KERKELIJK LEVEN LITURGIE. FEEST VAN CHRISTUS' KONINGSCHAP .jjj-jgtiis is Koning: Hij zelf heeft het voor ' (uS getuigd en de H. Schrift zoowel als goddelijke Overlevering bewijzen het ujj jg koning als God, tweede Persoon der rlI eiIigste Drievuldigheid, maar ook als ' c lj t omdat Zijn meiischelijke natuur in zen niet de Goddelijke natuur vereenigd is slechts één Persoon met haar uitmaakt. (j e t koningschap van Christus omvat wetende en uitvoerende macht benevens rechts£ ljt: Jesus is opperste Wetgever en Rechter ^Handhaver der wetten. Zijn rijk is niet van 8 wereld, maar eerder geestelijk en bovenmurlijk, ofschoon al het geschapene aan moet onderdanig zijn; engelen en meniën en booze geesten. De mensch met geheel , wezen, met ziel en lichaam, moet Hem .jorzamen, Hem eeren, want Hij is de Kojg der koningen en de Heer der heerscharen wdat de kennis van Jesus' koningschap zich ,veel mogelijk verbreide, zegt Z. H. Pius XI, roemrijk regeerende Paus, en daaruit "bloedig vruchten voortkomen voor de chrisjjke maatschappij, schijnt ons niets nuttiger a de instelling van een eigen en bijzonder s t van Christus-Koning, pit feest wordt nu de eerste maal gevierd jen Zondag, welke aan het feest van Alleriligen voorafgaat, op den laatsten Zondag October dus. Wij meenen daarom goed te 0 de nieuwe feestmis hier weer te geven, introitus is ontleend aan het Boek der enbaring van S. Joannes (Apoc. 5,12 en 1,6); faardig is het Lam, dat gedood is, te ontvanmacht en godheid en wijsheid en kracht en Aan Hem zij de glorie en heerschappij e eeuwen der eeuwen". Psalm 71,1: „O God, d Uw oordeel aan den koning en Uwe •icMigheid aan den zoon des konings. Deze woorden, door David van zijn zoon (lomon gezegd, gingen in vervulling, maar 1 meer in den Christus, van Wien Salomon voorafbeelding was. De Kerk bidt nu, dat jta zich aan het zachte juk van Christus derwerpen. Het gebed is gericht tot God den sier: „Almachtige, eeuwige God, Die in Uwen liefden Zoon, Koning van al het geschapene, [es hebt willen herstellen: verleen goedgunig, dat alle volkeren, verdeeld door de zonde, hen verwondde, zich aan Zijne zachte «■schappij onderwerpen. Die met U leeft en «recht in eenheid des H. Geestes door alle uwen der eeuwen Amen". Het epistel is genomen uit den brief van S. talus aan de kerk van Colosse (1, 12-20): loeders, wij danken God den Vader, Die ons ardig gemaakt heeft deel te hebben aan erfdeel der heiligen in het licht; Die ons itrukt heeft aan de macht der duisternissen overgebracht naar het rijk van Zijn geliefZoon, in Wien wij de verlossing bezitten tor Zijn Bloed, vergiffenis der zonden. Hij is beeld van den onzichtbaren God, de eerstïborene van de geheele schepping, want in em zijn alle dingen in hemel en op aarde maakt, zoowel de zichtbare als de onzichtire, zoowel de Tronen, de Heerschappijen, de srstendommen als de Machten, alles is door em en in Hem geschapen en Hij is vóór allen alles bestaat door Hem. En Hij is het hoofd van het lichaam der erk, Hij. die het begin is, de eerstgeborene de dooden (verrezen), opdat Hij in alles voorrang zoude hebben. Want het heeft aan God) behaagd, dat in Hem alle volheid rade wonen en door Hem alles zoude verzoend orden met God, den vrede herstellend door bloed van Zijn kruis, alles, wat op aarde wat in den hemel moge zijn, in Christus ua, onzen Heer". Iet graduale bezingt het koningschap van lstus, dat eeuwig zal duren: „Hij zal heeren van zee tot zee en van den stroom tot uiteinde der aarde. En alle koningen der Ie zullen Hem aanbidden: alle volkeren ï dienen. Zijn macht is een eeuwige macht, te Hem niet zal ontnomen worden en Zijn een, dat niet zal vervallen". Het evangelie voert; ons terug naar dien , eeuwig gedenkwaardig in de geschiedenis menschheid, waarop de Romeinsche landgd Pontius Pilatus over den Koning Chrishet doodvonnis uitsprak. „Pilatus zeide tot is: Zijt Gij de koning der Joden? Jesus twoordde: Zegt gij dit uit u zelf of hebben deren u dit van Mij gezegd? Pilatus antMrdde: Ben ik soms een Jood? Uw volk en opperpriesters hebben U aan mij overgeled. Wat hebt Gij gedaan? Jesus antwoordde: a rijk is niet van deze wereld. Indien Mijn van deze wereld ware, zouden Mijn dienaren te gestreden hebben, opdat Ik niet aan de tóen zou worden overgeleverd; nu is Mijn rijk hter niet van hier. Pilatus zeide Hem dan: S zijt dus wel koning? Jesus antwoordde: Gij 8' het; Ik ben Koning. Daartoe ben Ik ''oren en daartoe in de wereld gekomen, om 'uigenis te geven van de waarheid: ieder, die ' de waarheid is, hoort Mijn stem." Mochten met ons ook de Israelieten Jesus van Kareth als hun Koning erkennen, aanbidden gehoorzamen. Mochten alle volkeren Hem en kennen en beminnen, Hem van Wien de 'mist getuigt! dat de Heer, God de Vader, 'ak: „Vraag van Mij en Ik zal U de volkeren s Uw erfdeel geven en de uiteinden der aarde Uw bezit" (Offertorium). In de secreta 'dt gebéden, „dat Christus aan alle volkeren weldaden van vrede en eenhetd moge vernen", pit feest heeft ook een eigen prefatie, welke begint: „Het is werkelijk waardig en gedat wij U dank zeggen, Heilige Heer, alhtige Vader, eeuwige God, Die met olie der dschap Uwen eeniggeboren Zoon, onzen Heer Us Christus hebt gezalfd tot eeuwigen Priesen Koning van liet 'heelal, opdat Hij zich" als vlekkeloos vredesoffer op het altaar kruises opdragend, het geheim der verlos: zoude voltrekken, en na aan Zijn heerj alle schepselen te hebben onderworpen, 0 Uwe oneindige majesteit een eeuwig en alJBeen koninkrijk zou kunnen aanbieden, een % itid v an waarheid en leven, een rijk van lieiligj en genade, een rijk van gerechtigheid, ef de en vrede". lat ^dveniat regnum Tuum? Moge Uw rijk komen, ri Jk van vrede en liefde! De koninklijke ."Ser heeft voorzegd: „De koning zal zetelen ip ee uwigh e id; de Heer zal Zijn volk zegenen" ■ 05l tounio.) J* et rijk van Christus is nog lang niet overal ■j,, ea d: W ij moeten voor de uitbreiding van Zijn h°g strijden. Misschien staan wij pas aan L "egin van het christendom: wie weet het? laten wij onzen Koning Christus trouw ' Ve n en harten voor Hem winnen, zoodat de I 6 aan ons in vervulling gaan zal, waarmede ;i . 6 feestmis sluit: "Na de spijs der onster!j e heid ontvangen te hebben, bidden wij U, o »J r ' dat wij, die er fier op gaan onder het van Koning Christus te strijden, met m de hemelsche zalen mogen lieerschen er ophouden" Dat geve God! Dr. L. DE MISSIE IN CHINA. (Ingezonden.) De postboden uit de Missiën van China brengen grootendeels tengevolge der regeeringsverwarringen en het wederzijdsch beoorlogen der partijen, zware tijdingen, v.d. MissieCongreegiaties, het wederzijdsch beoorlogen der partijen, zware tijdingen voor de Missie-Congregaties, de fade families en de Missievrienden, hetgeen wij eigenlijk allen zijn of teminste behooren te zijn. Langs de grensstreek van China en Mongolië waar vijandige troepen elkander voortdurend bevechten, vluchtende soldaten en losgelaten of losgebroken gevangenen zich in talrijke rooverbenden omzetten, is plundering en brandstichting van Kerkjes en Missieposten onophoudelijk werk. Verschillende Missionarissen van Scheut-Sparrendaal werden gevangen genomen en medegevoerd, twee werden er gedood. Het ligt voor de hand dat de Missiearbeid hierdoor zeer wordt gestremd, dat vele missie-instellingen, zooals scholen, wees- en ziekenhuizen hierdoor zeer zijn gedrukt en nog met ondergang bedreigd worden. De Missionarissen verliezen echter den moed niet en zij blijven vertrouwen eerstens op de geestelijke en ook op de stoffelijke hulp hunner vrienden in het Vaderland. Ben Missionaris die 600 missie-apostels in 't Vaderland telt, dat zijn zij die hem toezegden, geestelijken, leeken, kloosters, kostscholen enz., wekelijks met een H. Communie en dagelijks met drie Wees-Gegroetjes zijn Missie-arbeid te steunen, schrijft aan hen als volgt: „Ik voel mij vol moed ook voor de toekomst die voor onzen Missie-arbeid wel dreigend schijnt. Ik ben een geestelijk millionnair. Gij schenkt mij jaarlijks een geestelijk inkomen van 312 duizend communies en 6 millioen 570 duizend Wees-Gegroeten. 't Is een gouden schat 't Is een fortuin.... Millioen keeren dank.... Gij verricht hier ontzaglijk veel goed. Dank zij uwe hulp heb ik tot nog toe voor geen enkele moeilijkheid moeten terugschrikken; heb ik reeds talrijke zielen voor den Hemel gewonnen; heb ik dit jaar bijna 100 doopen van heidenen mogen boeken Uw geestelijke weldaden zijn mij oneindig kostbaarder dan uw stoffelijke. Die ook nochtans mocht ik reeds ontvangen. Ik zeg het zonder omwegen: die ook heb ik noodig, broodnoodig. Ik maak U deelachtig aan al mijne opofferingen. Ik schenk U dage lijks een Memento onder de H. Mis. Ik bid voor U en zal voor U blijven bidden hier en hiernamaals. God zal verder nog veel meer voor U doen. Dierbare Missie-apostels, blijft getrouw aan uwe verbintenis, dan hopen wij getrouw te kunnen blijven aan onze Missiewerken.' 1 Het Comité tot steun der zwaar beproefde Missiën van China en Mongolië: ANT. DE WIT, Arnhem, Alg, Penningm., giro 63879 JUBILÉ Men meldt ons: Naar wij vernemen, zal Zaterdag 30 October in 't Xaveriusklooster te Halfweg het 50 jarig jubilé der Overste Mère Xavier, gevierd worden. Sedert 1911 verblijft zij in Nederland, voordien was zij meer dan 30 jaren (van 1879—1911) zeer verdienstelijk werkzaam op Java te Weltevreden, waar zij verbonden was aan de lagere scholen en vooral aan den normaalcursus tot opleiding van onderwijzeressen. Thans wijdt Mère Xavier haar beste krachten aan het welzijn van het Xaviersklooster, waar een missie-noviciaat gevestigd is ter ver krijging van nieuwe krachten voor de huizen van Weltevreden. Voor haar vele oudleerlingen, thans in Holland vertoevende, zal het zeker aangenaam zijn de gelegenheid te hebben de jubilaresse op den dag. van het gouden feest haar belangstelling te toonen. MISSIE-NAAI KRINGEN „St. Bavo" vermeldt het volgend schrijven van Z. D. H. Mgr. A. J. Callier, Bisschop van Haarlem: „Wanneer de vele Missie-naaikringen over het geheele land verspreid, die nu ieder op eigen gelegenheid werken, verband zouden willen zoeken met de Vereeniging der Eeuwigdurende Aanbidding en van het Liefdewerk voor arme Kerken te Rotterdam, zou zonder twijfel het werk meer productief kunnen gemaakt worden en meer ten nutte komen aan het algemeen belang van Arme Missiën. De wenschelijkheid werd uitgesproken, dat al de Missie-naaikringen, met behoud nochtans van eigen geldmiddelen, de staten hunner toezendingen aan Missiën, door tusschenkomst van den bisschoppelijken afgevaardigde in ieder bisdom, zouden overleggen aan bovengenoemde vereeniging te Rotterdam. Dat voorstel draagt de volle goedkeuring weg van het Doorluchtig Episcopaat, dat tot uitvoering daarvan de noo-dige hulp wil verleenen. Dienvolgens verzoeken de Bisschoppen al dc Missie-naaikringen van geheel Nederland, ied~r door bemiddeling van den bisschoppelijken afevaardigde (in het Bisdom Haarlem, den Hoogeerw. Plebaan L. A. A. M. Westerwoudt) aan de vereeniging te Rotterdam jaarlijks de verlangde opgave te doen. Opdat die-opgave jaarlijks trouw zou geschieden, dragen Wij aan Onzen afgevaardigde voor de Vereeniging der Eeuwigdurende Aanbidding en het Liefdewerk voor de arme kerken op, een lijst aan te leggen van de Missie-naaikringen, die in Ons Bisdom bestaan, en in het begin van elk jaar, 'aan iederen Missie-naaikring te vragen, welke kerkelijke gewaden, kerklinnen, kleederen en andere voorwerpen de Missienaaikring heeft uitgedeeld en aan welke ïlissi?. WETENSCHAPPELIJKE VOORDRACHTEN OVER 'T KATHOLICISME Evenals de vorige jaren wordt ook dit jaar een serie wetenschappelijke voordrachten over_ het Katholicisme gehouden in het Universiteitsgebouw te Leiden (Kloksteeg 23), door prof- J. P. Verhaar, hoogleeraar in de leerstellige Godgeleerdheid te Warmond. Gisterenavond werd de eerste voordracht gehouden over: „God in het menschenleven". Nadat spreker in den aanvang had uiteengezet, dat deze voordrachten alleen beoogen om voor degenen, die daarin belang stellen, een verklaring en toelichting te geven van de Roomsch-Katholieke levensbeschouwing en geloofspraktijk, vooral bezien onder dogmatische en wijsgeerige belichting, liet hij in een kort exordium zien, hoe iedere mensch bestormd wordt door de aangrijpende vragen over den oorsprong, het einddoel en de waarde van het menschenleven, levensvragen die dringen om een oplossing, wil niet het gansche leven problematisch worden. De oplossing van al deze vragen ligt, volgens spreker, in een leven met God. Zonder God wordt het leven een onoplosbaar probleem. Deze stelling werd in een eerste deel nadar toegelicht en bewezen. Op de eerste plaats werd aangetoond, dat het leven met God eeo diep-logische behoefte is voor den menschelijken geest, daar alleen God een volledige verklaring geeft van den oorsprong aller dingen, ook van den oorsprong van het leven. Op de tweede plaats werd aangetoond, dat het leven met God beantwoordt aan de behoefte van het menschenhart, dat onweerstaanbaar streeft naar een doel buiten deze wereld en over de grenzen van dit leven: als God het einddoel van het menschenleven is, dan verkrijgt lis», leven een waardevolle beteekenis: zonder Go3 wordt het waardeloos. Op de derde plaats werd aangetoond, dat het leven met God noodzakelijk is om de moreele waarde van ons leven en van onze daden te bepalen. Zonder God i-s er geen vaststaande moraliteit; en gemis aan moraliteit leidt tot destructie der samenleving. Zoo worden dus door het leven mêt God de groote menschenvragen over oorsprong, einddoel en zedelijke waarde van het léven volkamen opgelost. Zonder God blijven het problemen. In een tweede gedeelte trok spreker uit het voorafgaande de logische consequentie, dat dus ieder mensch verplicht is zijn leven aan God te conformeeren, m-a.w. verplicht is religieus te leven. Hoe dit moet geschieden* J5A1 op 11 November'worden uiteengezet. PROF. DR. JAC. VAN GINNEKEN De toestand van prof. van Ginneken was heden bevredigend. De patiënt heeft een goeden nacht. doorgebracht. Hij voelt zich iets beter. De temperatuur is gedaald. EM. PASTOOR-DEKEN J. A. LUMENSj In het sanatorium te Heerlen is in den afgeloopen nacht, voorzien van de H.H. Sacramenten der Stervenden, op 61-jarigen leeftijd overleden de Zeereerw. heer J. J. Lumens, ouddeken van Schinnen. Joannes Arnoldus Lumens werd geboren te Einighausen op 18 Juli 1865. Na zijn studiën in het Bisdom van Roermond te hebben voltooid, ontving hij de H. Priesterwijding den 2en April 1892. Hij werd op 8 September van dat jaar benoemd tot Kapelaan te Bunde, kwam den 28en September 1896 in dezelfde functie aan de kerk van O. L. Vr. te Maastricht en bleef daar werkzaam tot. zijn benoeming als Pastoor te Schinveld op 19 April 1916. Hij werd benoemd tot pastoor-deken van Schinnen op 6 Mei 1921. Op 1 October j.1. had hij als rustend priester zijn intrek genomen in het sanatorium te Heerlen. EM. PASTOOR W. E. DURLINGER f In den afgeloopen nacht is in het St. Jozefsziekenhuis te Heerlen, voorzien van de H.H. Sacramenten der Stervenden, overleden de Zeereerw. heer W. E Durlinger, oud-pastoor van Urmond. Wilhelmus Eduardus Durlinger werd geboren te Heerlerheide 20 April 1864, studeerde aan de Seminaries van het Bisdom Roermond en werd priester gewijd 22 Maart 1890. Daarna werd hij benoemd tot professor aan het Bisschoppelijk College te Weert op 20 Mei 1890, tot Rector te Bleijerheide in Augustus 1900, tot kapelaan te Eijgelshoven oj} 17 November 1906 en tot Pastoor te Urmond op 30 September 1912. Sinds 1 October 1925 was hij rustend te Heerlen. NAAR DE MISSIE Met het s.s. Commewijene zijn naar de misseie der Paters Redemptoristen in Suriname vertrokken de E.E. Paters H. Helmer te Amsterdam en St. Kuypers te Borkel en Schaft. --- Advertentie Extra Reclame Aanbieding door w. h. beverloo & zonen Maaskade 111 Telef. 6660 Rosestraat 50 Telef. 7575 Opgericht 1899 Grand Bijoux vanaf . . f 65.(dubb. veerig Zwits. werk.) 2 Jaar garantie. Met 12 nummers uit de daarvoor bestemde platen Betaalbaar met f 2.— p. week zonder vooruitbetaling. Bij contante betaling 5 pCt. korting. Franco door geheel Nederland. 17845VM 20 STOOPMAN, BANKETBAKKER Vanaf heden : Boterletters ƒ 1.50 per pond OPPERT 28. TEL. 13687. GOUDSCHE PLEIN 1. Recl. 17843VM 5 --- OLDENKOTT'S VT. EXTRA 30 cto - vM.EXTRA 40^ vP. EXTRA i 50 ct. p. hall' ons oldenkott'si TABAK ^De 9toem der Qlzdersru Recl. 17838 VM 26 --- E. R. K. E. R. K, LEVENSVERZEKERING MAATSCHAPPIJ NASSAUSINGEL 3 - NIJMEGEN Op verzoek wordt gratis jaarverslag met prospectus toegezonden GEVRAAGD Keel. £01 25 --- LETTEREN EN KUNST FLOR VAN REETH HET WONDERE WEERZIENBij zijn tentoonstelling in den Haag. BOUWMEESTER EN KUNSTSCHILDER. (Van onzen eigen redacteur). Antwerpen, 26 October 1926. Het was op den houten trap van den mooien Woensdrechtschen molen, vanwaar men eertijds — want nu klapt en puft daar ook al een motor den vrede en de stilte weg — in een heerlijke verte z'n blikken kon laten gaan over de West-Brabantsche heuvels en het Scheldeschoon, dat ik Flor van Reeth het eerst ontmoette. Hij zat daar met Piet Stordiau — die nu in den Haag portretten schildert — te spreken over kunst op een wijze die mij steeds )s bijgebleven. Tusschendoor las hij ons voor uit SÜakespeare, Gezelle en Thomas van Kempen zóó ontroerend, dat de molenaars-zoon, die uit het molen-vensterke stille had toegeluisterd, mij later vroeg: „Zeg, Stanne, den dieje met zijn heiligengezicht zien ik nog eens pastoor worre". Flor van Reeth is dat niet geworden. "'Toen bij ons gesprek op den Molenberg, had hij juist zijn levenskeuze moeten doen. Zijn liefde ging met innigheid naar de schilderkunst, doch de werkelijkheid bracht hem tot de architectuur. Als negentien-jarige jongeman, had hij reeds gebouwd, niet alleen in steenen maar ook in geestelijke vormen. Ik weet nog goed hoe hij zich, daar onder de wentelende wieken, die zacht zuchtten al maar door, de bouwkunst van de toekomst voorstelde: het moest er een zijn met een ziel, die zuchtte naar God. Dat is nu al meer dan twintig jaar geleden en sinds ons samenzijn onder dezen molen zagen wij elkaar niet weer. Maar toch was er gemeenschap. Van Reeth's woorden zijn gebleven en telkens als wij hoorden van zijn bouwen, van zijn Witte Vaas, zijn Witte Huis, van zijn plannen voor Maeterlinck en vooral van zijn heerlijke Pinksterkerk, dan werden die mystieke jeugd-ideeën weer scherper geteekend in mijn berinneringen. En toen ik vorig jaar te Antwerpen zijn eerste tentoonstelling als schilder bezocht, welde het uit mijn mond: dat is heelomaal yan Reeth, de vredige mystiek van Van Reeth, van den Molenberg. En wonderlijk toch, dat wij nu juist enkele dagen voor zijn tentoonstellingen in Nederland, - Zaterdag wordt zijn expositie in de Haagsche Sirkel" geopend — elkaar weer ontmoetten. Natuurlijk was de Molen-trap de ingang van ons gesprek over het stuk-leven, dat sindsdien Versleten is, doch waarvan de daden gebleven zijn. Ieder vertelde en Flor van Reeth schilderde zijn eigen leven: — Ge weet, zoo begon hij, dat ik schilder wilde worden, maar op uitdrukkelijk verlangen van mijn ouders moest ik in de bouwkunst Ik wierp mij er op met jeugdigen ijver; toch kon ik mij niet aan mijn voorliefde onttrekken. Zelfs in mijn ontwerpen viel deze drift te bespeuren en wel in zulke mate, dat, toen ik mijn eerste tentoonstelling van bouwontwerpen in Ostende hield, de bladen constateerden, „deze architect is een kunstschilder". Wij, Zuiderlingen, zijn mystiek aangelegd en het is dat wat ik ook in de moderne bouwkunst wilde neerleggen. Ik droomde Van huizen, waarffr-een ziel zat; ik las, kroop in begijnhoven, teekende en schilderde daar. In het begijnhof te Lier kwam ik in aanraking met Feiix Timmermans, Veremans, Kimpe, Delahaye, e.a., die een kring hadden, en waar wij te samen den mystieken gang geopend vonden. Met Timmermans was ik onmiddellijk groote vrienden. Hij worstelde toen ook en schreef in het plaatselijk weekblad. Ik herinner mij nog heel goed hoe wij op zekeren dag — ik geloof dat het was in 1906 — te zamen naar de abdij xun Achel trokken. Wij kregen daar een heiligen schrik, maar bleven er toch acht dagen en in deze week zijn wij herboren geworden. Daarna zag ik de bouwkunst en Timmermans zag er de Witte Vaas, iets dat broos was, brak, en dat alleen maar in vrede en stilte mogelijk was. De Fé schreef zijn AVitte Vaas in „Vlaamsche Arbeid" en ik, ik voelde het ook. Ik moest de Witte Vaas in de architectuur doen leven. Gelijk ge weet, bouwde ik de „Witte Vaas" te Mortsel, voor mijzelf en mijn vrouwken. Dat was in die dagen iets heel nieuws, maar wij, die er in woonden, voelden niet, dat het nieuw was. De buitenwereld verklaarde mij dat, omdat ik rechtstreeks inging tegen den bestaanden gang van zaken. Die Witte Vaas, waaruit ongetwijfeld een Zekere wijding vloeide — sommigen zeiden, dat de bewoners er onherroepelijk heilig in moesten worden — heeft een heele historie gehad. Groote groepen schilders, letterkundigen kwamen er den vrede zoeken en onder dezen was 6ok Jozef Muls, die mij den bouw opdroeg van een villa. Maar wat het moest zijn, wist hij zelf niet. Op Cappellenbosch zette ik den „Marentak". Al maar door lezende was ik geheel geraakt in- de ideeën van Baillie Scott, den Engelschen bouwmeester, wiens tijd nog moet komen. |pn Ook Maeterlinck, dien wij, n.1. Timmermans en ik, als het ware uitzogen, oefende ongetwijfeld grooten invloed op ons uit. Timmermans was in die dagen aan zijn „Schemeringen van den Dood" bezig en ik schreef een artikel in de „Bouwgids", waarin ik de ideeën van Scott verdedigde en ze in Vlaamschen stijl toepaste door er een ontwerp bij te voegen van het „Kalme Witte Huis", waartoe het werk van Maeterlinck mij ongetwijfeld geïnspireerd had. Ik beging de stoutheid om dit artikel naar Maeterlinck te zenden zonder eenige verwachting natuurlijk. Maar een half jaar later kwam er een brief uit Parijs met een opdracht om voor Maeterlinck te bouwen. Ge kunt begrijpen, wat dat zeggen wil, de 26-jarige architect van Reeth moest het huis van Maeterlinck maken! Ik ben nadien natuurlijk in nauwe voeling geweest met Maeterlinck. Hij was geen architect, maar hij' heeft mij de oogen geopend voor hetgeen de bouwkunst moest zijn. Alles lag gereed en in Juli 1914 zou met het grootsche werk begonnen worden. En toen brak plots de oorlog uit. Dat was de vernietiging van mijn droomen en werken. Wij vluchtten naar Engeland en daar begon een verschrikkelijk lijden. Maanden en maanden lag ik op het ziekbed gekluisterd. Ik zie dat alles nu duidelijk als de leiding van God, Die mij, toen ik beterde, ook Turner, den geweldigen baanbreker van het luminisme, leerde kennen. Ik ben gaan studeeren en toen heb ik besloten schilder te worden. In Engeland schilderde ik uit het hoofd Brugge en Lier, Dixmuiden en Yperen, werk, dat door de Engelschen gegrepen werd. Toen kwam de vrede. En na al deze droeve teleurstellingen en wilde worstelingen, welke ook in mij gewoeld hadden, viel het volle licht neer in mijn ziele en ik ontwierp mijn Pinksterkerk. Men riep mij in het ministerie van heropbouw. Ik moest wel — het huisgezin stelt eischen — ik maakte honderden huizen, zoo o. a. de Liersche tuinwijk Australia. Doch de drang tot schilderen liet mij niet los en tusschendoor zat ik in de begijn-hoven. Mijn vrienden en vooral Felix Timmermans, die mijn werk zagen, hielden niet op met aandringen: „Flor, broer, ge moet, ge moet schilder worden". Maar ik ben toch practisch gebleven. Eerst heb ik een bouwkundig bureau ingericht, waarlangs ik op dat gebied werk blijf houden, want ik ben de meening toegedaan, dat ge moet kunnen schilderen zonder dat ge er van moet leven. En toen dat voor elkaar was, heb ik mij in 1921, '22 en '23 volop in mijn liefde geworpen In Lier maakte ik meer dan 200 schetsen. Dan heb ik mij opgesloten en in begin 1925 kwam ik te Antwerpen met mijn eerste tentoonstelling. — Dat was de echte mystiek, zeide ik. 'k Geloof het, dat alles was al biddende gedaan, fluisterde hij. En wij gelooven het. Uit heel het wezen van dezen christen kunstenaar, uit zijn levens-worstelingen wierookt wijding en vrede. Zoo ook uit zijn werken. Niemand, die met hem of zijn arbeid in aanraking komt, kan zich daaraan onttrekken. Flor van Reeth heeft dan ook een ontzaglijke invloed uitgeoefend op vele Vlaanische jongeren en hij zal dat blijven doen, „want, zoo zeide hij ik heb grootsche plannen: ik wii een Requiem-kerk bouwen, een Roos-kapelleke voor de H. Theresia en een drieluik schilderen „Het kindeke van den dood". En eiken dag bidde ik, dat God mij de kracht geve deze plannen te verwezenlijken", zoo be sloot hij. EEN GESCHENK AAN BOYMANS. Pieter Aertsz: ,-Een stuck van Nebucadnezer" Men schrijft ons: De belangstellende in de ontwikkeling van het Rotterdamsch Museum zal zich herinneren het prachtige geschenk eenige maanden geleden van het groote werk van Pieter Aertsz.: „De pannenkoekenbakkerij". Thans is dank zij het spontaan gebaar van onzen stadgenoot, den Heer A. van Veen, het museum Boymans een tweede van dezen voornamen zestiende-eeuwsche meester rijker geworden. Deze nieuwe aanwinst toont echter een geheel anderen kant van het talent van den meester, zooals in onze openbare verzamelingen nog niet vertegenwoordigd is. Domineeren bij het eerste schilderij de figuren; in dit stuk is vooral het landschap als het theater van het gebeuren van belang. Het paneel, 114 bij 85 van afmeting en voorzien van het merkteeken van den meester, stelt voor de aanbidding door het volk van het gouden beeld van Nebucadnezar, zooals verhaald wordt in het Oude Testament in de boeken der Profeten bij Daniël 3. Op den achtergrond links is de gloeiende oven met de jongelingen afgebeeld, rechts een landschap in grisaille met een obelisk en het silhouet van een stad. Het werk zal een tiental jaren vroeger ontstaan zijn dan de „Pannenkoekenbakkerij" en staat het dichts bij zijn Kruisdraging van 1552 in het Kaiser Friedrich Museum te Berlijn. Hoogstwaarschijnlijk is het hetzelfde werk dat bij de door Mr. N. de Roever in 1889 in „Oud Holland" gepubliceerde lijst van verloren gegane werken van den meester vermeld wordt in den boedel van Jan Vincentsz. Koster in 1622 als „een stuck van Nebucadnezer". Wegens plaatsgebrek is dit werk voorloopig op een ezel in de zaal voor 16e eeuwsche meesters tentoongesteld. De Heer van Veen die in het verleden reeds meermalen blijk gaf van zijn warme belangstelling voor het Museum, heeft door dit geschenk een daad van blijvende waarde gesteld. 48ste CONSERVATORIUM-CONCERT. Rotterdam, 29 October 1926. Meestentijds brengt Alexander Schmuller, wanneer hij hier komt concerteeren, een noviteit mede. Zoo introduceerde l^ij gisteravond een „Poema Autunnale" van Ottorino Respighi. Wij danken dezen grooten voorman der moderne Italianen reeds menig nieuw en belangwekkend werk. Ook dit „Herfstgedicht" mogen wij bij de belangwekkende noviteiten voegen. Zelfs is het niet onmogelijk, dat het mettertijd op de lijst der Respighi-toonzettingen zich eenige rangnummers weet opwaarts te werken. Respighi is een meester, die de dingen uit een muzikaal oogpunt met zeer groote helderheid en logica beziet. Wij hebben daarvan op orkestraal gebied wel de beste bewijzen ontvangen in het pendant Pini di Roma — Fontano di Roma. Zoo heeft hij ook de dichterlijke idae van het „Poema Autunnale" met zuiveren, artistieken blik beschouwd. Van die dichterlijke idéé was op het programma mededeeling gedaan en aan géén nauwkeurig' luisterende kan het ontgaan zijn, hoe Respighi met juist en smaakvol coloriet een teelcening heeft tot stand gebracht van de zwaarmoedigheid, die den dichter treft; van de gezangen uit den wijngaard, de dionysische dans-rhythmen, die hun verstrooiing brengen; van de Faunen en Baechanten, die ontvlieden, wanneer Pan ver schijnt en eenzaam onder een zachten regen van gouden bladeren over de velden schrijdt.. De componist vertrouwde dit gegeven toe aan de viool en aan het klavier. Deze twee instrumenten achtte hij het meest geschikt, om van het dichterlijk gegeven een muzikaal beeld te scheppen. Respighi is dienaangaande in zijn keuze met een fijn vernuft bedeeld. Zoo meende hij ook bijv., dat zijn Gregoriaansch Concert nog zuiverder in een vedeltoon verklanking kon vinden dan in welke andere „stem" ook. En de compositorische vormen voor dit „Herfstgedicht" putte hij eer uit de nalatenschap der klassieken, dan dat hij in dit geval een verwachte moderne aankleeding benutte. Natuurlijk is de Italiaan in zijn harmonieën man van zijn tijd, doch vergeleken met reeds eerder ontstane toonzettingen, is dit „Poema Autunnale" in harmonisch opzicht esa lichte teruggang. Sclimuller koesterde zijn noviteit met een warme kunstzinnige genegenheid. De violist speelde de compositie met een gloeiende overtuiging, die hem zelfs een en ander aan de verzorging der techniek en der klank-zuiverheid deed ten offer brengen. Overigens vertolkte de Conservatorium-Professor nog Beethoven's c-moll-Sonate uit opus 30 en wat „kleingoed" van Cui, Paganini en Wieniawsky. Max Orobio de Castro gaf met een volle diepte van ziel de A-dur-Sonate van Beethoven en Boëllman's „Variations Symphoniques". Waar bij Schmuller veel op de uiterlijkheid is gericht, ontstaat bij den cellist alles in het haru. Zoo boeit Orobio's voordracht veel meer; ork door een veel gavere technische verzorging. Beiden hadden in Bernard Tabbernal 'n vojrtreffelijk mede-klavierspeler. De Groote Nutszaal was geheel gevuld en de opgetogenheid uitte zich telkens zeer levendig. Prins Joachim Albrecht van Pruisen, een achterneef van den Keizer, heeft de uitnoodiging aanvaard om in Amerika eenige zelf gecomponeerde muziekwerken ten gehoore te brengen. EEN VUURDOOP IN DE REPORTAGE Roland Dorgelès in de journalistiek. DE JHOORD TE LA VILLETTE. De Fransche romanschrijver Roland Dorgelès had al gedichten gepubliceerd, zeer bewerkelijk en ingewikkeld, overladen met trukken en tierelantijnen, toen hij eens een kans ging wagen in de journalistiek. Hij werd stadsreporter aan een groot Parijsch blad. De eerste dag vond hij, dat 't nogal ging, zoo schrijft hij in een aangekondigd boek: „Une heure de ma carrière". De chef van de reportage had tegen hem gezegd: „Wacht", en hij wachtte, maar er gebeurde niets. Toen ging de telefoon. „Het is voor jou", zei men. Zenuwachtig, aldus Dorgelès, nam ik den hoorn van den haak en een meneer dien ik niet kende — later hoorde ik dat het een politieman was — vertelde me kort en op vertrouwelijken toon dat een grondwerker op een huurkamer in La Villette zijn vrouw den hals ha^ afgesneden. „Wel ?" vroeg mijn chef' toen ik de telefoon weer opgehangen had. Ik rapporteerde hem het drama. Hij hoorde het verhaal zonder afschuw en zonder belangstelling aan, want hij was al jaren gewend in de misdaad te leven en de zedenmisdrijven en oplichterijen, de zelfmoorden en aanrandingen eerlijk onder zijn medewerkers te verdeelen. „Dat treft goed", zei hij zonder zich op te houden met het slachtoffer te beklagen. „Maak een stukje van zestig regels onder „laatste berichten". " Ik keek hem ontdaan aan. ,,Zestig regels", stamelde ik rood-wordend. „Maar ik weet niet meer dan wat ik u vertelde". De chef van de reportage fronste de wenkbrauwen en wierp een wantrouwenden blik naar me. „Zoo", zei hij. „Heb je daar niet genoeg aan ? Heb je het rapport van den commissaris noodig of het verslag van de kranten van morgen ? Je hebt in ons vak een beetje verbeeldingskracht noodig, jongeman.... Er is je gezegd dat een koetsier " „Een grondwerker", bracht ik bescheiden in het midden. „Dat is hetzelfde. Dat een grondwerker als je wilt, zijn vrouw in den buik gestoken „Neen, hij heeft haar den hals afgesneden", onderbrak ik weer. „Dat komt op hetzelfde neer. Dat hij dus zijn vrouw den hals heeft afgesneden in een kosthuis. Wel, daar moet je genoeg aan hebben. De rest kun je er wel bij danken: het is altijd hetzelfde liedje. Het paar leefde eerst gelukkig, de man bracht zijn loon thuis. Tot hij op zekeren dag is gaan drinken. Van dat oogenblik af bezocht hij " Ik liet hem niet meer uitspreken. Reeds steeg mij de gloed van de inspiratie naar het hoofd. „Onder het uitschot van de buurt zocht hij zijn vrienden", ging ik in zijn plaats voort. „Hij liet zijn werk in den steek voor kroegen en danshuizen 's Avonds kwam hij dronken thuis, uitte bedreigingen " Mijn chef luisterde met voldoening. „Juist", zei hij. „Zoo moet het gaan Tachtig regels als je kunt. En vlug, niet ?" Ik ging aan de gemeenschappelijke tafel zitten. Mijn ooren tuitten, mijn vingers waren stijf. Het was wel het zwaarste examen van mijn leven, dat ik nu moest afleggen. Andere reporters, die ik allemaal voor beroemde mannen hield behalve één, die werkelijk tè veel op den grond spuwde, keken me nieuwsgierig aa'n. Voor de witte blaadjes papier gezeten voelde ik mijn voorhoofd nat worden van zweet.:«3a, waarlijk, tienmaal liever het baccalaureaat dan een dergelijke proef. Toch wist ik mijn gevoelens te beheerschen, ik boog het hoofd om mijn rechters niet te zien. deed mijn best mij het tooneel van de misdaad voor te stellen en schreef Het was de eerste maal in mijn leven dat ik iets beschreef dat werkelijk gebeurd was, dat ik een feit naar voren bracht uit het leven zelf en, merkwaardige tegenstrijdigheid, het was tevens de eerste maal dat ik iets moest bedenken, want ik wist zoo goed als niets van het verhaal dat ik moest gaan vertellen ! Welnu, ik kwam eruit Moet ik het zeggen, dat ik mijn schrijfsel herlas met beschaamd voorhoofd ? „Wat een vak!" zuchtte de verslagen dichter in mij. Toch overhandigde ik dapper mijn artikel aan den „baas", die, mij eensklaps aankijkend met een zekere achting, voor het front van de verzamelde veteranen tegen mij zeide: „Het is heel goed, je stuk, jongeman." " Roland Dorgelès heeft geen spijt van zijn reportersjaren. „Als ik een beetje de menschen ken, als ik vertrouwd werd met de samenleving in haar geheimste schuilhoeken, als ik in mijn geest al die „documents humains" kon verzamelen die door geen onderwijs vervangen kunnen worden, dan heb ik dat aan die jaren in de reportage te danken. Dat harde bestaan heeft mij alles geopenbaard, tot mijn eigen hart. Wat heb ik het soms hooren kloppen ! Van medelijden vaak, van toorn, van afschuw, van angst Zoo herinner ik me een regenachtigen winteravond in de banlieue voor de deur van een arbeiderswoning. ,Ga eens naar die vrouw toe", had men mij op de krant gezegd. „Het verzoek om gratie voor haar zoon is afgewezen, hij moet worden terechtgesteld. Zij zal misschien wel iets interessants te vertellen hebben.... Probeer in ieder geval een foto te krijgen " Ik ben gegaan: het vak is nu eenmaal zoo.. Maar op het oogenblik dat ik binnen had moeten stappen, heb ik den moed of de wreedheid niet gehad. En het eenige interview dat ik dien avond had, was er een met mezelf, terwijl ik daar stond te kleumen met de oogen naar een verlicht venster, waar van tijd tot tijd een schaduw langs gleed." DE PRIJS VAN HET THIEME-FONDS. Aan J. W. F. Werumeus Buning. , Naar de „Tel." meldt is de prijs van het Thieme-fonds door de jury toegekend aan J. W. F. Werumeus Buning voor de verzenbundels „In Memoriam" en „Dood en Leven" -(verschenen bij Em. Querido) en „Enkele Verzen" (Palladium), „De Wereld van den Dans" en „Dansen en Danseressen" (Em. Querido) en „Tooneel en Dans" verzamelde opstellen (Boosten en Stols.) De prijs van het Thieme-fonds bestaat uit een gouden medaille ter innerlijke waarde van ƒ300 of ƒ 300 in geld. Zij werd bij vorige gelegenheden o.a. toegekend aan Louis Couperus (1890), Willem Kloos (1896), Dr. A. Pit (1905), C. S. Adama van Scheltema (1911) en Prof. Huizinga (1920), De watermolen te Briltel (Gron.) verdwijnt wegens den aanbouw van een electrisch gemaal. CONCERTGEBOUW. De derde symphonie van Pij per. Men schrijft ons uit Amsterdam: Van het jongste Abonnementsconcert was de clou natuurlijk Pijper's symphonie, die eerst een maand geleden beëindigd, nu reeds door Monteux ten doop gehouden werd. Het borelingske is gelijk Pantagruel, stevig en welgeschapen ter wereld gekomen, kort en gedrongen van vorm, concies en fel, compact geïnstrumenteerd en even on-conventioneel schreeuwend als Pantagruel „k boire!" riep. Het is een werk dat men uit velerlei aspect zou moeten beschouwen, want er zit voor ons. speciaal voor Holland van dezen tijd, meer aan vast dan de samenstelling Van klanken alleen. In zooverre de symphonie voor zichzelf alleen Spreekt, is ze in eerste instantie rhythmisch en worden de sonoriteiten alleen als massacomplex en voor dynamische contrasteering aangewend. Ken harmonischen, momentaan gezienen achtergrond hebben ze niet, omdat, zooals Pijper zelf in zijn analyse schreef, de samenklanken alleen uit contrapunotische coïncidenties ontstaan zijn. Er zijn echter uitzonderingen, namelijk sommige plaatsen waar de piar.o (Vierhandig bespeeld) voor sommige stemmen plotseling een harmonischen achtergrond schept. Voor mij heeft dit werk één groot nadeel: het is een symphonie, die zichzelf schrijft; zij is doelbewust geconstrueerd, met een razende knapheid en volkomen kennis van zaken geconstrueerd, maar toch ge -con -stru-eerd. Een componist zal echter ook een „vinder" zijn, a! verlangen wij tegenwoordig niet eens meer dat hij «en „zoet-gevormde vinder" zal wezen. Muziek zonder lyriek is echter een deformatie, of minstens een enorme eenzijdigheid; juist datgene wat men put uit het sfcratum van muzikale gevoelswaarnemingen, geeft „stemming", geeft een gerealiseerde transcendentaJen inhoud aan het muziekstuk. Nu echter was het mogelijk dat voor onze directe zintuigelijke waarneming sommige stukken niet sloten, onsamenhangend waren, terwijl toch oelebraal was na -te rekenen dat zij uit elkander afgeleid werden. Deze berekeningen heeft Pijper trouwens zelf gemaakt tn zijn analyse. De muziek van zijn laatste periode (de 2e symphonie is ondanks méér tekortkomingen, toch minstens beter) is er een, die men ver standelijk genieten, zelfs zéér genieten kan, maar die den hoorder voor de rest koud laat, omdat ze onze diepste vermogens niet raakt, omdat ze ook niet anders wil, en uit een heel tegenovergestelde levenshouding is ontstaan. Een enkel (technisch) voorbeeld om een fundamenteel verschil aan te toonen: Ook bij Bach ontstonden de samenklanken uit contrapunctische coïncidenties, waar dit samentreffen van stemmen (en onze momentane muziekgewaarwording bestaat uit de reeks van samentreffingen) had plaats binnen de grenzen van een min of meer bewust aanwezige harmonische (tonale) ruimte. Een beperking? Goed, maar een beperking die een hoogere mate van ordening toelaat. Dat wij zoo "uitweiden over dit werk bewijst wel, dat het groote kwaliteiten heeft. Vooreerst is het geluid van Pijper uniek in de Hollandsche muzikanten-bent. Wanneer hij zich door zijn cerebraliteit (behalve in „harmonische" kwesties, omdat hij die negeert) tegen wil en dank met SchÖnberg lieert, heeft dit tengevolge dat hij hier bijna alléén komt te staan — wat altijd een bewijs is van zekere genialiteit. Bedoelt hij dit met het citaat uit dë Aeneïs, dat hij boven zijn aan Monteux opgedragen symphonie plaatste, of slaat het op een niet èqfcbafiseerden maar wel bedoelden gevoelsinhoud? Jn elk geval heeft zijn symphonie den smaak vele toehoorders gebogen en ver-bogen; althans dit werk had ondanks zijn vooruitstrevendheid een buitengewoon hartelijk succes. Ach, wij kunnen Acheron veilig met rust laten; het leven is al te gemakkelijk, en iedere muziek is te luid voor de onderwereld, dat wist zelfs Orphéus. Het overige programma bestond uit de goed gespeelde, maar van inhoud een beetje béte ouverture „Zum Weihe des Hauses" van Beethoven, (onbegrijpelijk dat dit werk chronologisch vlak naast de „Missa Solemnis" komt), en diens derde pianoconcert, uitnemend gespeeld door Leonid Kreutzer, een levendig en vitaal pianist, die jammer genoeg over een minder fraai-klinkend instrument beschikte. Maar dit belette hem niet, ons voortdurend te boeien. Het concert werd besloten met Strauss' „Don Juan" brillant en vulgair. Maar Monteux en het orkest weten waarlijk van het slechtste ding nog iets moois te maken; een onwaardeerlijke verdienste. PALESTRINA-BACH-AVOND. Onze Haagsche muziekreferent schrijft ons: Deze avond was een muzikale oase, hetgeen niet zeggen wil dat de rest een woestijn moet geheeten worden, doch een oase in spiritueelen zin het uitzonderlijke van het gebeuren, dat de twee corypheeën der riligieuse kunst in katholieken en protestantschen zin naast elkander stonden. Nu was er een nieuwe gelegenheid