, dat, indien er oorlog komt, hijzelf hieraan onschuldig is. Deze laatste taak kan hem eenigen tijd kosten. Het blad voegt hieraan toe, dat men dit standpunt toch voorzichtig moet beschou wen, aangezien de mogelijkheid bestaat, dat de Poolsche kwestie het belangrijkste zal blijken. De „News Chronicle" schrijft, dat de algemeene indruk, welken de rede heeft gemaakt. is, dat deze een poging is een wig te drijven tusschen Engeland en Polen door een verzoenende houding aan te nemen jegens Engeland en Polen te dreigen. Tegen Polen wordt een gelijke houding aangenomen als tegen Tsjecho-Slowakije. Hitier poogt dit land te isoleeren, zoodat hij het met geweld zijn wil kan opleggen. Volgens de „Daily Mail" laat de rede de wereld meer hoop op vrede, dan in het begin van de week bestond, doch de vraag „kunnen wij Hitier vertrouwen ?" blijft bestaan. De diplomatieke correspondenten van de bladen zijn van meening, dat in verband met de klacht van Duitschland over een omsingelingspolitiek, de Britsche regeering bereid is, tezamen met anderen, Duitschland een garantie te verleenen tegen een aanval, mits Hitier bereid is van zijn kant ook een bindende belofte af te leggen, niet tot een aanval te zullen overgaan. --- JONGSTE OPNAME VAN H. K. H. PRINSES JULIANA, JONGSTE OPNAME VAN H. K. H. PRINSES JULIANA, DIE MORGEN HAAR DERTIGSTEN VERJAARDAG VIERT. (foto F. Ziegler) --- „Er is niets duidelijker geworden". De reactie in Zwitserland. Geruststellende en onrustbarende elementen. GENèVE, 29 April. (VAN ONZEN CORRESPONDENT.) Met betrekking tot den indruk, dien de redevoering van Hitier in Zwitserland gemaakt heeft, moet worden vooropgesteld, dat de Zwitsersche regeering uit den aard der zaak zich van een officieele verklaring hieromtrent heeft onthouden. De Zwitsersche pers meent echter te kunnen vaststellen, dat dat gedeelte van de redevoering, dat betrekking heeft op Zwitserland als één der leden van de gemeenschap van kleine staten, in Zwitsersche regeeringskringen reden tot tevredenheid heeft gegeven. Wat de redevoering van Hitier in haar geheel betreft, heeft men in kringen der regeering den indruk, dat de toekomstige lijn van de Duitsche politiek na 28 April niets duidelijkers heeft bepaald dan zij vóór dien dag was. Inzake de opzegging van de verdragen met Engeland en Polen, heeft de rijkskanselier alle bruggen nog niet verbroken. Hij heeft een zekere ruimte voor onderhandelingen open gelaten. Desniettemin meent men in Zwitsersche regeeringskringen, dat de redevoering van Hitier weliswaar den toestand niet heeft verergerd, doch stellig evenmin heeft verbeterd De toon, die het hoofd van een grooten staat aan het adres van het hoofd van een andere groote mogendheid heeft gemeend te moeten aannemen, toont, hoe gespannen de toestand blijft. Europa moet in een toestand van alarm blijven. De Zwitsersche bladen meenen, dat de redevoering van den rijkskanselier den toestand weinig heeft veranderd. Het „Journal de Genève", dat de polemische gedeelten van Hitler's rede zwak acht, stelt met eenige geruststelling vast, dat Hitier uitdrukkelijk de vrees voor oorlog ongegrond heef verklaard en heeft toegezegd, aan de staten, die dit verlangen, nieuwe verzekeringen over de eerbiediging van hun grondgebied en onafhankelijkheid te willen geven. Het „Journal de Gèneve" meent uit dat deel van de rede, waarin gesproken werd over Nederland, België, Denemarken en Zwitserland, te mogen afleiden, dat Hitier deze gebieden niet beschouwt als behoorende tot de levensrechten van Duitschland, waarover de rijkskanselier voortdurend spreekt, zonder dit begrip echter nauwkeurig te bepalen. In het bijzonder meent het blad uit deze woorden te mogen opmaken, dat Hitier de Duitsch-Zwitsers niet beschouwt als broeders, die van het gemeenschappelijke vaderland zijn losgerukt. Zwitserland behoeft zich dus niet rechtstreeks bedreigd te gevoelen, doch in een Europa, dat nog niet de geboorte van een nieuw klimaat kan aanschouwen, zal Zwitserland de inspanning om zijn neutraliteit, te doen eerbiedigen, niet kunnen vermindere. De Katholieke „Courrier de Genève" acht de redevoering van Hitier weinig geruststellend, vooral wegens de opzegging van de verdragen met Engeland en Polen. De „Neue Zürcher Zeitung" stelt vast, dat Hitier het initiatief van president Roosevelt met een verdediging, maar niet met een aanval heeft beantwoord. Ondanks den feilen, bewusten toon, bevestigt de redevoering van Hitier den indruk, dat de boodschap van Roosevelt, die als een waarschuwing was bedoeld, den gang der Duitsche buiten landsche politiek 'heeft verlangzaamd. Ook het opzeggen van de verdragen met Polen en Engeland kan dezen indruk niet verzwakken. Het meest onrustbarend ac.it het blad den bijvalsstorm, waarmede de rijksdag de op zegging van het verdrag met Polen begroet heeft, alsof daardoor de baan vrij geacht werd voor een radicale oplossing der Duitsch-Poolsche vrapytukken. Een dergelijke radicale oplossing zou echter den vrede van Europa in ernstig gevaar kunnen brengen. --- STRAFFE MAATREGELEN IN BOLIVIA. Ter bescherming van den staat. LA PAZ, 28 April (HAVAS). President Busch heeft een aantal decreten onderteekend, waarbij de staat wordt beschermd en o.a. het opdrijven van huren en de prijzen van levensmiddelen wordt verboden. Ambtenaren moeten bij het aanvaarden van hun functie hun bezittingen opgeven. Het besluiten tot staken, zonder dat de bestaande reglementen in acht worden genomen, zal beschouwd worden als een handeling tegen de veiligheid van den staat. De staat zal de verhouding tusschen werkgevers en werknemers regelen. De vakvereenigingen zullen districtsgewijze georganiseerd worden. Verder wordt verboden nieuwe denkbeelden te propageeren, welke de sociale orde in gevaar brengen, of paniek kunnen zaaien op financieel-economisch terrein. Het leger is onderworpen aan de militaire wetten van den staat van beleg. Overtredingen kunnen met den dood worden gestraft. LA PAZ, 28 April (R.O.) President Busch, c z eenige dagen geleden het parlement heeft ontbonden om een economische, financieele en sociale dictatuur in te stellen, heeft iedere actie van fascisten, nationaal-socialisten en communisten verboden. --- „EEN GOED MIDDEL OM POLENS VADERLANDSLIEFDE TE VERGROOTEN". Wat Fransche bladen zeggen. PARIJS, 29 April. (HAVAS) De Fransche pers ontvangt over het algemeen de rede van Hitier zonder verbazing en zonder diepe reactie. In „Le Jour" schrijft Bailby, dat de toon van de rede terughoudend was, behalve waar het Polen betrof. Over dit land is gesproken in bewoordingen, welke woord voor woord gewogen moeten worden en welke dreigend genoeg zijn. Bailby voegt hieraan .toe, dat men waakzaam moet blijven en niet vergeiten, dat „den mensch de spraak is gegeven om zijn gedachten te verbergen". D'Ormesson schrijft in de „Figaro", dat de rede voornamelijk een oratio pro domo was Bourgues schrijft in de „Petit Parisien" dat het doel van de rede blijkbaar was het drievoudig verbond tusschen Polen, Engeland en Frankrijk te breken. Dit is evenwel ijdele hoop, eerder zal het tegendeel worden bereikt. Volgens Pays in de „Excelsior" is de rede het beste middel geweesit, om het Britsche volk te overtuigen van de juistheid van de beslissing van Chamberlain. Ook was het een goed middel om de vaderlandsliefde van de Polen te vergrooten en Warschau te drijven naar een overeenstemming met Moskou. Wat betreft de antwoorden op Roosevelt's boodschap is Pays van meening, dat deze niet weinig zullen bijdragen tot de herziening van de neutraliiteitswet. Harmei schrijft in jle „Peuple", dat, indien men niet begrijpt, dat na de rede een dijk van vrede moet worden opgeworpen, de dictators gelijk hebben te gelooven in hun brute kracht en het verachten van het intellect. Men moet evenwel wachten op de reac tie, welke buiten Duitschland en zijn vazal Italië zal komen. --- „OOK VOOR LITAUEN GEEN VERMINDERING VAN SPANNING". KAUNAS, 28 April. (R. O.) Hoewel Hitier opnieuw verzekeringen heeft gegeven voor de veiligheid en de neutraliteit van Litauen schijnt men hier van meening te zijn, dat de rede ook voor Litauen geen vermindering van de spanning heeft gebracht, omdat een toenemende Duitsch-Poolsche spanning verwikkelingen in Oost-Europa zou kunnen doen ontstaan. Hitler's verwijzing naar de markten der randstaten wordt hier beschouwd als een aanwijzing voor den Duitschen wensch, een overheerschende positie in den buitenland schen handel van Litauen en de andere randstaten te verkrijgen. ---