ONDERWIJS. UNIVERSITAIRE EXAMENS. AMSTERDAM, 6 October. Geslaagd voor het candidaatsexamen in de geneeskunde de heeren D. P. Kok, L. B. Lindeboom en J. Mendels. UTRECHT, 6 October. Geslaagd voor hst candidaatsexamen in de geneeskunde de heeren H. Bax en J. Helleman. UTRECHT, 6 October. Geslaagd voor doctoraal examen geneeskunde de dames IJ. M. la Verge en mej. A. J. C. van Aelst en de heeren W. Knufman Ansing, J. W. Rutgers, H. W. de Lang, C. van Lankeren, P. F. H. Thier, L. A. Hulst, L. Muller, H. Heyster, Joh. Drost, C. W. Ritsema van Eijk, H. W. van Lier, P. C. Keestra, G. C. M. van Maarsseveen, W. van Essen, J. F. van de Plassche, J. W. Bruin, K. Lammens van Bueren en A. J. W. H. Hoitink Examen M- O. Akte K. 5 (hoogere wiskunde). 's-GRAVENHAGE, 6 October. Opgeroepen en opgekomen 2 cand. Geslaagd de heeren R Broersma te Leeuwarden en D. P. Meijler te &t» Laurens. Examen Wiskunde L. O's-GRAVENHAGE, 6 October. Opgeroepen 5, opgekomen 3 cand. Geslaagd de heer J. Boer te Garmerwolde. Machinisten-examen. 's-GRAVENHAGE, 6 October. Geslaagd voor diploma C (theoretisch gedeelte) de heer H. W. Verel te Rotterdam. INTREEREDE PROF. DR. B. L- VAN DER WAERDEN. Dr. B. L. van der Waerden, benoemd hoogleeaar in de faculteit der wis- en natuurkunde aan de Rijksuniversiteit te Groningen, heeft gisteren zijn ambt aanvaard met het uitspreken van een rede in de aula der universiteit over: „De strijd om de abstractie". UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM. Op Vrijdag 12 October a.s. des middags te vier uur zal de heer P. J. A. Adriani, privaat docent voor het fiscaal recht aan de universiteit van Amsterdam, zijn werkzaamheid als zoodanig beginnen met het geven van een openbare les in het universiteitsgebouw. ONDERWIJSVERSLAG. De Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen heeft aan de Tweede Kamer doen toekomen het deel „Hooger, Middelbaar en Nijverheidsonderwijs" van het „Verslag van den staat van het onderwijs over 1925—1926". R. K. STUD. VER. „SANCTUS AUGUSTINUS". Vrijdag werd in het „Eigen Huis" te Leiden de eerste algemeene ledenvergadering na de groote vacantie door „St. Augustinus" gehouden, alwaar de bestuursoverdracht plaats vond. Nadat de oud-praeses zijn medebestuursleden bedankt had voor hun medewerking gedurende het afgeloopen jaar, gaf hij den voorzittershamer over aan den nieuwen praeses, den heer Feldbrugge. Bij het aanvaarden van deze bestuurstaakhield de praeses een rede, waarin hij een beschouwing gaf óver het innerlijke en uiterlijke leven van „St. Augustinus". Over het innerlijke, aldus zeid 9 praeses, mochten wij niet ontevreden zijn, gezien den bloei van de vele onderafdeelingen- Alleen de Congregatie leed nog steeds aan haar oude kwaal; weinig trouwe leden, maar toch hoopte hij, dat daar een verandering in zal komen. Het Eigen Hui3 mag zich steeds in een grootere belangstelling verheugen, wat zeker zijn goede Vruchten voor het leven ln Augustinus zal voortbrengen. Voor de studentenoonferentie der St. Vinoeutlusvereeniging vroeg de praeses speciaal de aandacht. Vele leden van Augustinus waren in 't afgeloopen jaar daar Ingetreden. Mochten dan niet alle leden met de daad daaraan kunnen medewerken, toch konden zij dit zoo mooie werk steunen door hun gebed, wat zeker zeel veel vermag. Dan sprekende over het uiterlijke leven vaD St. Augustinus, moesten de leden niet denken, zeide spr., dat het voldoende was, als het bestuur zich zooveel mogelijk vertegenwoordigde om Zoodoende contact te krijgen met andere studenten-organisaties. Het bestuur zou zeker de lijn van voorgaande besturen volgen, doch de leden moesten daartoe medewerken, omdat zij toch. zoo'n schoone ta«v te vervullen hebben. Augustinus moet nu toonen, dat de katholieke levensbeschouwing waard is met respect beschouwd te worden; daar de tijd reeds lang voorbij ls dat wij maai - moeten aanhooren dat wij gekwalificeerd worden als „niet gevaarlijk voor de maatschappij". Want zoo er toch iemand geroepen is om het werk van het leeken-apostolaat aan te pakken, dan is het de Katholieke student, die daar voor toch zoo'n groot arbeidsveld als voor het grijpen heeft. In eigen milieu immers heeft hij ruimschoots de gelegenheid zich op godsdienstig gebied te ontwikkelen, om naar buiten in andere studenten-organisaties met wetenschappelijke of cultureele strekkingen de Katholieke levensbeschouwing te doen respecteeren en begrijpen. Na deze rede werd een commissie benoemd tot huldiging van Prof. Groenen, die zich tot groote spijt van geheel St. Augustinus genoodzaakt zag het moderatorschap der vereeniging neer te leggen. Na nog enkele huishoudelijke zaken sloot de praeses de vergadering inet den christelijken groet. UIT TIJDSCHRIFTEN. ZIELKUNDE EN LICHAAMSCULTUUR. De Olympische spelen hebben een stortvloed van vaak heel onbezonnen literatuur over ons Roo iDj.se he land uitgestort, waarbij felle tegenstanders en voorwaardelijke voorstanders hun argumenten tegen elkaar opgewogen hebben. Na reeds een zeer belangwekkend artikel over dit vraagstuk in „S t u d i ë n" gepubliceerd te hebben, komt pater van Gestel in hetzelfde tijdschrift in verband met een bespreking van (Je brochure „Zielkunde en lichaamscultuur 1", door Adr. de Voogd nogmaals op de kwestie terug. Zijn beschouwingen lijken ons interessant genoeg om ze voor onze lezers weer te geven. Pater van Gestel schrijft dan: „Deze brochure der Opvoedkundige Brochurenreeks, waarin de bekwame schrijver een poging waagt tot oplossing van het lichamelijke opvoedingsvraagstuk, verdient een meer dan gewone aanbeveling om de bijzondere actualiteit van het onderwerp en de positief-pedagogische strekking van het betoog. Dit boekje is een oproep — en wij wenschen dat die oproep gehoord worde door allen, die belangstellen in onze jeugd en haar begrijpen willen — om de lichamelijke opvoedingsbeweging, die nu de verheldensching der maatschappij in de hand werkt, in gezonder banen te brengen en ze te maken tot wat zij zijn moet: een middel om de jeugd offergeest, offermoed en offerkracht bij te brengen. Adr. de Voogd staat van meot af aan ver boven de velen, die gedurende de laatste maanden de sport — meer echter: de wansport — hebben besproken en het zwaartepunt legden in bijkomstigheden of persoonlijkheden. Jammer dat hij in zijn hoog plan bijna alleen staat. Want het saneeringswerk van ons modern sportleven zal zich moeten voltrekken langs de hoofdlijnen, door hem getrokken. Mocht er ooit worden overgegaan tot de samenstelling eener „Grondwet der Roomsohe Sport", dan zal men in dit boekje veel materiaal bijeen vinden, er zelfs verschillende bladzijden uit kunnen overnemen. Wij begroeten dit werkje met bij zondere sympathie, omdat vele gedachten van de Voogd overeenstemmen met wat wij schreven in „Studiën" (Juli). Wij moeten ons in deze bespreking beperken, maar willen toch een of andere beschouwing onderstrepen. Zeer scherpzinnig en fundamenteel onder scheidt d. V. de werkelijke wilskracht, die onder leiding van het verstand alle natuurlijke neigingen en gevoelens onderdrukt, van de schijnwilskracht der ongeproportioneerde sportenthousiasten, die een of ander natuurlijk sentiment tot zoo'n sterke ontwikkeling laten ltome nin hun gemoed, dat verstand en wil er de slaven van zijn. Ook „langs onder op" (d.w.z. met natuurlijke middelen) moet er gezorgd worden, dat de moderne jeugd haar lichamelijke en moreele krachten behoudt en terug krijgt. Opvoeden is in den grond niets anders, dan de kunst om den menscb te leeren zélf zijn ziel te vormen en te beschaven, ten einde een hooger bovennatuurlijk doel te bereiken. Deze kunst eischt zelfbeheerschlng en zelfverloochening, eigenschappen, die op hun beurt worden aangekweekt door geregelde lichamelijke werk zaamheid, waar het streven aanhoudend te kampen heeft tegen de lichamelijke weekheid en natuurlijke zelfzucht in haar diverse vormen. In de omstandigheden van het -heden, aldus de V., kan voor de opvoeding der rijpere jeugd en vooral voor het studeerende deel er van de sport als opvoedingsmiddel niet gemist worden. Wij onderstrepen nogmaals de moedige woorden van d. V. dat d« R. K. Sportbeweging de praktijk van de hedendaagsche sport niet ontdaan heeft van de onzuivere beatanddeelen, die haar opvoedende waarde minstens twijfelachtig maken. En wij meenen te moeten betwijfelen, of in de naaste toekomst die praktijk meer in overeenstemming zal worden gebracht met de eischen van een gezonde pedagogie, Indien de leiders zich niet gaan plaatsen op een wijder standpunt en de mogelijkheden van posltief-moreele vorming door de sport gaan exploiteeren. Dat is geen onbegonnen werk. De jeugd denkt in dezen ook heel wat gezonder en onbedorverner dan men vermoedt. Zeer juist is het ook gezien van den schrijver, dat gelijk de sport haar intrede ln het maatschappelijk leven deed door de studeerende jeugd, de verbeteringspogingen ook bij de studeerende jeugd moeten aanvangen. Juist omdat wij de pedagogische strekking van dit boekje zoo hoog schatten, willen we ook ln 't kort enkele bemerkingen samenvatten. De Schrijver noemt sport enz. „niet meer dan een bepaalden vorm van lichamelijke werkzaamheid." „De sport is dus niet meer dan een middel om kunstmatig te vervangen wat er aan „natuurlijke" lichaamsbeweging en inspanning uit ons moderne leven is verloren gegaan." — Deze beginselen mogen de gymnastiek beheerschen — ongewild bewijst de schrijver heel het werkje door wat een puik gymnastiekleoraar hij is — zij zijn te utilitair en simplistisch om het ontstaan en de beteekenis van sport en 6pel te verklaren en het hun geoorloofde terrein te bepalen. Dat sport meeT is dan kunstmatige arbeid toont de schrijver bovendien zelf aan ln zijn mooie paraphrase van bet woordje sport. Terwijl we het jammer vinden, dat ook in de formuleering der stellingen de arbeidsldee te strak is vastgehouden, hopen we toch dat deze studie van Adr. de Voogd, vooral door de leiders onzer sportkringen, dankbaar wordt geaccepteerd als een gezond-psychologische en moreele basis, waarop verder moet worden gebouwd. Het gaat in deze brochure niet over het verkeerde gebruik dat men van de sport, helaas, maakt, maar over het goede gebruik, dat men er van kan en moet maken en oorspronkelijk ook altijd van gemaakt heeft. Dat was ook de strekking van onze bijdrage ln de Juli-aflevering van dit tijdschrift, waarop wij een korte nabeschouwing meenen te moeten geven. Het is nog niet mogelijk te repliceeren op het veelvuldig en tegenstrijdig gebruik dat van dit artikel (dat ook ons blad uitvoerig weergegeven heeft. Red. Msb.) Impliciet en expliciet, gemaakt is, in kranten, tijdschriften en lezingen. Voor onze lezers is het ook van niet veel belang. Niet wij dragen de verantwoording yan wat er met citaten kan worden gegoocheld, indien deze uit hun verband worden gerukt. Wij mengen ons In geen polemieken, dat bulten ons toedoen, met behulp van onze bijdrage geaccentueerd zijn, allerminst in de discussie Doodkorte Anachoretes (Ons eigen Blad) contra dj) Boer (Kath. Schoolblad), en indien het artikel van Fr. Doodkorte, Ons Eigen Blad, 1 Sept. „Pater van Gestel en Collega de Boer" niet ware verschenen, hadden wij gezwegen. Wij willen zakelijk en kort zijn, al kan, tot onze spijt, de persoon hier niet geheel op den achtergrond blijven. Fr. Doodkorte wil aantoonen, dat ons Studiënartikel geenszins gericht was tegen de reeks van opstellen, die hij in den loopenden jaargang van „Ons Eigen Blad" publiceert. Wij hebben respect voor den moed, waarmee Doodkorte de sportverdwazing der 01. Sp. heeft gehekeld, doch het is tevens onze overtuiging, dal hij de objectiviteit der dingen uit het oog beert verloren en tot overmoed is doorgeslagen. Ons artikel, dat wij met niet geringe zorg geba seerd hebben op de onaanvechtbare beginselen van onze Katholieke theologie, psychologie en pedagogie, wilde een poging zijn om het sportproblem te plaatsen in het verkwikkend en levenmakend licht van positieve jeugdvormiug, waarvan het maar steeds verstoken blijft. Het spreekt vanzelf, dat enkele passages bedoeld waren als bestrijding of als aanvulling der al te eenzijdig-georiënteerde, negatieve Sportbestrijding. En inzooveT ook de gachte Olympiade-schrijver in O. E. B. (althans tot 1 Aug.) blijken heeft gegeven, die eenzijdige mentaliteit aangaande het eportprableem te huldigen, treffen deze passages ook zijn werk, en moeten zij beschouwd worden als een reactie op den hoofdindruk zijner Olympiade-beschouwingen. Bij het uiteenzetten van een standpunt komt men noodzakelijk in aanraking met een ander; maar wij zien niet ln, dat men zijn objectiviteit kwijt raakt als, in een zakelijk betoog, dat zich met goen personen bezig houdt, ook de personen ongenoemd blijven. De tragische woorden, waarin Fr. D. zelf dit verschil ln opvatting aangeeft, heeft hij inge leid ln zijn artikel van 1 Aug. Daar beschrijft hij, voor een gedeelte in zinnen en woorden gelijk aan de onze, in romantischen flctietrant, de stumperige pogingen van een .profes sor, die „ergens", tegen zijn geheele omgeving ln, het groote nut der morphine verheerlijkt, en de alle menschelijke gevoelens vertrappende pose van een jongen man, die geroepen wordt bij het lijk van zijn vermoorde zuster, en het met bloed bevlekte, maar fijn bewerkte mes bewonderend opheft in het zonnelicht. Dit artikel vonden wij wegens totaal gemis aan zakelijke argumenten en verborgen „Seitenhiebe" zeer onsympathiek. In O. E. B. van 1 Aug. zegt. Fr. D. ons bedoelend: „Overduidelijk blijkt dat deze schrijver .'t in den grond der zaak geheel met ons eens ls (? v, G.) Enkel achtite hij 't opportuun om het mes te bewonderen, 't staal te doen schitteren in de zon van zijn idealisme en 't heft te prijzen óm z'n mooie afwerking, terwijl het ons voorkomt, dat er voor 't oogenblik uiets zoo noodig is en voorloopig niets zoo noodig blijft als aller aandacht voortdurend te vestigen en geconcentreerd te houden op de getroffene, wier bloed kleeft aan 't mooie, fijn bewerkte, in vele opzichten zoo nuttige, maar ook hoogs tgevaar lij ke wapen." De zaak, waarover het gaat, meenen wij in ietwat reëeler bewoordingen te hebben aangegeven. Als men met dergelijke procedures de kern der kwestie gaat verstoppen ln ongezonde beelden, dan moet men niet verwonderd zijn misbegrepen te worden. Dat is geen zakelijke discussie, maar speculeeren op dramatiek; dat is jacht maken op sensatie: een middel dat in de handen van Fr. Doodkorte, die zoo verwoed de overdreven sport-sensatle bestrijdt, niet thuis hoort. Tegen de beschuldiging van inconsequentie moeten wij riposteeren. Fr. D. heeft in onze woorden ta veel van zijn eigen gedachten willen vinden. Eigenlijk kan hij ook geen „inconsekwentie" bedoelen; daarvoor kent hij de wetten der logica te goed. Want langs verschillende premissen kan men toch tot eenzelfde conclusie komen. Onze conclusie, dat de 01. Sp. in hun huldigen vorm niet te rechtvaardigen zijn, achten wij voldoende gemotiveerd, ook zonder de stelling, die D. gaarne als minor of maior zou zien, dat n.1. de 01. Sp. In haar geheel een beweging zijn die den ondergang der christelijke idee van zelfoverwinning en zedelijkheid beoogt. Deze stelling behoeft niet waar te zijn om onze conclusie te sauveeren. Of ze waar is en bewezen, is een andere kwestie, die met het logisch verband in ons artikel niets heeft uit te staan. Wel willen Wij oerlijk zeggen, dat o.i. de bewijskracht der Olympiade-artikelen van Doodkorte zoover niet gaat. Maar zelfs als deze bewering bewezen was zou daarmee nog samen kunnen gaan een geoorloofde belangstelling in de spelen en de wedstrijd-spanning. Niet alle sensatie ook niet alle sport-sensatle, is uit den booze. Wij willen hier ook niet uitmaken in hoever de beschuldigingen aan onze Kath. Pers gegrond zijn. Overdreven lijken ze ons wel. Het sportprobleem is zeer complex en de taak onzer Pers is veelzijdig moeilijk. Zoowel de pessimistische, dramatische geest van Fr. Doodkorte, die geschoold is op de droevige e partexcessen, als de vroolljke en soms bitter sarcastische humor van Rzn. in de Maasbode, die in mep-Walhallastijl de sportprestaties beschrijft, kunnen werken ten goede. Indien allen, die het wel meenen met gezonde sport en reins jeugd zich eens overtuigen wil den, dat hun persoonlijke gezichtseinder goed kan zijn, maar niet noodzakelijk de eenig goede is, dan was er kans, dat het verlangen van de Voogd naar oollectief samenwerken tot saneering der sport kon verwezenlijkt worden. WIJ deelen niet o overtuiging van Doodkorte c.s. dat het de allerbelangrijkste taak der opvoeders is om de aandacht te vestigen op de sportexcessen, doch willen hiermede niet zeggen, dat het niet gebeuren moet. Maar het directe streven naar een positieve karaktervorming door middel der onvervalschte sport, die het bezit kan en moet worden, niet alleen onzer studeerende, maar onze geheele katholieke jeugd, en 't. rustig bezinnen en beramen naar middelen om dat moeilijke werk tot stand te brengen, is o.i. de meest pedagogische en effectieve weg, om de jeugd van kindsbeen af de ware sport te doen beoefeaian en de sportcxcessen te doen vermijden. --- SPORT EN SPEL. ROEIEN. DE SCHOLIEREN EN DE ROEISPORT. Gisterenmiddag zijn in de Amstel de eindwedstrijden gehouden voor de Amsterdamsclie scholieren der middelbare scholen. De uitslagen waren: Stijlroeien voor meisjes In Bloepen: 1. de ploeg bestaande uit Ch. Kinsbergen, C. Aldenberg, N Kat, I. Wenning en R Kruisbergen; 2. B. v Aakooy, A. Dertien, B. Stom, M. v. d. Meer en H. Lok; 3. A Drost, R. v. Waert, G. Donkersloot, D. Reeser en S. Stuart. Stijlroeien jongens in sloepen: 1. ploeg G. Endlich, W. Korver, P. Slost, B. Captein en D. v. Haren Noman. Vrije wedstrijd snelroeien jongens: 1. ploeg KI. Willems, F. Willems, H. v. d. Berg, Ph. Slager. H. de Jong; 2. C. Bavelink, H. .St uttenhelm, J. Stenneke, D. Bennink en H. Couzy. Stijlroeien meisjes in gieken: De ploegen: T. Bos, W. Schouten, M. Vermeulen, D. Schouten, J. v. d. Zwaan en E. Sutherland Rooyaards, W. Molenaar, T. de Kruyf, C. Hanraad, M. Sutiherland Rooyaards deelden de eer met een gelijk puntental. Wedstrijd om den Van Leeuwen-Tydemanbeker: 1. Eerste H. B. S. m. 5-j. cursus met A Splinter, C. Dubois, C. Andriessen, D. Hoog en N. Cortlever (st.), 2. Zeevaartschool. Sedert de instelling van den beker in 1919 was dit de eerste maal dat deze H. B. S. winnares werd. In 1927 legde de Zeevaartschool beslag op den wlsselprljs. Dr. C. P. Gunning reikte de prijzen uit. --- BIJ TEN BOSCH BIJ TEN BOSCH vindt U het neusje - van den zalm Engelsche Mantelstoffen 140 c. M. breed, 'n buitengew. verscliei- Q flC denheid 5 .75 4.25 0-Z3 Doublé Face 140 c. M. breed dit s eizoen zeer gevraagd E QC zuiver wol .... Velours Fantasie 130 c.M. br bizonder /[ CA chique Mantelstof -»OU Bontvellen Geweldige verscheidenheid, In uitsluitend prima houtsoorten, vanaf .... 2.95 Bontstrooken voor kraag en manchetten Zf -er practisch <7 KH 35.-, 30 2 .501* -3U STOFFENHUIS LOUIS TEN BOSCH Hoogstraat hoek Spui Recl. 6688 R 50 --- MODEPRAATJES. P a r IJ s, 1 October. Boven den strakken, strengen tailleur, die zich intusscheh voor vele gevallen nog altijd blijft handhaven, geeft de practlsche dame gaarne haar voorkeur aan een ensemble. Deze ensembles worden voor het nieuwe seizoen in haast ongekende verscheidenheid van deuxpièces, trois-pièces en quatre-pièces aangeboden, zoowel in de eenvoudigste modellen als in de meest elegante creaties. Voor de meer eenvoudige modellen zijn het kasha en bure, vaak in de natuurlijke tinten gekozen, die als stof het meest in aanmerking komen. Met een sjaal van bedrukt crêpe-de-chine worden zulke ensembles heel pittig opgevroolijkt. Ook crépella leent zich uitnemend voor zulk een ensemble, voor mantel en rok, terwijl voor de jumper dan jersey-de-laine gekozen wordt met incrustaties of borduursel gegarneerd. Het bovenstaande teekeningetje geeft een heel sierlijk model voor «en ensemble weer, geheel uit grijze crépeella. De rok is fijn gepllsseerd en de mantel en jumper zijn eenvoudig maa,r aardig getailleerd. De jumper is gegarneerd met een ceintuur van grijs suède en een origineel aangebracht zakje. Het zijde-stiksel op de jumper is ook op den mantel aangebracht, die verder afgewerkt is met een col en manchetten van grijs bont. --- BAHLMANN r MODERNE STOFFEN VOOR HERFST EN WINTER Onze collectie is toonaangevend, onze prijzen zi)n laag' n over onze kwaliteit n behoeven wi| eigenlijk niets meer te zeggen — S a en op aanvraag BAHLMANN = ROTTERDAM = hoogstraat 36o steiger <0 Recl. 707 18 --- WETENSCHAP. CONGRES DER INT. FEDERATIE VOOR CULTUREELE SAMENWERKING II. DE STAAT ONDER DEN INVLOED DER TECHNIEK. Amerika tegen Europa. (Van. onzen bijzonderen correspondent). PRAAG, 2 October 1928. Het Jaarcongres der federatie voor intellecjgeele samenwerking heeft hedenmorgen zijn we rk voortgezet in de ,,Mozartzaal'' te Praag. Het was de beurt aan M. Arthur Fontaine, president van den administratieven raad van jjet Internationale arbelds-bureau, om het thema der dagorde, de techniek ln verhouding tot de sociale en politieke regeling der dingen toe te lichten. Op meesterlijke wijze kweet hij zich van die taak fuet een rede, welke als titel droeg: de reorganisatie van den staat onder invloed van de techniek. M. Fontaine brengt in herinnering de democratische strooming, die in den loop van de negentiende eeuw de volken mee gaat sleepen. De techniek, welke de grootindustrie tot ontwikkeling brengt, wordt op den voet gevolgd door de proletarisatie der massa's, dewelke, beroofd van eigendom en productiemiddelen, eerstens steun zoekt bij den staat, het algemeen stemrecht ln beweging zet en vervolgens toevlucht neemt in de corporatieve organisaties. Der regelende taak van den staat is belangrijk toegenomen tengevolge der technische ontwikkeling. De staat wordt de groote patroon van het land door zijn fabricatie van oorlogsmateriaal, van fiscale monopolies, wegen, spoorwezen, post, telegraaf, waterstaat enz. De parlementen zijn bijna uitsluitend bezig lnet sociale kwesties: bescherming van den arbeid, sociale verzekeringen, syndicale rechten. Zelfs de juridische macht van den staat komt meer en meer onder technischen invloed inzoover hij bij 'n steeds toenemend aantal rechtslaken zich wendt tot experts. Deze evolutie heeft in vele landen een malaise naar voren gebracht, een onevenwicht, een steeds wisselen van ministers enz. De techniek en haar gevolgen hebben de rol van den staat veranderd; het is dus noodig, dat de staat als administratief, parlementair en judiciair wezen zich daaraan aanpasse. Sommige landen zochten het geneesmiddel door de oentrale macht te versterken: soms wordt dat een diktatorsmacht. Anderen zochten het meer op democratischen weg. Zoo ontstonden economische raden, die het parlement adviseeren. Anderen weer willen een beroepskamer stellen naast de politieke kamers. Al deze oplossingen doen beroep op de professioneele groepeeringen en corporaties en men constateert, dat deze steeds meer en meer een politieke rol gaan spelen. Ook de internationale instellingen zijn voor een groot deel een gevolg der moderne technische ontwikkeling. De industrieele oorlogstechniek, die den oorlog zoo ontzettend maakt, dat onze geest eenvoudig weigert om dien nog als mogelijk te houden. Toename der productie en handel die Internationale verdragen eischt voor export enz. Vooral dringt de internationale regeling van zeevaart en aviatiek Noodzaak voor internationale arbeidswetgeving enz. enz. Sommigen vreezen dat instellingen als volkenbond, internationaal bureau van arbeid zoo langzaampjes aan een super-staat aan het worden zijn. M. Fontaine houdt in het algemeen niet van overdreven centralisatie, doch hij is nochtans van de overtuiging, dat de staten «elf vrijwillig offers moeten brengen aan een zekere bovenstatelijke soevereiniteit om wille van den economischen en politieken vrede. Het slot dezer rede verloor zich in een enthousiast applaudissement der toehoorders. Prof. Tille die ook nu weer presideerde betreurde de afwezigheid van Hendrik de Man en gaf het woord aan den onverwacht opgedaagden Amerikaanschen socioloog en publicist M. Mowrer. Deze stak met een flinken bries van wal, hoewel hij ln. de namiddagdebatten zijn zeilen danig moest strijken. Hij vertelde, dat het wezen van het huidige industrialisme bestaat in de massaproductie en de standardisatle. Maar Europa weigert tot nu toe om die verwikkeling als feit te aanvaarden, hetgeen zichtbaar uitkomt bij de volgende vier Europeesche groepeeringen: de boeren, de arbeiders, de patroons en de intellectueele leiders. Waar geen harmonie bestaat tusschen de psychologie van een gemeenschap met haar uiterlijke omstandigheden, daar loopt men natuurnoodzakelijk op debakles uit: de handen van Europa hebben zich kolossaal ontwikkeld doch het hart bleef in ontwikkeling achter. De toekomst van Europa hangt af van het antwoord op de vraag: hoe harmonie te brengen tusschen al die factoren. Zooals gisteren woonde ook nu weer een uitgelezen auditorium de conferenties bij uit vele landen en van vele talen. Tijdens het hierop volgend dejeuner, dat de tederatie den leden aanbood, sprak generaal Seely, oud Engelsch minister van oorlog een merkwaardige rede. Hij verklaarde zijn instemming met de verschillende conferentiers en sprak de overtuiging uit, dat onze civilisatie bedreigd wordt, indien de volkeren doorgaan met zich tegen voer elkaar te stellen. De geschiedenis toont ons hoevele civilisaties de een na de andere verdwenen zijn. En toch, bijvoorbeeld de Grieksche civilisatie is van het aardrijk verdwenen, doch niet tengevolge van haar gebrek aan groote geesten. De biologische wetenschap b.v. van een Aristoteles ■welke Darwin met eere stelt naast die van Linée en Cuvier; de astronomische kennis van een Eratosthene, die de as der aarde meette; de geneeskundige kennis der Grieken, die de schedel-trepantie en de blindedarmoperatie wisten toe te passen, dat alles toont, dat het genie der Grieken minstens gelijk was aan het onze. Het zou misschien vermetel schijnen om te beweren dat heel onze techniek en al onze wetenschap zouden verdwijnen. Maar kan men het /aarschijnlijke van die hypothese ontkennen? Willen we er niet aan om te erkennen dat in sommige landen waar de gemeenschap een omwenteling doormaakt, de stem der intellectucelen er niet meer in slaagt om zich te laten hooren? Indien de oorlog nog eenlge jaren geduurd haade, zou er van onze civilisatie niets meer overgebleven zijn. Aldus hebben de intelïeotueelen den duren plicht om de civilisatie te redden. De kracht van de intellectueele federaties komt voort uit haar onpolitiek karakter. En dat karakter geeft ons gelegenheid om samen te werken in dien geest van bescheidenheid en oprechtheid. Wat baat het om maar te disPuteeren over de wijzen van vredespolitiek, indien men niet ontwapent? Waartoe maar praten over den economischen heropbouw van Europa, indien met niet voor eens en voor altijd door alle oorlogsschulden een streep baalt? Het is de taak der intellectucelen om die problemen klaar te doen inzien. Het oprechte toeken der waarheid Is het eenigste middel om tot dien Godsvrede te geraken, naar ■welken alle naties reikhalzen, In den namiddag hadden de debatten plaats over de conferenties van den ochtend. Generaal Seely leidde met veel takt en humor door een hooge zee van gedachten. Mgr. Drexel, prof. te Weenen, prijst de techniek zeggend, dat niet zij verantwoordelijk ls voor onze ongelukkigheid: onze ziel is ziek en niet de techniek. Wij moeten een harmonie scheppen tusschen onze ziel en de techniek. De gedachte die bij ons als doel moet voorzitten is het geluk van de massa, zooals Christus ons daarvan 't voorbeeld gaf in Zijn broodvermenigvuldiging voor duizenden. En indien men zelfs zijn toevlucht zou moeten nemen tot zes uren arbeid om aan allen brood te kunnen geven. dan mag onze naastenliefde ons niet doen wijfelen. De Italiaan prof. Gallavresi moet natuurlijk zeggen ('t is boosaardig van me, dat ik er den onorevole Mussolini met de knuppel zag achterstaan) dat de machtscentralisatie in Italië evengoed een oplossing kan zijn van de omvorming van den staat onder invloed van de techniek. Prinses Cantacusene treedt ln het krijt voor het zoogenaamde zwakke geslacht om mede een rol te spelen in den opbouw en de ontwikkeling van het sociale leven. Generaal Seely weerlegt nu de Ideeën, welke de Amerikaan Mowrer vanochtend verkondigde, zeggend, dat, ondanks alles, Europa en in particulari Engeland, wel degelijk weten waar ze op af gaan. M. MowTer antwoordt, dat het niet in zijn bedoeling lag om Amerika tegenover Europa te stellen, want de Amerikanen zijn op slot van zake ook Europeanen, maar het probleem van onevenwichtigheid tusschen de intelljctueelen en de resultaten der techniek is nog niet tot de oplossing gekomen. Des avonds had er in de Tsjechische Opera een galavoorstelling plaats ter eere der congresleden. Op 't program stond het welbekende zangspel van Smetana ,,De verkochte Bruid." Dat lievelingsstuk van elk Tsjechisch hart wekte veel applaus onder de vreemde gasten en menigeen betreurde het ln zijn heimelijken zeiven, dat hij op school, naast veel nuttigs, ook nog niet het Tsjechisch leerde. NIEUWE UITGAVEN. „De weg naar den vrede", anti-militairistische en pacifistische methoden, door M. P. Kokje. — Firma I. Wedding, Harderwijk (ƒ 0.65). Zeer terecht merkt de schrijver ln de inleiding van het boekje op, dat > al is men eensgezind tén opzichte van den vrede, ten aanzien van den juisten weg daarheen geenszins eensgezindheid bestaat. Maar toch kan men de verschillende richtingen in groepen verdeelen en luitenant Kokje catalogiseert er vier; de persoonlijke dienstweigering, de massale dienstweigering en staking, de eenzijdige ontwapening en de volkenbond. Hij heeft het lijstje zeker niet uitgeput en verwaarloost geheel de heusch nog belangrijke groep, welke den vrede alleen door een sterke bewapening gewaarborgd acht; maar de ontwapenaars omvat hij wel allen in zijn systeem van vier. Wij hebben in dit werkje vele gezonde gedachten gevonden en zijn conclusies tegen persoonlijke dienstweigering en eenzijdige ontwapening lijken ons wel afdoende. Daarentegen meenen wij, dat zijn bestrijding van de massale dienstweigering en staking tamelijk zwak staat. Niet, dat wij voor dergelijke methoden iets voelen; eerstens is de massa allerminst in staat zich een oordeel over het recht te vormen, en vervolgons 'worden massabewegingen meest door extremisten benut om kwade, revolutionnaire doeleinden na te streven. Maar overigens gelooven wij, dat een massastaking tegen den oorlog op precies dezelfde motieven zou moeten beoordeeld worden als een industrieele staking, met de uiterste voorzichtigheid en een nauwgezette overweging van alle omstandigheden, voor- en nadeelen. De argumentatie echter van luitenant Kokje gaat van de gedachte uit, dat een dergelijke massale dienstweigering en staking ipso facto anti-nationaal is. Zij kan evenwel ook internationaal zijn, en behoeft zich dan geenszins tot socialisten en communisten alleen te beperken. Het gevaar echter, dat de internationale oorlog aldus slechts plaats maakt voor klassenstrijd en burgeroorlog, zal steeds met een koude huivering voor dit alleruiterste middel doen terugschrikken. Maar het geheel en a priori uit het complex der vredesmiddelen uitschakelen, lijkt ons een onmogelijke sententie. Het zwakst lijkt ons de argumentatie, waar de schrijver zijn eigen voorkeur; den volkenbond als het beste, zij het nog een zeer onvolmaakt en gebrekkig middel, aanprijst, daarbij steunend op het woord van A. H. Fried; „De oorlog ontstaat uit de nog niet volkomen geordende, nog niet geheel georganiseerde betrekkingen tusschen de staten, uit de nog beerschende internationale anarchie". De oorlogen zijn symptomen, die „door het wegnemen der oorzaken, d.i. door het volledig opheffen der anarchie in de internationale betrekkingen", van zelf zullen verdwijnen. Wij hebben al meermalen onze meening over het oplossen van het vredesvraagstuk door de opstelling van een quasl-volmaakte internationale wetgeving uiteengezet. Deze is slechts één factor, de andere is de geestes-verhouding, de gesteldheid der volken. Daarom dunkt ons de eigen meening van den schrijver in een ander hoofdstuk veel gezonder: De oorlogen en de oorlogstoebereidselen „vinden hun diepsten oorsprong in de menschelijke natuur, waarin de hebzucht, Wangunst, heersch- en machtszucht met den haat, de vrees en het wantrouwen heerschen." Hadde de schrijver deze stelling wat meer uitgewerkt, dan hadde hij de beteekenis van de ontwapening — wij bedoelen natuurlijk de internationale, gelijktijdige — op zich ïelf waarschijnlijk hooger aangeslagen. Want te ontkennen valt niet, dat het bezit van machtsmiddelen tot het gebruik er van lokt; dat de wetenschap van de militaire suprematie de ekoring van alzijdige expansie vergroot. Al de bovenopgenoemde ondeugden worden door do ontwapening niet weggenomen; maar wel verdwijnt met de verdwijning van leger en vloot een machtig middel om die hartstochten bot te vieren. --- TOONEEL. Vrijdagavond is te Berlijn de première van „Die Aegyptiscbe Helena" van dr. Rlchard Strauss gegeven. Deze opvoering is een der groote gebeurtenissen van het Berlijnsche leven geworden. Tal van bekende personen uit de kunst- en litteraire wereld woonden de opvoering bij, evenals rijkskanselier Hermann Müller, die met den Oostenrijkschen gezant in de eere-loge gezeten was. --- LUCHTVAART. DE VIJF VLUCHTEN NAAR INDIË DE TOCHT VAN SCHOTT. Bij de Nederl. Indische Luchtvaart -Maatschappij ls telegrafisch bericht ingekomen, dat het 4e vliegtuig de H-NAFD, Zaterdag om 5,08 uur plaatselijke tijd uit Sofia is vertrokken en om 8,38 plaatselijke tijd in Constantinopel is aangekonien en dat den-zelfden dag nog de tocht is voortgezet naar Aleppo. HET VERTREK VAN HET VIJFDE VLIEGTUIG De K. L. M. verzoekt ons mede te deelen dat het vijfde vliegtuig, de H-NAEN, bestuurder Smirnoff, navigator Aler, werktuigkundige Veenendaal, dat een retourvlucht Amsterdam— Batavia zal maken, tengevolge van den inmiddels ingevoerden wintertijd Donderdag 11 Oct. a.s. des morgens om 6 uut van Schiphol zal vertrekken In plaats van om zeven uur. Zooals bij alle vorige vluchten ls iedereen welkom om het vertrek van het vliegtuig te komen bijwonen. FLORENCE LUCHTHAVEN. Men schrijft ons uit Rome: Het staat thans vast, dat ook te Florence een groote moderne luchthaven wordt ingericht, hetgeen noodzakelijk ls gebleken voor de luchtlijnen Rome—Venetië—Weenen van de „Transadriatica" en Rome—Milaan—Berlijn van de „Avlo Linee". Tot dusverre was Florence, ondanks zijn gunstige en centrale ligging, achter ten aanzien van zijn inridhtlngen voor de luchtvaart. Het nieuwe vliegveld zal enkele kilometers van de stad, bi) het gebouw met den poëtlschen naam „Cipresso del Nistro", worden aangelegd, en het zal daarbU het voordeel hebben, dat het eerlang lang den grooten autoweg Florence—Vioregglo, aan welks aanleg men juist is begonnen, komt te liggen. Evenals de mooie luchthaven van Rome zal ook die van Florence een aantal vaste gebouwen krijgen, waarin de directielokalen, de technische studievertrekken, een fraai restaurant, wachtkamers, post en telegraaf worden ondergebracht. Er zullen groote vliegtuigloodsen worden gebouwd. De Florentijnsche luchthaven zal een sp^claU 1 afdeeling voor particuliere vliegtuigen krUgen. waaraan een vliegsdhool wordt verbonden. De afmetingen van het vliegveld, dat vier kilometer van de stad zal kómen te liggen, be dragen 1200 bij 1050 meter. De kosten worden op £.000.000 lire geschat. ---