NOG EENS: ZIELELEYEN. In uw tweede artikeltje betreffende het godsdienstig leven onder het Katholiek onderwijzerscorps in Nederland maakt u eenige uitzonderingen. Ik wil die ook graag gemaakt zien voor de Katholieke leerkrachten in het bisdom Breda. Enkele gronden hiervoor. De Bredasche Katholieke Onderwijzersbond heeft nu elf jaar een Retraitefonds. In dat fonds storten de schoolbesturen elk jaar voor hun leekeleerkrachten ƒ 1 per persoon, de K.O.B. stort voor elk lid ƒ 1. Van 1928—1937 werd door de schoolbesturen gestort ƒ 6660, door den K. O. B. ƒ 7380, totaal ƒ 14040. Hiervan werden de retraitekosten betaald van 1532 onderwijzers(essen), dus gemiddeld per jaar 153. In 1934 maakten 265, in 1935 195, in 1936 202, in 1937 181 een retraite. In 1938 hebben we reeds twee retraiten gehad te Seppe met 129 retraitanten, terwijl er voor de nog komende twee retraiten reeds 70 deelnemers (sters) zich opgaven. We halen dit jaar dus zeker weer de 200. Wanneer u in aanmerking neemt, dat de Bredasche K.O.B. goed 1000 leden telt, dan zult u 't billijken, dat wij er voor opkomen, dat het retraitewerk onder onze onderwijzers niet alleen op peil is, maar zeldzaam krachtig bloeit. Welke bond kan wijzen op het resultaat, dat 20 pet. van de leden elk jaar een gesloten retraite houden? (Toch zal men wel willen toegeven, dat het in casu mooie cijfer van 20 pet. eigenlijk te klein is! — Red. Msb.). Daarbij komen nog de E.K.-dagen te Seppe, Hulst en Oostburg en de maandelijksche vergaderingen der E.K.-clubs. Onze geestelijke leiders en onze menschen, die met hart en ziel ijveren voor het godsdienstig leven in het Katholiek onderwijzerscorps, verdienen, dat we opkomen voor de waarheid: in 't Bredasch onderwijzerscorps wordt hard gewerkt voor het godsdienstig leven en met schitterende resultaten. Wouw, 9 Augustus 1938. J. BAETEN. --- Anti-Revolutionairen en Chr.-Historischen. Een Woord van A. F. de Savornin Lohman. Het verschil tusschen anti-revolutionairen en christelijk-historischen en de ondergrond van dat verschil vormen weer eens in de oers het onderwerp eener bespreking, naar aanleiding van een door dr. Schokking geschreven brochure. In een artikel over die brochure geeft de „Nederlander" de volgende opmerkingen ten beste: Het kardinale punt, het „voorname punt van verschil" wordt volgens den schrijver niet zoozeer meer gevormd door de geschillen, die de scheiding tusschen Lohman en Kuyper teweeg brachten, maar is veeleer samen te vatten in de namen Kuyper en Hoedemaker, Wat immers scheidde vooral Kuyper en Lohman? Dr. Schokking noemt drie punten: 1. De leidersgedachte, die onder het regime Kuyper sterk naar voren Jfwam en door Lohman werd verworpen. 2. Het stemmen van leden van dezelfde partij in de Kamer volgens tevoren opgestelde richtlijnen. Kuyper achtte eenstemmigheid bij het zich in het publiek uitspreken noodzakelijk, Lohman wensohte zijn vrijheid als volks vertegenwoordiger te behouden. 3. Het acooord bij de verkiezingen. Kuyper wensohte een vast accoord tusschen hen die zouden samenwerken, Lohman wenschte een zoodanig treden in het werk der regeering niet. Deze drie tegenstellingen zijn, zegt het blad, verzwakt, of verdwenen. Anders is het echter met de door dr. Schokking aangegeven tegenstelling Kuyper—Hoedemaker. Het verschil kwam, zooals dr. Schokking uiteenzet, hierop neer, dat Kuyper door isolatie van de Christus-gezinden en hun scherpe organisatie er naar streefde, dat Christus weer een breedere plaats kreeg onder het volk; terwijl de andere weg — die van Hoedemaker — was, om in het volksleven alles aan te grijpen, wat daarvoor maar eenigszins gelegenheid bood, alzoo ook de openbare instellingen, opdat Christus daar een plaats zou hebben of weer krijgen. Dit verschil van oordeel en opvatting zou thans nog het onderscheid tusschen antirevolutionairen en christelijk-historischen bepalen. En de „Nederlander" geeft duidelijk te verstaan, deze meening van dr. Schokking te deelen; waartegenover evenwel de „Standaard" de opmerking maakt, dat men voorzichtig moet zijn met de bewering, als zou zichtig zijn wijlen De Savornin Lohman aan de zijde van Hoedemaker hebben gestaan. Het anti-rev. blad schrijft: Lohman heeft, voor zoover wij konden na gaan, nooit zijn instemming betuigd met de leuze: „Heel de Kerk en heel het volk". Hij heeft in verband met de omstandigheid, dat die leuze in 1905 de politieke gedragingen van de Friesch Christelijk-historischen geheel had beheersoht, daarover wel een artikel in de Nederlander geschreven. Daarin oefende hij echter scherpe critiek op het aanheffen van die leuze uit. Zijn conclusie was: „Die woorden „Heel de Kerk en heel het volk", ze klinken mooi heel ruim, heel liefderijk zélfs. Alleen weet niemand, wat er eigenlijk onder te verstaan zij. Wij hebben mooie woorden genoeg. Maar daarmee komt ons Christelijk volk, komt de toepassing onzer christelijke beginselen niet verder. Men zij klaar en duidelijk. Eerst dan kunnen wij zien, öf en in hoeverre wij kunnen samengaan". Deze conclusie is toch waarlijk niet van een strekking, welke het rechtvaardigt de Christelijk-historische Unie te vereenzelvigen met die leuze, en Lohman als medestander van Hoedemaker te beschouwen. Zonder ons in de polemiek tusschen beide bladen te willen mengen, mogen wij hier toch even herinneren aan een uitlating van mr. De Savornin Lohman over de breuk van 1894 tusschen hem en dr. Kuyper. In een persgesprek, dat wij in 1917, ter gelegenheid van zijn tachtigsten verjaardag, met den Christelijk-historischen staatsman konden voeren, zeide de heer Lohman: „F e i t e 1 ij k is zij neergekomen op een scheiding tusschen christelijk-gereformeerden en Nederlandsch-Hervormden, al is net in theorie niet zoo. Maar daar zijn nu eenmaal veel dingen in de wereld, waar men niets aan doen kan, en die vanzelf hun loop nemen. De groote massa hangt aan elkaar door persoonlijke gevoelens; en de kerkelijke gezindheid mist daarbij haren invloed niet. Als wij beiden, dr. Kuyper en ik, er niet meer zijn, zal het wel gemakkelijker vallen de oude afscheiding te doen ophouden, tenminste wanneer er verstandige leiders kokomen. In elk geval zijn de Christelijk-historischen niet bij de conservatieven in te deelen, of als conservatieven bij de antirevolutionairen achter te stellen. In de eedsquaestie b.v. nemen wij een ruimer standpunt in dan zij; ook in andere quaesties. Bij de behandeling van de Revisie in strafzaken was de geheele A.R. partij er tegen, terwijl ik onder de voorstellers behoorde. En zoo is er meer. En zeer zeker zijn de christelijkhistorischen niet minder dan de anti-revolutionairen voor de handhaving eener christelijke politiek". Van Hoedemaker werd met geen woord gerept; en ook niet van een zoodanig vsrschilpunt, als men in dr. Schokking s brochure en in de beschouwingen van de „Nederlander" vindt aangegeven. Jhr. Lohman was trouwens altijd en vóór alles duidelijk en klaar; en dit kon men van den heer Hoedemaker met zijn „zijdelingscne leiding", en andere min of meer zwevende ideeën, die weinig hoüvast boden, niet bepaald zeggen. Voor zoover wij ons herinneren was er niet slechts verschil tusschen Hoedemaker en Kuyper, maar ook tusschen Hoedemaker en Lohman, en kan men dus bezwaarlijk aannemen, dat de scheiding tusschen anti-revolutionairen en christelijk-historischen mede haar oorzaak — en een tot op den dag van heden doorwerkende oorzaak — vond ir. Lohman's overeenstemming met de ietwat wazige theorieën van den heer Hoedemaker. P. S. --- † NOG EENS: „DE" RADIO-REDE ! In de „Volkskrant" wordt aan het verslag der Sociale Week te Rolduc een nota toegevoegd, waarin wordt verteld, dat er in de „Maasbode" „een bericht werd verspreid", dat de bekende radio-rede over den Vaticaanzender naar aanleiding van de gebeurtenissen in Oostenrijk „uitgesproken was buiten den directeur om". Wij stellen er prijs op te verklaren, dat in ons blad, evenals in vele andere bladen in binnen- en buitenland slechts een Reuterbericht heeft gestaan, waarin werd vermeld, dat deze rede was gehouden buiten voorkennis van den kardinaal-staatssecretaris. Daarop is verklaard, dat deze rede niet officieel, noch officieus, noch geïnspireerd is geweest. De „Osservatore" van 8 April noemde haar „zuiver particulier" in een verklaring die in de „Maasbode" werd overgenomen. In die verklaring werd ook stelling genomen tegen een blad, dat als resultaat van eigen onderzoek het voorgevallene „op kinderachtige wijze" toeschreef aan „gebrek aan controle" wegens „afwezigheid van den directeur van de radio". Wij weten niet, op welk blad in dit in extenso in de „Maasbode" overgenomen artikel (onderteekend: Z.) gedoeld wordt. Wat we wel weten is, dat dit de „Maasbode" niet kan zijn, daar in ons blad de „directeur van de radio" voor het eerst pas genoemd werd in de bovenstaande tegenspraak van de „Osservatore". --- NEDERLANDSCHE MUZIEK. „DAAR MOET IETS HAPEREN ..." Er zijn thans wat meer nieuwe uitgaven, maar het aantal blijft toch veel te klein. Het afgeloopen winterseizoen is voor de Nederlandsche muziekuitgeverij niet ongunstig geweest, als wij de nieuwe publicaties naar aantal en vooral naar kwaliteit vergelijken met die van andere jaren. Het is nog altijd belachelijk gering, wanneer men denkt aan wat er in het buitenland voor eigentijdsche muziek van de persen pleegt te komen, en kan men zich hier nog overheen zetten met de gedachte, dat Nederland een klein land is, beschamend klein is het aantal nieuwe uitgaven, als men denkt aan de vrij groote en kwalitatief alleszins behoorlijke productiviteit, die sedert een reeks van jaren in ons land gaande is. Daar moet iets haperen aan het Nederlandsche muziekuitgeversbedrijf, indien het niet méér dan tot dusver bij machte is te profiteeren van de gunstige omstandigheden: een goede en belangwekkende productie aan den eenen kant, een veel minder belangwekkende productie dan voor eenige jaren in de meeste muziek-produceerende landen van Europa aan clen anderen kant. De samenwerking van deze beide factoren heeft reeds tot gevolg gehad, dat Nederland automatisch kwalitatief hooger wordt geschat en in het buitenland ook veel meer aandacht trekt dan de eerste periode van onze muzikale renaissance ten deel is gevallen. De namen onzer vooraanstaande levende componisten zijn in vele muzikaalgeïnitiëerde buitenlandsche kringen tegenwoordig lang niet meer enkel namen. Men stelt veelal reeds in onze richting zijn hoop op een voortzetting der evolutie, welke in zulke belangrijke centra als Parijs, Weenen, Berlijn, hetzij door gewelddadige, hetzij door natuurlijke, physieke of psychische, redenen geheel of vrijwel geheel tot stilstand is gekomen. Van zulk een situatie zou een gezonde, goed georganiseerde en levenskrachtige muziekuitgeverij profijt moeten trekken. Niet alleen om haar eigen commercieel belang, maar vooral omdat zij bij de verbreiding onzer Nederlandsche muziek een belangrijke functie te vervullen heeft. Dat schijnt evenwel nog altijd een vrome wensch te blijven en het is dat al zoo lang, dat bijna niemand zich er meer van bewust is. Nederlandsche muziek bestaat in het algemeen niet in druk. Men weet dit en legt er zich bij neer. De toestand is ook niet onverklaarbaar. Nederlandsche muziek bestaat in het algemeen ook nog steeds niet in klank. En de natuurlijke gang van zaken is, dat het klinkende notenbeeld aan het in druk gefixeerde vooraf gaat. Zoolang Nederlandsche muziek in het concertleven niet is ingeburgerd en ten gevolge daarvan ook in het algemeene muzikale besef en voor zoover mogelijk ook in de practijk der huismuziek, zoolang zal zij ook wel hoofdzakelijk in handschrift blijven existeeren. Want ook voor de Nederlandsche muziekuitgeverij opent de wereld zich niet alleen maar door het feit, dat zij een bundel gedrukte noten heeft aan te bieden. Muziek verbreidt zichzelf in centrifugale kringen. Niet omgekeerd. Een componist schrijft, of hij het wil of niet, in eerste instantie voor het publiek, waaronder hij leeft, voor toehoorders, waarop hij een zeker geestelijk uitzicht heeft. Wordt zijn muziek door deze kringen opgenomen, dan ontstaat ook de mogelijkheid, dat zij verder komt. En met dit natuurverschijnsel moet een commerciëel bedrijf als de uitgeverij onvermijdelijk rekening houden, al kan men haar daarom nog niet geheel en al geëxcuseerd achten voor het vrij geringe initiatief, dat zij aan den dag legt. Dit seizoen zag dan toch in ieder geval het verschijnen van eenige goede, ten deele ook belangrijke werken en was daarom dus naar omstandigheden bevredigend. De uitgave van partituur en piano-uittreksel van Diepenbrock's „Gijsbrecht-muziek" werd door ons reeds eerder besproken, maar mag toch in dit verband nog eens gemc-ioreerd worden. En dan ligt er nog een sonatine voor fluit en piano op. 8 door J. W. Kersbergen (G. Alsbach & Co Amsterdam), een van die oudere componisten, die onder het publiek totaal onbekend zijn, omdat de uitvoerende kunstenaars meenden, dat zij hun werken uitsluitend voor hun particuliere plezier schreven. De firma Alsbach heeft een zeer loffelijke daad verricht door nu eens met de uitgave van deze fluit-sonatine te bewijzen, dat Kersbergen om belangstelling van een publiek kan vragen. En naar het ons wil voorkomen speciaal van dat goede soort publiek, dat nog aan huismuziek doet. Het is doorgaans wat conservatief in zijn smaak, het volgt niet de allernieuwste daden der evolutie — de evolutie doet met haar opgeschroefde technische eischen den dilettant dan ook wel allen lust vergaan zich met haar te bemoeien — maar het houdt van de muziek heel degelijk, en het kan een stuk op zijn strikt muzikale waarde intuïtief lang niet onaardig schatten. Welnu, hier heeft men dan zoo'n stuk van goede, behoudende hoedanigheden; het is licht, bekoorlijk van melodiek, het is geenszins overdonderend van oorspronkelijkheid, maar het speelt lekker, zooals alle goede muzikanten in de eerste plaats de kunst verstaan van spelen. De fluit heeft er het een en ander in te doen, maar niet zooveel, dat zij in wanhoop behoeft terneer te zitten. Men kan dit stuk onder de knie krijgen, en zoo kan men er slechts plezier aan beleven, als men zich de moeite wil getroosten het te studeeren. De amateur-pianist zal zich wel niet aangetrokken voelen tot de uit 1935 stammende piano-sonate van J. van Domselaer (eveneens bij Alsbach & Co uitgegeven). En of de beroepspianisten zich er erg druk om zullen maken, nu het stuk gemakkelijk onder hun bereik gekomen is? Het is een weinig toegankelijke muziek, die van Domselaer met deze sonate geschreven heeft, een in zichzelfgekeerd voortspinnen en variëeren op weinig thematisch materiaal, waarbij toch te weinig variabiliteit in acht wordt genomen om op den langen duur te blijven boeien. Toch is er minder reden om van fouten of tekortkomingen te spreken, dan wel van een sterke eigenzinnigheid, zooals men die ook als eigenschap aantreft bij Schönberg en zijn volgelingen, waaraan deze sonate in sommige opzichten wel verwant lijkt Kan men zich dus over de strikt muzikale eigenschappen na de lezing van den tekst moeilijk een oordeel vormen, het is toch een werk, dat voorshands als verschijnsel in de hedendaagsche Nederlandsche muziekliteratuur van een pianist geenszins misstaan zou en men dan tevens de gelegenheid zou hebben de thans ontstane indrukken aan den levenden klank te verifiëeren. Tenslotte valt dan in dit overzicht te vermelden de partituur en het piano-uittreksel van Sem Dresden's „Chorus Tragicus'' vrij naar Vondel's „Hierusalem verwoest" voor gemengd koor, trompetten, bugels en slaginstrumenten, uitgegeven met steun van de Nederlandsche regeering en in het fonds van G. Alsbach en Co te Amsterdam opgenomen. Daarmede is dan eindelijk, een kleine tien jaar nadat het geschreven werd, de kans gekomen om een der belangrijkste werken van de hedendaagsche Nederlandsche koorliteratuur te bestudeeren. En als een baanbrekend stuk moet men deze compositie zonder twijfel beschouwen. Daar openen zich in den samenklank van het zeer omvangrijke slagwerk, de trompetten en de bugels benevens het gemengde koor zooveel mogelijkheden, dat er nog geruime tijd voorbij zal gaan, voor ze alle naar waarde verwerkt zullen zijn en als vaste verworvenheden zullen zijn opgenomen. Vooral ook vocaal bereikt Dres den zeer opmerkelijke resultaten door een nauwe verbinding van een exclamatieve vocaliteit met een expressieven spreekzang, terwijl de rhytmische structuur van het stuk bijzonder rijk en gecompliceerd is. De melodische waarde daarentegen staat bij de hier genoemde factoren wel eenigszins ten achter en daardoor boet het heele werk aan muzikale levendigheid in. Maar er is nu eenmaal een groot onderscheid tusschen het vinden van nieuwe mogelijkheden en het zich vrijelijk uiten in de aldus verrijkte taal. De constructie en het experiment moeten hier over het onbekommerde musiceeren den boventoon voeren, zooals dat reeds het geval was in zooveel baanbrekend werk, dat Dresden verricht heeft. Dit neemt niet weg, dat men onmogelijk een zoo imponeerende en zelfstandige muziek kan schrijven, als er niet een sterke scheppingsdrang aan ten grondslag ligt. En als nu in de naaste toekomst de programma's de „Chorus Tragicus" gingen vermelden, dan zou tenminste deze uitgave haar verdiende kans krijgen om haar organische functie in ons vaderlandsch muziekleven te vervullen. —kr—, --- UIT DE PERS. Radio-Moeheid. In de „Kath. Radio Gids" schrijft P. d. W.: Er is de laatste tijd nog al eens geschreven over het verschijnsel dat men pleegt aan te duiden met: radio-moeheid. De aardigheid van het begin is er bij vele luisteraars dikwijls af en — dan komt het — de omroepen geven eigenlijk te veel. Deze klacht, als men het zo noemen moet, wordt gehoord in en buiten ons land. Merkwaardig is, dat ook hier de luisteraar zijn critiek weer direct lucht op de zender en de omroep. Daar doet men het niet goed, daar moet het maar wat minder. Nietwaar, als er minder werd geboden, minder uitzenduren waren, dan „hoefde" men niet zoveel te luisteren, dan zou er geen toestand van overzadigdheid ontstaan. En zo is de uitzendende omroeporganisatie weer eens in staat van beschuldiging gesteld. Dat is onder dubbel opzicht te betreuren: ten eerste omdat de critiek onjuist is geadresseerd, en als de diagnose niet goed is, kan de beterschap moeilijk volgen; ten tweede omdat daardoor ook niet of minder geluisterd wordt naar het eigen, het Katholiek programma. Het „teveel" van de radio zit niet in hetgeen geboden wordt, maar in wat er van beluisterd en genoten wordt. De radio heeft een voorlichtende verstrooiende, ontwikkelende, cultureele taak. Niet alle menschen kunnen op hetzelfde tijdstip luisteren; niet allen smaakt een bepaald programmaonderdeel. Het is dus even redelijk als nuttig, dat ten dienste van „koning luisteraar" er de hele dag „iets in de ather" is en dat, dank zij een goede afwisseling en een precies gekozen schakeering, de mogelijkheid wordt geboden voor een ieder om elk op zijn beurt van een lievelingsgerecht te kunnen genieten. Al slaagt deze toeleg de ene tijd beter dan de andere, het streven bestaat er aldus en het is naar zijn opzet volkomen redelijk. Wat is daartegenover nu de houding van een beschaafd luisteraar. Nagaan of er op de tijd dat hij luisteren kan en wil iets van zijn gading is.... en anders maar eens niet luisteren. Niet de ontvanger of luidspreker van 's morgens vroeg tot middernacht laten aanstaan, ongeacht wat er uitkomt, en zich dan ten slotte beklagen over een teveel; niet de radio beschouwen als de meest geeigende achtergrond voor allerlei huiselijke werkzaamheden; niet als 'n waterval van klanken om er huisgenoten, naastboven- en overburen mee te overstromen. Wie zo zijn luidspreker misbruikt, moet zelf beu worden van de radio en anderen er. tevens toe brengen in deze prachtige uitvinding èn in dat onvolprezen uitingsmiddel een verfijnde kwelduivel, een rustverstoorder, een verwekker van zenuwpatiënten en cultuurvervlakker te zien. Maar wie voor dit alles de radio zelf of de uitzendende omroep verantwoordelijk zou willen stellen, zou gelijken op den veeleter, die voor zijn indigestie de grote verscheidenheid van etenswaren en de winkels die deze dagelijks verkrijgbaar stellen verantwoordelijk acht. Een groot deel van de z.g. radiio-moeheid ware wellicht beter aan te duiden als radio-luiheid ten gevolge van radio-onmatigheid. Men komt er eenvoudig niet — of niet meer — toe van zijn radio als een redelijk mens te genieten; men draait de knop raakweg om en laat het programma zo maar over zich komen, al lezende, pratende, werkende. Niemand gaat naar de concertza | om er zijn buren uit de krant voor te lezen: niemand zoekt de schouwburgvoorstelling om er zich te verdiepen in een pas verschenen roman of een kruiswoordpuzzle; niemand zou 't in zijn hoofd halen om onder het gehoor van een gewijden spreker een partijtje bridge te spelen. Doch als het gebodene van concertzaal, schouwburg, kerk of congres ons door de radio wordt geboden in onze huiskamers, zou dat alles wel mogelijk zijn? Wie het ene wil late het andere; beide tegelijk gaat niet. Dat is niet de schuld van de radio, niet van 't programma van uitzending, maar.... de schuld van den bepaalden luisteraar. Geen wonder dat bij zulken „moeheid 1 optreedt. Zeker, de radio geeft veel en — zoals onlangs P. Hyacinth Hermans in de Maasbode schreef — „werkt, als vroeger ongekend, de ontspanning en het vermaak als met scheppen in huis". „Maar" — zo voegt hij er aan toe — „de radio geeft ons zelf aan hoe al deze uitbundigheid te temperen en te matigen. Eén druk op de knop en de stilte treedt in". Het gevul-Duys. De jongste omzwaai van den heer Duys, die ten slotte bij de N. S. B. schijnt terecht gekomen te zijn, geeft „De Morgen" o.m. deze kantteekening in de pen : Het geval-Duys zal op zich zelf weinig belangstelling meer trekken. Het verdient nochtans belangstelling, omdat men hier weer een sprekend geval heeft van het einde van onbeheerschte, onevenwichtige geesten. De man die eerst een van de meest populaire figuren was in de S.D.A.P. de afgod van debatvergaderingen, eindigt met toe te treden tot een beweging, welke alle staatkundige vrijheid aan den staatsburger ontneemt. Het is niet het eenige geval van het verdwijnen van luidruchtige en fanatieke figuren uit het milieu waaruit zij zijn voortgekomen, om ófwel geheel en al uit het oog te verdwijnen ófwel hun heil te zoeken aan den overkant. Men vindt zulke gevallen ook in andere partijen, ook bij ons zelf. Figuren, die om hun talent een aanwinst voor de partij zouden kunnen zijn of worden, zijn door hun onbeheerschtheid terecht gekomen bij onbeduidende groepjes of geheel uit het oog verdwenen. „Jongeren" van tien of meer jaren geleden, die toen hun kracht het meest zochten in het uitschelden van tal van politieke en andere figuren onder ons, kan men thans vinden onder de vulgaire penvoerders in scheidblaadjes van fascistische bewegingen. Al wat zijn kracht zoekt in het negatieve en blijk geeft van onbeheerschtheid, van gebrek aan die matiging en dien christelijken geest welken ons levensbeginsel vraagt, verloopt uiteindelijk in het moeras. Nu het tien jaar geleden is dat Dr. Alphons Ariëns stierf mogen wij ons er allen nog eens van doordringen, dat een vruchtbaar leven, dat rijke winst afwerpt voor de zaak van God, slechts geschonken wordt aan hem die met wegcijfering van zich zelf doet wat zijn hand te doen vindt, in positieven, opbouwenden arbeid, en daarin volhardt ondanks teleurstelling en tegenwerking, gedachtig dat de mënsch zaait maar dat God alleen den wasdom kan geven — en dien zal geven op den juisten tijd. Peter en Meter. Wij lezen in de „Zuidlimburger": Van hetgeen op de praatavonden tijdens de Rolducse sociale studieweken besproken wordt komt gewoonlijk niets in de kranten. Dat is een wijze en goede maatregel, welke slechts aan de openhartigheid en de vertrouwelijkheid van hetgeen op de praatavonden wordt gezegd, kan ten goede komen. Maar op de praatavond van Zondag is deze wijze maatregel een ogenblik opgeheven voor een gedachte welke prof. dr. Seb. Tromp S.J. lanceerde, een idee dat nieuw is, en toch weer oud, dat simpel is en toch groot in zijn gevolgen kan zijn, de gedachte van peter en meter. Bijna zo oud als het christendom is de idee van peter en meter bij het doopsel en het vormsel. Peter en meter hebben volgens de catechismus de plicht toe te zien op de godsdienstige opvoeding en de zedelijke vorming van hun petekind. Maar wat is er van deze schoone maatregel meer overgebleven dan een formule. Bij het doopsel kiezen we als peter en meter grootvaders en grootmoeders, die hun petekind nooit volwassen zien of ooms en tantes, die zich nooit iets aan hun petekind gelegen laten liggen; bij het vormsel is het nog erger. Dan worden één peter en één meter aangewezen voor een hele kinderparochie, die gevormd moet worden. Dat er hier iets van enige geestelijke verwantschap zou bestaan, is eenvoudig uitgesloten. En toch kunnen peter en meter grote invloed uitoefenen in gezinnen, waar de zedelijk godsdienstige vorming gevaar loopt, hetzij door onkunde, door slechte economische omstandigheden of door andere oorzaken. En deze gedachte leidde prof. Tromp er toe, de idee te lanceren als daad van katholieke actie van persoonlijk apostolaat, het peter en meterschap weer in zijn volledige waarde te herstellen. Wij worden peter en peter in gezinnen, waar het katholiek besef lijdt of geleden heeft. We interesseeren ons voor dit gezin met levendige belangstelling. We helpen waar we kunnen, ook materieel. Het gezin, waar we peter of meter zijn, is ons gezin. Handelen we aldus dan zullen we ervaren, dat onze invloed in zo'n gezin ontzaggelijk groot is, dat we daar veel heel veel goeds kunnen doen. De gedachte van prof. Tromp is daarom zeker de overweging ten volle waard. Ze verdient gepropageerd te worden. Om haar uit te voeren is wellicht enige organisatie nodig al zouden we er toch niet graag een speciale vereniging voor zien opgericht. Maar in de kringen, waar men doet aan katholieke actie, lijkt ons hier een uitstekend middel aanwezig om werkelijke katholieke actie te kunnen voeren. De Sociale Week te, Rolduc. Uit een artikel in de „Nieuwe Koerier: t De veertiende Limburgsche Sociale Studieweek is geëindigd. Zij is een gebeurtenis voor de Nederlandsche en vooral voor de Limburgsche katholieken. Meer dan 500 deelnemers waren er. En er zouden er nog eenige honderden meer zijn geweest, wanneer men zulk een groot aantal had kunnen en willen toelaten. De geheele katholieke pers geeft uitvoerige mededeelingen over de lessen dezer Week. Een bewijs, hoe katholiek Nederland medeleeft met deze gebeurtenis. De Sociale Week is bij alle verscheidenheid van deelnemers een geheel. Men kan zich moeilijk een bonter gezelschap voorstellen, maar ook geen bijeenkomst, waar de deelnemers hartelijker en eensgezinder omgaan met en opgaan in elkaar. Die eenheid zien we ook in de onderwerpen van de lessen der Week. Er is één algemeen onderwerp. Dit jaar was het: Katholicisme in actie op wereldlijk terrein Elke les beschouwde ditzelfde onderwerp van een speciaal uitgangspunt. In de verslagen is dit voldoende tot uiting gekomen. Wij behoeven geen nadere illustratie meer te geven. Het is, alsof men in het Rolducsche isolement van eenige dagen, in de sfeer van die oude abdij, verbonden met den geest en den omgang der tijdelijke bewoners, en met de oude abdijkerk als middelpunt, een ruimeren blik heeft op de wereld rondom dan in het gewone leven van eiken dag. Die blik, op de wereldellende geworpen, onder den indruk van de treurige gevolgen voor den medemenseh, is in den loop der veertien jaren van Studieweken voortdurend bezorgder geworden. De ontbinding en ontaarding werd grooter, het aantal medelijdenswaardige slachtoffers vermeerderde en hoe grooter de chaos wordt, hoe moeilijker het herstel. Op de Sociale Week wordt katholieke waarheid geleerd, de middelen worden aangegeven, die den chaos tot orde kunnen brengen. Iedereen komt onder de suggestie der werkelijkheid, dat wanneer die waarheden maar werden aanvaard, die middelen maar aangewend, het aanschijn der aarde veranderen zou. De wereld zou weer bewoonbaar zijn ook voor de talloozen, aan wie de kruimels van den disch nauwelijks zijn gegund. De Sociale Week wekt den ijver op, om op verbetering van die wereld uit te gaan Wanneer de daad het resultaat niet zou zijn van de bespiegelingen in de aula, ware de Sociale Week trouwens ijdelheid. De weinige honderden, die te Rolduc hun idealisme komen voeden, kunnen de wereld echter alleen geestelijke wapenen voorhouden. Hun beginselen vragen veel van den medemenseh. Men denke b.v. maar eens aan katholicisme in actie op economisch terrein in een wereld van hebzucht en mammonisme. Zij kunnen de menschen niet vangen door te speculeeren op hun ijdelheid, hun eerzucht, hun begeerlijkheid, hun hebzucht en zoo meer, waarmede anderen invloed krijgen op de massa en ze opzweepen. Zelfverloochening, zelfbeheersching, leven voor anderen trekken de ijdelheid en die andere minder hooge menschelijke kwaliteiten weinig aan. Neen, de godsdienstig-geestelijke wapens, welke Rolduc uit het katholieke arsenaal in handen geeft, verlokken de wereld niet. --- D. A. HOOGENDIJK & Co. D. A. HOOGENDIJK & Co. KEIZERSGRACHT 640, AMSTERDAM TELEFOON No. 42869 Oude Schilderijen --- LETTEREN EN KUNST. „Maria Chapdelaine" Louis Hémon vijf-en-twintig jaar na zijn dood geëerd. Eerst na den oorlog is de Fransche schrijver Louis Hémon door zijn roman „Maria Chapdelaine" in Europa bekend geworden. Hij was geboortig uit Brest en trok naar Canada. Toen zijn boek over de boerenbevolking aldaar een wereldsucces werd — ook in ons land is het druk gelezen — was hij reeds verscheidene jaren dood. In Canada is er veel strijd gevoerd over „Maria Chapdelaine". Zooals vaak gebeurt met regionalistische litteratuur, was de beschreven bevolking heelemaal niet ingenomen met het beeld, dat de auteur van het boerenleven had geschetst. De critiek en de ontwikkelde kringen erkenden wel de waarachtigheid en schoonheid van „Maria Chapdelaine , maar het publiek protesteerde. Men achtte het te somber en te berustend, men miste er de opgewektheid in die een kenmei'K is van de Fransch-Canadeezen. Vooral vond men het erg, dat nu voortaan Europa het land over zee zou gaan zien onder dat zwaarmoedig aspect. De jeugd op de eerste plaats kwam daartegen op en beschuldigde Hémon er van als figuren van Fransch-Canadeezen juist de meest grove en onontwikkelde typen te hebben gekozen Het zijn bekende klanken, die deze oppositie liet hooren. Wel zelden is de plaatselijke bevolking content met wat de schrijvers van haar maken. En daar is ook wel reden toe, omdat inderdaad de auteur niet zoekt naar de meest waardige en aantrekkelijke representanten van een bepaalde volksgroep, maai* onwillekeurig zijn keus bepaalt op figuren met veel „wrijfpunten" in het persoonlijke en maatschappelijke leven. Dat zijn dan gewoonlijk niet de gaven karakters en evenwichtige naturen, maar lieden in wie zich sterke tegenstellingen openbaren en die in botsing komen met hun omgeving, die ver-* wikkelingen scheppen en verhoudingen iö het leven roepen die den verteller stof geven. Toch doet hij aldus zijn sujetten in het algemeen niet te kort, want als hij zich zijn taak goed bewust is, weet hij ook die bijzondere figuren te doorlichten in hun ware, diepere menschelijkheid en den lezer met hun verschijning te verzoenen, ja, er sympathie voor op te wekken, een begrijpende genegenheid. Wat nu Louis Hémon betreft, men heeft wel gezegd, dat verbittering over de eigen ervaringen als kolonist hem het sombere tafereel heeft ingegeven, dat hem verweten wordt. Maar zijn verdedigers ontkennen dat. Een hunner, de Montigny, heeft in een recent boek volgehouden dat Hémon het landbouwersleven in Canada volstrekt niet te zwart heeft gemaakt. Hij schreef echter niet over de gevestigde boeren in het algemeen; danj zou zijn schildering inderdaad te donker zijn, Samuel Chapdelaine is echter een ontginner, een pionier. Hij vertegenwoordigt Canada niet, maar een bepaald menschenslag in het land van Quebec. Intusschen is de beste verdediging van eeil boek het boek zelf. En dat is door de critiek in zijn zegetocht niet gestuit. En thans schijnt het ook in het tweede vaderland van den schrijver beter gewaardeerd te worden. De „Nouv. Litt.", waaraan wij bovenstaande bijzonderheden voor een deel hebben ontleend, maakt gewag van een Louis Hémonherdenking in Canada, vijf en twintig jaaïi na zijn dood. Te Chapleau, waar hij begraven ligt, heeft de „Société des Amis de Maria Chapdelaine" een eenvoudig monument onthuld, geschonken door de Canadian Pacific. Te Peribonka is voorts een Museum Louis Hémon geopend. Aldus wordt thans de herinnering bewaard aan een boek, dat onopgemerkt bleef toen het verscheen, dat veel tegenkanting ondervond, maar niettemin een overweldigend succes had. De bewonderaars van Hémon spreken van een revanche, die „Maria Chapdelaine" genomen heeft. MOZART EN STRAWINSKY. Erica Morini soliste in het K'urhaus. Het „Scherzo fantastique" op het leven defl bijen, schreef Strawinsky in het begin van zijn kunstenaarsloopbaan en hij won er zelfs de waardeering mee van zijn strengen leermeester Rimsky Korsakow, die voordien niet bepaald overtuigd wilde zijn van de talenten van zijn uitzonderlijken leerling, welke tevens de studie in de rechten had waargenomen. In dit jeugdwerk zijn de reminiscenties talrijk genoeg, maar tevens ook de beloften voor later, beloften waarvan wij de vervulling thans reeds kennen in werken als „Oiseau de feu", „Petrouchka", enz. Voor een jeugdwerk is het verbazend geraffineerd geschreven en de instrumentatie doet denken aan een gemoderniseerde Sommernachtstraummuziek. Het eischt een uiterst fijn-verzorgde verklanking en aan die voorwaarde hebben Carl Schuricht en zijn orkest zeer zeker voldaan, zoodat wij maar moeilijk het poover applausje kunnen begrijpen, dat dit interessante werk in Schevemngen ontving. Tevoren was Mozart aan het woord geweest; eerst in een minder bekende symphonie, de zoogenaamde „Parijsche" welke de componist schreef voor de „concerts spirituels". Geestig is het werk inderdaad irï hooge mate en het streven naar Franschen smaak en -opvatting kon aan het genie Mozart ook in het raam van zijn eigen muziels gemakkelijk gelukken. Het werk is buitengewoon élégant van stijl en allure. In die sfeer van muzikale élégance bleven wij zeel; zeker met het optreden, na lange afwezigheid, van de uitnemende violiste Erica Morini, die het bekende A-dur vioolconcert van Mozart speelde. Haar spel munt uit door een nergens inzinkende welluidendheid en fijnzinnigheid van toon en stijl, door een sierlijkheid van opvatting, die bijzonder bij dit werk past. Schuricht hield de begeleiding zoo gereserveerd mogelijk en aldus werd het een wisselspel van gratie en hoofschheid. Veel applaus en bloemen voor de soliste en ook voor dirigent en orkest. Een pittige verklanking van Till Eulenspiegel besloot dit belangrijk concert. J. K. 99 DE BRUG" IN LIMBURG. De architectuur-tentoonstelling in het Dinghuis te Maastricht. In twee zalen van het Dinghuis aan de Kleine Staat te Maastricht, het centrale huis der Kath. Werkgemeenschap „De Brug", zijn de wanden in beslag genomen met teekeningen, foto's en plannen van Limburgsche architecten aangesloten bij de Algemeene Kath. Kunstenaarsvereeniging „Groep Bouwkunst", die hiermede voor het eerst sinds de oprichting der groep „Limburg" naar buiten optreden. Jammer genoeg hebben slechts 11 van de 28 leden het groote nut hiervan ingezien en hun materiaal ter beschikking gesteld. Deze tentoonstelling moet derhalve niet, aldus ir. Peutz uit Heerlen, die Woensdagavond de tentoonstelling inleidde, beschouwd worden als een algemeene, doch meer als een tentoonstelling, die wil laten zien wat hier in Limburg gebouwd is. Het plan is ieder jaar een dergelijke tentoonstelling te organiseeren. Hierna verzocht spr. den burgemeester van Maastricht, jhr. mr. W. Michiels van Kessenich. de tentoonstelling te willen openen. Gaarne wil deze aan dit verzoek voldoen, alhoewel hij voorop wil stellen dat burge meesters op het gebied van bouwkunst lastige sinjeurs zijn. Over het werk op deze tentoonstelling wil hij het niet hebben, doch wel wil hij opmerken dat elke tentoonstelling uiting geeft aan harmonie, saamhoorigheid en samenwerking en dit mist hij hier, daar velen aan de wanden ontbreken. Hij hoopt dat dit het volgend jaar beter zal zijn. Zoo vluchtig rondkijkend, merkt spreker tegenstellingen op, n.1. den drang naar het schoone en den drang naar de nuttigheid met een sterke tendenz. Hij waarschuwt niet in uitersten te vallen. Moge deze tentoonstelling, aldus spr., bijdragen tot behoud van het waardevol goede en tot het verkrijgen van het volledig besef, dat wij als katholieken elkander niet genoeg kunnen steunen. Hierna sprak nog de heer Buskens uit Rotterdam, voorzitter van de groep Bouwkunst. Hij feliciteerde den kring Limburg met het genomen initiatief om zoodoende het publiek bij te brengen dat ware kunst alleen door ware kunstenaars wordt gewrocht. Hij is daarom dan ook volgaarne naar Limburg gekomen om de opening van deze kringtentoonstelling bij te wonen. De opening werd door talrijke personen uit de bouwwereld bijgewoond. Wij merkten ook op den oud-burgemeester van Maastricht mr. L. B. J. van Oppen, burgemeester van Grunsven uit Heerlen, terwijl namens het hoofdbestuur van de Algem. Kath. Kunstenaarsvereeniging aanwezig was architet Boosten uit Maastricht. PIET KRAMER t Gisteren is te Noordwijk overleden de musicus Piet Kramer, eerste violist van het Concertgebouw-orkest. Een acute oor-ontsteking, welke hem in zijn vacantie-oord overviel, heeft hem, 42 jaar oud, uit het leven weggerukt. yAN ABBE-MUSEUM IN EINDHOVEN iö Men verzoekt ons te melden, dat de tentoonstelling „Noordbrabanïsch Kunstbezit" in het Stedelijk Van Abbe-Museum te Eindhoven wegens het veranderen van den datum der officieele opening op 14 Augustus a.s. voor het publiek toegankelijk is. MUZIEK IN SCHEVENINGEN. Op het tiende volksconcert op Maandag 15 Augustus onder leiding van Ignaz Neumark zal de Nederlandsche zangeres Maria Last solieeren. Voor de pauze gaan werken van Richard Wagner o.a- aria's met orkest, Voorspel „Lohengrin", Karfreitagszauber uit Parsifal en de ouverture „Der fliegende Hollander". Na de pauze zal de vierde symphonie van fTschaikowsky worden uitgevoerd. --- Magister Clemens Suermorult O.P., Magister Clemens Suermorult O.P., Voorzitter van de Commissie der Editio Leonina te Rome. ---