Vliegtocht Holland-Indië. Vliegtocht Holland-Indië. Ontzettend veel genoegen beleven de moedige vliegeniers van de ULTRAPHOON - SPREEKMACHINE die zij ondanks uiterst beperkts ruimte aan boord van „De Postduif" hebben meegenomen. ULTR APEOON-HUIZEK': Amsterdam — 's-Gravenhage — Rotterdam Alkmaar — Apeldoorn — Arnhem Dordrecht — Haarlem — Helder Hilversum — Utrecht — Zeist Recl. 16657 15 --- TOONEEL. „Als ik Koning was" (Si j'etais roi). Opera-Comique van Dennery en Bresil. (Flora, Amsterdam.) Een aardige operette, eenvoudig, en doodonschuldig, als het zeer oude gegeven ,dat erin wordt uitgewerkt: Een droomerige visscher smachtend naar de liefde eener prinses, is brandend van verlangen koning te zijn en zijn wensch wordt verhoord, al is het dan ook maar voor eenige uren. Zephoris, wordt koning en kan bevelen wat hij begeert, en hij kan zijn liefde voor Nemea uitzingen. De held van den avond is natuurlijk Emile van den Bosch, die met zijn enorm geluid, weer zijn liedjes vroolijk en smeekend uitgalmt, heel de operette door. Met genoegen hebben wij kennis gemaakt met Dilla Ramone, die afgezien van haar wel wat al te vermakelijk uitgesproken Nederlandsch, over een lief geluid blijkt te beschikken, alsook Albert Heineman, die menigmaal luid applaus afdwong. Leutig was weer het spel van de altijd beweeglijke, altijd vroolijlce, altijd hupsche Bertha Versuijver, die elk tooneel, waarin ze optreedt weet te vullen en er een eigen karakter aan weet te geven. Jean Janssens, was er natuurlijk weer echt in, doch zijn zoo doorleefd spel, en fraai tenorgeluid konden maar weinig tot hun recht komen in het rolletje, dat hem ditmaal was toebedeeld. Zwaaf had als de belastingambtenaar te zorgen voor den humor, doch hierin slaagde hij ditmaal in 't geheel niet. Zwaaf moet „parlando"-partijen hebben, dan leeft hij dan kan hij fantaseeren, en zijn kwinkslagen doen het dan immer, doch als Zwaaf te zingen heeft, eischt de zang zoo zijn aandacht, moet hij zoo arbeiden om zijn trillers niet uit het gelid te doen marcheeren, dat er voor grappen weinig tijd overblijft. Wel jammer. Gerard Leenders (invaller voor Kalman Knaack) vervult zijn taak naar behooren en heeft op Knaack een forsche stem en helder geluid voor; acteeren kan hij nog wel iets aanleeren. Voor het geheel hebben we slechts lof, en daarom spijt het ons om voor het ingelascht ballet reserve te moeten maken voor onvolwassenen. --- WETENSCHAP. CENTENAIRE MARCELIN BERTHELOT.. Naar wij vernemen hebben de ministers van Buitenlandsche Zaken, van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen en van Arbeid, Handel en Nijverheid zich bereid verklaard als eere-presidenten zitting te nemen in het ,,Comité de patronage" voor de Berthelot-herdenkng te Parijs. INTERNATIONAAL CONGRES VOOR HANDELSONDERWIJS. Naar wij vernemen zal het internationaal congres voor handelsonderwijs, ingevolge hét besluit van de Internationale Vereeniging voor Handelsonderwijs, gehouden worden te Amsterdam gedurende de eerste week van September 1929. --- SPORT EN SPEL. VOETBAL. luxemburg-zuid-nederland DE ZEVENDE ONTMOETING. Morgen wordt te Differdinge (Lux) de zevende wedstrijd tusschen Zuid Nederland en Luxemburg gespeeld. By gelegenheid van de Olympische Spelen te Antwerpen in 1920 kwam Luxemburg tegenover het Nederlandsche elftal te staan, waarbij Nederland met 3—0 won. Na dit eerste contact verzocht de Luxemburgsche "Voetbalbond den N. V. B. jaarlijks een ontmoeting tusschen de vertegenwoordigende ploegen te doen plaats hebben. Het bondsbestuur van den N. V. B. waa echter van oordeel het programma der landenwedstrijden van het oranje-elftal niet te moeten uitbreiden, te meer daar het krachtsverschil te groot was. Daarom werd de organisatie der gevraagde ontmoetingen overgedragen aan het Zuidelijk districtsbestuur. Zoo gebeurde het dat op 21 November 1921 voor het eerst de Zuid Nederlandsche en de Luxemburgsche ploegen in het Groothertogdom elkander strijd leverden. De Brabanters en Limburgers wonnen met 4—1. Het jaar daarop evenwel kwam het Zuiden met een zwak elftal uit wat tot gevolg had dat de Luxemburgers to Maastricht met 3—2 revanche haalden. De drie volgende Jaren echter toonden de ZuidNederlanders zich telkens de meerderen maar het vorig jaar kwam er een wending in dezen gang van zaken en triomfeerden de Luxemburgers in Den Bosch met 3—2. De resultaten der voorgaande zes wedstrijden zijn de volgende: 1921 Esch: Luxemburg—Z.-Nederland 1—4 1922 Maastricht: Z.-Nederland—Luxemburg"—3 1823 Esch: Luxemburg—Z.-Nederland 1—3 1924 Eindhoven: Z.-Nederland—Luxemburg 4—0 1925 Stad Luxemburg: Luxemburg— Zuid-Nedqrland 1—2 1926 's Bosch: Z.-Nederland—Luxemburg 2—3 De stand is derhalve thans: gesp. gew. gel. verl. pnt. doelp. gem. Z.-Nederland 6 4 — 2 8 17— 9 1.33 Luxemburg 6 2 — 4 4 9—17 0.6C De elftallen, die elkander morgen strijd leveren, zijn als volgt samengesteld: Zuid Nederland: doel: v. d. Aa (Willem II); achter: Verlegh (N.A.C. aanvoerder) en van Run (P.S.V.); midden: van Boxtel (N.A.C.). Massy (Roermond) en Brekelmans (Willem II); voor: Lommen (Roermond), Kools (N.A.C.), Terbeek (N.A.O»), Gehring (Longa) en Franken (Noad). Luxemburg: doel: Scharry (Jeunesse); achter: Kirsch (Spora) en Kolb (Red Boys); midden: Fischer (Red Boys), Frierstein (Red Boys) en Kremer (Red Boys); voor: Weber (Spora), Becker (Spora), Pheisen (Spora), Weisgerber (Spora) en Lefêvre (Spora). Scheidsrechter is de Belg Lamoureux. --- KERKLIJKE LEVEN. MGR. ZWIJSEN , „«jaardag van zijn sterven. zal bet vijftig jaar geP* S 16 ° C L jrjwte Aartsbisschop Mgr. da: te 'a Hertogenbosch in 't •• Z»'^ n ,. i3 overleed, in den gezegenpa g3 j a ar Deze dag mag toch l^'tÜd v8 V(!derlan . lc!l ting v p n we mogen gelukkig zeggen, ■^rd» ^. a<1 heeft , dat de oproep van l*\ij juc» 3 °, deelen van den lande weerEinlté » ft zoodat de oprichting van P^I»tond« n ker d mag heeten. En als Zondag 16 October in alle kerE>*£. gehouden wordt, goede resulI'nu Til ^ U ? an ^1 ongetwijfeld een monul!^' 6 w orden gesticht, dat den grooten I k °° D ?r,-Us heeten mag. ISe# *f koeling van het comité, om 16 J*»" n^aende wijze een herdenklngs"fiTvan Mgr. Zwijsen. Z.D.H. Mgr. te v _ eTïoe fc van het comité op dien -,- Tilburg. Gironummer 121221. h.h. wijdingen i D. H. Mgr. Laurentius Schrijnen, Bisschop I „j' Roermond, zal Zondag In de kerk van het I c-oot Seminarie de H. Wijding van het diacoI jjst toedienen aan de eerw. heeren M. Arts, :,rst ; V. Boosten, Maastricht; P. Castermans, Maastricht ; F. Geelen, Sittard; A. Janssen, Yecray; J. Lanckohr, Kerkrade; G. Lebens, Manstergeleen; B. Paila, Szolnok (Hongarije); i Peeters, Weert; F. Peeters, Velden; F. Pol, Venlo; J. Schreurs, Haelen; J. Spee, Blerick; ?. Tin der Sterren, Baarlo; M. Thissen, Sitaid; A. Tijssen, Wessem en L. Versterren, Jterwen, allen van het Groot Seminarie. Verder aan den eerw. frater P. Windhorst, tit het klooster der Franciscanen, te Weert; tan de eerw. fraters A. Verkroost en C. Specïens, uit de abdij der Cisterciensers te LilboschEcht en aan de eerw. fraters J. v. Rijn, P. Schoenmakers en A. Verdonk, van de Lazaristen te Panningen. Verder zal Z. D. H. aan 26 theologanten Tia het Groot Seminarie de Kruinschering toetoen. . Zondag 9 Octolber zal Z. D. H. Mgr. A. F. Diepen, bisschop van 's Bosch, het H. Priesterichap toedienen in zijne hulskapel aan fr. Pachomius ran Helmond Ord. Cap. Na zijne priesterwijding aal deze zijne studies in de jhilosophie voortzetten aan de Pauselijke Uni[ TensiteH te Rome. (St. Janski.) NATIONALE BEDEVAART NAAR LISIEUX. De vereeniging tot samenstelling van Nederlandsche bedevaarten "besloot tijdens het jongW verblijf te Lourdes, in het voorjaar van 1928 '• or 53niseeren de eerste nationale bedevaart laar L!s leux. Nadere gegevens zullen tijdig *orden verstrekt. jj' D. H. Mgr. A F. Diepen, bisschop van «nogenboBch, zal in de a.s week geen «Ml&tie verleenen. 2 D. H. de Bisschop van Haarlem zal Dins- ïs , geen audiëntie verleenen. R«rm' ^ Sr ° k- Schrijnen, Bisschop van ' zaJ a.s. Dinsdag geen audientle ver­ --- GESCHIEDENIS. VADERLANDSCHE FIGUREN. ■Vaderlandsche figu' et op den overgang der achttiende eeu w". Hogendorp en Yorck, 1773—1781; De Prins in ballingschap, 1795 — Eeuwspiegel, 1812, door W. G. C. Byvanck. — Martinus Nijf, 's-Gravenhage. (ƒ7.50). B« h l - "^asclia^ 0 ® ed ' eelte van de schriftelijke To °rloopj» Ta n wijlea Dr. W. G. C. Byvanck "•N'Ww e p el ®oheneai als artikelen iin de meer ,ÜI ant "' welke in verzameling f^ichtW t 4011 seheel voltooid In dezen 7® , 5®einta r i„ , bijeengetorachit. Het v"* 1 studies v en onafgewerkte ail > nojr m < ^ €ln Ji ecens«nit reeds de ikheid v 0or , eer Piëteit: de verantwoordeta ov ®rle < i en 6 uitgaTe rust iimmers niet op ^L^enden 001 " 31 pa,rti i ou liere archieven, die ru 18 iWf,/ f,y er< ^ iens 1 elijken schrijver van ta ". ,I° etheW ' ® „Be Jeugd van Isaac Da ^najt hebben V00r Zijn ° I1ec, tiel deden het jp,. ^ote €€n ^ven'd, boeiend tafereel Br sntn^ 611 ^ 1 ^ belangrijke ^ hr ;l .r.i ert g6est kracht door doze ÏÏ^hS" kk£n ' An ^ Fruin ^ 4s t ^cJi; n m ^^cnde studies tot nu van ïm*? 4 aai1 GÜsilreciht Karei, otaj 'u ma sr nu ]„ n miskende mn sedert v «6l uadcr niarl£an te Nederlandss - E'foraciit. Nederlander, ook door zijn trots; een dwingeland, zooals we dat, vanwege het ras, allemaal min of meer zijn, in wien heersehzucM een hartstocht werd en roem het kompas van zijn jeugd: hij leefde in -het tijdvak, waaraan de verlichte despoten hun naam gegeven hebben en in landen, waar het Protestantisme voortdurend afbrokikelde door den toen machtigen stroom van het rationalisme. „Aufklarumg" was omstreeks 1780 het wachtwoord in een verwelkende wereld, waar de besten naar luoht hapten uit de omklemming van de geestelijke inzinking, did vergeefs uitkomst zocht in de vrijheid van het vrije denken, een fraai idioom voor de anarchie van den geest. Biester, een geestverwant van Kant en ZedHtz, dien minister van justitie, onderwijs en eeredienst van Frederik II, werd te Berlijn de leidsman van den zeventienjarigen Gijsbrecht Karei, 1779. Leermeester en leerling werden vTienden, niet In onze gangbare, afgemeten beteekenis van dit woord, maar in de; praktische doorvoering, welke men er aan gaf in de eeuw der humaniteit, 't Is misschien 't eenige moment in het leven van Gijsbert Karei, dat deze zich geheel gaf aan een vertrouwden geestverwant, maar ln dezen omgang vinden wij thans het noodlottig oogeniblik, dat ons de tragedie van teleurstelling — 1813 uitgezonderd — ontsluit, welke de loopbaan van den regent in het bevrijde Holland vormrt. 't Is een onderwerp voor een drama, dat beginnen kan met 't kleine feit, dat Biester zijn klerling een hoog doel had gesteld; hij moest een staatshervormer zijn. Dit advies aan een ziel, die den hartstocht der heerschzucht kende, van jongs af aan! Zeg dat aan een zeventienjarige en hij verbeeldt zich ten minste als zeventigjarige de czaar te zijn van een half wereldrijk Karei had een kop en een „ik", niemand die dat beter wist dan zijn moeder. Maar daarmee wir< de humaniteit van Blester geen Wig. Te Berlijn liet Gijsbert Karei zich inwijden in v'-a vrijmetselaarsloge, wat wonderwel stro >kfe~ '"iet zijn droomerigen geest, want in hem speelden da drang tot studie en daden om den voorrang met een grenzelooze fantasie, in den stijl van Mozart's Zauberflöte. Van zelf ontkwam ook hij niet aan de atmosfeer van precieusheid, eigen aan zijn tijd en omgeving, al beeft de dienst in 't barbaars-streng gedrilde Pruisische leger hem voor decadentie behoed. Met dat al, reeds in 1780 is hij wonderbaarlijk pedant, zóó dat men wil gaan gelooven aan dat soort van ijdelheid en zelfbehagen, die den goedgezinde niet meer hinderen, doordat zij bij nadere kennismaking volslagen naief blijken. Hij cultiveert zich zeil! naar eigen gemaakte wetten van redelijkheid en natuur tot een uoïcyn, dia -ich klaa.- maakt om te worden een groot man. Voor Christendom schijnt in deze jeugd weinig of geen plaats te zijn overgebleven. Zelfs over zijn ouderen broer, den losbolligen Dirk, denkt hij wijsgeeTtjé te spelen door hem te imponeeren bij het wederzien te Koningsbergen, 1781, na een langgerekte scheiding, maar het mislukt hem schrome'.ijk. Met menschen omgaan, ver heeft hij het in die kunst nooit gebracht, want een diplomaat stak niet in hem, een tacticus ternauwernood. Te dwepen wist hij met Rousseau's „Emile" en in hetzelfde jaar, 1781, toen hij te Koningsbergen was, verscheen Kant's „Kritik der reinen Vernunft". Op negentienjarigen leeftijd is hij terug, thuis, in het vaderland. Het Dultsche sentimentalisme had slechts nu en dan, bij uitzondering, vat op hem; de Duitsche redelijkheid echter had zijn kille groeven gehouwen in dit van aanleg eenzame gemoed, zoo zelfs, dat de bezorgde, maar nauwlettende zorg van zijn moeder hem te eng viel. Hij mocht veel van haar houden, veel als hij aan haar te danken had, de neiging om zijn zelfstandigheid ongebogen te houden verleidde hem toch telkens tot terughoudendheid. De Hollandsche regent zat hem in het bloed, niet voor niets was hij een nazaat van de Friesche van Haren's, het Pruisische Militar had dit element slechts afgehoekt. Zooals hij nu was, is hij altijd gebleven, een stelle figuur, wien de zwarte Ja» van Thorbecke goed gestaan zou hebben, gesneden uit stalen wilskracht, veerkrachtig door kennis en vorming, klaar voor de daad, maar met de eigen persoonlijkheid als kompas. Het genie om zich te verheffen boven de mooie menschelijkheid van zijn tijd ontbrak hem. Niemand had hem een hooger ideaal bijgebracht en uit zich zelf kon hij niet meer zijn dan een markant karakter uit het laatst van de achttiende eeuw; als talent uitstekend boven zijn omgeving: de kameraden-officieren aan de hoofdwacht in Den Haag noemden hem wat onverschillig „den geleerde". ,,Waarom, vraagt Dr. Byvanck, heeft onze republiek in dien tijd niet een minister bezeten als Pitt, om het land uit zijn loomheid en zijn onbeperkte zelfzucht op te wekken? In aanleg had Gijsbert Karei van Hogendorp verscheiden trekken met den grooten Engelschman gemeen. Voor beiden was er de behoefte om alleen te staan, beiden- hadden de onbekrompenheid van geest, het klare inzicht en de heldere formuleering bij hun groote eerzucht. Alleen het karakter van Pitt was forscher geprent en zijn omgeving had veel ruimer afmeting. En Hogendorp kwam te laat ter wereld om zijn invloed op de Republiek te doen gelden, hij was nog niet geboren toen de ander al het hoogtepunt van zijn macht had bereikt." (blz. 201). De schrijver had er aan toe kunnen voegen: het'is moeilijker een republiek tot omwenteling te brengen dan een monarchie. Voor Hogendorp is het later een fortuin geweest, dat hij aan zijn volk het sein kon geven tegen den vreemden monarch, om dien te vervangen door den nationalen, niet door de immer onpersoonlijke republiek. Het ontzaglijk nadeel van den verworden regeeringsvorm in de Republiek was dit, dat er maar één middel was, om klaarheid te brengen in het donker der misbruiken: geweld. Daar heeft Napoleon voor gezorgd, zij het met heel andere dan nationaal-Nederlandsche bedoelingen, anders moesten wij hem eeuwig dankbaar blijven voor de weldaad, die deze vreemde keizer onwillekeurig aan ons vaderland heeft bewezen. Hij trok den rijken regenten de pruik over de ooren, hield groote uitverkoop van hun achtbare eeregestoelten en zette zijn ijzeren troon er voor in de plaats, zonder te vermoeden, dat hij daarmee den grondslag legde voor de monarchie der Oranje's, een droota al van Prins Willem I. Op dit tooneel ontmoeten wij echter Gijsbrecht Karei van Hogendorp niet meer in Byvanck's boek. Verder dan de prille jeugd van den lateren staatsman reikt het niet. Wel mogen wij ons vergasten aan keurige bladzijden over de verhoudingen in Engeland en Frankrijk, hun wedijver in onze Republiek om wille van de macht in Europa en de koloniën. Een aanwinst voor onze literatuur ia daarbij de markante beschouwing over den slag bij Doggersbank, 1781, een van de in onze vaderlandsche geschiedenis zoo talrijke waarschuwingen aan het Nederlandsche volk om toch zijn weermacht, in casu zijn vloot, niet te verwaarloozen ter wille van den Nederlandschen rijksdaalder. De voorafgaande crisisperioden van 1672 en 1747 hadden den toenmaligen tijdgenoot nog niet genoeg geleerd: zijn wij er na de harde klappen van den Franschen tijd, na de ellendige mobilisatie van 1870, en, wonder genoeg, na de successen van 1914, zooveel wijzer op geworden ? Wij herkennen ons hedendaagsch Nederland duidelijk genoeg in de vloot-misère van den vierden Engelschen oorlog, die den rijksdaalder van onzen handel heeft omgesmolten tot een gulden. Het heeft een eeuw geduurd, voordat de schade van toen was ingehaald! „Hoe anders dan door een wonder van moed en van geluk, zullen de Zeven Provinciën den strijd tegen den Engelschen mededinger bestaan ? — het arme, rijke Holland en zijn verwaarloosde vloot, zijn minwaardige krijgsmacht, geroepen tot de onmogelijke taak om den uitgebreiden handel en de wijd uiteen liggende koloniën tegen aanval te schutten !" (blz. 118). Inderdaad, het arme, rijke Holland! Een arme staat, zonder geld en zonder fut, een rijke burgerij, met te veel geld en futloos. Prullen van regenten, zonde van de ferme zeelui. Kinsbergen was een admiraal, met wien de Republiek eer had kunnen inleggen, als hij.... een vloot onder zich gekregen had. Zie onze officieren en matrozen aan het werk bij de vervulling van hun plicht voor het vaderland:; het werd een gevecht van schip tegen schijf of van één schip tegen twee schepen. Zij hebben allen hun best gedaan, en ze werden allen gehavend; maar niemand vóelde iets and«rs, in het uur van het gevaar en van de bittere, heete moeite, dan den wil om het gevaar te boven te komen. Maar ze deinsden af, de Engelschen, en de Hollandsche matrozen staken de hoofden door de poorten en riepen hun ëen daverend „hoezee" toe. Zij kwamen niet terug, de Engelschen — gelukkig, want de ontredderde schepen hadden den schok niet kunnen weerstaan — en de schout-bij-nacht Zoutman kon over den silag zijn rapport gaan opstellen aan prins Willem V. 't Was een decoratie voor den Hollandschen zeeman, dat de admiraal van de tegenpartij, Hyde Parker, officieel deed rapporteeren: „De officieren en equipagie van Zijne Majesteit hebben zich zeer dapper gekweten en geen mindere blijken van dapperheid hebben de vijanden gegeven", (blz. 133). Maar de knal der kanonnen bij Doggersbank heeft geen ander effect gehad, dan dat van een vuurwerk in de open zee. Daar zorgden de regenten wel voor. Holland bezit nog de geldmacht om een zeemogendheid te kunnen zijn, maar zijn bekrompen zelfzucht stelde zich tevreden met den rang van een staat derde klasse; het beschikte nog over rappe en reeë zeelui genoeg, maar het speculeerde liever op de beurs dan op de vloot. Jan De Witt en Ds Ruyter hadden voor 1666 een marine uit den grond getooverd, doch thans.... Dit pacifisme van de achttiende eeuw is de ondergang geworden van de Republiek, de rechtmatige straf voor een staat, die zijn eer en aanzien onder de volkeren van Europa niet weet recht te houden. Dr. H, --- LETTEREN EN KUNST. EMILE VERHAEREN. Het stoffelijk overschot vervoerd. Onze Brusselsche correspondent meldt ons; Vrijdagmorgen is op het kerkhof van Wulveringhem, achter de West-Vlaamsche frontstreek, het stoffelijk overschot opgegraven van Emile Verhaeren, dat, zooals gemeld, aanstaanden Zondag met veel plechtigheid zal worden bijgezet in een monnmentaal graf aan de Schelde, in zijn geboorteplaats St. Amands bij Puers. Bij de opgraving waren o.m. aanwezig familieleden van den dichter en leden van het Verhaeren-comité, o.m. het kamerlid Piecard en de kunstschilders Degouve de Nuncques en Montald. Uit den grafkelder werd de reeds in staat van verrotting zijnde kist opgehaald en geplaatst in een zware mahoniehouten kist. Deze werd met een Belgische vlag overdekt en in een auto-lijkwagen geplaatst die ooi acht uur des morgens vertrok en vlak door de oude frontstreek in den mist om elf uur Brugge bereikte, waar de militaire eer werd bewezen. Om kwart over 12 uur arriveerde men te Gent. Bij de stadspoort stonden de burgemeester van Gent en den wethouder van schoone kunsten het lijk op te wachten, om namens de Arteveldestad een krans op de kist te leggen. Aan de openbare gebouwen waren de vlaggen half-stok geheschen. Vooraf gereden door een peloton politieagenten per fiets, reed de lijkwagen dan voort door de stad, waar de bevolking een Ingetogen belangstelling vertoonde. De kleine stoet arriveerde te St. Amands bij Puers om 2.50 uur. Aan bijna al de huizen van het dorp hingen de vlaggen halfstok, ook aan den kerktoren. Het stoffelijk overschot werd getransporteerd naar het graf bij de Schelde, dat 6.50 Mboven den zeespiegel uitsteekt. Onmiddellijk na de aankomst werd de kist in het granieten graf neergelaten, dat dadelijk werd dichtgemetseld. Om 3.30 uur was de plechtigheid geëindigd. De marmeren gedenkplaat op het graf draagt dit opschrift: Emile Verhaeren 1855—1916. Onderaan staan deze verzen: Le jour que m'abattra le sort, c'est dans ton sol, c'est sur tes bords qu'on cachera mon corps, pour te sentir, même 4 travers la mort, encor! De zuster van Verhaeren, mevrouw Crauleux, benevens een groots menigte bewonderaars van den dichter, woonden deze plechtigheid bij. Toen het graf gesloten was, werd het door pieuse handen met bloemen bestrooid Op dat oogenblik baadde ds> Schelde in den gloed van de najaarszon. MIJ. DER NEDERLANDSCHE LETTERKUNDE. In de gisterenavond gehouden maandelijksche vergadering van de Maatschappij der Ned. Letterkunde heeft mevrouw M. C. van Zeggelen uit Haarlem een voordracht gehouden over: Uit het oude Indië. De voordracht van spreekster was gekleed in den vorm van een novelle, getrokken uit het volgende historische feit: In 1606 werd een der Boegineesche vorsten uit het landschap Gowa (Z.-Celebes) door een Menangkabausch handelaar, tevens Mekkaganger, bekeerd tot den Islam. De vorstin weigerde echter tot dezen godsdienst toe te treden, ontvluchtte haar huis, maar na vele wederwaardigheden den handelaar ontmoetende, liet zij zich ook bekeeren en nam op den heuvel Bola Radja den Islam aan. De toestanden in Z.-Celebes waren, toen spr. daar vertoefde in den tijd na de Boni-expeditie (1906) ongeveer dezelfde als eeuwen geleden. Zeden en gebruiken, door haar waargenomen, heeft zij dus met een gerust hart in „S. Madinra's vlucht" kunnen brengen. Wat de historie aangaat, heeft zij geput uit de Christomatie van Dr. Matthes en bij A. Ligtvoet in het tijdschrift van het Bataviaasch Genootschap. PRIJSVRAAG RUITERSTANDBEELD. De Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen brengt in de Stcrt. ter kennis van belanghebbenden, dat eene prijsvraag is uitgeschreven voor een ontwerp van een ruiterstandbeeld, dat te Kaapstad zal worden opgericht voor generaal Botha. Ontwerpen moeten op of vóór 1 Maart 1928 in het bezit zijn van den Hon. Secretary, Botha Memorial Committee, Graaffs Trust, Longin arketstreet, Cape Town. De volledige plannen en voorwaarden zijn o.m. verkrijgbaar bij den heer H. H. Bradshaw, Nederlandsch Telegraaf Agentschap, N. Z. Voorburgwal 278—280, Amsterdam. ^— L é ON DAUDET IN DEN HAAG. „Les Humanités". Men meldt ons uit den Haag: Leon Daudet is een bekend voorvechter voor de studie van de oude klassieken. In één zijner laatste werken „Etudes et milieus littéraires" wijdde hij nog een afzonderlijk hoofdstuk aan dit onderwerp en in zijn Donderdagavond alhier gehouden voordracht behandelde hij hetzelfde thema. De studie van Latijn en Grieksch is voor de cultureele ontwikkeling van het grootste belang, betoogde de heeT Daudet, omdat men daardoor in staat ls de klassieke literatuur in de oorspronkelijke taal te bestudeeren. Maar ook is een algemeene kennis van de klassieke talen, bijvoorbeeld van het Latijn, voor den wereldvrede noodzakelijk, omdat daardoor het geestelijk verkeer tusschen de volkeren aanmerkelijk wordt bevorderd. Achtereenvolgens liet spr. eenige wijsgeeren, dichters en redenaars der oudheid de revue pas>seeren en toonde aan, welken invloed zij op onze tegenwoordige wetenschap, cultuur en kunst hebben uitgeoefend. Aristoteles, die het voordeel had behalve wijsgeer ook een goed schrijver te zijn, heeft niet alleen zijn eigen tijd beheerscht met zijn philosophie, maar ook de tijden na hem tot nu toe. In de middeleeuwen, dien schitterenden tijd van groot geloof, van diep geestelijk en intellectueel leven en van heerlijke kunstwerken, heeft Sint Thomas van Aquino voortgebouwd op de philosophie van Aristoteles en de groote kardinaal Mercier is voortgekomen uit de school der Thomisten. Wie kan voorts de beteekenis ontkennen van Vergllius op de literatuur der middeleeuwen, der renaissance en van de latere tijden, van Julius Caesar als schrijver en als groot veldheer en mensch, van Lucretiue en van Ovidius, dien de oude Fransche troubadours tot voorbeeld namen en wiens metamorphosen in het Fransch vertaald, veel opgang maakten en zelfs Racine hebben geïnspireerd. Ook Seneca's wijsbegeerte werd in het Fransch vertaald en veel gelezen. Cicero en Demosthenes, de twee grootste redenaars der oudheid, hebben veel Invloed gehad op en zijn nagevolgd door de beste redenaars uit de latere tijden. Niet alleen de Fransche literatuur, maar ook die van andere landen is sterk door klassieken beïnvloed. Men denke maar eens aan Shakespeare, hoe dit genie zich in de oude klassieken moet hebben ingewerkt om zijn Julius Caesar te kunnen schrijven en zich zoo geheel in de toestanden van het oude Rome te kunnen inleven als hij heeft gedaan. Willen de tegenwoordige naties op cultureel, intellectueel en kunstgebied iets bereiken, dan zullen ook zij zich hebben te inspireeren op de klassieke modellen der oudheid. HET CARILLON TE BREDA. Men schrijft ons uit Breda d.d. 7 October: Onze gemeente heeft een beiaard, maar deze voldoet al lang niet meer aan redelijke eischen en de knappe Beiaardier Jac. Maassen kan er op geen stukken uithalen, wat bij wil. De vereeniging „Breda Vooruit" liep al geruimen tijd rond met plannen ter verbetering. De mogelijkheid schijnt nu gekomen om den mooisten toren van Brabant het mooiste klokkenspel te geven. Uit bedoelde vereeniging is een beiaard-commissie gevormd, en deze heeft zich in verbinding gesteld met den kunstzinnigen dr. J. Casparie te Den Bosch, voorzitter van de carilloncommissie aldaar en president van de Nederlandsche klokkenspel-vereettiging. Deze commissie kwam tot de ontdekking dat het herstel ongeveer ƒ 20.000 zal kosten. De werkzaamheden om dit bedrag bijeen to krijgen, zullen beginnen met 'n propaganda -bijeenkomst, waar het eere-comité en de noodige commissies zullen geïnstalleerd worden en waarop dr. Casparie zal uitgenoodigd worden het woord te voeren. Onze Brusselsche correspondent meldt ons: De groote prijs van Rome voor de toonkunst is toegekend aan den heer Alex de Taeije, leerling van het conservatorium van Brussel. De Caureaat bekwam in 1925 den tweeden prijs van Rome. Hij werd in 1S98 geboren. De tweede en derde prijzen werden toegekend aan de heeren Ant. van Ulft, van Luik en Georges Louque, van Gent. MUZIEK IN DEN HAAG. 500ste Concert Dirk Schafer. Dirk Schafer hoopt Dinsdag 11 October a.s. in Diligentia zijn 600ste concert te geven. MRS. H. G. WELLS, t Gestorven op den trouwdag van haar zoon. Te Easton Glebe, Dunmow, Essex, is gisteren overleden mrs. H. G. Wells, de echtgenoote van den bekenden schrijver, eenige uren voordat haar zoon, Frank Richard Wells, in het huwelijk zou treden met miss Dora Margaret Peggy Gibbons. Mrs. Wells was eenige weken geleden ziek geworden. Haar laatste bede was, dat de huwélijksplechtigheid nog denzelfden dag zou plaats hebben als te voren was vastgesteld. Aan haar wensch werd gevolg gegeven en het huwelijk werd in allen eenvoud in de parochiekerk te Dunmow voltrokken.. HOROWITZ ALS CHOPIN-SPELER. Onze Haagische muziekreferent schrijft ons: Ondanks Dresdener Kreuzchor e.t.q. was ook Diligentia geheel bezet, om den grooten Russischen pianist te hooren in zijn Chopin-vertolking. Want nu "kon men de zuiverste pianistische kunst hooren door een der grootste klavierkunstenaars van den tégenwoordigen tijd, nu werd het karaktereigen van de Slavische muziek gereleveerd op een wijze, die natuurgetrouw mocht heeten. Ongetwijfeld zal het spel van Wadlmir Horowitz velen nu en dan zeer vreemd In de ooren geklonken hebben; zijn opvatting en speelwijze wijkt juist In het Chopineske Idioom nog al vrij veel af van wat men als „gangbare meening" is gaan beschouwen, van wat andere ongetwijfeld verdienstelijke pianisten van Chopin geliefden te doen hooren, doch zijn opvatting staat voor ons althans hoog en sterk als een vuurbaken in den schemer der halfheid en twijfelzucht. Wat het karakteristieks is van zijn Chopinvertolking? Dat is allereerst zijn opvatting van het „tempo rubato" den zgn. „geroofd-en tijd", een karafktereigen van de Slavische muziek, bijzonder van de landelijke, de boersche, een weerspiegeling in den rhythmus — zooals een Pools eb schrijver zegt — van het ietwat wankelend, besluiteloos slavisch volkskarakter. Horowitz is sober in zijn rubato; hij grijpt liever ln de volte der accoorden en daverende rhythmen met de onstuimigheid en de beslistheid van een dictator, hij kneedt zijn muzikale bouwstof met ijzeren hand als het ware, hanteert de stormmotieven als Thor zijn dondérhamer deed en is dan plots weer van een teerheid, een verdroomdheid, een noatalgieken weemoed die volkomen ontroeren. Hij zet de muzikale hoofdfiguren sterker op den voorgrond dan menig ander Chopin-speler het doet, doordat hij de harmonische klankvulling meer wegdoezelt en maakt tot een achtergrond van schemer, waartegen de figuren echter beter óp-lichten. Zijn fortissimo dreunt niet meer, het kraakt nu en dan doordat hij de hem goeddunkende proporties van klank weet te geven en te nemen op de seconde af; zijn pedaalgebruik is dan ook wel heel bijzonder en ware een aparte bestudeering waard. Op hoogst karakteristieke wijze speelde hij ieder der door hem gekozen preluden, alle vier balladen, twaalf etudes, twee mazurka's en de groote Polonaise as-dur, met als toeg.ift nog een wals. Die heerlijke morbidezza, het woord dat zoozeer op de Chopin-muziek van toepassing is, die scherpe tegenstellingen in de Fdur ballade, zeldzaam van evenwichtigheid, dat vederlichte en vlinderende van een Ges-duretude, enz. enz men moet het van hem hooren, een beschrijving naar waarde is slechts een zwakke weerschijn. In ieder geval deze phenomenale artiest heeft het pleit bij het Haagsche publiek wel gewonnen en ook nu waren de ovaties terecht grandioos. MUZIEK TE ROTTERDAM. Onder auspiciën van de Int. Concertdirectie Krauss zullen dit jaar door Berthe Seroen en Phons Dusch twee avonden in de Groote Nuts. zaal worden gegeven en wel op 9 November en 28 Februari 1928. Naar het voorbeeld van de vroegere bekende .,Seroen -Cornelis"-avonden zullen op deze concerten worden uitgevoerd een keur van klassieke en moderne werken, o.a. werken voor zang en piano van Gluck, Caldara, Paisiello, Loewe, Dlepenbrock (balladen); Debussy (Chanssons de Bilitia), Castelnuovo-Tedesco; en piano-werken van Rossi, Méhul en Castelnuovo e.a. Op het eerste abonnements-concert van de Holl. Concertdir. dr. G. de Koos, in de Nutszaal op morgen om half 3 uur nam., zal de Russische pianist Wladimir Horowitz een recital geven. Dien middag zal de kunstenaar werken van Bach-Buscni, Mendelssohn, Schumann, Chopin en Liszt ten gehoore brengen. De N.V. Intern. Concertdirectie Ernst Krauss kondigt haar jaarlijksche serie-concerten voor dit seizoen voorloopig aan, waaraan zullen medewerken: de Russische pianist Nicolal Orloff, de violisten prof. Georg Kulenkampff, Stefi Geyer en Marta Linz, terwijl de serie zal worden besloten met een avond van Anna Pawlowa met haar ballet in den Grooten Schouwburg. MUZIEK IN AMSTERDAM. De Amerikaansche violiste Frances Berkova zal tezamen met den Russischen pianist M. Maazel 10 October in de kleine zaal van het Concertgebouw en 11 dezer te Den Haag ln Pulchri Studio optreden. Ook dit seizoen zal de Société des Instruments anciens, opgericht in 1901 door Henri Casadesus, eenige malen bij den Kunstkring optreden. Het eersto concert te Amsterdam zal plaats vinden op Maandag 10 October in het Concertgebouw. Op het programma staan werken van Bruni, Haydn, Scarlatti, Ayrton, Bach, Cimarose en Monteclair. Woensdag 12 Octob'er geeft de Kunstkring de eerste dansavond in dit seizoen in den Stadsschouwburg, welke voorstelling ook voor nietleden toegankelijk is. De Javaansche danser Raden Mas Jodjana zal een geheel nieuwe programma met begeleiding van gamelan orkest uitvoeren. De instrumenten voor dit orkest zijn welwillend afgestaan uit de verzameling van wijlen dr. Scheurleer. --- LUCHTVAART POSTVLUCHT AMSTERDAM-INDIE DE TOCHT VAN LUITENANT KOPPEN. CALCUTTA, 7 October. (R.O.) Luitenant Koppen, die op het vliegveld Dumdum alhier gisteren landde, deelde in een gesprek met den vertegenwoordiger van Reuter mede, dat hij geen last meer met zijn machine had gehad, maar dat hij niet door wilde vliegen naar Akyab, omdat het met het oog op het licht daarvoor te laat zou worden. Hij stelt zich voor morgenochtend vroeg zijn tocht voort te zetten naar Akyab. Tot Rangoon kan hij niet doorvliegen, omdat het landingsterrein aldaar in zeer ongunstigen toestand verkeert tengevolge van de erop gehouden races. Misschien kan hij van Calcutta Bangkok bereiken, indien het weer in de Golf van Bengalen goed is. Luitenant Koppen zeide, dat de luchtgesteldheid in sommige deelen van Engelsch-Indië veel beter voor het vliegen blijkt dan Europa. Men heeft er veel minder last van „bumping". CALCUTTA, 8 October. (R.O.) Koppen Is hedenmorgen om 6 uur naar Akyab vertrokken. RANGOON, 8 October. (R.O.) Koppen vloog om 9.30 uur over Akyab. DE OCEAANVLUCHTEN. NEW-YORK, 7 October. (H.N.) Het Amerikaansche meteorologische bureau zal den dienst voor transatlantische vliegers met ingang van 10 October stop zetten, aangezien de kosten voor dezen dienst zeer hoog zijn en het onwaarschijnlijk is, dat voor het a.s. voorjaar nieuwe vluchten zullen worden ondernomen. ---