KERKELIJK LEVEN HET HEILIGDOM VAN SCHERPENHEUVEL EN DE „KEERSKENSPROCESSIE" . PLECHTIGHEID DATEEREND UIT 0^ 1COQ onzen Brusselschen redacteur.) Scherpenheuvel, 1 November 1925. Aldaer was een bergsken, op den berg een 2 en dien eik hing een beeldeken van f heilige Maegd." ce ' ongeveer luidt de oude vertaling van j aanvang van het derde hoofstuk uit Jus-' en ypsius' boek over de geschiedenis van v. van Scherpenheuvel, dat door dezen ?'„ómden Leuvenschen professor, in opvan Albrecht en Isabella, werd gedreven en door zijn opvolger Puteanus volt0 Ook de heilige schrift spreekt van een eik, aC hter de stad Sichem in Palestina stond, • Qe nabijheid van Jacobs bornput. ' D p eze eik is vermaard geweest in geheel het land Israëls. ji e t was immers in zijn schaduw, dat ijraliam rustte en in zijn slaap de belofte ontving, dat zijn nakomelingen dit land zou- n ' bezitten; waarna hij vol dankbaarheid een offer-altaar bouwde. g e t was ook aan den voet van dezen eik, j a t Jacob de afgodenbeelden begroef en dat Josue, wanneer hij de kinderen Isaëls in het beloofde land had gebracht, het verbond tussc hen God en dezen vernieuwde. Volgens Hieronymus en Beda, werd op die plaats later een kerk gebouwd.' Veel van wat met den eik van Sichem in Palestina in verband staat, kan ook op den 6 :lc van Sichem in Brabant worden toegepast. Immers, op een der heuvelen der heerlijkheid van Sichem, waarvan het latere Scherpenheuvel afhing, stond ook een eik en daaromtrent, beneden in het dal, liep het heldere water van een kleine bron waarin zieken zich kwamen baden en genezing vonden Baronius vertelt, dat in wondere omstandigheden aan een cypresboom niet ver van Smyma men destijds een Mariabeeld vond, waarvoor Cyrus, hoofdman der stad, een tempel deed optrekken, nadat er mirakelen beurd waren. Evenzoo hebben in Brabant Albrecht en Isabella te Scherpenheuvel, terplaatse waar de eik met een Mariabeeld stond, een schoone kerk doen bouwen. Hoelang het Lieve-Vrouwken van Scherpenheuvel reeds vereerd wordt, weet men niet volledig juist te zeggen. De „Spiegel der Historiën", die omstreeks liet jaar 1300 werd geschreven, getuigt, dat tusschen de steden Sichem en Diest een groote bedevaart was naar een eik (die de gedaante had van een kruis), waar veel menschen werden genezen, die uit dankbaarheid hun breukbanden (scherpen, welk woord, gevoegd aan heuvel, den plaatsnaam vormde van de uitverkoren stad) en krukken in de takken van den boom hingen. Het wonderbeeld kwam eerst later. In 1400 moet er reeds een gehangen hebben, waarvan het gemeentebestuur zei, „dat het gehouden werd in zeer grooten eerbied, om de dagelijksche genezing van kranken en bizonder van de koortse". En de legende vertelt verder dat omstreeks het jaar 1514 een herder die zijn kudde op èrrberg van Scherpenheuvel leidde het beeld te dat van den boom was gevallen en et naar huis wilde meenemen. Doch het werd ineens zoo zwaar dat hij het onmogelijk verder kon dragen en op de plaats als vastgenageld bleef. Toen de pachter die hem kwam zoeken, dat zag plaatste deze het beeld in den boom terug, waarna de herder weer kon gaan. Dit wonder werd spoedig alom bekend en de toevloed van pelgrims werd nog grooter. Het beeldje ging verloren tijdens de beeldstormerij tusschen 1578 en 1586, tot een vrome vrouw van Diest een ander beeldje voor ™ eik van Scherpenheuvel afstond, dat, eigens de priesters van het oratorie, het verloren gegane moet zijn. Teneinde het in het vervolg tegen nieuw onheil te beschutten, werd het beeld in een in 1602 door pastoor Godefried van Sichem opgetrokken'^ houten kapel geplaaitst. Een jaar later wijdde de kardinaal-aartsbisschop van Mechelen, dr. Mathias Hovius, een steenen kapel in, die op bevel van Albrecht en Isabella werd gebouwd en die dienst deed tot 1609, toen, eveneens in opdracht van dit vorstenpaar, de kerk werd opgetrokken, die heden tendage nog bestaat en waar millioenen pelgrims, waaronder koningen, geleerden, heiligen (Joannes Berchmans van het naburige Diest), armen en rijken, het wonderbeeld zijn komen vereeren. Door honderden mirakelen heeft O. L. Vrouw van Scherpenheuvel bevestigd haar leuze, die als een balsemende troost in letters van diamant in haar voetstuk staat gegrift: „Ego diligo me diligentes, ik heb hen lief, die mij liefhebben". Groot is dan ook het vertrouwen, waarmede men van heinde en verre haar gunsten komt afsmeeken. Hebben wij niet zoo juist vijtig duizend menschen biddend zien voorbij trekken in stoet achter het wonderbeeld, dat onder een zwaar gouden baldakijn werd gedragen, terwijl daar hoog in den bonkig-vieikanten toren een klok langzaam luidde in den droeven éénklank van het allerzielen-motief ? Ruim tweemaal honderd kaarsen, hebben wij zien branden, die werden aangestoken door menschen, die veel gunsten te vragen en tranen te drogen hadden. Kaarsen branden in de boomen op de vensterbanken der huizen, op de straatkeien, kortom, overal, waar men plaats vond. Duizend kaarsen had men geplant in het gras van den Dries rondom de kerk met zijn wakke najaarsblaren. Men droeg er mede in de procesie. Niet één, maar heele bundels tegelijk, zooveel men er in de handen kon houden, terwijl stroelend lekte het vet op den grond, op de kleeren, brandend de handen, die steviger omknelden het vuur in welks schijnsel men bad en smeekte. Zij, die niet meegingen, zaten geknield bij hun kaarsen, met ontblood hoofd zoolang de ommegang duurde langs de verre staties van den rozenkrans op de kerk-heuvelen. In een walm van rook stond het zware kerkgevaarte, liepen in dichte drommen de geloovigen, achter het wonderbeeld, dat eerbiedig de priester droeg. Deze ommegang is als volgt ontstaan. Toen in 1629 de pest op vreeselijke wijze te Scherpenheuvel woedde namen de inwoners hun toevlucht tot het wonderbeeld, om hen vam dezen geesel te verlossen. Zij deden de belofte, het beeld 's avonds in processie langs de wallen te dragen en het met licht te vergezellen. Dat was Maria aangenaam, want spoedig hield de pest op. Uit dankbaarheid maakte men het voornemen, deze „keerskens-processie" elk jaar op den eersten Zondag van November te herhalen. En van toen af is dat steeds gebeurd. De volksdevotie uit zich hier op zeer kinderlijk-naïeve wijze, die echter niet minder aandoenlijk maakt het grootsche schouwspel van duizend menschen, die met het grootste vertrouwen hierheen zijn gestroomd en godvruchtig den ommegang doen. Vandaar dan ook, dat deze aanvankelijk folkloristisch aandoende ommegang in al zijn uitingen blijft een kinderlijk genegen lofzang van het hart aan haar, die een glanspunt is van onzen godsdienst. Dat was als de jubelende cantieken, die diepe meditatie voorafgaan. UITVAART EN BEGRAFENIS VAN PASTOOR C. BROM Dinsdag had in de parochiekerk van den H. Franciscus Xaverius te Amersfoort te 10 uur de plechtige Uitvaart plaats voor wijlen pastoor C. B ! rom, rustend pastoor te IJsselstein. Nadat te 10 uur de Lauden waren gezongen, droeg de Hoogeerw. Heer L. A. F. X. Fock, kanunnik en deken van Amersfoort, de plechtige H. Mis van Requiem op, geassisteerd door den Zeereerw. Heer Ant. Otten, pastoor te Dinxperlo en den Weleerw. Heer H. Sinnige, kapelaan te Deventer, beiden oudkapelaans van pastoor Brom z.g. te IJsselstein. Tegelijk met de H. Mis celebreerde de Zeereerw. Heer E. Th. J. Hol, pastoor te Zuadhorn,' eveneens oud-kapelaan van IJsselstein, een stille H. Mis voor den overledene aan een zij-altaar. In het priesterkoor hadden verschillende Eerwaarde Heeren Geestelijken plaats genomen, waaronder we opmerkten pastoor Schilte, uit Utrecht, pastoor Hasselbach, uit Enschedé en pastoor de Jong van Hoogland en rector Hooyman uit Amersfoort. Op het kerkhof werden de plechtigheden verricht door den Zeereerw. Heer C. Hartman, pastoor te Amersfoort met assistentie van kapelaan Brouwer en kapelaan van Straelen. In de kerk op het kerkhof waren mede aanwezig kapelaan Schweigman en de heeren leden van het R. K. Parochiaal Kerkbestuur te IJsselstein en de burgemeester van IJsselstein, de heer H. J. Kronenburg, die hun oud-pastoor de laatste eer kwamen bewijzen. EEREKANUNNiK PASTOOR A. J. TEUBNER Men meldt ons: Op Allerzielendag, des avonds om 6 uur, begonnen de lijkplechtigheden voor den overleden oudsten funotionneer enden priester van 't Aartsdiocees. Een talrijke schare vrienden van den schijnbaar „onverwoestbare" vereenigden zich om de lijkbaar in den statigen tempel • van Baak en baden, onder leiding van pastoor N. R. J. Heimeriks van Vierakker, als agens het liturgisch gebed der H. Kerk voor de zielerust van den ontslapene, de Metten der overledenen. De grauwe Dinsdagmorgen zag, ondanks het minder dan ongunstig weer een 30-tal geestelijken bijeen, om den vriend de laatste eer te bewijzen, o.a. de Hoogeerw. Deken en Kanunnik G. B. Eekwielens, pastoor van Heino, Mgr. Dr. A. M. A. J. Ariëns, pastoor te Maarssen; emeritus-pastoor H. B. M. Berendsen en pater B. Molkenboer O.P. Verschillenden droegen in de parochiekerk van Baak de H. Mis op en om half tien begonnen, met den Hoogeerw. Deken C. van Elmpt, pastoor te Zutphen, als agens, de Lauden der overledenen. In aansluiting daaraan werd de plechtige Uitvaartmis opgedragen door Deken van Elmpt, met als assistenten den Weleerw. heer W. J. M. Otterbeek, assistent te Baak, en den zoon der parochie pastoor H. J. M. Holtslag van Meddeho. De acolytenfuncties werden waargenomen door de kapelaans H. S. Brugman, van Zutphen, J. W. J. Büter van Zutphen en R. H. M. Verhoeven van Keijenburg. Na de H. Mis wijdde Deken van Elmpt een gevoelvol woord aan de nagedachtenis van den goeden herder, den zorgzamen leider der kinderen, den trouwen vriend en besloot met een gezamenlijk gebed voor de rust zijner ziel, waarbij de talrijke familieleden en de gansche parochie, die de ruime kerk geheel vulden, van harte medebaden. De beaardingsplechtigheid werd verricht door den Hoogeerw. Kanunnik Eekwielens met dezelfde assistentie als bij de Uitvaartmis. Ondanks den striemenden regen was het kerkhof vol van deelnemende belangstellenden, onder wie ook de Burgemeester en Dr. Tjeenk Willink van Steenderen werden opgemerkt. Zoo werd de laatste eer bewezen aan den getrouwen dienaar, die werkte zoolang het voor hem dag was, die op zijn hoogen leeftijd nooit de gebreken van den ouderdom heeft gekend, die onverwachts werd neergeslagen in zijn arbeidsveld, die in zijn leven van geen rust weten wilde. Geve God hem de eeuwige rust. RECTOR J. A. VAN DORST De Zeereerw. heer J. A. v. Dorst, rector van het Zustersklooster te Roosendaal, die in het St. Johannes de Deo-gesticht te Den Haag een operatie onderging, is thans zóó ver hersteld, dat hij de H. Mis weer kan lezen en vertrekt vermoedelijk deze week naar Roosendaal. UIT TIJDSCHRIFTEN. Nauwelijks zijn tijdschrift, almanak en kalender besproken of een nieuwe uitgave van de energieke en bloeiende congregatie van de priesters van het H. Hart verschijnt op onze tafel. „De Missiepost" is het nieuwe missietijdschrift gedoopt, dat de officieele uitgave zal zijn van de missieprocuur kiezer congregatie. Het orgaan (dat gratis aan weldoeners en stichters wordt gezonden) wil worden de schakel tuisschen -weldoeners en missionarissen, in herinnering brengen wat reeds in de missie tot stand kwam, de aandacht vestigen op wat kan bereikt worden als missionarissen en weldoeners elkaar begrijpen. Hoe „de Missiepost" die taak zal opvatten-? De naam zegt 't: U geven „de post der Missie": publiceeren wat de missionarissen zenden aan de missieprocuur in woord en beeld: tevens ook U mededeelen over dat deel der werkzaamheden der Missieprocuur die de missiepropaganda omvat door 't geven van verslagen over onze deelname aan Missiefeesten en missie-tentoonstellingen en dergelijken. Moge 't H. Hart ons werk zegenen. Dan zal „de Missiepost" zijn wat we er van verwachten: 'n echt propagandablad óat ons nog beter in staat zal stellen 't Rijk van 't H. Hart van Jesus uit te breiden in die landen ons door Rome ter missioneering toegewezen. Het eerste nummer ziet er prettig uit, zoowel uit- als inwendig. De omslag is frisch in rood-zwart van de hand van Joan Collette. De inhoud verhaalt ons, op goed papier en met mooie letter, kiezen keer o.a. van de Sumatramissie. Een aantal foto's versieren den tekst. Een aardige vondst zijn de „beursbeschouwingen." De Finsche missiekring vindt in „De Missiepost" eveneens onderdak. --- QUINA-LAROCHE QUINA-LAROCHE en Quina-Laroche ferrugineux I gebrek aan eetlust enz., ferrugineux vooral bij bleekzucht. Keel. 1) 1541 20 --- HET EILAND VAN DEN HAAT vertaling naar bet Engelsch van ALAN DARE. *>' , - - : ; jj°Mnbes keek haar scherp aan. iM* 5 is ^ at nu ^ geïed 011 ; ik hedoel daar ginds samen op het eiland vroeg hij! Anderhalf jaar geleden, antwoordde Jane. vraag je me dat? Ik probeer enkele gebeurtenissen te com5eii? ren ' was C-oombes' antwoord. Gij en zijt maandenlang absoluut alleen op ïil^^d geweest. Maar straks hebt ge me JJ 6 *d, dat er noch levensmiddelen, noch ^ Waren. ^en paar kisten met levensmiddelen Ij en bij de schipbreuk aangespoeld, legde uem uit. En bovendien hebben we een K® ontdekt. Toen de voorraden uitgeput h ' etl i Waren er nog wilde bessen, welke aten. ïaÜ"i? n dien tijd waart ge aan de willekeur g.i-entor. overgeleverd? k 'J keek haar scherp aan om den indruk na welken zijn woorden op Jane konden ijT A-l dien tijd is hij voor mij vriendelijk en tjgUend g ewees );_ Als hij er niet geweest <• ' ik daar van honger en dorst omgeW? 1 zi in. Wat hij in stilte voor mij gedaan & ■ besefte ik volkomen. Benton was een '^enscih. was ^ er ^ en va:Q over " )j' dat gij mijn dochter waart? wierp plotseling een merkwaardigen ^°P den man voor haar. jv "at bedoelt ge met die woorden. ^ daar Coombes geen antwoord op die s gaf, ging zij voorts ..j! _ „ — Ja. Ik heb nooit den moed gehad om hem de wiaarheid te zeggen. Coomibes knikte. — Juist, juist. En toen zijt ge na maanden weggevlucht. Jane boog het hoofd en de tranen kwamen in haar oogen bij de pijnlijke herinnering aan hetgeen daarna gebeurd was. — En wat is er daarna gebeurd, bleef Coombes aandringen. Het meisje bedwong zich en verhaalde in enkele woorden de geschiedenis van haar ontvoering door de wilden en haar strijd met den Portugees. En hoe Benton haar in de door hem zelf gemaakte kano gevolgd was en op het uiterste nippertje uit de handen van Pedro gered had; hoe zij toen samen gevlucht waren. Coombes glimlachte. Hij kende Pedro, en wist precies welk lot aan Benton voorbereid geweest zou zijn, als hij in de handen van dien gewetenloozen man wias gevallen. — Zoo zijt ge dus uit de handen van Pedro ontsnapt. En.... en Benton.... wat is er daarna met hem gebeurd ? — Een paar uur later werden we in de duisternis door een groot stoomschip overvaren. Ik werd gered, maar niets .... niets .... werd er.... haar stem beefde van diepe ontroering, gezien of gehoord van mr, Benton, ofschoon de mannen in de reddingsboot nog geruimen tijd naar hem gezocht hebben. De kapitein van het stoomschip was heel goed voor me en toen zijn schip in Colombo aangekomen was, verkreeg ik door zijn tusschenkomst vrijen overtocht naar Engeland. Ik ben hier ruim een jaar geleden aangekomen. Dat is alles. Coombes haalde diep en zwaar adem. Tot de bedelstaf en lichamelijke ellende gebracht koesterde hij in zijn hart een geweldigen haat tegen den man, dien hij verantwoordelijk achtte voor alles, wat hem overkomen was. Met vlammenschietende oogen keerde hij — En ge denkt nog altijd aan dien man, niet Jane. Zij keek hem met diepe verontwaardiging aan en wendde het hoofd om, om haar gevoelens te verbergen. — Zoo is het inderdaad. Ge hadt hem lief en hebt hem nog lief en al dien tijd heeft hij u gehaat. — O, jij.... Was er niet iets heel zonderlings in de wijze, waarop ge schipbreuk hebt geleden. Is het nooit in uw gedachten opgekomen, dat hij door een bijzonder motief gedreven wend, toen hij u als secretaresse in zijn dienst nam? Hebt ge uw liefde niet aan hem verspild Hij pauseerde even. — Want hij koesterde plannen om zidh op u te wreken..., wijl hij dacht, dat ge mijn dochter waart. — Ge liegt! schreeuwde zij uit. Waarom liegt ge me voor, als..... ? En dan ,als de volle beteekenis van zijn woorden plotseling door haar geest flikkerde: — Ge hebt u zelf verraden. Als alles wat ge daar zegt, waar is, dan had hij meer dan voldoende reden om je te haten. Wat heb je gedaan, dat hij je zoo is gaan haten. Coombes, die wel inzag, dat hij een valsche beweging gemaakt had, handhaafde een hardnekkig stilzwijgen,_ maar Jane's geest, die nu eenmaal op dit nieuwe spoor gebracht was, construeerde al allerlei mogelijkheden. Haar vrouwelijke intuitie drong snel tot het hart vaji dit geheimzinnige mysterie, dat zoo lang voor haar een raadsel geweest was, door. — Dat staat met die zaak der landverhuizers in verhand, dacht zij hardop na. En daarom wensahte je dat ik me als je dochter zou voordoen.... om een sfeer van vrede en vriendelijkheid te scheppen.... om elke verdenking af te wenden. Ja ... ja ... Ik begrijp nu plotseling alles. O, wat ben ik blind geweest. Toen hebt ge me in een hoek geworpen en zijt begonnen.... — Houd op! riep Coombes als een razende. Weet je wel, dat je daar een hoop onzin aan — Jij.... jij duivel! ging Jane voort, zonder op zijn protest te letten. Daarom was het dus, dat Benton je achtervolgde. Je hebt hun schip gestolen.... ontken het eens. Wellicht hebt ge hen wel op het eiland achtergelaten om hen daar van honger en dorst te doen omkomen .... Coombes' gelaat werd paarsrood, toen zij zoo dicht bij de waarheid kwam. Hij begon onsamenhangende woorden te stamelen, maar Jane's oogen waren geopend en al haar medelijden voor den man veranderde in een uitlaaiende haat. — 't Is allemaal maar fantasie, zaide Coombes, naar adem hijgend. Ge laat uw verbeelding vrij spel en .... — 't Is de waarheid,- de volle waarheid. Nu heb ik meteen de oplossing voor dat doodsdhe zwijgen, dat op het vertrek van „De goede kans" volgde. Nu heb ik meteen een verklaring voor al het geheimzinnige, dat ik meegemaakt heb. Uw spel is uit, Coombes, ik ga onmiddellijk de politie waarschuwen. Coombes' oogtn schitterden van haat en vrees. Want hij begreep, dat hij, met het meisje in haar huidige stemming in het grootste gevaar verkeerde. Zij had werkelijk van Benton gehouden en niets zou haar nu weerhouden om den man te doen treffen, die haar beminde zoo vreeselijk gegriefd had. Maar hij was nog brutaal genoeg om zijn laatsten troef te willen uitspelen. Hij dacht, dat die het spel zou beslissen. Dat die in elk geval, sterk genoeg zou zijn om haar nog tweemaal te doen nadenken, voor zij werkelijk handelde. — Wacht! Zijn stem klonk bevelend. — Zelfs als .... als er maar iets waar was van hetgeen ge zoo juist beweerd hebt, zoudt gij toch een medeplichtige zijn. Ge hebt u als mijn dochter voorgedaan, opdat ik mijn plan ongestoord tot volle uitvoering kon brengen. Ik kan dat bewijzen en het zou uiterst moeiDeze monsterachtige bedreiging had slechts dit effect, dat nieuwe brandstof voor haar haat aangevoerd werd. — Denkt ge soms, dat het me iets kan schelen, wat er met mij gebeuren zal, zoolang als er kans bestaat, dat ge de straf, welke ge zoo dubbel en dwars verdiend heb, sult krijgen? vroeg zij toornig. — Zoo zijt ge dus bereid uw aandeel in mijn straf te dragen? was de wedervraag. Jane keek hem even verachtelijk aan. En dan zonder een woord te eprelken draaide zij zich om en liep naar de telefoon, welke in de gang tusschen de keuken en den salon hing. Toen zij daar aangekomen was, hoorde zij een vreemd geluid achter zich en als zij zich omdraaide, zag zij, dat Coombes op den grond naar haar toekroop, met een duivelsche uitdrukking op zijn gelaat. — Polly! schreeuwde zij. Polly kwam onmiddellijk uit de zitkamer en had de situatie in één oogwenk overzien. Met een waarschuwende kreet greep zij Jane bij den arm en trok haar door den gang. Zij was heel dicht bij de deur, toen de krankzinnig vertrokken menschelijke vorm plotseling begon te stuiptrekken en dan stil bleef liggen. Wat Coombes als zijn onvermijdelijk noodlot gekend had, was door zijn opwinding nog verhaast .... de doodelijke beroerte was over hem gekomen. — Is .... is hij dood ? snikte Jane bevend. De oogen van den man gingen een weinig open en bleven op haar gevestigd. Dan begonnen de lippen zich te beiwegen. Jane boog het hoofd iets voorover, opdat zij zou kunnen hooren. — Alles is nu voorbij .... geëindigd. Het is waar. Alles ,wat ge vermoed hebt, is de waarheid .... Ik heb hen laten sterven.... Ik nam het schip en de lading.... Kom dichter bij • ik heb je iets te vertellen.... over Benton .... Hij .... hij .... Begeerig luisterend boog Jane aich nog dieper over den stervenden man, ma>ar er kwiam geen woord meer over zijn lippen. ig liep over zijn verlamd lichaam en de mond ging voor goed dacht. Het woord', dat Coombes haar had willen toefluisteren, bleef onuitgesproken. De dood had den rampzaligen man eindelijk opigeëisaht. Toen de dokter kwam, stelde hij Coombes' dood- vast en nadat hij de verklaringen van Jane gehoord had, liet hij een ambulance komen om het lijk te halen. Zoo wae voor de beide meisjes het Kerstfeest verduisterd. Maar voor Jane was dat minder pijnlijk dan de gedachte, dat de man, dien zij zoo lief had' gehad, was gestorven in de overtuiging, dat zij : de dochter was van den moordenaar van zijn broeder en zijn kameraden. — Ge moet weer eens wat vrooJijk zijn, drong Polly aan. Kom, lach eens en vergeet al die narigheden. — Lachen! fluisterde Jane, ik geloof, dat ik nooit weer zal kunnen lachten. * * * Den volgenden morgen werd Jane voor een belangrijke mededeeling aan de telefoon geroepen. Er was iets in de haar aansprekende stem, dat haar verrastte.... iets, dat, ofschoon het niet duidelijk aan te wijzen was, haar met het verleden verbond. Of .zij Jane Carew was? vroeg de stem. En was zij niet ruim een jaar geleden uit de Stille Zuidzee teruggekeerd. Dat dit verband hield met het onvergetelijk avontuur stond voor haar vast. Maar het was vooral de dan volgende vraag, welke haar hart sneller deed slaan. — En hebt ge ooit een man gekend, Jiia Benton geheeten? — Ja... ja... stamelde zij. Maar gij, wie zijt gij 1 — Iemand, die veel belang in Benton stelt. Ik heb u iets buitengewoon belangwekkends te vertellen. Kan ik vanmiddag om drie uur even een feeeoek brengen? .1 . lx . (Wordt vervolgd); <•] --- LAAT IK NU VANDAAG LAAT IK NU VANDAAG tot lafenis der arme zielen in 't Vagevuur 'n goed werk doen! Ik zal Mgr. SMEETS helpen in zijn H8I£UH?E W!!SS!E. O. L. Heer zal me er wel weer voor zegenen! 't Giro no. van de Missieprocuur, Walenburgerweg 9, Botterdam is 108807. liecL 13902VM 8 --- LETTEREN EN KUNST SLUITING KERKCONCERTEN. Men schrijft ons uit Den Haag: In den naherfst sluit de reeks wekelijksche orgelconcerten, die den ganschen zomer, wanneer het groote muziekseizoen aan den zeekant ons meer de lichtere tiiiten der vreugde vertoont, telkens den ernst van het leven in herinnering brengt. Want het uitzonderlijke karakter der orgelmuziek is wijding en ernst, wijding om de plaats waar ze doorgaans weerklinkt, ernst om timbre en schakeering der klankkleuren. Het mag, zoo aan het slot van het vijf maanden lange seizoen wel weer eens benadrukt worden, welk een uitmuntend organist en gedegen kunstenaar wij bezitten in J. A. de Zwaan. Doorgaans (vanwege de beknoptheid der verslagen) moet hij zich met korte waardeering getroosten; doch dit wil allerminst beduiden dat zijn prestaties geen ampeler beschouwing waardig zouden zijn. Juist zijn nimmer wijken in de energie, zijn frischheid van geest, waarmee hij zijn gehoor doet genieten van het klassieke orgelspel, gevoegd bij zijn groote gaven als herscheppend kunstenaar, verwerven hem de hooge waardeering en bewondering van hen die zulks kunnen en willen op prijs stellen. De Zwaan beheerscht zijn magnifieke instrument, dat zooveel schoone mogelijkheden biedt aan een fijnzinnig registrator, ten volle; hij weet en kent de mengeling der kleurentinten, de fijne afweging der dynamische schakeeringen, kent de groote krachten van de bruisende zeeën van klank, de ijlfijne teerheid van celeste-registers. Maar vooral zijn diepindringend stijlbegrip, zijn gezonde, bestudeerde opvatting der klassieke meesters van het schoonste der instrumenten, rangschikken hem onder de beste organisten. En wanneer wij dan al eens desiderata uiten naar meer moderne orgelmuziek, zoo doet het al of niet voldoen daaraan niets af aan de groote verdiensten van De Zwaan als vertolker der klassieken. Voor dit slot orkest had de organist een forsche toccate van Georg Muffat en een voorspel met fuga in A van Bach gekozen; vooral de opbouw van de fuga was grandioos van weergave, overrompelend en suggestief in kracht van jubelende vreugd, stuweiid de stroomen van klank onweerstaanbaar naar de breede deining van het majestueuze slot. Als solisten werkten mede de zangeres Mej. Elise Schill en de heer E. Polak Daniels, violist. Mej. Schill beschikt over een forsche, vrij goed geschoolde stem, die aan het innerlijk sentiment een goede uitdrukking weet te geven. Haar zingen in het geestelijk lied van Bach en de Arioso van Handel was zeer te loven; in het Preghiera (dat veelal aan Stradella wordt toegeschreven) ontbrak nog te veel de comtemplatieve rust, hier was het zingen te veel naar het uiterlijke gericht. De heer Polak Daniëls had zich geen gemakkelijke taak gesteld in de vioolsonate in g van Tartini en een in A van Handel. Over het algemeen kweet hij zich zeer goed van zijn opgave, vooral in Handel kenmerkte zich zijn spel door mooie rythmeering en zuiver stijlbegrip; met name het slot-allegro ontving een boeiende verklanking. In Tartini had de violist blijkbaar met onwillige snaren te kampen; ook was hier zijn toongeving wel wat te klein, hetgeen zich nog meer tegen den achtergrond der orgelbegeleiding uitsprak. In het Presto wist de heer Polak zijn violistische vaardigheid duidelijk te demonstreeren. SIGRID SCHNEEVOIGT. Mert schrijft ons uit Den Haag: Men had toch wel mogen verwachten, dat het Haagsche concertbezoekend publiek in grooter getale zou zijn gekomen om te luisteren naar den piano-avond van de echtgenoote van Professor Schneevoigt; het moest nu wel eenigszins deprimeerend op de kunstenares werken. Mevrouw Schneevoigt is een rasechte virtuose, die zich vooral in haar element gevoelt, wanneer de klankenreeksen haar omstuiven; zij pronkt gaarne nog met de nu _ zachtjes aan antiek geworden muziek-meubels in helle kleuren overtrokken van Liszt. Intusschen heeft ook dit virtuosespel nog zeer veel verdienstelijkheden, doch het doet op den duur wat kil aan, daar de uiterlijkheid veelal omgekeerd evenredig is aan de innerlijke waarde. In de muziek van den Fin Palmgren, in de schetsen van Debussy (vooral in „Soiree dans Grenade"), zoowel als in de Chopins (Nocturne, wals, miazurka en drie études) wist de pianiste haar uitstekenden roep als kunstenares goed te handhaven, al hebben wij dan ook voor ons in enkele opzichten andere opvattingen omtrent styleering en expressiviteit dezer muzieken. Vooral in Chopin waren de rhythmische contouren niet scherp gesteld, klonk menige friaize te veel verdoezeld, overheerschte te veel het louter-technisch-virtuose. Haar programma van vóór de pauze konden wij niet hooren; het aanwezige publiek betoonde zich zeer erkentelijk. De pianiste werd met bloemen gehuldigd en dankte daarvoor met een Lisztiaansche toegift. Joan Collette is bezig aan de beschildering van het priesterkoor der St. Jozefkerk te Enschedé, waartoe door het kerkbestuur aan Cuypers & Co's werkplaatsen opdracht gegeACADEMIE-LEERLINGEN. In December van het vorige jaar vormden leerlingen en oud-leerlingen der kunstafdeelingen van de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen te Rotterdam een organisatie: „De Fakkel". Als doel stond voor oogen het bevorderen van de geestelijke ontwikkeling der Academieleerlingen, het aankweeken van een kameraadschappelijke verstandhouding en de handhaving van het contact met de oud-leerlingen. Het blijkt dat in verschillende steden van ons land organisaties bestaan van leerlingen van Academies, Kunstnijverheidsscholen, Grafische scholen enz., welker doelomschrijving en werkzaamheden ongeveer gelijk zijn aan die te Rotterdam. „De Fakkel" noodigt nu de besturen van deze organisaties uit tot een bespreking op Zaterdag 7 November a.s. te 3 uur n.m., in de Academie van Beeldende Kunsten te 's-Gravenhage, Princessegracht 4, teneinde de mogelijkheid van samenwerking onder het oog te zien. Leerlingen of oud-leerlingen van scholen, waar nog geen organisatie bestaat, zijn zeer welkom. Het ligt niet in de bedoeling deze conferentie een bijeenkomst te doen zijn van erikel afgevaardigden der diverse scholen organisaties. De vorm van samenwerking zal gezamenlijk onder het oog worden gezien. Het gezamenlijk uitgeven van een maandschrift als „De Fakkel" lijkt zeer aanbevelenswaardig. Verder denkt „De Fakkel" o.a. aan excursies, studiereizen, tentoonstellingen en prijsvragen. DE KERKMtTZIEKS CH O O L TE UTRECHT. De Kerkmuziekschool te Utrecht is gisteren haar werk begonnen met zeven interne en twee externe leerlingen. De directeur der school, aldus meldt het „Centrum", pater dr. Caecilianus Huygens, tevens leeraar aan het Conservatorium te Amsterdam, onderwijst orgelspel, Gregoriaansch, stemvorming, liturgie en godsdienstleer. De heer Joh. Winnubst neemt harmonieleer, koorzang, algemeene muziekleer, solfège en contrapunt voor zijn rekening, tenwijl de heer Phons Dusch, hoofdleeraar voor piano aan het Conservatorium te Rotterdam, piano zal onderwijzen. De officieele opening der school is nog eenigen tijd uitgesteld. HERDENKING JAN STEEN. Men meldt uit Leiden aan de N. R. Crt.: Met het oog op het feit, dat het in 1926 driehonderd jaar geleden zal zijn, dat Jan Steen te Leiden werd geboren, zal in den zomer van 1926 in het stedelijk museum De Lakenhal een tentoonstelling van dezen meester worden gehouden. INTERIEUR ROSALIA-KERK. De etser Jos B. A. Lohmann te Rotterdam, Jan v. Avennesstraat 32, heeft een ets vervaardigd van het interieur der St. Rosalia-kerk aan de Leeuwenstraat. Van deze ets worden tot een maximum van een 100-tal drukken vervaardigd, welke alleen te verkrijgen zijn bij den Kunsthandel A. M. Reekers, plan C, en bij den etser. De St. Rosalia is de oudste bestaande R .K. Kerk in Rotterdam, waarvan het interieur (Fransche barok) goed bewaard is gebleven. Men meldt aan het Haagsche Aneta-kantoor: Op verzoek van den N. I. Volksraad heeft Mr. A. A. Galestin, oud-lid van dit college, eenigen tijd geleden aan den schilder Willy Sluiter opdracht gegeven om de heeren Dr. Koningsbergen en Mr. Dr. Schumann, oudvoorzitters van den Volksraad, uit te schilderen. De portretten zijn Zaterdag j.1. door den Minister van Koloniën bezichtigd en deze heeft zijn voldoening uitgesproken over de goedgeslaagde uitvoering daarvan. De portretten zullen nog in den Kunsthandel Sala worden geëxposeerd, alvorens naar Indië te worden gezonden, waarmede in verband met het vernissen nog wel een tweetal maanden gemoeid zal zijn. Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan der parochie Korvel te Tilburg, zal de Missa in die Festo van Alph. Diepenbrock in de Parochiekerk van Korvel te Tilburg worden uitgevoerd. Een keurcorps van zangers uit, de Tilburgsche kerkkoren, repeteert reeds enkele weken onder de leiding van Alph. Vranken. In het Borgerveld is gisteren een geheel gave Urn opgedolven op het land van den heer Lubbi, die het gevondene aan het Assermuseum zal afstaan. Te Zeyen (gem. Vries) heeft men vermoedelijk een oude grafkelder gevonden in den tuin van den landbouwer Brouwer. Deze vond bij het graven op een halven M. beneden het maaiveld eenige dikke veldkeien. De conservator aan het Drentsch Museum van Oudheden te Assen, dr. A. E. van Giffen zal in het begin van het volgend jaar op deze plaats een nader onderzoek instellen. Paderewski, de pianist, is Donderdag naar de Vereenigde Staten vertrokken, waar hij tijdens zijn tournee 66 concerten zal geven. MUZIEK TE ROTTERDAM. De heer W. F. Kools is vandaag tien jaar directeur van de Mannenzangvereeniging Rotte's Liedertafel. Dit feit zal worden herdacht met een juJbileumsconcert op 31 Januari e.k. MUZIEK TE AMSTERDAM. Het programma, dat Frieda Kwast—Hodapp heden in het Concertgebouw (Kleine Zaal) te Amsterdam ten gehoore zal brengen vermeldt werken van Schumann (Fantasie C dur op 17), Chopin (Preludes), Reger (Variationen und Fuge op 134). MUZIEK IN DEN HAAG. De programma's voor de Mengelberg Concerten op 7 en 14 November zijn als volgt vastgesteld: 7 Nov. (serie B) soliste Stefi Geyer. Ouverture Freischütz v. Weber; Vioolconcert van Goldmark; Petrouchka van Strawinsky. 14 November (serie A) solist R. Lortat. Symphonie Fantastique, Berlioz, Pianoconcert van Schumann. Don Juan van Stnauss. VEILINGEN. BIJ VAN MARLE EN DE SILLE. In de gisteren door de firma van Marle en de Sille te Rotterdam in hunne Kunstveilingzaal gehouden veiling van moderne en demw moderne schilderijen en aquarellen, zijn o.m. de navolgende prijzen besteed: No. 4. Louis Apol ƒ 470;.No. 5. F. Arntzenius ƒ 360; No. 34. A. van Doorn ƒ 310; No. 42. P. J. C. Ga-: briël ƒ 420^ No. 43. A. M. Gorter ƒ 580; No, 44. A. M. Gorter ƒ 340; No. 97. J. H. van Mastenbroek ƒ430; No. 88. A. Mauve ƒ925; No. 100. A. Mauve ƒ 660; No. 102. H. W. Mesdag ƒ 740; No. 122. G. Poggenbeek ƒ 500; No. 146. D. Schulmann ƒ 300; No. 157. J. H. Toorop ƒ 300; No. 165. P. G. Vertin f 370; No. 196. S. L. Verveer f 510. TENTOONSTELLING EM HET NEDERLANDSCHE BOEK. De Rotterdamsche Kring houdt een tentoonstelling van het Nederlandsche litteraire boek sinds 1885, van 10 tot 30 dezer. „Daar — dus zegt het Maandbericht — zoowel de Vereeniging van Nederlandsche Letterkundigen als de Nederlandsche Uitgeversbond meende zich te moeten beklagen over de afnemende belangstelling van het publiek voor 't Nederlandsche boek, heeft een commissie uit die beide vereenigingen een keuze-tentoonstelling georganiseerd van belletristische boeken, sinds 1885 verschenen, welke een overzicht moet geven van 't beste, dat sinds dien opbloei onzer vaderlandsche letteren gepubliceerd is. De uitgevers stelden die boeken beschikbaar, welke de Vereeniging van Letterkundigen voor dit doel aanwees en het resultaat van beider samenwerking vormt deze tentoonstelling van welke men hoopt, dat zij de ingeslapen belangstelling van het publiek weder zal doen ontwaken. Tijdens deze expositie, die reeds in enkele plaatsen van ons land is te zien geweest en te midden van het geëxposeerde, worden telkens door Nederlandsche auteurs lezingen gehouden om meer in 't bijzonder op details van onze nationale 'belletrie te wijzen". Maandag 9 November zal de heer M. J. Brusse de tentoonstelling openen met een causerie over: „de waarde van een boek in je leven". Na de pauze zal de heer Roel Houwink (de dichter H. van Elro) een voordracht houden over : „De moderne Nederlandsche poëzie". Maandag 16 November zal mejuffrouw El. Zernike spreken over: „De kunst van het lezen"., ; In den kunsthandel Huinck te Utrecht wordt een tentoonstelling gehouden van schilderijen en aquarellen door J. B. Jongkind. J. H. de Bois te Haarlem exposeert een aantal nieuwe werken door Herman Kruyder en eenige vroeger nimmer tentoongestelde werken door W. van Konijnenburg. --- Wybert --- Klene's pastilles maken de ademhalingsorganen onmiddellijk geheel vrij. Verkrijgbaar è 25 ets. per rol bij Apothekers en Drogisten. Recl. D1576 8 ---