KERKELIJK LEVEN. INT. CONFERENTIE VOOR MISSIEWETENSCHAP TE WÜRZBURG DE SLOTPLECHTIGHEDEN. De derde rede op Zaterdag was van prof. dr. Steffes van Münster „over de uiteenzetting Tan het Christendom tegenover de niet-christelijke godsdiensten": een magistrale met spanning beluisterde rede van dezen grooten geleerden leek-apostel. Spreker begon met aan te geven, dat de aanbieding van het Christendom aan de andere godsdiensten kan geschieden: 1. mlssloneerenderwijze met 't doel om te bekeeren; 2. apologetisch, om te verdedigen: 3. zuiver wetenschappelijk met 't dubbel doel van de twee andere manieren, of ook zonder tendenz. Daarna verdeelde hij 't onderwijs In twee deelen : eerst de geschiedkundige inleiding tot het probleem zelf, en daarna de princlpleele oplossing ervan. Jammer dat de spreker zoo weinig tijd ter beschikking had, zoodat de vlugheid, waarmee hij de rede voordroeg, schaadde aan de voordracht zelve, en den verslaggever a.h.w. wanhopig maakte. Ik resumeer slechts heel kort. In de oud-christelijke kerk wer-1 het heidendom aangepakt en moest beantwoord worden met de vragen hoe 't mogelijk was, dat Gods Zoon op aarde kwam en niet allen en heel de wereld tot zich trok; hoe zooveel overeenkomst kon bestaan in ritus en eeredienst; in gedachten zelfs; hoe het oude testament zelfs dingen en toestanden kende en goedprees, die eigenlijk na Christus niet passen noch ipogen. In de middeleeuwen was 't de kwestie met de Germanen eenerzijds en de joden en mahomedanen anderzijds, waarbij men zich o.a. afvroeg of men een eigen begrip over religie en religieplicht kan hebben In deD nieuwen tijd is het de geest van 't Westen, en die van de rassen uit het Oosten: agnosticisme, materialisme en mysticisme enz. De principieele vraag, en de practische oplossing ervan voot den missonaris zelf in den tegenwoordigen tijd Is zeer moeilijk, haast vertwijfeld, zoo we O. L. H. niet hadden, en anderszins toch hoopvol, ook zelfs volgens gewoon menschelijke berekening. Moeilijk Is de vraag en de oplossing, wijl 't in 't wezen van het moderne heidendom en van de Oostersche volksgodsdiensten ligt, dat ze alles wat ze goeds en bruikbaars vinden, ook in ons H. Geloof, in hun systeem overbrengen, zonder 't onze over te nemen, en verder wij! in al die godsdiensten zooveel gemeenschap bestaat met den onze Men vindt er: het uitgesproken heilsverlangen; het begrip der genade als noodwendig hulpmiddel om tot God te komen; de overgave aan de Godheid (Islam), de verlossingsidee, met den zondenval, en de schoone zedelijke deugden en daden; de plicht van werken van naastenliefde, de theorieën en practijk van het offer.. En 't troostrijke is dat al dat goede slechts greintjes zijn van de groote waarheid, die wij in 't Katholicisme bezitten; 't zijn om met Justinus, filosoof-martelaar, te spreken: logolspermatikol, verspreide woorden of zaadjes, stammende van den eenen waren, allesomvattenden logos (bet Woord) die de Leer van Christus is, de ééne Kerk, de êéne Leer, die niet nationaal, niet allegorisch, niet rationalistisch is, maar, algemeen, heilig en heiligjnakend, de eene die tusschen al die schijnlichten en dwaallichtjes, het ware Licht doet zien, dat van den hemel is, het Licht dat de wereld verlicht heeft, het Licht van Christus in de Katholieke Kerk, dat de andere lichtjes zal doen verbleeken. Wijl noch dr. Guhs (uit Agram) noch dr. Aufhauser (uit Miinchen) gekomen waren, werd hun plaats ingenomen door pater Vath S.J., die sprak over het protestantsch missie- of zendingswerk, met gegevens van het laatste groote protestantencongres te Jerusalem en andere u,it het Amerikaansche tijdschrift: International Review of Missions", waarbij hij goed deed uitkomen de materialistische richting dezer Amerikaansche missioneering, en tevens de steeds grooter wordende oneenlgheid onder den uiterlijken schijn van eenheid. In den namiddag werd nog een laatste slotritting gehouden waarin wat gediscussieerd werd over een en ander, en wenschen geuit: o.a. dat men op een z.g. internationale conferentie of congres wel wat meer buitenlanders kon laten spreken. Prof. Brom had al heel eventjes ondeugend in zijn rede gezegd dat waar de Hollanders eenvoudig zeggen: er waren ook een paar vreemden bij, men in Duitschland direct grossartig spreekt van internationaler congres. Wat vooral goeddeed, na al die wetenschappelijkheid, was, dat door twee sprekers nog even maar degelijk werd aangegeven dat gebed en offer de beste missiemiddelen zijn en blijven, en iedereen derhalve werd aangespoord om dit middel aan te wenden. Ook tenslotte werd nog door dr. Zaccaria gesmeekt, dat men toch medelijden zou hebben met de inheemsche heidensche hoogeschoolstudenten aan de Europeesche universiteiten, vooral Chineezen en Japaneezen. En zoo sloot het congres buiten de Kerk; en sluit 't morgen, Zondag, in de Kerk met een plechtige Hoogmis en predikatie. H. H. WIJDINGEN Z.D.H. Mgr. L. J. A. H. Schrijnen zal heden ln de kerk van het Groot Seminarie te Roermond, aan de navolgende Eerwaarde Heeren de dlacooaats wijding toedienen: A. M. G. Delsing. Echt; N. H. Essers, Berg en Terblijt; J. Haan, Venray; J. P. J. Loo, Gulpen; H. F. Mans, Venlo; A. J. N. Muller, Bottrop (D.); F. J. M. Neuss, Roermond; H. J. Ch. Nijsten, Nuth; J. A. J. Rutten, Helden; L. M. P. Schaoken, Sittard; J. E. Schnabel, Vaals; Ch. A. H. Schreurs, Grathem; J. P. A. Simons, Blerick; E. J. A. M. Tilmans, Meerssen; J. J. B. TltuLaer, Blerick; P. J. H. W. H. Willems, Sevenum; W. A. Wolf, Arnhem, allen van het Groot Seminarie te Roermond. Verder aan de Eerw. Heeren: G. v. d. Brand, C. Schoenmakers en P. Zegers, van het Missiehuis der LSzaristen te Panningen, aan den eerw. frater Bernardus Siebold, van de Benedictijnen te Mamelis—Vaals; aan de eerw. fraters Willibrord van Tien-n, Alfonsus Krijn, Eustasius Bögel, Baldinimus Klingenberg en Tiburtius Tersteggen van de Cisterciënzers te Lilbosch—Echt. Een vijftiental heeren Seminaristen zullen tevens de mindere orden ontvangen. DOOPEN VAN STERVENDEN IN CHINA. Uit Shanghai woTdt aan „Agentia Fides" gemeld: De leden der Katholieke Actie, een plaatselijke vereeniging van leeken te Shanghai, die door den heer Loh Pa Hong werd opgericht, hebben in het afgeloopen jaar, dat in Juli 1923 eindigde, 13.900 personen gedoopt. Loh Pa Hong Zelf doopte er meer dan duizend. lederen Zondag na de H. Mis, maken de leden fier Katholieke Actie een rondgang in de omliggende gebieden om de nieuw-bekeerden aan te moedigen en de heidenen op te wekken om Christen té worden. Dank zij den invloed van den heer Loh, heeft de vereeniging toegang tot tien hospitalen, vier gevangenissen en tot drie tehuizen voor ouden van dagen te Shanghai, Song Kang Nenking en in de naburige provincies van Chekiang. De heer Loh, wien men den bijnaam heeft gegeven van den „Vincentius è, Paulo van China", heeft een regeling getroffen met de hospitalen en gevangenissen, dat men hem telefonisch zou waarschuwen als een der zieken in doodsgevaar was. Hij gaat er dan onmiddellijk heen, en dikwijls gebeurt het, dat hij de zieken tot een christelijk afsterven kan brengen. Te Shanghai heeft hij izelf twee ziekenhuizen of gestichten van liefdadigheid, die 1500 arme zieken verzorgen. Drie en twintig ter dood veroordeelden werden dit jaar voor de executie door den heer Loh gedoopt. Het vorige jaar doopte hij er 37. Het komt slechts zelden voor, dat de stervenden zijn aanbod weigeren. Eens gebeurde het dat de heer Loh werd opgehouden, voor hij naar de gevangenis kon gaan. De veroordeelden waren reeds naar de plaats der terechtstelling gevoerd. Hij begaf er zich onmiddellijk met grooten spoed in zijn auto heen, verzocht dat men hem eenige minuten zou toestaan om zich met de gevangenen te onderhouden en doopte er nog drie voor hun dood. De autoriteiten der gevangenissen en hospitalen zijn hem altijd welwillend gezind en staan hem bijna altijd toe hetgeen hij vraagt. DE PLECHTIGE KLEEDING DER VIER EERSTE KEIEESCHE ZUSTERS. Redevoering van een opperhoofd. Na het toetreden van de eerste inlanders op Kei als broeder zijn nu ook de eerste inlandschen als zuster toegetreden. „De Annalen van O. L. Vrouw van het H. Hart" deelen omtrent de plechtigheden dezer verblijdende intreding o.a. de volgende treffende bijzonderheden mede: Reeds was de kerk stampvol, toen de vier postulanten afgehaald door een talrijke schare van bruidjes met wuivende palmen en begeleid door Moeder Overste en Zuster Josephita, de kerk binnenkwamen. Terwijl de tonen van het vierstemmig „Ecce Sacerdos Magnus,,' uitgevoerd door de 120 leerlingen der Standaardschool feestelijk weerklonken, trad de Bisschop bekleed met de cappa magna, de kerk zegenend binnen. De vier uitverkorenen, begeleid door Moeder Overste, volgden den stoet tot voor het altaar. De Bisschop, bekleed met koorkap en myter, nam plaats op het altaar en zette den postulanten de beteekenls van het religieuze kleed uiteen, haar vragend wat zij verlangden en of zij uit eigen wil en met bovennatuurlijke inzichten het kloosterkleed wenschten aan te nemen. In eerbiedige stilte luisterde geheel de kerk en menige traan en snik getuigden dat ook het hart van den uiterlijk zoo stroeven Keiees iets kan voelen voor het edele en verhevene, dat deze vier meisjes van het eigen volk ten aanhoore van allen zoo moedig beloofden. Nadat het „Veni Creator", aangeheven door den Bisschop, was gezongen door heel de kerk en het habijt der Zusters gezegend was, trokken de postulanten zich terug in de sacristie en zong het koor de psalmen „In exltu Israël de Egypto" en „Laetatus sum." Een zucht van verwondering en tranen van aandoening verrieden de stemming der geloovigen toen de vier kleine zwarte Zustertjes begeleid door Moeder Overste in kloosterkleed uit de sacristie te voorschijn kwamen en weer neerknielden voor haren Bisschop om plechtig te beloven dat zij den proeftijd zouden benutten om zich waardig voor te bereiden goede kloosterlingen te worden. Met een „Te Deum laudamus" werd de plechtigheid der kleeding gesloten en begon de plechtige Hoogmis. Bij deze gelegenheid mochten de Zusters ook bezoek ontvangen van haar naaste bloedverwanten, die in grooten getale waren opgekomen. Toen Moeder Overste met de vier nieuwe Zustertjes bij de familie kwam, waren allen bewogen; tranen van aandoening rolden over de wangen en niemand durfde een woord te spreken. Er was een eerbiedig stilzwijgen, nu zij stonden voor een eigen dochter en zuster bekleed met het heilige kleed, zoo hoog verheven boven hen, zoo heel anders dan toen ze nog met haar meeleefden thuis. De afstand was nu zoo groot geworden en toch voelde een ieder de banden van het bloed: die God-gewijde maagd was een eigen dochter, een eigen zuster. Volgens landsgebruik waren ze niet met ledige handen gekomen en hadden van alles wat hun tuinen en veestapel voortbrengen, meegebracht. Moeder Overste onthaalde de gaston op een kopje thee en een koekje, en in hartelijk en gemoedelijk samenzijn vervloog het toegestane uurtje El te gauw. Toen de tijd van heengaan naderde, vroeg een dorpshoofd, die ook bij de familieleden, behoorde, aan Moeder Overste of hij een woordje mocht zeggen om de nieuwe Zustertjes moed in te spreken; wat gaarne werd toegestaan. „Komt alle vier hier, zeide hij tot de nieuwe Zusters, opdat ik U moed inspreke. De Zusters kwamen naar hem toe en alle gasten luisterden aandachtig naar zijne woorden: „Wij verheugen ons allen met U, omdat wij in U zien dat onze godsdienst de ware is. Nu ge het kloosterkleed hebt aangenomen, weten wij dat ge niet meer aan ons behoort; toont dit nu ook in al uwe daden; wij verheugen ons met U en willen niet meer dat ge naar ons terugkeert. Onze voorouders hebben den godsdienst niet gekend, wij echter hebben het geluk gehad, de missionarissen te zien komen die ons den godsdienst gebracht hebben; wij zien hem nu bloeien en gaan er fier op. Zorgt nu dat ge den godsdienst geen schande aan doet en ons Keieesche Katholieken niet beschaamd maakt door ontrouw te worden; weest integendeel moedig en schrikt voor niets meer terug. Offert alles op aan God, aan Wien ge nu toebehoort in blijdschap en in droefheid. Luistert goed naar Moeder en gehoorzaamt in alles ook in de kleinste zaken, en als de Bisschop U vroeg of laat een bevel geeft van te gaan, al is het naar verre landen, gaat! Gaat met een blij hart waar het ook zij, toont U moedig en weest trouw aan uw geloof. Moet ge straffen ondergaan, verdraagt ze, wordt ge bedreigd dat ze uw hoofd er af zuilen slaan, laat dan uw hoofd afslaan, als ge God en het geloof maar getrouw blijft, het komt er niet op aan, welken dood ge dan ook sterft. Wij menschen van Kei zullen fier zijn, dat onze godsdienst de beste is en dat hij bloeit"T Toen de fijd van het bezoek verstreken was en er afscheid moest genomen worden, waren allen weer onder den indruk, vooral de oudere vrouwen die de handen van de Zustertjes kusten en met tranen in de oogen zeiden: „Wij zijn vandaag zoo blij om U." Met moeite konden zij scheiden van haar eigen nieuwe „Zustertjes". Z.D.H. Mgr, L. Schrijnen, bisschop van Roermond, zaj Maandag en Dinsdag geen audiëntie verleenea. --- LETTEREN EN KUNST. HOLLANDSCHEKUNST NAAR LONDEN De komende tentoonstelling in Burlington House. Bultenlandsche bladen brengen eenlg nader nieuws over de groote tentoonstelling van Hollandsche kunst, welke in het begin van heit volgend jaar in Burington House te Londen zal plaats hebben. De voorbereidende werkzaamheden schijnen thans voorloopig tot een goed einde gebracht te zijn, zoodat de openingsdatum der tentoonstelling kon worden vastgesteld: zij zal van 5 Januari tot begin Maart te bezichtigen zijn. De tentoonstelling zal tot onderwerp hebben de Hollandsche kunst van 1400 tot 1900; de Haagsche School zal er dus nog vertegenwoordigd zijn, terwijl de Engelschen gelegenheid zullen hebben van onze moderne schilders Vincent van Gogh en Jan Toorop te leeren kennen. De opzet der tentoonstelling is verre van karig. Zij zal van vier- tot vijfhonderd schilderijen omvatten behalve ongeveer tweehonderd teekeningen en etsen en dan ook alle zalen van de Royal Academy in beslag nemen. De Engelsche verzamelingen zelf zijn natuurlijk op de eerste plaats aangesproken. Zoo staat de koning een „Aanbidding der Wijzen" van Rembrandt af en werken van Terborch, Jan Steen, Vermeer en de Hooch. Verder komen er bijdragen uit de collecties van den hertog van Buccleuch, lord Crawford, Sir Otto Beit, den hertog van Wellington, lord Swaythling en sir Joseph Duveen, den bekenden kunsthandelaar, die ook eenige belangrijke stukken uit Amerika zal laten komen. Het leeuwenaandeel der tentoonstelling levert Holland uiteraard zelf, dat bulten de teekeningen en etsen honderd veertien schilderijen af zal staan, o.a. het ,,Joodsche Bruidje" en het „Landschap met de Brug" van Rembrandt. Verder dragen bij de Vereinigde Star ten, Frankrijk, Duitschland, Zwitserland, België, Finland, Roemenië en mogelijk ook Portugal. Voor de inzending betreffende Vincent van Gogh zal de familie een aantal werken ter beschikking stellen. HEINRICH FEDERER Uit de letterkundige nalatenschap van den Zwitserschen priester-schrijver Heinrich Federer zal eind dezer maand een nieuw en thans laatste boek verschijnen onder den titel „Aus jungen Tagen. achgelassene Kapitel zur Lebensgeschichte." Het werk sluit aan bij de te vorigen jare verschenen jeugdherinneringen des schrijvers onder den titel „Am Fenster", indertijd door Vincent Cleerdin in ons blad besproken. KERKMUZIEKWEEK TE KEULEN Jaarvergadering van de Cacilienverein. DE „SCHOLA" VAN HUBERT CUYPERS. lm de afgeloopen week heeift de Allgemelne Cacdlienrvérein, de Duiitsche zusterorganisatie vam onze St Gregoriusvereeniging, haar jaarvergadering gehouden te Keulen. Aan de bijeenkomsten is een feestelijk karakter gegeven, daar de Cacilienverein thans 60 jaar bestaat en het gouden Jubileum Indertijd wegviös den oorlogstoestand niet gevierd is kunnen worden. In een huishoudelijke vergadering onder leiding van den algemeenen voorzitter Dr. Weinmann, weid onder grooten bijval besloten het kerk muzikale jaarboek van de C&oilienverein weer te doen verschijnen. Verder rullen het veree nigimgsorgaan en de uitgave „Musloa Sacra" om economische en technische redenen met elkaar worden samengesmolten. Onder de voordrachten heeift zeer de aandacht getrokken een inleiding van pastoor Dr. Kurthen, leeraar aan de hoogesohool voor muziek t» Keulen over de voor de Duitsch sprekende landen belangrijke kwestie van de plaats der Weensche klassioi in de kerkmuziek. De spreker e temde toe, dat de voortbrengselen van de Weensche klassieke school verre staan van de princlpleele bepalingen voor den «eredienst der kerk en bij een rijkdom van muzikaal-art istieke vondsten, zeer arm zijn wat aangaat de religleuse en liturgische grondslagen. Het tijdperk kon en wilde niet anders: godsdienstige kracht bezat de met het rationalisme aangestoken achttiende eeuw maaT in geringe mate en zoo zocht men in de kerkmuziek op de eerste plaats de menschen te bevredigen. De groote kunstenaars uit die dagen beseften wel hoe ontoereikend een dergelijke kerkmuziek was — zoo noemt Beethoven den a-cappolla-stijl den eenig-waardigen vorm der kerkmuziek en keert Moaart in zijn levensavond met een Requiem terug tot de oude kerkmuzikale polyphonle — maar deze kunstenaars waren machteloos tegenover de tijdsstroomingen. Tem voordeele van het Weensche klassicisime voerde de spreker aan het hooge artistieke peil, waarop het staat, de ethische waarde ervan, waardoor het toch boven de alledaagschheid zich verheft, en de latere ontwikkeling in meer liturgischen geest. Als een onschatbare verdienste van de Weensohe school moet worden aangemerkt, dat zij met haar vormibcigrip een architectioniek der muziek in het leven riep. Het was de bedoeling, dat de vergadering inzake de stellingneming tegenover de Weensche klassieke richting in de kerkmuziek een uitspraak zou doen. De conclusie van den spneker, welke neerkwam op een „tolereeren, niet propageeren", lokte een levendig debat uit Ten slotte werd overeenstemming verkregen op een motie van Mgr. Griesbacher, waarmee de Cacilienverein zich trouw verklaart aan de doelstellingen van haar stichters, óók inzake de kwostie van de toelaatbaarheid der Weensche klassioi in de kerken. Aan de bijeenkomsten ging dagelijks een gezongen H. Mis in den Keulschen dom vooraf, aan welke plechtigheden natuurlijk uit kerk muzikaal oogpunt zooveel mogelijk luister werd bijgezet. Dinsdag, toen de kardinaal-aartsbisschop celebreerde, werd de miis „Vidi Speoiosam" van da Vittorla uitgevoerd. Woensdag ging de mis „In honorem S. Caetciliae" van onzen landgenoot Hubert Cuyper®, die daarvoor speciaal met zijn Schola uit Amsterdam gekomen was De „Köln. Volksztg." is over de „in vortrag und Klang gleidh treffliche Auffilhrung" goed te spreken en roemt vooral het zingen der koralen, waarmee den avond tevoren in de groote concertzaal van de „Presea" reeds een overtuigend succes was behaald. Op den laatsten dag werd een Requiem uitgevoerd van den Keulschen componist Heinrich Lefhmacher door het domkoor uit Aken onder Reöhmann. Een Rheinisdher Abend besloot de feestelijkheden. ROTTERDAMSCH PHILHARMONISCH ORKEST. lste populair Zaterdagmiddagconcert. Rotterdam, 7 October 1928. De nieuwe dirigent Alexander Schmuller is zich gisteren, tijdens het eerste populair Zater dagmiddagconcert van het Rotterdamsch Philharmonisch Orkest, komen voorstellen met Weber's „Oberem"-ouverture en de 5de Sym phonie van Tschaikowsky. Alle begin is moeilijk, en al is Schmuller nog zulk een muzikaalwetenschappelijk ontwikkeld man en al heeft hij blijken gegeven, meer ln zijn leven voor een OTkest te hebben gestaan, het is toch zeer logisch, dat zijn omgang als directeur met ons Phllharmoniseh zoo maar niet in eens tot een onfeilbare homogeniteit kan leiden. Daarvoor was Schmuller nog te vreemd voor zijn orkestleden en de musici hunnerzijds voor hem. Vreemd staan beiden nog te veel tegenover elkander en vreemd moeten alzoo des leiders opvattingen nog in menig opzicht zijn voorgekomen. Schmuller, we weten het van zijn vioolspel, houdt soms van opvallende, plotselinge tempocontrasten en die eigenschap — we laten momenteel in het midden, hoe die te noemen — is ook in het dirigeeren van gisterenmiddag te bespeuren geweest. Voor de extra langzame Oberon-lnleidlng zal de leider zijn muzlkaalpsychische motieven hebben gehad, in het Allegro der Ouverture nochtans traden de tegenstellingen wel wat te sterk naar voren. En ook in de Symphonle zijn inzonderheid vertragingen en tijdmaat-contrasten aan het licht gekomen, welke voor den hoorder niet anders dan bevreemding konden wekken. Maar anderzijds heeft dit debuut van Schmuller redenen tot groote voldoening en tot goede verwachtingen voor de toekomst mogen geven. Schmuller is een man, door wien een gloeiend enthousiasme vaart en het elan en de „Schwung" waarmede de Ouverture en do Symphonle werden gespeeld, maakten op die wijze, dat de leider door zijn opvattingen, de orkestleden door hun reproductie in die stukken ons voortdurend boeiden, ons steeds iets te zeggen hadden. Inzonderheid in het Russische stuk legde de dirigent veel persoonlijks, veel eigen Inzichten. En de indruk van het mooie geheel is niet verzwakt door het somtijds ongelijk en rammelend samenspelen van het ensemble en het meestal zeer slecht samenstemmen van het „hout". In de meer dan voldoende fraai weergegeven orkest-begeleiding van Beethoven's 3de Pianoconcert is Alexander Schmuller zich betrekkelijk nog het meest gelijk gebleven. Vermoedelijk, wijl hij daar had rekening te houden met en afhankelijk was van een man, die gaarne den gelijken en correcten tred in zijn klavierspel bewaart: Leonid Kreutzer. Deze kunstenaar gaf Beethoven's Derde Concert weer, zooals we het reeds zoo vaak van hem hoorden: schoon van klank en aanslag, klaar en diep van aanvoeling, dichterlijk van opvatting. Kreutzer werd hij herhaling teruggeroepen. Schmuller werd bij zijn binnenkomen verwelkomd door een krans aan het leiders-gestoelte en een zich van : ijn plaatsen verheffend orkest. Hij kreeg nog eens bloemen en veel handgeklap van een publiek, dat nauwelijks de plaatsruimte in een goed-half gevulde Groote Doele-zaal in beslag nam. MUZIEKONDERWIJS. De muzikale ontwikkeling der schooljeugdVrijdagmiddag hield de heer Sem Dresden voor een aantal leerlingen der middelbare scholen te Amsterdam de inleiding voor het eerste jeugdconcert. Bovendien waren tal van leeraren uitgenoodlgd, om met het werk der vereeniging kennis te maken, van wie er velen aan den oproep hadden gehoor gegeven. Het doel der vereeniging, op den weg waarheen thans nog slechts de eerste schreden zijn gezet, is: te komen tot een algeheele vernieuwing van de muzikale ontwikkeling van de jeugd. Bij wijze van proef worden op een viertal scholen geregeld lessen gegeven in de beginselen der muziekleer, welke zich aansluiten bij de onder Cornelis Dopper's leiding staande Jeugdconcerten. Op deze eerste inleiding behandelde de heer Dresden de drie stukken welke op het programma van het eerste concert voorkomen. In korte trekken schetste hij den bouw van de symphonie in 't algemeen, daarna meer in 't bijzonder de Haydn-svrri'phonie. Het „Lohengrin-voorspel" gaf aanleiding tot een bespreking van de verhouding van de „ouverture" tot de opera, tenslotte gaf spr. eenige karakteristieke voorbeelden van de harmonische structuur van Ravel's Rhapsodie Espagnol. Deze Inleiding, eigenlijk een prettige en zeer leerzame causerie, werd toegelicht op den vleugel. * * * Het wil ons voorkomen, dat deze pogingen, om aan de jeugd het muziek-genleten bij te brengen, zeker slagen zal, en met te beter gevolg, naarmate de zaak dieper van den grond af zal worden opgehaald. We zien met veel belangstelling het rapport van de commissie omtrent het muziek-onderwijs op de lagere school tegemoet. Want dö,èr wordt grootendeels over de latere muzikaliteit van het kind, zeker van het volkskind beslist. Niet met of na veel woorden, maar Inderdaad. Op de enkele goede uitzonderingen na, ziet het er met dat zang- en muziekonderwijs meer dan treurig uit. Veel hangt hier af van de muzikaliteit en de muzikale ontwikkeling van de onderwijzers en onderwijzeressen. T.o.v. de muziek als leervak zijn deze in drie categorieën te splitsen: le. zij, die muzikaal ontwikkeld zijn en genoeg vakkennis en ambitie hebben, (dit zijn de uitzonderingen); 2e. zij die wel de ambitie hebben en „er voor voelen", doch geen vakkennis, meestal geen muziek paedagoglsche bekwaamheid genoeg hebben (deze vormen het grootste aantal); Se. zij die nóch ambitie, nóch vakkennis hebben, hun getal is groot!) De eerste categorie voedt zich beknot door het gebrek aan tijd, dat op de lesroosters worfl t uitgetrokken voor de „schoone kunsten", doch levert — zij het ook weinig — toch goed weglegt een grondslag, waarop later kan worde^ voortgebouwd. Vaak ook kan dit parallel met de studie op een of ander instrument door het kind thuis. De tweede groep bederft, on danks den goeden wil, vooral technisch veel en hieronder heeft de schoonheid al het eerst t<> lijden. Bij de kinderen gaat de ambitie voor een groot deel verloren. Stemmen worden er j n groot aantal bedorven en de muzikale smaalt zakt tot een bedenkelijk peil. De derde afdeeling vindt ieder half uur voor zangonderwijs te veel en tracht er iets af te knijpen, maar geeft toch „zangles", want 't staat op den rooster. Hoeveel hier bedorven wordt, laat ziet, licht denken. Het werk op de middelbare scholen, waar het gevoel voor kunst en schoonheid óók op andere wijze kan worden ontwikkeld is in verband daarmee een greep om te redden wa' nog te redden valt. We hopen in het rapport der commissie voor de lagere school ook bevindingen aan te tref. fen omtrent de methode van mevrouw Ward waarvan we op de Utrechtsche Kerkmuziek week ln Augustus j.1. zulke prachtige resulta. ten hebben gehoord en gezien. We kunnen de commissie een studie in die richting van harte aanbevelen. MUZIEK IN DEN HAAG. Het eeuwfeest van Schubert. Het Residentie-Orkest zal ter herdenking van Franz Schubert's sterfdag (19 November 1828) in October en November de volgende zijner werken uitvoeren: Ouverture en Balletmuziek uit „Rosamiunde", „Symphonle in bdur" het „Grand-Duo" (door Jos. Joachim tot sytmpbonie bewerkt), de „Unvollendete Symphonie", terwijl op het tweede Dillgentla-coneert mevr. van IJzer—Vincent liederen (met orkest bewerkt) van Schubert ten gehoore zal brengen. Voorts zullen ln dit seizoen o.a. eerste uit. voeringen plaats hebben van: Tweede Symphonle van Bruckner, „Harry Janos" (orkestsuite) van Kod&ly, „Sinfonietta" van Leo Janacek, Ouverture „Drie Koningenavond" van Joh. Wagenaar, „Suite" van Emiile Enthoven, „Elegie" van Rudolf Mengelberg (onder leiding van den componist) en Scherzo van Willem Odé. Onze Brusselsche correspondent meldt ons: De jaarlijksche Godecharle-prijs voor schilderkunst werd toegekend aan Taf Wallet een jong en veelbelovend leerling van de Brusselsche academie. UIT WEEKBLADEN DE KERK. Frederik van Eeden publiceert in het weekblad „Opgang" een gedichten-cyclus „Roomsche Terzinen", naar den vorm een voortzetting van „Het Lied van Schijn en Weezen". Hieronder volgt het slot van den derden zang: De H. Kerk: Nog lijdt de menschheid aan ontelb're zonden, die slechts door lijden worden uit-geboet. tv Vandaar de vreugd, door heil'gen ondervonden, als zü om God's wil storten 't eigen bloed. Van daar de lust in 't God gewade lijden, en 't mart'laarschap, zoo bitter en zoo zoet. Zoo stijgt het Leeven in den nacht der tijden altoos vernieuwd door Godes scheppingskracht, Nooit keerend, nooit verzwakkend, bij 't verglijden van licht op licht in aldoor reiner pracht — Zoo voert ons God, getrouw'ltjk en gestadig op Zijnen Weg, waar Zaligheid ons wacht. Opdat liefde en sohoonheid zich verzadig onze arme ziel, die om Verlossing schreit, en maar niet kan begrijpen hoe genadig zijn straffen zijn, en hoe vol teederheid. Dit is het wat de heiligen ons leeren door heel hun leeven, gansch aan God gewijd, en heerlijk is 't met heil'gen te verkeeren. Is toch hun blijheid een volstrekt bewijs, dat 't hoogste goed 't welk wü in God vereeren is zaligheid, en aller deugden prijs. Nu smacht in smartelijke barens-weeën de menschheid naar 't verlooren Paradijs en oover alle landen, alle zeeën spant zij een wonderbaar en kunstig net, geen duimbreed gronds laat zij nog onbetreeën. Geen top zoo hoog waar zij den voet niet zet, geen oceaan dien niet haar scheepen klieven. Zy raast door hoog:» luchten, onverlet. Dit alles schijnt bestemd ons te gerieven met stoflijk heil en met verfijnd genotMaar 't is zoo niet, zoo worden nooit de grieven gedelgd van onzen Vader, onzen God — en nimmer zal zijn Rijk op aarde bloeyen zoo lang de mensch met Zijn gebooden spot. Zie toch hoe snel de reuze-steeden groeyen duizende wooningen aan-één gereid — terwijl geweldige oovens hen besproeyen met zuiver water en ten allen tijd hen warmte en licht verschaffen naar begeeren, Daar dit is niet wat ons is toe-gezeid, dit is nog de een'ge schaap-stal niet des Heeren, waar Jezus Herder is. Hier knielt op een Wie maar zijn geld en macht wil zien vermeeren — en jaagt naar lust, ten koste van 't gemeen Hier wordt verkwist en bitt're nood geleeden, hier woekert en hier zwendelt iedereen. Als groote onzuiv're vuuren zijn de steeden, waarin de hartstocht en de hebzucht brandt, Waar ijv'riger gebrast wordt dan gebeeden. En waarheen de opbrengst stroomt van zee en land. Toch heeft wel elke stad een Huis des Heeren vast opgericht, dat houdt beschermend stand. Waar de geloovigen den Heiland eeren en Hem aanbidden in zijn Sacrament, Daar kan elkeen 't geweld des Satans keeren die zich vertrouwend tot den Vader wendt daar wil des Zoon's hoog-heilig lichaam toeven in stille kluis, en wie daar roek'loos schendt de plecht'ge wijding hij zal wreed bedroeven den goeden Vader, die niet liever wil dan ons het brood der Zaal'gen te doen proeven. O Staat'ge tempelhallen, koel en stil, te midden van het zwoele, steedsche dringen waar ieder Jaagt en joelt naar eigen gril — hoe steekt gij uit bij zoo veel ijd'le dingen, uw ranke spitsen wijzen naar omhoog, daar voert de weg naar 't heil der heemelingen. GU sticht ons hart en gij verheugt ons oog, als burchten van Geloof zijn Uw gebouwen! GiJ geeft de troost die nimmer ons bedroog ' ' en gij beschaamt niet wl» in CT vertrouwen. --- OP KORTE GOLF DE ZAKDOEK MET HET MONOGRAM — Ik zal toch naar Londen moeten om eens met Lowell te sproken", zeide de bankier Hugo Bettenauer, terwijl hij wat onrustig achterover leunde in zijn groen leeren bureaustoel. — 't Zal noodig zijn", zeidie de jonge secretaris Von der Lanckwitz beslist, terwijl hij met een energiek gebaar streek over het gladde zwarte haar als een glanzend kapje om het jonge sterke gelaat. Böiden bogen zich weer over de papieren. Een vergeeld rapport en wat vergeelde sotietskaartem, met onbeholpen lijnen en aanwijzingen, die groote inktvlakken geleken. Wanneer dat alles waar was.... En 't moest haast waar zijn; er moesten oliebronnen in dat onbekende gebied in de binnenlanden van Peru zijn. Atkinson was een der meest vermaarde ontdekkingsreizigers, kalm en zeker. Hij was gestor ven aan een vergiftigd pijlsahot, in Caramibucos, en had de papieren nagelaten aan een Peruaan. Die er over sprak met Schöetelhuf, een Beier, die rijk werd met bier te verkoopen, ergens in de buurt der zilvermijnen van San-JuandelPinas. Die Schöttelhuf was teruggekeerd in zijn Beiersch dorpje, en toevallig had Von der Lanckwitz op een bergtocht de papieren gezien. En nu waren ze hier. Nader onderzoek en latere ontginningen vroegen veel kapitaal, dat heel omzichtig moest worden bijeengebracht, Wilden de Yankees er niet de lucht van krijgen. Lowell te Londen was de man, ofschoon leider en eigenaar tevens van een bescheiden bank slechts, wist niemand zoo gord in heel Europa millioemen bij elkaar te snuffelen voor eene onderneming, die er ietwat fantastisch uitzag.. Denaelfden dag nog vertrok Bettenauer met zijn vliegtuig naar Londen. Von der Lanckwitz ging mede, en een typiste, en de oude dienaar van den grooten bankier, die zijn meester overal vergezelde, omdat hij dit onbeholpen kind geen oogenbltk alleen kon liaAen. De dag was zuiver, vol sterk licht, boven de zee leek het vliegtuig te drijven door een eenzaam heelal van blauw en goud, boven, onder, in de verte, overal. Te Cnoydon begon 't te schemeren; ln Londen glansden de lichten als snoeren parels ln den nevel. Denzelfden avond nog werd Bettenauer door Lowell ontvangen. Lowell woonde ver weg in een der voorsteden: een groot, streng huls, dat onbewoond scheen, achter een rij zware boomen, wier dichte kruinen werden tot een haag vóór de bovenvensters en de balkons. Het hooge, koele vertrek, waarin Lowell dnn Duitsohen bankier ontving, leek een regentenkamer. Lowell zelf, slank en knokig, was het type voor den regent van een nieuwen, komenden tijd: goed-gehumeurd en vol belangstelling als een kwajongen, sportlef tot in de manier van kijken, waarmede hij van Bettenauer de maat nam, en de wijze waarop hij papieren bewoog als een bal. Bettenauer zat Lowell voortdurend aan te staren: hij zag hem voor 't eerst, en toch werd hij gepijnigd door Aen halve herinnering. Deze man moest hij reeds eerder hebben ontmoet: hij kende die klare blauwe oo?,"!), zoo ieznnnen en toch vol onverwachte tintelingen, en dat stugge blonde haar.... Er was er?ems een beeld als eem film, waarin Lowell rondliep, maar 't was te d'ep verscholen, zijn bewustzijn zocht telkens het lftegio af. Hii moest heengaan. Morgen zouden zo de documenten van Atklnson, die Schöttelhof uit Peru meegenomen had. onderzoeken. ï/oweM liet zelf ziin gast. uit, een lakei bracht hem een candelaber met brandende kaarsen Bij het heengaan onder de duister-rulsehende boomtoppen, de slanke figuur met de opgeheven ^andelaJber achter hem, overstroomd van gon . <1en kaarsenlioht, overviel Bettecnauer een onverwachte. haast blijde beklemming. alsof hij -w'we