Poorters-Toeback --- E. R. K. E. R. K. Leïensverzekering-Maatschappij SP2GRSTKAAT 14 - NIJMEGEN Kapitaal- en Rentevsrzekeringen --- DE CELSTRAF. I. t in alle kringen, die zich rnet |[SC n e en stellig met groote verwach( t celstelsel heeft gebracht, vrijzin! tint Zoodat de heer Van Rave•uilijk tegen zijn geestelijke vaders ner. ^ extravaganties mogen echter de ,° n iet aftrekken van een vraagstuk, ioo onnoemelijk veel mensohelijk Éöiiden is. ae jjjij ve el leed, waarvan de nutaiaaischappelijk en individueel nut-wending nog ten deele zeer be«ordt. IjjJjioet in de straf opgesloten zijn. m ate van het leed worde bepaald doel van de straf; wat daar buiten ( t worden afgesneden. Dat eischt de ur de straf, al wordt zij in de eerste ,p algemeene gronden bedreigd en ; past, toch ook rekening moet houde individueele betering, moet het ; ie leed zoodanig zijn, dat de smart tezinning, tot inkeer, tot betere getan voeren en moet zij niet bijzonkkelijk tot verslechting, tot demorag leiden. cchijnlijk zal men de meening van ■groote meerderheid der belangstelèj deskundigen wel weergeven, als I, dat ons geheele straffenstelsel aan •vorming zou moeten worden onderonzer Katholieke juristen in de Mr. Van Schaik, zei nog eens kort slijk;: „Naar mijn meening is ons fel verouderd, zoodat een herziening Minister deed in beide Kamers volmerken, dat hij over de grondslagen strafstelsel niet tevreden is. •tns was dat al gebleken uit de door uitgebreide schaal genomen proef, i gevangenen in plaats van in de cel ,;a eerden werkzaam gesteld aan happelijken arbeid te Veenhuizen. : "di? was dat 't Weekblad voor het )w proef, hoewel sympathiek er terstaand, in strijd achtte met fle wet;en. voelt men voor een grondige van het geheele straffenstelsel. lenzeer algemeen haast is men ge'li begeerte naar fundamenteele verhet zwijgen op te leggen, blijkbaar *1 den duur van de wording eoner ^ettelijke regeling niet gering schat e 'echnische en principieele moei' We 'k e daaraan, evenals aan elke ' wijziging, nu eenmaal onvermij:r kleefd zijn. wendien zou er, zooals verleden . eek Wad voor het Recht reeds opte denken zijn aan het inslaan i|; " an dere richting op het gebied iosten°' itieJi wegens de schrikbarend «ta l deze koersverandering ,:^ n ® en ' En wie denkt er thans aan j, ? gen ' die veel geld kosten? ^ j Crsvera ndering zou beduiden San eerk ens Thijssen in de Eerste ïis t °^ n hl ï °- m - sprak als volgt: • v ee ^--- mede, dat de omst&nn ezen tijd niet veroorloven in^aatreggigjj in het leven te roestr afstelsel veranderingen t=en van eenigszins radicalen niet weerspreken. Ik hen >aa n ƒ° n Van het gevoel, dat het » CC 1 aat otn °P het oogenblik onze i !) 6e ^ an ®' en * ssen breken en r^eve G | P' aats t stellen andere, h ytj 1 v0stl3 are inrichtingen, waaronino £elijk met een kleifi S^^'nen volstaan". 111 radicai " ! rij a, S emeen toe *Wat wi i z igingen af te v er an ? en an derzïjds ■■pHi 'rj; ki. 01 C ' Q taktiek van toepassing nen het raam der wettelijke gezien, meent, dat feeds : "'n. zeer . Voor shands, nu toch ook de 'jHgen zich nog niet duidelijk groote verbeteringen zijn Vve! n L bewe e en zich Thij—* ir ' Van Schaik ; stu urden daarheen. de desials Mr. l0Ot bleek. — •* ! ' e 'is\v a hebben, kon verklaren, oo r ^ nie t alles opsommen zou, 'bad ^heterde toepassing vai; ^5 _J"'° c ' aa n — hij wilde namelijk . 'itrr.jjei rnaar dat hij toch verschil' der . Cn ver betering van de e ° n ^arne opsluiting had geen S) ' lac ^ da-arbij niet naar een atl deld of onder den aaner > die voor hun wenschen drang van de in de laatste jaren zich steeds meer uitsprekende openbare meening. Hij deed dit al heel duidelijk uitkomen door de volgende opmerkingen: „Men herinnert zich, dat ik in 1918 ben opgetreden als Minister van Justitie, maar men schijnt al weer vergeten te zijn, dat ik zelf, zeer kort na mijn optreden, ik geloof ook reeds in 1918, heb gezegd, dat ik allerminst een bewonderaar van het stelsel van de celstraf ben. Ik behoef van de heeren niet te leeren, om niet al te groote sympathie voor de celstraf te hebben. Misschien hebben zij het wel van mij geleerd en zijn zij het vergeten en komen zij nu het mij terug vertellen als iets nieuws, dat zij meenen zelf gevonden te hebben". Door opmerkingen als deze wordt voorkomen, dat men zich van linksche zijde van het vraagstuk zou meester maken. Bij een rechtsche regeering heeft het de volste aandacht. --- † „LEUGENPRAAT" De redactie van „Het Volk" vindt het wenschelijk onze redactie van leugenpraat te beschuldigen naar aanleiding van hetgeen wij 11 dezer aanteekenden bij de onmondigverklaring door de roode redactie van het Katholieke kiezerscorps. In zijn nummer van gisteravond komt het socialistisch orgaan op de zaak terug en in deze week tijds heeft de redactie het volgende verweer bedacht: ■4 Onze kritiek op de onmondig-verklaring der leden van de Katholieke Staatsparty in het nieuwe kiesreglement beantwoordt de „Maasbode" als volgt: Een simpele vergelijking met de methode der kandidaatstelling, in de S. D. A. P. gebruikelijk, zou aan het licht brengen, dat men over kiezers-onmondigheid in dien hoek gerust een toontje lager kan zingen. De tienmaal weerlegde leugen over de wijze van kandidaatstelling in de S.D.A.P. wordt hier voor de zooveelste maal herhaald. Terwijl volgens het nieuwe katholieke kiesreglement de leden niets kunnen veranderen aan de volgorde der van bestuurswege vastgestelde kandidaten („politiek advies") en slechts voorkeurstemmen kunnen toekennen aan de uit de kiesvereeni.gmgen- gestelde kandidaten, hebben de leden der S. D. A. P. volledig de eindbeslissing over de volgorde der kandidatenlijsten in handen en komt elke uitgebrachte stem omtrent de volgorde daarbij °p de meest zorgvuldige wijze tot haar recht. Zoo is de waarheid en de bewering van de „Maasbode" niets dan een platte leugen. • Ondanks de „tienmaal weerlegde leugen" blijven wij er bij, dat „Het Volk" de zaak eenzijdig beziet en na rustige bestudeering van het systeem-Bongaerts tot andere gedachten moet komen. Ook in het gewraakte stelsel toch Mijft do mogelijkheid open, het „politiek advies" te wijzigen, juist door tusschenschuiving van de zgn. „alfabetische" candidaten, waarbij men in aanmerking heeft te nemen, dat iedere advies-candidaat het recht heeft tot de genoemde categorie over te gaan. Maar bovendien vergelijke de roede critiek toch eens de manier waarop het „politiek advies" bij de Katholieke partij tot stand komt bij de methode, in de S. D. A. P. gevolgd. Van meet af gaat het bij do Katholieken als men het zoo noemen wil veel „democratischer" toe dan we tot op heden in dq roode organisatie geschieden zagen. Het gaat niet aan, een onderdeel hier te stellen tegenover een onderdeel daar; men moet het geheele stelsel hier met het geheele stelsel daar vergelijken. En' maar niet aanstonds van „platte leugens" spreken. Want het kon zijn dat in dit geval de „Maasbode"-„leugen" de „Volk"-„waarheid" achterhaalde. --- UIT DE PERS. TANTE NUT VAN STREEK. De „Standaard" driestart: Ter opening van de 138ste algemeene vergadering van het Nut van 't Algemeen heeft Prof. Kohnstamm een rede gehouden waarin hij een allerzonderlingste uiteenzeting gaf van de beteekenis van het de vorige week door de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel tot wijziging van de Lager-Onderwij swet. Prof. Kohnstamm prees de pacificatie en noemde daarbij den naam van Dr. Bos. Een vorig jaar durfde hij in een optimistische bui nog gewagen van het beëindigen van den schoolstrijd. Thans blijkt deze zeer ernstig bedreigd. Tengevolge van het amendement-Mej. Westerman... zal men zeggen? Want hoewel dit niet is aangenomen, het is toch een symptoom. Neen — tengevolge van het wetsvoorstel en van art. 28, dat een zoodanige bevoordeeling is van het bijzonder onderwijs, dat er van financieele gelijkstelling nu geen sprake meer kan zijn. Wij stellen ons voor, dat menigeen van onze lezers een gat in de lucht slaat van verbazing en zegt: r.iaar hoe heb ik het nu? Prof. Kohnstamm zal het ons vertellen. De wijziging van art. 28 doet de uitvoering van de wet voor de kleine scholen uiterst bezwaarlijk zijn, ja bijkans onmogelijk. Maar terwijl nu terecht ten opzichte van het openbaar onderwijs ontduiking onmogelijk wordt gemaakt door de bevoegdheid van hoogere organen om „samenvoeging van scholen" te gelasten, is elke mogelijkheid van controle voor het bijzonder onderwijs „blijven" ontbreken. De Rijksschatkdst wordt eenvoudig overgelaten aan de willekeur van ieder, die om welke reden dan ook, bijv. om een grooter aantal onderwijzers te krijgen dan met de bedoeling van de wet strookt, tot scholens-.ilitsing overgaat. Naast verstoring van den schoolvrede dreigt dus i* dezen ibezuinigingstijd het geenszins denkbeeldige gevaar, dat dit wetsvoorstel, dat bezuiniging heet te brengen, tot veel hoogere kosten voert. Omdat het tot splitsing leidt van groote in kleine scholen, die juist door deze wet zoozeer in het gedrang komen. Het is niet geheel duidelijk. Maar de gedachtengang van Prof. Kohnstamm is wel duidelijk. De voorstanders van de bijzondere school waren dom, toen zij klaagden over het wetsvoorstel en art.28. Want zij lieten hun slechtheid buiten beschouwing. De bedoeling van de wet kan gesaboteerd. ■Tante Nut heeft gewaarschuwd. Prof. Kohnstamm hoopt, dat de voorstanders van het bijzonder onderwijs de algemeene belangen van hot volk, hier de bezuiniging en den schoolvrede, hooger zullen stellen dan hun particuliere belangen. Maar hij is daar niet rustig op. Het is een kwestie, zegt hij, van temperament. En de voorstanders van het bijzonder onderwijs staan blijkbaar in dit opzicht niet best bij hem aangeschreven. De wet biedt hun te groote voordeelen om er geen handig gebruik van te maken. Wij hadden eerlijk gezegd, zulke uiteenzetting van een man als Dr. Kohnstamm niet verwacht. Maar... nu wij toch eenmaal, volgens hem, zijn, zooals wij zijn. zouden wij het wel op "prijs stellen van Tante Nut te vernemen, waar die groote voordeelen, die tengevolge de wijziging van art. 28 listiglijk zijn te veroveren, voor en door de bijzondere school tegenover die arme openbare school, toch wel liggen. Wij zagen ze niet. En wat in dit verband meer zegt, de Schoolraad zag ze ook niet. Om het temperament te kunnen uitleven, moet men die nieuw verkregen voordeelen kennen. De voorstanders van de bijzondere school zijn slecht, laat ons dat nu aannemen, maar zij zijn nog dom bovendien. Of zou men het zoo zijn, dat zij uit slimheid de domheid voorwenden? En dus maar in schijn protesteerden om eeen slaupnde honden wakker te maken? Denk aan het temperament" Maar dan is tante Nut toch ter dege wakker geweest. Wij willen haar gaarne alle hulde 'daarvoor toebrengen, mits natuurlijk aan onzen wensch wordt voldaan en ons de weg tot de geweldige ontduiking der wet ten voordeele van de bijzondere school, wordt gewezen. Het zal eerlijk oversteken zijn. DE ONDERWIJSBEZUINIGING. In de „Volkskrant" oordeelt het kamerlid Kuiper dat met de aanneming der gewijzigde bezuinigingsplannen „het donker uitzicht opgeklaard" is. Om nogeens kort samen te vatten hetgeen omtrent de wijziging der Lager-Onderwij swet 'in onze drie voorgaande artikelen werd toegelicht en betoogd, moge dienen: le: dat het zevende leerjaar is behouden en op 1 Januari 1925 verplichtend is gesteld voor alle scholen die het op 1 Januari 1920 reeds (vrijwillig) hadden en voor de scholen die sindsdien gebouwd zijn; doch dat alle scholen de bevoegdheid hebben een zevende leerjaar in te richten en daarvoor het salaris der leerkrachten uit 's Rijkskas krijgen vergoed; 2e. dat de verhooging van 't aantal leerlingen, waarvoor een leerkracht uit 's rijkskas wordt bezoldigd, in hoofdzaak de kleine schooltjes treft, f ]och voor de grooteve scholen weinig of geen verschil maakt; terwijl deze wijziging — die belangrijk bezuinigt en een sterke stijging der onderwijskosten keeren kan — juist ten doel heeft, het onnoodig oprichten van kleine schooltjes en de kleinere scholen tegen te gaan; 3e. dat het nieuwe instituut der „assistenten", ©fschoon niet geheel zonder bedenking, een zeer tijdelijk karakter heeft door eincle 1929 automatisch te eindigen; door de gemeente- en schoolbesturen in volle vrijheid ^kan worden aanvaard of afgewezen; ter beveiliging van het onderwijs aan tal van wettelijke voorschriften gebonden is; en ingesteld is om de tijdelijke moeilijkheden, vooral voor de kleine schooltjes, zoo goed mogelijk te helpen overwinnen. Met dit alles bedoelen wij niet — dat zij nogeens uitdrukkelijk herhaald — dat de wetswijziging het Lager Onderwijs niet schaadt dat is zonder eer.igen twijfel wèl het geval; doch wij hebben uitdrukking willen geven aan onze meening, dat de veelzijdige voorlichting welke omtrent de z.g., „onderwij s-verslechtering" gegeven is niet van overdrijving is vrij te pleiten. Men heeft o.i. de gevolgen voor het onderwijs — misschien soms met onvoldoende kennis van zaken en dus onopzettelijk — veel verderfelijker voorgesteld, dan bij een volkomen objectieve beschouwing oirbaar mag heeten. Wel moet erkend worden, dat daarvoor ten aanzien der oorspronkelijk ingediende regeerings voorstellen veel meer reden was, dan met betrekking tot de wijzigingen zooals ze ten slotte door de Tweede Kamer zijn aanvaard. Van die regeeringsvoorstellen is zoo goed als niets overgebleven en er is een ander systeem van bezuiniging voor in de plaats gekomen. Een systeem dat van katholieken kant is aangegeven; door den minister is overgenomen en door alle deskundigen als een meer of minder groote verbetering is bestempeld. Van aMé kanten is dat erkend, zelfs zóó, dat het Volk zich naar gewoonte de eer toeeigende en schreef, dat dank zij de sociaal-democratische agitatie, de ergste gevaTen voor het onderwijs waren af gegewend. Wij zullen den tegenspoed der sociaal• democraten in hun ten deze vrijwel mislukte actie maar onbesproken laten; doch vestigen er alleen de aandacht op, omdat er uit blijken kan, dat de onder katholieke leiding in de oorspronkelijke regeeringsvoorstellen aangebrachte verbeteringen van ingrijpende beteekenis zijn. Daardoor zijn, om met het Volk te spreken, de ergste gevaren voor het onderwijs afgewend. Om wille der volledigheid moet hieraan nog worden toegevoegd de eveneens aanvaarde wijziging der leerplichtwet, waardoor de leerplicht voor het zevende leerjaar tót 1930 voor de scholen, die het op 1 Januari 1920 nog niet hadden, en heeft anderzijds ook de bezuinigngs-tendenz, n.1, in de komende 5 moeilijke jaren de kosten Voor het zevende leerjaar te besparen, voor die leerlingen wier ouders daarop geen prijs stellen. Die besparing is echter niet zoo ingrijpend, gezien de reeds medegedeelde cijfers van ons katholiek Onderwijs-Bureau, die uitwijzen, dat op 1 Januari 1923 van de 150.000 daar voor in aanmerking komende leerlingen 125.000 vrijwillig het zevende leerjaar volgden. Die gelegenheid blijft; alleen is ze nu tot 1930 niet wettelijk verplicht. --- NEDERLAND. HET BEZOEK VAN H.M. DE KONINGIN AAN ARNHEM DE OPENING VAN HET PROVINCIEHUIS. Arnhem, 18 Juni 1921. Het is ruim 10 jaar geleden, dat H. M. de Koningin de stad Arnhem met een officieel bezoek vereerde. De ontvangst van destijds w as zoo luisterrijk, dat zij bij velen nog een levendige herinnering is gebieven. Thans is de grootste soberheid op uitdrukkelijk verlangen der Vorstin betracht. Zonder echter groote kosten te maken, heeft men de stad óp den Veluwe-zoom toch een alleraanlokkeüjkst en feestelijk aanzien gegeven. Honderden vlaggen zijn er uitgestoken, de plantsoenen zijn op hun mooist en pronken met heerlijke bloemenpracht. In de binnenstad is alles in feestelijke tonen gehouden door versiering met groen en bloemen en vlaggen en wimpels en fraaie etalages en wat al niet meer. De talrijke buurtvereenigingen hebben er het hare toe hijgedragen om de "wijken van Amhem, welke de Koningin bezoekt in een feestcostuum te steken. Al vroeg in den morgen was er een groote drukte op straat. Lang voor tienen stonden velen aan de wogen geschaard, waarlangs de Koninklijke bezoekers zich zouden begeven. Tegen 10 uur begaven zich de burgemeester van Arnhem, mr. S. J. _R. de Monchy en- de commissaris der Koningin in Gelderland, jhr. S. van Citters naar den Zijpendalschen weg, waar tusschen de Isaac Ereitslaan en de Röelstraat H. M. de Koningin, Z. K. H. Prins Hendrik en het gevolg per auto uit het Loo arriveerde. Een oogenblik werd gepauzeerd, waarna in rijtuigen werd overgestapt. Het gevolg der Koningin bestond uit baron van Geen, part. secr. van H. M., gravin van Lynden van Sandenburg, grootmeesteres ; baronesse van Heeckeren van Keil, hofdame, graaf Dumonceau, grootmeester ; baron Bentinck, opperstalmeester, baron von Pallandt van Rosendaal, adj. kamerheer in bij zonderen dienst; jhr. de Jonge van Ellemeet adj. der Koningin, jhr. mr. Laman Trip, bijzonder adjudant van Z. K. H. Prins Hendrik. De commissaris van politie, de heer 1. J. Terlaak opende den stoet, daarop volgden ue rijtuigen van H. M. de Koningin, den Piins en het gevolg. Marechaussée opende en sloot den stoet. Overal werden de Koninklijke bezoekers op allerhartelijkste wijze toegejuicht. Geen straal werd er bijna gepasseerd of er werden bloemen aangeboden. In den grooten toren der mooie gotische Euseibiuskerk luidden de z.g. Koninginneklokken. Tegen elf uur werd de groote St. Euseliuskerk °bereikt. Duizenden wachtten daar Je Koningin op om Haar met luid gejuich te begroeten. Voor de kerk, aan de eierenmarkt vïas een eerewocht opgesteld van militairen. Aanwezig waren hier de commandant der 2de divisie, generaal jhr. Wittert en de garnizoenscommandant. Nadat de eerewacht geïnspecteerd was stelde de burgemeester aan de Koningin voor den heer mr. Scheidius, president-kerkvoogd ; de heer Scheidius stelde daarna aan de Koningin voor de kerkvoogden, vervolgens den heer Hoef er en de commissieleden, die het mitiatiet -enomen hebben tot het aanbrengen m het koor van de Groote Kerk van en tweetal gedenkplaten, één van de graven Philips van Nassou en Ernst van Solms, en een voor Lodewijk Gunther, graaf van Nassau en diens gemalin Anna Margaretha, gravin van Manderscheid-Blankenheim. In de kerk waren vele autoriteiten aanwezig; de invalieden van Bronbeek en de bewoners van het Bestedelingenhuis waren herdenkingsrede. , De organist de Wolff bespeelde liet orgtl. De heer F. A. Hoefer hield, toen H. M. de Koningin bij het koor gekomen was, een hsrdengingsrede. , „ . Nadat de plechtigheid m de Groote Kerk was afgelopen, moakten H. M. de Koningin en de Prins nog een kleinen rondrit, waarna de Vorstelijke bezoekers op het balcon var de ambtswoning van den commissaris deiKoningin op de Groote Markt de aubade bijwoonden en het défilé. Mr Tromp Meesters, de voorzitter van Oranjedag gaf aan H. M. de Koningin den noodigen uitleg, de burgemeester lichtte L. H. K. Prins Hendrik voor. Een koor van ruim 2000 kinderen zong de Hooge gasten toe, een gemengd koor bracht eveneens een zanghulde ; de A.U.V. „bi. uiegorius", de „Bazuin", en verschillende andere muziekkorpsen verleenden medewerking, zoodat de hulde een grootschen omvang had. Na afloop werden de heeren Brandt Buys, l el der van aubade en défilé, en de dirigenten B. W. van Aalderen, Jacques J. Ruyc'roic en Martin Spanjaard aan de Koningin voorgestelu. Het défilé had een uitmuntend verloop ; ve.ei meer vereenigingen dan het programboek vermeldt, hebben gedefilieerd en een treffende vaandelhulde gebracht. Voor de plechtigheid speelde de carilloneur Jac. Oremus opgewekte Vaderlandsche liederen Ten huize van den commissar:^ der Koningin had daarna een noenmaal plaats. Aan dit dejeuner zaten met de Vorstelijke bezoekers aan tafel aan de commissaris der Koningin, de leden van Ged. Staten en de griffier, de hoofdingenieur van den Rijkswaterstaat, de heer Lohr, directeur der Prov. Geld. Electr. M'i de burgemeester van Arnhem en de wethouders H. Goedhart Jr., J. J. W. IJsselmuiden, en G Smeenk, de divisiecommandant, de .Garnizoenscommandant, de leden der reenterlijke macht mr. v. d. Does de Willebais, mr. van Luiofs Umbgrove, mr. Kleffens, mr. Scheidius, vervolgens de heeren Hoefer, mi. Tromp Meesters, de ministers Ruijs de BeererJbrouck en dr. de Visser, baron van Lync en adm. der landsgebouwen en financier (namens minister Colijn) de w.n. gemeentesecretaris dr. B. A. Kipp. . Te half drie had de plechtige ingebruikneming van het provinciehuis plaats. De Koninklijke bezoekers werden in de hal van het Provinciehuis ontvangen door den commissaris der Koningin, de leden van Ged. Staten en den griffier jhr. Snoeck Hurgronje. Behalve de reeds genoemde aanwezigen waren hier aanwezig vele Statenleden ( val J soc.-dem. fractie het Ged. Statenlid de heer Veurschot en van de Statenleden de heer Gies) burgemeesters uit den omtrek en vele andeie genoodigden. Met groote belangstelling bezichtigde H. M. de Koningin het nieuwe gebouw- . . .. „ De commissaris der Koningin, jnr. o. meters hield een rede, waarin hij, na zijn vreugde te hebben geuit over het bezoek van H. M. de Koningin en haar Koninklijken Gemaal, tle historie van de wording van het gebouw schetste. Vervolgens memoreerd spr. de vele geschenken, welke aan het Provinciehuis zijn geschonken en dankte de gevers en geefsters namens het Gewest voor die uitingen van sympathie, waardoor het gebouw, naar spr. zeide, gemaakt is tot het schoonste, wat het kon worden, n.1. een monument van geestelijke eenheid. Vervolgens bracht Z.Ex. namens het i rovinciaal bestuur een woord van dank aan de Ministers van Binnenlandsche Zaken en Landbouw en van Financiën voor wat zij gedaan hebben om Gelderland dit gebouw te verschaffen. Dank ook aan den Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, die bevorderde, dat voor de versiering van dit gebouw een aantal schilderijen uit de Rijksmusea werden afgestaan. De dank van Provinciale en Gedeputeerde Staten ook aan alle bouwmeesters, sierkunstenaars en opzichters en allen die aan ^ de uitvoering van dit werk hebben gearbeid, voor de daaraan bestede zorgen. Aan het slot van zijn rede sprak spr. aldus : Wij nemen thans dit gebouw in gebruik, overtuigd, dat de ruime en doelmatige inrichting in vele opzichten aan de goede en snelle afdoening van zaken ten goed zal komen, zoomede aan de opgewektheid en werklust van allen, die tot arbeiden hierin geroepen zijn. _ Maar wilt Uwe Majesteit weten, wat wjj allen daarbij vóór en boven alles wenschen, het is dit: Ons in dien arbeid éép te voelen met uwe Majesteit in plichtsbetrachting, in trouw^ aan de volbrenging der aanvaarde taak, in liefde voor het Vaderland, opdat uit daden moge blijken, dat het ook van ons allen is de zielsexpressie, de uitdrukking van wat in het diepst van ons leeft: „Met hart, met mond, met pen, met rechterhand, Getrouw aan God, Oranje en 't \ aderland !" (Wordt vervolgd). drie jaren bouwstatistiek in nederland. Het Maandschrift van het Centraal Bureau voor de Statistiek van 31 Mei, bevat^ een overzicht van de uitkomsten van de Statistiek van de bouwbedrijvigheid over de drie jaren, gedurende welke het Bureau 'leze bewerkt. (1921—1923). Voltooi^ werden in drie jaren resp. 40364, 45496 en 43132 woningen, om de een of andere reden (afbraak, onbewconbaarverklaring, verandering van bestemming) aan den voorraad onttrokken 1895, 2035 en 2631, blijft ^een netto vermeerdering van resp. 38469. 43461 en 40503. Voor het jaar 1922 dus een ma.ximum, dat echter vrijwel geheel op rekening te schrijven is van de 4 grootste gemeenten en de daaraan grenzende gemeenten, waarin gene zich uitbreiden. Laat men deze ouiten beschouwing, dan geven de meeste provincies voor 1922 een minimum te zien. Per hoofd der bevolking kwam in de drie jaren in de gemeenten met meer dan 50.000 inwoners en c.q. de aangrenzende gemeenten één woning tot stand per 39 inwoners, in de overige gemeenten van 20—50.000 inwoners één per 52 inwoners en die benoden 20.000 inwoners één per 84. De statistiek onderscheidt naar den opd' chtge-ar: le. de groep Rijk, polderbestuur, spoorwcg' x.atschappijen enz.; 2e._ de gemeente, 3e. een woningbouwvereeniging, 4e. een particulier. De bouw voor gemeentelijke rekening vertoont over de drie jaren een tamelijk constant doch niet zeer hoog percentage: 14.1; 15.0 en 12.6. Deze had voomamelijke plaats in de groote gemeenten; in de drie grootsten, maar vooral in Tilburg, Utrecht en Dordrecht, waar gemiddeld meer dan een derde de: - woningen door de gemeente werd gebouwd. Van de aanzienlijke gemeenten valt Groningen met zeer geringen gemeentelijken woningbouw op. In de kleinste gemeenten (beneden de 20.000 inwoners voor zoover niet staande onder den invloed eener groote gemeente) bereikte de gemeentelijke woningbouw nergens het percentage van 10. De bouwvereenigingen konden in 1921 nog bijna de helft van de vermeerdering van den woningvoorraad voor haar rekening nemen (47.8 %). maar zagen '-aar aandeel snel dalen (30 % in 1922, 22.2 % in in 1923) ten gunste van den particulieren bouw, die het van 36.5 % over 54 .8 '}o tot 65.0 % van den geheelen aanbouw bracht. De vermindering van den vereenigingsbouw is algemeen in de meeste der groote gemeenten, in de gemeenten van 20—-50.OCO inwoners als groep en die van minder dan 20.000 inwoners. Het aandeel, dat de vereenigingsbouw aan ■den totalen nieuwbouw had, loopt in verschillende gemeenten sterk uiteen. Van de met name genoemde gemeenten staat Leiden bovenaan met 81.93 en 76 %. Ook Groningen, Haarlem en Arnhem, vertoonen aanzienlijke percentages: resp. 80, 81 en 74 % van dén aanbouw was daar in de 3 jaren te zamen aan de vereenigingen te danken. Lage en bovendien dalende percentages gaven Rotterdam en 's-Gravenhage te zien, waar het aandeel der vereenigingen aan de totale vermeerdering van den woningvoorraad tot 5.3 en 27 % is gedaald. Het schijnt, dat in die steden dj bouwvereenigingen haar werkzaamheid meer in de aangrenzende gemeenten gaan vinden. Tegenover den aanzienlijken aanbouw staat een betrekkelijk gering aantal woningen, die om de een of andere retlen aan den voorraad onttrokken zijn. Hiervan zijn de meeste gesloopt. Een veel geringer, maar stijgend aantal woningen, werd voor kantoren enz. ingericht. Zeer gering was het aantal wegens cnbewoonbaarheid ontruimde woningen, vooral ; n de groote gemeenten (14 gemeenten met meer dan 50.000 inwoners met c.q. de aangrenzende, die te zamen ongeveer 7]12 van de bevolking van 't Rijk omvatten slechts 100. Hier werd gemiddeld op ruim 28.000 inwoners één woning ontruimd, in de middelgroep één op 5700, in die der kleinste gemeenten één op 6400. DE P. N. E. M. Doorgaande stijging van de electriciteitsafname. Men meldt ons: Het m-g voor bovengenoemd bedrijt als een 1 ig verschijnsel worden aangemerkt, dat de electriciteitsafname zich nog steeds in stijgende richting blijft bewegen. In de eerste v.^ maanden van dit ^ r w ^ rde ? oo "* totaal ..-'gegeven 17 millioen K.W.U. te g ei J 12.8 millioen in dezelfde maanden van het - ; J' PROV. STATEN VAN NOORD-HOLLAND. Ged. Staten van Noord-Holland stellen o.m. voor aan de Vereeniging tot instandhouding van het Medisch Consultatiebureau voor Alcoholisme te Amsterdam, met ingang van 1925 een jaarlijksch subsidie te verleenen van f 2000* aan de Noord -Hollandsche Vereeniging „Het Witte Kruis, over 1924 een subsidie van ƒ 3550, ten bate van de zuigelmcenbeschermmg in Noord-Holland, en aan dezelfde vereeniging over 1924 een subsidie van f 16.000 ten bate van de wijkverpleging in Noord-Holland; af te wijzen een verzoek van de Overste van het R. K. Gesticht „Sterre der Zee" te Zandvoort, om subsidie, op grond dat de stichting niet behoort tot die groep van inrichtingen, waarvoor provinciaal subsidie pleegt te worden verleend. Ged. Staten stellen voor goed te keuren de rekening van het Provinciaal Ziekenhuis nabij Santpoort, dienstjaar 1923. De ontvangsten en uitgaven bedroegen ƒ 2.233.614.86 /=; de rekening van het Ziekenhuis Duin en Bosch te Bakkum tot een totaal bedrag van ƒ 1.900.777.52%; de rekening van het Ziekenhuis Medemblik tot een bedrag van 468.914.41 gulden- een suppletoire begrooting 1924 voor* Duin en Bosch tot een bedrag van ƒ 10.8S2.b0; een suppl6toire begrooting 1924 voor het ziekenhuis te Medemblik tot een bedrag van ƒ 28.671.87. VEREENIGING VAN WATERSTAATSINGENIEURS IN NED. OOST-INDIe. Wegens bedanken als zoodanig door den heer ir. -/I. IJpelaar, is als vertegenwoordiger hie.' ' •> lande van de Vereeniging van Waterstaats-. onieurs in Ned. Oost-Indië, benor heer P. J. Ott de Vries, oud-directeur van het Departement van Burgerlijke --nbare Werken in Ned.-Indië, Statenlaan 32, 's -C"... enhage. EEN WATERLEIDINGBEDRIJF. Naar we vernemen hebben de gemeenteraden van Benthuizen, Bergschenhoek, Berkel, Bleijswijk, Moerkapelle, Nootdorp, Pijnacker, Zoetermeer, Zegwaart en Zevenhuizen het ontwerp-plan van prof. C. K. Visser te Delft tot het stichten van een waterleidingbedrijf voor gezamenlijke rekening dier gemeenten, goedgekeurd en zal weldra met de uitvoering begonnen worden. NEDERLANDSCHE SPOORWEGEN. Bij de Nederlandsche Spoorwegen zijn benoemd: tot afdeelingschef 2e klasse te Utrecht Hgb., de referendaris mr. G. Niemeyer; tot onderafdeeiingschef te Utrecht, Hgb., de le chef de bureau J. F. Mulders; tot chef de bureau te Utrecht, Hgb., de bureaureferent D. J. v. d. Pauwert; tot stationschef le klasse B., te Maarn. de stationschef 2e klasse R. Kooijstia Driebergen; tot stationschef 2e klasse te Driebergen de stationschef 3e kl. P. Krispijn te Anna Paulowna; tot chefcommies te Utrecht, Hgb., de commies J. J, Kolk. NED. ROODE KRUIS. Het Nederlandsche Roode Kruis komt in algemeene vergadering bijeen op Vrijdag 20 Juni a.s., des morgens te 11 uur, in „De Twee Steden" te 's-Gravenhage, onder presidium van Z. K. H. Prins Hendrik. , GEMEENTERAAD VAN 'S-BOSCH HET H. HART-MONUMENT. Men meldt ons uit 's-Hertogenbosch: Aan de lange geschiedenis, die verbonden is aan de vaststelling van de plaats, waar het H. Hart-monument zal worden opgericht, is thans een einde gekomen door de beslissing van den gemeenteraad in zijn vergadering van gisterenavond om in te willigen het verzoek van de H. Hart-stichting om daarvoor een terrein op het mooie Julianaplein recht tegenover de Capucijnenlaan, in den schaduw der Capucijnerkeik, af te staan. Verschillende plaatsen zijn in den loop der jaren ter sprake gekomen en hebben tot onderwerp van onderhandelingen uitgemaakt. Aanvankelijk wilde men het monument plaatsen op den Stationsweg, anderen oordeelden de plaats van het Havenhoofd een geschikter terrein, terwijl weer anderen weer een betere plaats hadden gevonden. Tenslotte kwam een compromis tot stand en benoemde de gemeente en de H. Hart-stichting ieder een lid in een deskundige commissie, die de meest geschikte plaats z»u aanwezen. De keuze van de hoeren Stuijt en Cuijpers viel op het St. Janskerkhof, het grasveld voor de kathedraal aan de zijde der Hinthamerstraat. Verschillende redenen, vooral verband houdende met het uitzicht op de monumentale kathedraal, dat door de dan noodzakelijk geworden verplaatsing van loodsen gevaar zou loopen, waren oorzaak dat het Kerkbestuur der kathedraal zijn goedkeuring niet aan het plan kon hechten en den grond voor dit doel niet wenschte af te staan. Toen heeft het H. Hart-comité de bovengenoemde oplossing gevonden en daarvoor onmiddellijk instemming gevonden bij B. en W. en gisteravond ook bij den Raad. In een zeer waardig betoog gaf de heer Van Berge (anti-rev.) uiting aan de bezwaren van het belijdend Pr-otestantsche deel der bevolking hoezeer deze ook de vereering van Christus toejuichen, doch niet op de wijze waarop de Katholieken dit wenschten. Aangezien echter de meeningen zijner partjjgenooten verdeeld waren over het voor- of tegenstemmen, wilde spr. de beslissing aar, de Katholieke leden laten en onthield hij zich van stemming door de zaal te verlaten. De heer Knijpers volgde dit voorbeeld evenals het Israël. V.-D. lid. Alle overige leden stemden vóór (ook het Christ.-Hist. lid en de soc.-dem. leden). Alleen de heer Gostelie (lib.) stemde tegen omdat naar zijn meening het beeld thuis behoorde in de omgeving eener kerk. De' gemeenteraad besloot verder tot ophef' fing van den gemeentelijken hoofdaktecursus en van het verleenen van eervol ontslag aan het personeel van dien cursus. De redenen van de opheffing zijn: stopzetting der subsidie eidng door het Rijk; instelling van Rijkswege van kweekscholen B ter opleiding van hoofdonderwij zers (essen) en sterke daling van het aantal cursisten. COMITé TOT VERSPREIDING VAN HET STATUUT VAN DEN VOLKENBOND. Gemeld wordt: Gisteren is tot stand gekomen een vrouwen-comité dat zich ten d'oel stelt liet statuut van den Volkenbond meer bekend te maken. Het denkbeeld ging uit van het hoofdbestuur van de vrouwengroep uit den Vrijheidsbond, die zich daarbij op het standpunt stelde dat de wereldvrede alleen dan verwezenlijkbaar zal zijn, als zooveel mogelijk getracht wordt onderlinge ongezonde rivaliteit te voorkomen en overal daar samen te werken waar dit maar eenigszins mogelijk is. Het bestuur wendde zich tot een 35-tal politieke en andere vrouwen-organisaties en tot den heer Van der Mandere, secretaris van Volkenbond en Vrede, die zich onmiddellijk bereid verklaarde van raad te dienen. :-Dè vergadering werd gepresideerd door mej. L. C. A. van Eeghen. Aanwezig waren afgevaardigden van den R. K. Vrouwenbond, de Soc.-Dem. Vrouwenclubs, de Vrije Vrouwenbeweging, het Comité „Vrouwen wat doet gij ?", het Jonge Vrouwengilde, Ned. Unie voor Vrouwenbelangen, Ver. Ma . lappelijke Belangen, Delft, Ver. Gestudeerde Vrouwen, Ver. Volkenbond en Vrede, den Nationalen Vrouwenbond en de Federatie van Ver. van Christelijke Vrouwen en Meisjes. Voorts hadden de Chr. Vrouwenb., de Ned. Ver. van Staatsburgeressen, de Groningsche, Leidsche en Utrechtsohe Ver. van Vrouwelijke Studenten, de Coöperatieven Vrouwenbond, de Ned. Vrouwenclub en de Ver. van Academisch gevormde Christenvrouwen, voorloopig bewijzen van instemming gezonden. De Centrale van Communistische Vrouwen, de Nat. Ver. van Vrouwenarbeid, de Ver. Kinderverzorging en Opvoeding en de Vrouwenclub Den Haag hadden bericht geZonden geen deel te kunnen nemen. Na een levendige gedachtenwisseling, werd Sri beginsel besloten tot gemeenschappelijke •itgaven van het Statuut met enkele korte verklarende toelichtingen en een inleiding. Enkele der aanwezige afgevaardigden, moesten nog eerst haar respectieve hoofdbesturen raadplegen alvorens definitief een toezegging te kunnen doen. Zij, die zich willen aansluiten, kunnen zich opgeven aan het secretariaat, Revnier Vinkeleskade 24, Amsterdam. VEREENIGING VOOR VREEMDELINGENVERKEER. Men meldt ons uit Hilversum: d.d. 17 Juni: Aan den vooravond van de jaarvergadering van de Algemeene Nederlandsche Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer heeft het Gemeentebestuur de afgevaardigden ten Stadhuize oijtvangen. De burgemeester, de heer Mr. Paul J. Reymer verwelkomde het gezelschap en herdacht in zijn rede allereerst den ontslapen voorzitter baron van Tuyl van Serooskerken, die gedurende een reeks van jaren de vereeniging heeft geleid. Verder richtte hij een woord van welkom tot den voorzitter, mr. Treub, die bereid werd gevonden van Tuyll's ledigen zetel in te nemen. Het was hem als oud-leerling van de Amsterdamsche Universiteit een bijzonder voorrecht zijn vroegeren hoogleeraar thans als voorzitter der A. N. V. V. in deze gemeente te mogen begroeten. Spr. verheugde zich erin en hij beschouwde het voor de gemeente Hilversum als een groote eer heden als centrum van de bijeenkomst der A. N. V. V. te zijn gekozen. Krachtige bevordering van het vreemdelingenverkeer, ging de burgemeester voort, is ook naar het oordeel van ons gemeentebestuur zaak van publiek belang. Het aanmoedigen van het vreemdelingenverkeer is onderdeel van het gemeentebelang; is immers medewerken aan het verspreiden van meerdere kennis en waardeering van de gemeente en het gemeentelijk leven. Dat ons gemeentebestuur de werkzaamheden van vreemdelingenverkeer op prijs weet te stellen, blijkt wei uit het feit dat jaarlijks een belangrijk subsidie ter beschikking van de plaatselijke vereeniging wordt gesteld. De burgemeester sprak tenslotte het vertrouwen uit, dat de afgevaardigden dezer vereeniging tot bevordering van het vreemdelingenverkeer, zich allen gedurende deze dagen in Hilversum recht thuis zullen gevoelen. De voorzitter van de Algemeene Nederlandsche Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer, de heer mr. M. W. F. Treub, begon met zich aan te sluiten bij de hulde, welke de burgemeester aan de nagedachtenis van baron van Tuyll heeft gebracht. Den burgemeester dankend voor diens vriendelijke woorden van welkom, zeide spr., dat het hem een genoegen deed, dat hij hier mocht worden begroet in een plaats, waar een zijner oud-leerlingen burgemeester is. In dien zin schijnt zijn oud-leerling sprekers voetstappen in zijn niet al te groote bescheidenheid behoorlijk gevolgd te hebben. (Hilariteit). De heer Treub wees daarna op het belang van de bevordering van het Vreemdelingenverkeer, welke werkelijk een nationaal belang is. In het Palace-Hotel bood het gemeentebestuur het Hoofdbestuur en den afgevaardigden van de A. N. V. V. een tuinfeest aan. DOETINCHEM, 18 Juni. B. en W. stellen den raad voor het vermenigvuldigingscijfer voor de gemeentelijke' inkomstenbelasting te bepalen op 2 (v. j. 1.9). HI l ,3UM, 18 Juni. Uitgaande van de pk .tselijke Vereeniging der Eeuwigdurende Ar.nbiddir.T en het Liefdewerk der Arme Kerk—. wi it Zondag en Maandag a'hier een tentoonstelling van de vervaardigde Parament": gehr-. :.-\ MAARI7Z3ZE, 18 Juni. Onder groote belangstelling van de bevolking, heeft de installatie plaats gehad van den nieuwen burgr neester, den heer lie, uit Roosendaal. PURM~3END, 18 Juni. Mevrouw C. A. Pchreuder—Wijker heeft bedankt als lid van den gemeenteraad. Opvolger op de lijst der S. D. A. P. is de heer F. Schreuder, haar echtgenoot. SCHIPLUIDEN, 18 Juni. De raad der gemeente alhier heeft gisteravond besloten tot het aangaan van een overeenkomst met de ge ïeente Eelft, betreffende de levering van ëlectrischen stroom door die gemeente, waarbij Schipluiden de distributie voor hare rekening neemt. --- VOORNAAMSTE NIEUWS BINNENLAND. Eerste Blad, 1ste pag. Vergezeld van Haar Gemaal heeft H. M. de Koningin heden een bezoek gebracht aan Arnhem en de plechtige ingebruikneming van het Provinciehuis bijgewoond. BUITENLAND Tweede Blad, 1ste pag. Bij de Fransohe kamer is door het nieuwe ministerie een wetsvoorstel ingediend tot opheffing van de zgn. decreetwetten. Bij de verkiezingen in Z.-Afrika heefi. de regeering, voor zoover de resultaten bekend zijn, zware verliezen geleden; de labourpartij behaalde aanmerkelijke voordeelen. Ter internationale arbeidsconferentie te Genève is een ernstig conflict ontstaan, naar aanleiding van de niet-toelating van den Italiaanschen fascistischen afgevaardigde, Rossoni, tot een der zes voorbereidende commissies. Men spreekt van een mogelijk vertrek uit Genève van de geheele Italiaansche delegatie. --- TELEGRAFISCH WEERBERICHT naar waarnemingen verricht in den morgen van 18 Juni 1924. Medegedeeld door het Kon. Ned. Meteor. Instituut te De Bilt. Stand te Rotterdam 11,30 uur v.m. 760.0 Hoogste barometerstand 769,7 te Haparanda Laagste barometerstand 749,1 te Blacksöd. Verwachting van den avond van 18 tot den avond van 19 Juni: . Matige Zuid-Oostelijke tot Zuidelijken wind, meest licht- tot haifbewolkt, droog weer, behoudens kans op onweer, vooral in het ZuidWesten, warm. \ --- Keelontsteking Keelontsteking ƒ "" catarrh, bronchitis, schorheid. Gebruik AKKER s Abdifsiroop Eecl. 17445 8 ---