NOTA OVER OSS. (Van onzen parlementairen redacteur.) Zij is er, „de" Nota over Oss. Met de bijlagen een verhandeling van bijna honderd folio-vellen. De eerste vraag, welke men stelt ic, of de behandeling van de zaak, waar het op aankomt, de overplaatsing van eenige ondergeschikte politie-ambtenaren, niet verre alle proporties heeft overschreden. Er zijn vragen over gesteld, er is over geïnterpelleerd, er is in de Kamer te hooi en te gras nog over gesproken, er is in dubbsle rechtszaak over gehandeld, er zijn zeeën inkt over geschreven en wij zijn nu opnieuw onthaald op een stuk, waarvan de samenstelling meer werk moet hebben vereischt dan menig wetsontwerp. De kracht van de Nota, die achtereenvolgens handelt over de redenen van d i schorsing der uitoefening van de opsporingsbevoegdheid der marechaussees te Oss, het beleid van de Ossche gemeentepolitie en „al datgene, wat de minister van Justitie verder in verband met een en ander van belang acht", n .1. de behartiging der rijkspolitiezorg en de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid, ligt naar onze meening in den sterken opzet van het eerste gedeelte. Want hetgeen de minister van Justitie op 7 April in de Kamer mededeelde, kan hij handhaven. Wezenlijke verschillen in de uiteenzettingen vermogen wij niet te ontdekken. Alleen is hier en daar wat aangevuld of gewijzigd, maar het „Gesamtbild" is niet veranderd. , Het is prachtig, dat zoo angstvallig voor de goede behaudeling van de politie-ambtenaren wordt gewaakt, maar men zal toch goed doen niet te overdrijven. De prlitie is er immers om voor de rechtszekerheid van de burgers te waken. Daartoe moet zij een werktuig zijn in handen van de burgerlijke overheid. Maar men moet de zaken niet omkeeren en politie-ambtenaren, di^ kennelijk in goed beleid te kort zijn geschoten en burgers zeer veel leed hebben gedaan, zonder dat zij daarvoor zelfs gestraft zijn, door dik en dun te verdedigen. Want, dit moet ons van het hart: de Nota oordeelt wel heel zachtzinnig over het politieele optreden Wij willen best aannemen, dat de marechaussees over het paard waren getild en uit het lood geslagen e.n dat blijkbaar ook de substituut-officier een weinig van den kook was geraakt, maar dit neemt niet weg, dat er op los ir vervolgd en dat op hoogst, onvoorzichtige en dus laakbare wijze de eer en goeden naam van een heele reeks menschen ernstige schade is toegebracht. Is het niet lachwekkend, dat zegge en schrijve vijftig getuigen werden gehoord over de vraag, of vier savoye kolen, eenige manden groenten en een paar zakken aardappelen zouden zijn ontvreemd, terwijl de onderzoekende ambtenaren gewaarschuwd waren, dat zij zich vergisten ? Wat moet men denken van verhoor van twee getuigen te zamen, van wie er één achterlijk is ? Wat te zeggen van marechaussees, die zich over een gemeente-administratie en een burgemeester oordeelen aanmatigen, waartoe zij bevoegd noch gerechtigd waren ? De geheel ten onrechte gearresteerde .bankier" te Oss heeft alleen reeds eea stoffelijke schade geleden, welke op ƒ 14000 wordt geraamd. Een winkelier is — geheel ten onrechte — als een misdadiger behandeld, ingesloten en geüactyloscopeerd. Het politiecorps te Oss — dat nota bene 54 van de 72 veroordeelde misdadigers arresteerde tegen de marechaussees 18 — is in volkomen valsch daglicht gesteld, evenals de burgemeester van Oss, zooals blijkt uit de rapporten van den commissaris der Koningin van Noordbrabant. Wat de Nota uitvoerig meedeelt over het optreden rond de beide geestelijken, is heel erg. Het staat muurvast, dat verhooren zijn afgenomen over feiten, die niet strafbaar waren, geheel afgezien van de vraag — waarmee natuurlijk de politie niets te maken heeft — of er „feiten" waren, waarvan niets blijkt. Een der marechaussees >vas aan het onderzoeken — men moet, lezen, hoe! — „om licht te krijgen van door pastoor B. gepleegde strafbare feiten, „waarvan ik op de hiervoor aangegeven gronden, aanneem, dat die door hem moeten zijn gepleegd". Men neme nu van die „gronden" kennis en vooral van het hooren van getuigen. Het gaat alle perken te buiten en men vraagt zich af, hoe het mogelijk is, dat de eerste de beste subsiterne politie-ambtenaar op eigen houtje zulke dingen doen kan. 1) Maar die pastoors zijn het slachtoffer, niet de marechaussees. Zij zijn overgeplaatst en daarmee is de kous af. Of die pastoors eer en goeden naam zien aangetast, schijnt niet zoo erg. Wij vinden het wel erg. Niet, omdat het pastoors zijn, ofschoon dit de zaak uiteraard nog triester maakt, maar omdat het in Nederland mogelijk blijkt zelfs nu nog, dat politie-ambtenaren op hoogst onverantwoordelijke wijze burgers in eer en goeden naam grovelijk aantasten en dit ongestraft kunnen doen. Want, men bedenke wel : deze ambtenaren zijn geen van allen gestraft! Het gaat er ons niet om, personen te treffen, Doch in al de drukte over de rechten van de marechaussees mogen de rechten van de burgers niet worden vergeten. Want wij herhalen : het is heel aardig, dat de marechaussees tot /oor den rechter toe hun belangen kunnen bepleiten tegen hun hoogste chefs en het is ook sterk, dat zij dit mogen doen en tegelijk, zooals wij zelf hebben bijgewoond, op grond van hun ambtelijk verkregen kennis, medeburgers, die niet veroordeeld zijn, van misdrijven en zeifs van geen misdrijven kunnen beschuldigen, zonder dat de laatsten zich kunnen weren, maar wij hebben ons toch afgevraagd, of er niets ontbreekt aan de ambtenarenrechtspraak, die een en ander mogelijk maakt en of daarin geen groot gevaar kan liggen voor den burger. Het moet iemand maar overkomen, dat een politieman zich over hem een of ander in het hoofd heeft gezet en, wetboek of geen wetboek, aan 't hooren van getuigen, samenstellen van dossiers en tot invallen en insluiten over slaat. Men kan wel zeggen: dat gebeurt niet, maar te Oss gebeurde het wèl en de marechaussees bleken voor de rechtbank nog niet eens in te zien, dat dit toch niet in orde is. Integendeel, wij hoorden daar een onder-officier juridische vertoogen houden om tegen een ervaren procureur-generaal in, de schuld van burgers te bewijzen En de chef van de marechaussees zag er, zooals hij zelf heel openhartig ter terechtzitting zei, heelemaal geen been in, dat zijn ondergeschikten een bizonder oogje in het zeil hielden op geestelijken van allerlei richting, omdat die een „handgift" van den Staat kregen. Wij nemen goede trouw aan. Wij begrijpen Pok wel, dat de minister van Justitie in deze Nota de marechaussees eigenlijk nog zooveel mogelijk verdedigt. Dit zal wel geschieden in overleg met den procureur-generaal bij het Bossche Hof, die de marechaussees te Oss op 31 Maart 1935 in een persoonlijke toespraak huldigde en aan de gedecoreerde marechaussees zelf het kleine eereteeken van de verleende onderscheiding schonk, zooals wij nu van dezen vreemdsoortigen „hater" der marechaussees op bladz. 45 van de Nota lezen. Maar dit gaat ons toch te ver. Uit niets is gebleken, dat de marechaussees hebben begrepen, ernstige fouten te hebben gemaakt. De houding der officieren voor het Haagsche ambtenarengerecht wees eerder op die van gekrenkte onschuld. Men schijnt daar nog niet te begrijpen, dat de taak der marechaussees in vredestijd niets anders is dan politietaak, die zóó vervuld moet worden, dat dingen als te Oss gebeurd zijn, uitgesloten dienen te zijn. Iedere nuchtere lezer van de Nota moet zich eens afvragen, hoe zijn gevoelens zouden zijn, als hij aldus het slachtoffer werd van de politie. Men moet zich afvragen, hoe leden van andere politiecorpsen, die zulke grove fouten zouden hebben gemaakt als hier worden meegedeeld, behandeld zouden zijn. De eenige verzachtende omstandigheid voor de marechaussees is deze, dat een deel der pers hen, wat de volksmond noemt, heeft „opgejuind". Die pers draagt een zware verantwoordelijkheid. Als mr. Goseling op het eind van zijn Nota schrijft: „Het zou bijna onmenschelijk zijn, niet uit te spreken, dat de van sommige zijden aangewakkerde twijfel en de openlijk uitgesproken aantijgingen mij ten diepste hebben gegriefd. Men kan weten de onveranderde gedragslijn van alle ministers van Justitie in Nederland, welke ook hun godsdienstige en politieke overtuiging was", geeft hij daarmee een houw, die raak is. Heel gerust kan de minister de behandeling van deze Nota in het parlement afwachten, maar voor de slachtoffers, als hoedanig wij ten deele ook de marechaussees beschouwen, is de nieuwe behandeling van de zaak minder aangenaam. Het ministerieele optreden tegen de marechaussees was niet alleen volkomen gerechtvaardigd, maar kwam eerder te laat dan te vroeg en was eerder te zacht dan te scherp. Dit laatste is verklaarbaar door de mededeeling, dat „de minister van Justitie geen rechtstreeks werkende middelen bezit om corrigeerend in te grijpen, wanneer de op hem rustende verantwoordelijkheid van de rijkspolitiezorg hem daartoe noopt. In zoodanig geval zal het overleg met den minister van Defensie tot het gewenschte resultaat moeten leiden". M.a.w. de minister van Justitie erkent hier met zooveel woorden, dat hij, hoewel hoofd der politie, een deel daarvan niet rechtstreeks tot de orde kan roepen. Dit is nu wel gebleken, maar hiermee zijn wij niet klaar. Want de minister moet ons eens vertellen, hoe de burger, die het slachtoffer wordt van een onrechtmatig optreden van een mare- 1 - chaussee, zijn rechten kan doen gelden. Dan zullen veler oogen pas opengaan en dan zal men ook begrijpen, dat de huidige toestand absoluut onhoudbaar is. Als de erkenning daarvan het gevolg van dit drieste gebeuren is, zal er tenminste iets gewonnen zijn. Indien althans een betere organisatie van de politie na deze erkenning dan ook een feit wordt. i) „De Telegraaf", die dadelijk met haar oordeel klaar is, vindt het ook al een wonder van speurzin, dat de marechaussees een fabrikant konden arresteeren, nadat een meisje een aanklacht had ingediend. Wij zouden wel eens willen weten, welke politieman geen misdrijf ontdekken kan, als hem aangifte bereikt. Maar wat een stakkerige politie moet dan niet de Haagsche zijn, die het eene zware misdrijf na het andere niet ontdekt. Wij veroordeelen die politie niet. Haar opperste leiding is uitnemend, maar eenieder weet toch — een afschuwelijke moord te Amsterdam bewees het pas — van welk een waarde aanwijzingen voor de politie zijn. Dacht de burgerij er zoo maar over; zij zou de politie i:i vele gevallen onschatbare diensten kunnen bewijzen in haar strijd tegen de misdaad! --- Pieter Geraedts. „Madonna". Schilderij Pieter Geraedts. „Madonna". Schilderij in olieverf, waarvan kleur-reproducties worden uitgegeven. --- UIT DE PERS. Joden van Nederland. „Ons Noorden" betuigt instemming me* hetgeen wij schreven onder het opschrift' „Wil men met alle geweld naar het antisemitisme" en wijst waarschuwend op hetgeen in het buitenland gebeurde. Een dergelijke waarschuwing kan haar nuttig effect hebben. Hoe scherp men ook moge afkeuren hetgeen in het buitenland tegen de Joden misdreven werd, ontkend kan niet worden, dat sommige Joden door hun gedragingen mede een dergelijk optreden hebben uitgelokt of mogelijk gemaakt. „Ons Noorden"' schrijft: Men verbaast zich er over, dat thans in het overwegend kath. Hongarije ook het antie-semitisme zich meer en meer openbaart. Dat was er altijd, maar latent, omdat tot voor enkele jaren een kleine Joodse minderheid, die de macht van de pers en het bankwezen had, het christelijke volk terroriseerde. Het was deze Joodse pers, die voortdurend de christelijke moraal belachelijk maakte en ondermijnde, het waren de kapitaalkrachtige Joden, die daar op de badplaatsen met hun zeden overheersten en de toon aangaven. Wie wel eens op een.zomermiddag het Margaretha-Insel in Boedapest bezocht, zal dit bevestigen. En hij zal dan ook ervaren hebben, hoe diep de haat reeds jaren geleden bij het Hongaarse vol 1 ^ tegen de Joden ingeworteld was. Eenzelfde verschijnsel trouwens kon men ook aan de Nederlandsche badplaatsen consta teren. Er zijn in de laatste maanden velen geweest, die waarschijnlijk met een goed hart, maar met een kortzichtig verstand, hebben gepleit de Joden in ons land op ruime schaal toe te laten. Terecht heett toen minister Colijn reeds gewaarschuwd, dat wanneer wij ook in ons land een antisemitisme willen kweken, wij deze weg op moeten gaan. De sociaal democraten en ook hoogleraren van onze universiteiten, die sterk onder Joodse invloed staat», hebben daar niet naar willen horen en bleven dreinen om ruimere toelating. Nu waren wij dezer dagen op een bijeenkomst van werkgevers en van alle kanten klonken daar klachten over broodroof door uit Duitsland gevluchte Joden, die in ons land een bestaan vinden. We begrijpen, dat deze mensen alles aanpakken en met alle mogelijke middelen pro beren een bestaan te vinden, maar in een periode, dat het aantal baantjes zeer dua gezaaid is, moet dit wel een zeer heftige reactie uitlokken. Zeker, de Regering heeft bepaald, dat deze Joden hier geen zaken mogen vestigen, maar daaronder valt niet het zich associëren met bestaande firma's. En dat moet op dit ogenblik op ruime schaal gebeuren. Zaken, die relaties hebben met belangrijke Joodse firma's in het buitenland worden als 't ware geprest deze Duitse Joden in hun dienst te nemen, zelfs als zij daarvoor Nederanders moeten ontslaan. Een bekend verschijnsel moet het thans ook zijn, dat buitenlandse Joodse firma's hun vertegenwoordiging aan personen, die jarenlang hun zaketj behartigd hebben, ontnemen, om die te geven aan Duitse Joden. Zo werd op die vergadering meegedeeld, dat b.v. de Ned. handel in Zuidvruchten, die in het buitenland grotendeels in Joodse handen is. thans in ons land geleidelijk overgaat in handen van Duitse Joden, die naar ons land gevlucht zijn en die nu deze vertegenwoordiging krijgen. Een feit, dat ootc nog al moet voorkomen, zo werd daar verteld, is, dat vertegenwoordigers gedwongen worden door hun Jodenfirma's een deel van het commissieloon af te staan aan met name genoemde Joden. Ook in het Handelsblad is reeds enkele malen over dergelijke praktijken geklaagd. Nu behoeft het toch wel geen betoog, dat dingen als deze, ook in ons land zeer ge ■ vaarlijke reacties voor de Joden kunnen te voorschijn roepen, reacties, die ook wij ernstig zouden betreuren, maar die de Joden dan toch voor een deel aan zich zelf te wijten hebben. Wij hoorden dezer dagen ook nog vertellen, dat Joodse hoogleraren hier aan de universiteit bijna uitsluitend Joodse assistenten hebben en dat anderen geen kans meer krijgen. Uit een soort solidariteit, vooral in deze tijd, nu de Joden zo vervolgd worden, is dit te begrijpen en enigsz ' ns te waardeeren. Maar psychologisch lijkt het ons, voor de Joden zelf, zeer gevaarlijk. „Ons Noorden" wilde op het een en ander e aandacht vestigen. „Niet alleen omdat zij in deze dagen z.g vrienden hebben, en dan denken wij allereerst aan de sociaal democratische pers en wlitici, die hun naar onze stellige overtu';ing veel meer kwaad dan goed doen, naar ook omdat er momenteel nog vele foden zijn, die blijkbaar uit de gebeurteüssen der laatste jaren niets geleerd hebben en de voornaamste oorzaak zijn, dat bijv. ook in ons land het anti-semitisnie steeds meer in betekenis toeneemt". De optocht der blinden. Uit een artikel in de „N. Rott. Ct." : Hoe het orgaan der N. S. B., het Nat. Dgbl., dat altijd aan de zijde van de nat.soc. en fascistische mogendheden den zedemeester speelt over de Nederlandsche pers, zelf zich uitlaat over de vreemde democratische mogendheden, kan uit het volgende blijken : „Het nationaal-socialisme is de verheffing van het volk tegen het parasietendom, het is de opstand der verdrukten, der geknechten tegen het hartelooze kapitalisme. Zooals elk volk om zijn vrijheid strijdt, zoo pogen ook Duitschland, Italië en Spanje de boeien, die de zatte, de rijke, de kapitalistische staten deze landen aanleggen, te verbreken. De groote koloniale mogendheden stikken in hun grondstoffen, doch zij laten er de bezitlooze staten even bloedig voor betalen als het arbeidersvolk voor de winsten van het parasiteerende grootkapitaal moet werken. De bezitlooze staten staan op. Zij bedanken er voor ten eeuwige dage tot een proletarisch bestaan te worden veroordeeld. Binnen eenige dagen zal men meer weten. Zal men weten of Engeland en Frankrijk bereid zijn de Duitsche koloniën terug te geven en Italië en Spanje levensmogelijkheden te bieden". Wij laten nu daar, in hoever het Nat. Dgbl. hiermede — ook al noemt het alleen de „groote" koloniale mogendheden — het eigen Nederlandsche nest bevuilt. Wij zijn dat overigens van die zijde gewend. Maar hoe staat het met die grondstoffen uit de koloniën ? Volgens de bekende statistiek van Genève komen slechts 3 — zegge drie! — pet. van de grondstoffen uit de koloniën. Toch wordt hier de schijn gewekt, alsof het alleen of voornamelijk om de koloniale grondstoffen gaat. Met koloniën is men dus in dit opzicht niet gebaat. Voorts wordt beweerd, dat de „bezitlooze staten" er „bloedig" voor moeten betalen. Zij moeten er niet bloedig voor betalen. Zij betalen denzelfden prijs als ieder ander volk, ook als die koloniale mogendheden zelf. Waar is alleen, dat die „bezitlooze staten" bezitloos zijn, maar niet omdat zij geen koloniën hebben, maar omdat zij zich, door hun uitgaven voor oorlogsdoeleinden, hun gédirigeerde oeconomie en andere onverstandige maatregelen, financieel en oeconomisch uitgeput hebben en daarmede — het aftreden van Schacht spreekt in dit opzicht boekdeelen — nog verder gaan. Verder schrijft het Rotterdamsche orgaan nog : En wat zegt men voorts van dit andere stukje in het Nat. Dgbl. met een valsch voorgestelde bedreiging van Spanje en de evenzoo valsche voorstelling van een hitsende Fransche oorlogspartij, omdat er in Frankrijk stemmen opgaan om, als Italië Majorca niet ontruimt, daartegenover Minorca te bezetten ter beveiling van de verbinding tuschen Frankrijk en Afrika tegen Italië: „De bezetting van het eiland Minorca zou Frankrijk een pistool geven op de borst van Spanje. Het lijdt geen twijfel dat de doorvoering van dit dreigement een Europeeschen oorlog zou veroorzaken. Italië roept waarschuwend 60.000 reservisten onder de wapenen. De spanning van September begint weer. De Fransche oorlogspartij hitst. Men houde het hoofd koel. Het nationalistisch-fascistische Europa moet den provocateurs geen gelegenheid laten, de schuld van zich af te schuiven". Zoo draait men de zaak finaal om. En dan moet men nog over democratische perszeden spreken! --- Mgr. A. F. Diepen en mgr. J. P. Huibers Mgr. A. F. Diepen en mgr. J. P. Huibers brachten op Maria Lichtmis een bezoek aan de Vrouwen van Nazareth op „De Tiltenberg". --- LETTEREN EN KUNST. Voor jonge musici. EEN ALPHONS D1EPENBROCKPRIJS VOOR COMPOSITIE. Het Genootschap van Nederlandsche componisten is overgegaan tot het instellen van een tweejaarlijkschen compositieprijs, waarvoor de geldmiddelen van belangstellende zijde worden verschaft. De bedoeling is, in overeenstemming met wat in vele landen ter wereld geschiedt door de instelling van een „Prix de Rome", een bedrag ter beschikking te stellen aan een jong componist, opdat deze zijn studies in het buitenland kan voltooien. Teneinde den componist te eeren, die den eerten stoot tot vernieuwing der Nederlandsche muziek heeft gegeven, hebben de stichters besloten dezen prijs den naam „Alphons Diepenbrock-prijs" te geven. De prijs zal voorloopig alle twee jaar ƒ 2000.—, bedragen. Mededingen mogen Nederlanders beneden 31 jaar, benevens buitenlanders binnen die leeftijdsgrens, indien zij in Nederland gevestigd zijn en een belangrijk deel van hun opleiding in ons land hebben genoten. In den regel zal worden verlangd de inzending van een kamermuziekwerk en — naar keuze — een fragment van een symphonisch werk, een muziekdramatisch werk of een gedeelte van een oratorium. De prijswinnaar zal een jaar in het buitenland moeten vertoeven en na een half jaar nog eenige proeven van compositie moeten inleveren. De „Alphons Diepenbrock-prijs" wordt beheerd door een curatorium van vijf leden, waarvan twee zijn aangewezen door het Genootschap van Nederlandsche componisten, twee door de stichting „Nederlandsche Muziekbelangen" en een door het hoofdbestuur der Kon. Ned. Toonkunstenaarsvereeniging. Het curatorium is thans samengesteld uit M. A. Brandts Buys Jr., dr. K. Ph. Bernet Kempers, Jan van Gilse, mr. L. P. J. Michielsen en Paul F. Sanders. Voor de ad viseer ing bij toekenning van den prijs wordt telkens een commissie van drie componisten van naam gevormd, waaronder bij voorkeur een buitenlander. Het ligt in de bedoeling dezen prijs voor het eerst in den loop van dit jaar uit te reiken. PROF. ROLAND HOLST HERDACHT. Tal van bijdragen in de Februaritijdschriften. „Elsevier's maandschrift" is voor een deel gewijd aan den oud-directeur van de Rijksacademie, die op oudejaar is overleden. Bij vele fraaie reproducties schrijven over hem W. A. van Konijnenburg, A. M. Harhmacher, Dr. J. G. van Gelder en Top Naeff. Prof. Huizinga stond den tekst af van zijn gedachtenisrede, aan onze lezers reeds bekend. In „De Gids" wordt Roland Holst herdacht door A. van der Boom en in het „Critisch Bulletin" door Prof. P.H. van Moerker* ken. EEN MADONNA VAN P. GERAEDTS. De jonge kunstschilder Pieter Geraedts heeft onlangs een Madonna in olieverf geschilderd, waarvan thans door de N.V. Boekhandel en Uitgeverij „De Moderne Boekhandel" te Amsterdam een kleurenreproductie wordt uitgegeven. De schilderij, waarnaar deze reproductie is vervaardigd is een zeer goed specimen van religieuze kunst. Zij herinnert, zoowel wat de vormgeving betreft, en in het bijzonder in de weergave van de gestalte van de H. Maagd, als wat het overigens zeer sprekende coloriet aangaat, soms aan de Vlaamsche en Duitsche primitieven. Niettemin heeft het werk van Geraedts een persoonlijk karaker, dat het zuiverst tot uitdrukking komt in de edele en gevoelige teekening van het gelaat der Madonna, dat zich met een nobel, schier beschroomd gebaar buigt naar het Kind in haar armen. De fraaie, evenwichtige en tegelijkertijd in een natuurlijk rhythme van kleuren en lijnen opgenomen compositie is geplaatst tegen een donker maar allerminst dood fond. Bij het reproduceeren is men erin geslaagd de kwaliteiten van dit werk op een verrassend zuivere wyze tot haar recht te doen komen. Voor menige huiskamer zal deze „Madonna" dan ook een schoon en devoot sieraad kunnen zijn. We herinneren eraan, dat de uitgeefster indertijd ook reproducties van de werken van Jan Toorop in den handel heeft gebracht. C. de Gt. KATHRYN OVERSTREET ZIEK. De voor Dinsdag 7 Februari a.s. vastgestelde piano-avond van Kathrijn Overstreet in Diligentia te Den Haag zal wegens ziekte van de pianiste niet doorgaan. Het concert zal nu worden gegeven op een nog nader te bepalen datum in Maart a .s. MUZIEK IN ROTTERDAM; Het programma voor het a.s. ledenconceit van de Sociëteit Harmonie op Woensdag 8 Februari, onder leiding van Bruno Walter, luidt als volgt: Piano-concert (C. dur), W. Mozart (solist Br. Walter) ; Vijfde Symphonie, Mahler. MUZIEK IN DEN HAAG. De Russische pianiste Vera Benenson zal midden Februari wederom een tournée door Holland maken en o.a. Maandag 13 Februari a.s. een recital in Pulchri Studio geven. Na haar succesvolle Amerikaansche tournée zal de violiste Orrea Pernel onder auspiciën van de Nederlandsche Concertdirectie J. Beek in Pulchri Studio concerteeren op Dinsdag 14 Februari a.s. Hans Gellhorn zal de kunstenares aan den vleugel begeleiden. De jonge Russische pianiste en componiste Nina Milkina, zal onder auspiciën der Concertdirectie Johan Koning, op Donderdag 9 Februari a.s. een recital geven in Diligentia. TENTOONSTELLINGEN. Bij Kleykamp in Den Haag worden tot 26 Februari geëxposeerd werken van Willem Paerels, Daan de Lange en John H. Permeke. Jan van Heel en Chiem van Houweningen exposeeren tot 4 Maart bij „Impuls", Witte de Withstraat 55, te Rotterdam. H. A. VAN DEN EYNDE f De bekende beeldhouwer overleden. Te Heemstede, waar hij woonde, is in den ouderdom van bijna zeventig jaar overleden de beeldhouwer H. A. van den Eynde. Door aanraking met de architecten van de z.g. Amsterdamsche school, die in hun kunst sterk naar het decoratieve waren geneigd, kreeg Van den Eynde, Haarlemmer van geboorte, gelegenheid veel te maken op het gebied van het bouwbeeldhouwwerk. Zoo zijn van hem de plastische versieringen aan het scheepvaarthuis te Amsterdam, het postkantoor te Utrecht, het radiostation te Kootwijk, 't telegraafkantoor te Arnhem, het gebouw van de Bijenkorf in den Haag, het beeldhouwwerk aan de Wilhelminabrug te Maastricht en aan het gebouw Olveh in Den Haag. Samen met architect Dudok te Hilversum ontwierp hij het monument voor gouverneur-generaal J. B. van Heutsz te Weltevreden. Zijn opleiding had Van der* Eynde in hoofdzaak gehad in de practijk van een bedrijf, waar ornamenten en lijstwerk werden vervaardigd. Hij ontwikkelde zich van ambachtsman tot zelfstandig kunstenaar, die ook menig werk van vrije plastiek heeft gemaakt. Toch heeft hij in de samenwerking met architecten zijn eigenlijke taak gevonden, waarheen zijn aanleg hem ook dreef. COMPOSITIE-PRIJSVRAGEN. De K.R.0. vraagt twee muziekwerken. Ter gelegenheid van de opening van da nieuwe studio's heeft de K.R.O. aan enkele van Neerlands jongere kunstenaars opdrachten verstrekt tot het speciaal voor die opening componeeren van orkest- en koorwerken. Voortbouwend op de gedachte die daaraan ten grondslag ligt, wil de K.R.O. ook in het jaar 1939 kunstenaars gelegenheid bieden van hun talenten blijk te geven door het uitschrijven van enkele prijsvragen en wel één op klassiek muzikaal gebied en één op amusementsgebied. Verlangd wordt een compositie voor gemengd koor, desgewenscht met ten hoogste twee solisten, met begeleiding van kamerorkest, op een tekst, welke betrekking heett op de Goede Week of op den Vastentijd in het algemeen. De daarvoor te gebruiken tekst kan naar verkiezing Latijn of Neaerlandsch zijn. Als prijzen worden uitgeloofd: een 1ste prijs van ƒ400, een 2de prijs van ƒ 250 en een 3de prijs van ƒ 100, terwijl het aan het oordeel van een jury wordt overgelaten, een of meer prijzen niet toe te kennen, indien de ingezonden werken niet aan de verwachting beantwoorden. De deelneming is uitsluitend opengesteld voor katholieke componisten van Nederlandsche nationaliteit. De uiterste termijn van inzending is 1 September 1939. Een jury zal vóór 31 December 1939 uitspraak doen. Op deze uitspraak is geen beroep. De jury is als volgt samengesteld: pater lr. J. Dito; voorzitter van den K.R.O.; leden: Willy d'Ablaing, muziekadviseur van den K.R.O., Ed. v. Beinum, Henri Hermans, dr. Rud. Mengelberg en Pierre Reinards. Al3 secretaris zal fungeeren H. J. R. Schaffers, programmachef van den K.R.O., Heerengracht 118, Amsterdam-C., aan wien de inzendingen moeten geschieden. Verlangd wordt voorts een orkestcompositie voor z.g. Jazz Symphonisch orkest. De compositie moet origineel zijn, en geen bewerking van bestaande composities. De tijdsduur van het werk mag ten hoogste 15 minuten bedragen. Als prijzen worden uitgeloofd: een 1ste prijs van ƒ 150, een 2de prijs van ƒ 100 en een 3de prijs van ƒ 50. De deelneming is opengesteld voor alle componisten van Nederlandsche nationaliteit. Voorzitter van de jury is pater lr. J. Dito, voorzitter van de K.R.O.; leden: Willy d'Ablang, muziekadviseur, Marinus van 't Woud, Piet Lustenhouwer, Paul Godwin. Als secretaris zal fungeeren: H. J. R. Schaffers, programmachef van de K.R.O., Heerengracht 118, Amsterdam-C., aan wien de inzendingen moeten geschieden. Nadere bijzonderheden bevat de K.R O.Gids van heden. PRENTEN-VEILING IN AMSTERDAM. De firma Bernard Houthakker kondigt een veiling van oude teekeningen, etsen en prenten aan op 21 Februari a.s. in Arti et Amicitiae te Amsterdam. Naast de honderd teekeningen uit de 16de tot 18de eeuw, waarbij vele uit bekende verzamelingen, zijn vooral de zeldzame gravures van Lucas van Leyden, Albrecht Dürer en Rembrandt van beteekenis. Zij komen uit een Haagsche collectie. Een uitvoerige geïllustreerde en wel. verzorgde catalogus is verschenen. --- R EN D Alleen stalenboeken met dit merk op de kaft, bevatten R&D behangsels in de mooie, aparte „Fixa-color" kleuren. Vraag ze Uw behanger nog heden op zicht! Als U de nieuwe F&D series 16 • 47 • 48 • 49 • 50 of 51 doorbladert en de lage prijzen ziet, zult U liever vandaag behangen dan morgen! *n Nieuwe kamer, kunstzinnige wanden, lichter, zonniger, rui* mer: R&D behang! EENIGE FABRIKANTEN: Rath & Doodeheefver RecL 70368 48 --- ZIELZORG. De noodkreten over onze groote-stadszielzorg, die De Maasbode aan haar lezers doorzond, zijn heinde en ver verstaan. Wij ontvingen daarop een stapel brieven, waarvan om het groote aantal slechts een enkele kon worden geplaatst, maar op wier inhoud wij in een gemeenschappelijk antwoord wat nader willen ingaan. Met weglating van kleinere nuanceeringen noteeren we nagenoeg bij alle schrijvers, die tot verschillende maatschappelijke klassen behooren, twee opmerkingen. De eerste betreft het parochieele huisbezoek, de tweede den tijd, dien de geestelijkheid moet geven aan ailerlei soorten van vereenigingen. Van het huisbezoek komt, om welke redenen dan ook, op vele plaatsen weinig of niets terecht. Terwijl in eenige, weinige, parochies alle gezinnen twee, hier en daar zelfs driemaal per jaar worden bezocht, zijn er andere, waar dit maar eens gebeurt, en vele andere waar slechts een gedeelte, en dikwijls nog een klein gedeelte, der parochianen een der geestelijken in huis ziet. „Wij wonen nu al zoo en zooveel jaar hier, hebben bij onze vestiging onzen pastoor bezocht, hebben nog nooit een priester van de parochie bij ons gehad " De vereenigingen, waarvan pastoor of kapelaan adviseurs zijn, eischen van de meesten dier priesters zooveel tijd, dat men het hun niet kwalijk kan nemen, dat het parochiebezoek er bij inschiet. Erger nog: ze houden zelfs geen tijd over om zich benoor lijk op hun preeken voor te bereiden of ander rechtstreeks priesterlijk werk te verrichten. Ook deze klacht is, men kan wel zeggen, algemeen. Gevraagd wordt, of dat 'eidingschap niet aan leeken kan worden toevertrouwd, of we misschien niet te veel van dergelijke organisaties rijk zijn, of geen onderscheid gemaakt kan worden tusschen zulke bonden of clubs, waar een priester niet gemist kan worden en die waar dat heel goed zou kunnen. Van eenige briefschrijvers ontvingen wij nog goede wenken, hoe voorkomen kan worden, dat de parochiegeestelijkheid niet weet, welke nieuw gevestigde parochianen katholiek zijn. Andere wijzen er op, dat zeer vele apostolisch voelende leeken er aan twijfelen of hun hulp-in-de-zielzorg wel aangenaam is. „Ze kunnen zich zelf toch niet aanbieden, maar behooren te wachten — en wachten met verlangen — totdat ze worden gevraagd. ..." Aan allen, die ons schreven, vragen wij tenslotte een hartelijk gebed, dat God onze priesters, die zijn belast met de zeer moeilijke en harde taak van de moderne grootestads-zielzorg, Zijn bijzondere genadehulp verleene. --- † DE OUDE MISVATTING. Filosofeerend over het „sterk geloof" als een factor der nationaal-socialistische ideologie, schrijft de liberale „Middelburgsche Courant" : Wanneer de redelijkheid niet meer meetelt en, des noodig, tegen de rede in wordt vastgehouden aan wat als kostbaarst geestelijk bezit beschouwd wordt, dan mag men, dunkt ons, van geloof spreken. Ons dunkt, dat dit juist niet mag. Aangezien gelooven wel is : aannemen op gezag, maar geenszins behoort te zijn een onberedeneerd aannemen. Alle geloof, dat dien naam verdient, moet in diepsten grond berusten op het verstand, gelijk St. Paulus het reeds leerde. Dezelfde misvatting vonden we nog dezer dagen gepropageerd in een „neutrale" tooneelcritiek, welke bij de bespreking van het stuk „Stralende dageraad", dat het recht poneert van den mensch, om God te belijden voor de menschen, heel gemoedelijk ten aanzien van den godsdienst durfde gewagen van „de irrationeele waarden des levens". Het is een afschuwelijke onjuistheid te meenen, dat zij die „gelooven" eigenlijk in een instituut voor psychopathen thuis hooren. Er is integendeel niets zoo rationeel als het aannemen op gezag, door het zich bezinnend menschen-verstand als volkomen redelijk ingezien en erkend. ---