KERKELIJK LEVEN. UITVAART EM. PASTOOR A. G. STEKELENBURG. Nadat gisterenavond het stoffelijk overschot van den Zeereerw. heer A .G. Stekelenburg, e.m.-pastoor van Spanbroek, sinds 1926 rustend te Roelof sarendsveen, van het St. Jacobusgesticht naar de parochiekerk aldaar was overgebracht, werden te 7 uur de Metten gezongen. Agens was hierbij de Zeereerw. J. Ruyter, pastoor te Hazerswoude, diaken de Weleerw. heer kapelaan P. J. de Wit, sub-diaken de Weleerw. heer kapelaan A. Weber, terwijl als cantores fungeerden de Zeereerw. heeren P. J. van den Burg, rector en directeur van het St. Antoniuspensionaait te Bergen, en J. G. Onel, pastoor te Roelofarendsveen. Hedenmorgen om kwart voor tien werden de Lauden gezongen met dezelfde assistentie. Om 10 uur werd de plechtige H. Mis van Requiem opgedragen door den Zeereerw. heer G. P. J. van den Burg, wederom met dezelfde assistentie. In het priesterkoor hadden plaatsgenomen Mgr. P. Stroomer, Deken Van Amsterdam, Deken Hellegers van Alphen aan den Rijn, Pater Groen, Overste van het Missiehuis te Kaatsheuvel, de Zeereerw. Pastoors A. Leusen te Leiden, van Stralen te Oud-Ade, Kwakman te Rijpwetering, L. Geldermans te Oud-Beijerland, J. Ruyter te Hazerswoude, Sprenger te Leimuiden ,van Zutphen, em.pastoor te Ouderkerk, Pater Okhuyzen O.P. te Alkmaar en andere Eerw. heeren geestelijken. Na de H. Mis werd de lijkrede gehouden door den Zeereerw. heer J. Ruyter. Nadat de absoute was verricht, werd het stoffelijk overschot naar Bergen vervoerd, waar het op het kerkhof van het St. Antoniuspensionaat wordt bijgezet. HUIZE BETHLEHEM TE NIJMEGEN. Inwijding van het nieuwe Zusterhuis, Hedenmorgen is het nieuwe Zusterhuis der Eerw. Zusters der Derde Orde van den H. Dominicus, die vooral haar apostolaat van christelijke charitas uitoefenen onüOr de allerarmste armen in Nijmegen plechtig ingewijd. De plechtigheid geschiedde door den zeereerw. pater H. Kooien O.P., prior van het Domiinicanerklooster te Huissen, die in 1909, nog kapelaan te Nijmegen, een der stichters was van deze orde van vrome vrouwen. Pater Kooien droeg een H. Mis op in de kloosterkapel waarvoor Jan Toorop indertijd de Kruiswegstaties schilderde. De plechtigheid werd bijgewoond door den Hoogeerw. Pater Provinciaal Aug. Jurrius O.P. uit Huissen en den oud-Provinciaal pater B. D. van Breda, door den wethouder van Nijmegen, den heer G. Busse en verschillende ZeerEerw. heeren pastoors der stad. Pater H. Kooien, dankte na de H. Mis alle weldoeners die hun medewerking verleend hadden om deze stichting tot bloei te brengen. Met groote waardeering herdacht spr. den heilzamen invloed van de Derde Orde van St. Dominicus, die de leden van Huize Bethlehem met apostolischen geest bezield had. Spr. dankte verder den HoogEerw. Pater oud-Provinciaal B. D. van Breda, die steeds Huize Bethlehem met vaderlijke zorgen omringd had, en voorts den tegenwoordigen Provinciaal Pater Aug. Jurrius voor zijn belangstelling en welwillende behulpzaamheid bij het vastleggen der constitutioneele fundamenten der stichting, welke een nieuwe bloeiend loot is aan den boom van de Dominicaansche Orde. Spr. herdacht in dankbaarheid den dag waarop wijlen de HoogEerw. Pater Generaal Ludovicus Theissling deze jongste stichting van St. Dominicus onder zijn bijzondere bescherming had genomen. Vervolgens voerde de nieuwe Provinciaal de HoogEerw. Pater Angelus Jurrius het woord. Spreker wenschte de Zusters en Pater Kooien geluk met deze door God op zoo bijzondere wijze gezegende stichting, welke spreker beschouwde als een bloeienden tak aan den stamboom van St. Dominicus. Had sprekers voorganger steeds alle belangstelling en medewerking getoond voor deze stichting, spr. zou' dit werk voortzetten en steeds zal Huize Bethlehem op zijn sympathie mogen rekenen. Heel de Dominicaner provincie van Nederland zal medewerken om deze stichting tot nog hooger bloei te brengen. Ten slotte werd in de hal van het nieuwe huis een gedenksteen ingemetseld door Pater Kooien. Het nieuwe huis Bethlehem is gelegen aan de St. Antoniusplaats te Nijmegen, en ligt als aan den rand van den Waalheuvel en overschaduwt de straatjes van het lager gelegen oud-Nijmegen, waar da beschermelingen der Zusters wonen. JUBILEA. Aanstaanden Zondag 13 Mei herdenkt de Eerwaarde Bïoeder Simon van het St. Vincentius Gesticht te Harreveld, den dag, waarop hem voor 50 jaren het Congregatiekleed der Broeders van O. L. Vrouw der Zeven Smarten werd geschonken. Broeder Simon nam 20 jaren lang den zwaren post van overste op de Heibloem waar, was tevens eenige jaren overste in het Leo-Gesticht te Borculo. en heeft door zijn tactvolle leiding en verdienatvol kloosterlijk leven in den lande tot heil en hulp en tevens tot stichtend voorbeeld gestrekt. Moge het den jubilaris gegeven worden door den goeden God, nog tal van jaren zijn verdienstelijk leven voort te zetten. I Den 29sten Mei a.s. hoopt de Eenvaarde Zuster Magdalena (in de wereld mej. J. Hendriks) den dag «te herdenken, waarop zij voor 25 jaar geleden haar intrede deed in het klooster der Clarissen te Megen. Woensdag werd te Lisse het 12%-jarig jubileum van den Zeereerw. heer H. J. Ph. Thomann als pastoor aldaar, gevierd. Het feest was wegens het overlijden van Mgr. A. J. Callier een week uitgesteld. Des morgens te half elf droeg de jubilaris een plechtige Hoogmis op, daarbij geassisteerd door den Zeereerw. heer B. A. Lasance, pastoor te Warmenhuizen, als diaken, den zeereerw. heer G. J. Blankenauw, pastoor te Schermerhorn, als subdiaken en den weleerw. heer J. R. F. Versteeg, kapelaan te Heemstede, als ceremoniarius. In het priesterkoor hadden verschillende geestelijken plaats genoVn-en, terwijl de belangstelling van de zijde der parochianen zeer groot was. Na de H. Mis bad in de pastorie een druk bezochte Teoeptie plaats. Op Woensdag 23 Mei hoopt de Eerw. Zuster Rolendis te Licrop haar 25-jarig kloosterjubilé te vieren. Als hoofd der bijzondere meisjesschool en als gediplomeerde leerares in land- en tuinbouw aan de landbouwhuishoudschool heeft zij zich sinds jaren verdienstelijk gemaakt. Een stoffelijk bewijs van dankbaarheid zal op den gedenkdag zelf door de leerlingen en oud-leerlingen der scholen aangeboden «-orden, en onder de groote vacantio zal op een samenkomst van oud-leerlingen het feest nog eens worden herdacht. HET CONGRES DER ARMEENSCHE BISSO OPPEN DE KERKELIJKE ÜPENINGSPLECHTIG HEIDMen schrijft ons uit Rome d.d. 7 Mei: Zondag werd in de Armeensche Kerk in Via S. Nicola da Tolentino te Rome een plechtige pontificale H. Mis volgens den Armeenschen ritus gecelebreerd ter opening van het aangekondigde congres van het Armeensche episcopaat te Rome. De ook in Nederland hij vele Katholieken bekenden patriarch van Cilicië mgr. Paul Peter Terzian XIII, door andere priesters geassisteerd, droeg de H. Mis op, terwijl acht andere Armeensche bisschoppen, die aan het congres deelnemen, met rijke Oostersche kerkgewaden bekleed, in de Absis der kerk hadden plaats genomen. Mgr. Pasetto, bisschop van Gerra, hield een feestrede, waarin hij de eerbiedwaardige vergadering begroette en in haar de verstrooide geloovigen, priesters en religieuzen, der zoozeer geteisterde Oostersche Kerk, die van deze vergadering zooveel verwachten, alt den dageraad van een betere toekomst. De eigenlijke zittingen van het congres zullen dezer dagen aanvangen, nadat het episcopaat door den H. Vader in plechtige audiëntie ontvangen zal zijn. Bij de kerkelijke plechtigheid assisteerden met kardinaal Si'nceTo, secretaris der Oostersche congregatie, nog de kardinalen Lega, Frühwirth, Cerretti en Laurenti, die ook deel uitmaken der congregatie, alsook de prelaten en monsignori, ertoe behoorende. De conferentie van de Armeensche bisschoppen werd door den H. Vader op 25 Februari van dit jaar bijeengeroepen. Iedereen weet, welk een schrikkelijk lot de Armeniërs getroffen heeft: hoe bijna al hun steden en dorpen zijn verwoest, hoe de tempels tot profanen dienst werden ontwijd en alles, wat de Kerk eens in dat land tot stand bracht, ten gronde werd gericht. Om deze reden verzochten de Armeensche bisschoppen den H. Stoel, in Rome te mogen vergaderen, teneinde erover te beraadslagen, hoe het kerkelijk leven weer hersteld moet worden en de kwestie van het Armeensche patriarchaat geregeld zou kunnen worden. De H. Vader, wien het lot van het ongelukkige volk, waaruit zoovele martelaren zijn voortgesproten, zeer ter harte gaat, willigde het verzoek van het, Armeensche episcopaat in. Zoo zullen dan de Armeensche bisschoppen vergaderen in dezelfde aula van het college San Nicolo da Tolentino, waar ze reeds in 1911 bijeenkwamen, toen Paus Pius X zaliger gedachtenis ze tot hèt houden van een synode naar Rome riep. Toenmaals waren heit 19 bisschoppen, die naar Rome kwamen, terwijl er 6 zich hadden laten verontschuldigen. Thans komen er nog maar 9 bisschoppen. Want van de vroegere 16 Katholieke Armeensche bisdommen zijn er nog maar 3 overgebleven en wel Alexandrië in Egypte, Aleppo in Syrië en Constantinopel in Turkije. Alle andere 13 in Turkije zich bevindende Armeensche diocesen zijn volkomen verwoest. De Katholieke Armeensche geestelijkheid, die eens uit circa 250 leden bestond, telt thans nog nauwelijks de helft van dit aantal, want 125 priesters warden vermoord en bijna 50 religieusen van de circa 200, die zich in Armenië bevonden, ondergingen hetzelfde vreeselijke lot. Vermoord of gedeporteerd werden: de aartsbisschop van Sebaste, mgr. Kecegian; de aartsbisschop van Mardin, mgr. Maloian; de bisschoppen van Erzeroem, Melitene, Amida, Karpouth en van Mouch. Eén hunner werd verbrand, een andere levend begraven en nog een andere opgehangen. Vijf bisschoppen stierven tengevolge van den doorgestanen schrik. DE MISSIETENTOONSTELLING TE BARCELONA DE BELANGRIJKSTE NA DE VATICAANSCHE EXPOSITIE. De plannen voor de tentoonstelling der Katholieke missies, die een deel zal uitmaken van de wereldtentoonstelling te Barcelona in Mei 1929, naderen naar de ,,Agentia Fides" meldt, hun voltooiing. Ze bewijzen het belang van deze onderneming; zij wordt de grootste tentoonstelling die gehouden is sinds die van het Vaticaan in 1925 te Rome. Een vrijstaand paleis is voor de missies gereserveerd, dank zij de zorgen, van de commissie van uitvoering van de tentoonstelling. Drie en twintig genootschappen van priesters en broeders hebban een comité gevormd, dat; tot doel heeft 'om het plan op de meest bevredigende wijze te verwezenlijken. Verschillende ordes van missiezusters zullen eveneens haar medewerking verleemen. Het comité van organisatie wenscht ter algemeene kennis te brengen, dat het niet alleen de Spaansche missies zijn, die men vertegenwoordigen wil; het wil de Katholieke actie van da geheele wereld doen zien, ofschoon natuurlijk, de bijdragen die van Spaansch gebied komen, overvloedig zullen zijn. Het is een feit, dat de belangstellenden in het missiewerk met vreugde constateeren, want buiten Spanje, zelfs in de best ingelichte kringen, is men niet op de hoogte van het groote aandeel, dat dit land neemt in het werk van het apostolaat. De groote missionaire actie, die de sporen volgen gaat van den grooten zeeweg, die gebaand is naar Azië en naar de beide Amerika's, was bijna in haar geheel in handen der Spaansche en Portugeesche missionarissen. De negentiende eeuw, zag Frankrijk als centrum van de missie-actie; evenwel zendt Spanje tegenwoordig missionarissen uit naar alle vaste landen. Het is van belang, de zoo weinig bekende katholieke missie-actie, die in Zuid-Amerika gevoerd wordt, te bestudeeren; ze zal, naar mea hoopt, een eerste plaats innemen op de tentoonstelling van Barcelona. Men verwacht ook schitterende inzendingen, afkomstig uit Afrika, China, Indië, Oost-Indië en Öceanië. B. I. M. A. T. Voor de Bossche Interdioc. Missie-Actie Tentoonstelling zijn toegezegd door de Paters van Steyl een inzending wilde dieren, die op de Jachttentoonstelling te Dusseldorf onder 150 inzendingen met den eereprijs werd bekroond, en een zeldzaam fraaie collectie van alle vlinder-variëteiten der wereld, die op de Vaticaansche Missietentoonstelling de bewondering wekte van alle bezoekers. De ZecrEerw. heer Jactj. L. H. \rancken, rustend-pastoor van Reuver, die reeds geruimen tijd ongesteld was, is ter verdere verpleging overgebracht naar het St. Servatlusgesticht te Venray. INLEIDING ZALIGVERKLARING MGR. COMBONI. Men schrijft ons uit Rome: De bisschop van Verona, mgr. Giromale Cardinale, heeft voorgeschreven, dat de geschriften van mgr. Daniele Comboni, stichter van dë congregatie der Missionarissen van Centraal Afrika, verzameld worden, wijl de „causa" der zalig- en heiligverklaring van dien stichter bij de H. Congregatie der Riten wordt ingeleid. De missionarissen bovenbedoeld zijn degenen, die indertijd het veel genoemde nieuwe missieschip „Pio XI" ten geschenke kregen en thans daarmee de missiestaten aan den Nijl en aan de anders nauwelijks toegankelijke zijrivieren van den stroom bezoeken. Zij hebben circa 25 missiestaties en hun stichter trok eens met den zegen en de goedkeuring van wijlen Paus Pius IX in het jaar 1857 naar Centraal Afrika. Dat thans de Witte Paters en de Missionarissen van de Consolata in Afrika kunnen werken, is deels aan het voorbereidend werk van mgr. Comboni te danken. NIEUWE UITGAVEN. „PADUA". De menigte maandschriften is weer met een vermeerderd. Van „Padua", geïllustreerd maandschrift voor de St. Antoniusvereerdsrs, is de ergste aflevering — in den vorm van een feestnummer — verschenen. Deze word; ingeleid door den Hoogeerw. Pater Provinciaal der Minderbroeders-Conventueelen. De redactie, die zetelt in het Gezellenhuis „Emma" te Hoensbroek (L.), geeft voor de uitgave een tweevoudig doel aan: de verspreiding der vereering van Sint Antonius en wat meer bekendheid te verschaffen aan de Minderbroeders Conventueelen zelf. „Hoevelen, zoo vraagt de redactie zelf, ,,trekken nog de schouders o, wanneer er buiten bruine, ook over zwarte Franciscanen gesproken wordt ? „Wie hebben, buiten Zuid-Limburgers en buiten degenen, die over de grenzen gingen, kennis gemaakt ook met deze zonen van Franciscus, die niet alleen de bezitters zijn tan de grootste Franfiscaansche heiligdommen: het Sacro Convento en het graf van den II. Vader Franeiscus te Assisië en dat van den H. Antoaius te Padua, maar wier geeselijke arbeid toch ook het menschdom tot heil en de H. Kerk ten zegen is ? Met te wijzen op het verleden eu het heden onzer Orde vertrouwen we vast in de toekomst het onbekend maakt onbemind om te kunnen keeren". ,,Het nuttige zal met het aangename vereenigd worden en men wil trachten het maandschrift door ernst en luim voor iedereen aantrekkelijk te maken". De abonnementsprijs bedraagt ƒ 1.40 per jaar; voor het buitenland ƒ 1 .50. (In het proefnummer staat hier een klaarblijkelijke fout). De omslag van het boekske werd geteekend door Gerhard Jansen. Sint Antonius heeft onder ons zooveel vrienden, dat „Padua" wel een blijvend plaatsje veroveren zal, als de Paters Conventueelen beslag weten te leggen op wat ijverige verspreiders en verspreidsters vooral. „Zeven Preeken over de Openbaring van Johann e s" door dr. C. E. Hooykaas. — Ui tg. Mij. De Tijdstroom, Huis ter Heide (ƒ1.40). ; - Deie pre eken zijn niet stichtelijk in den leelijken zin; de lectuur ervan verveelt heelemaal niet en als gesproken woord zullen zij de luisteraars geboeid hebben. Deze preeken zijn immers interessant. Zij geven ons den sleutel tot een wat helderder begrip van menschen, die liever van „religie" dan over godsdienst spreken en zij leer en ons hoe een vrijzinnig predikant preekt. Zoo weten we meteen wat de remonstrantsche kring, en mogelijk wel de breede groep vrijzinnigen, in hun kerken te hooren krijgt. Dit is de wezenlijke waarde van het boekje, dat dus een goede bijdrage vormt in de dominees-literatuur van den dag. Natuurlijk is dit niet de eerste bedoeling geweest van den schrijver: „deze dingen, die verschrikkelijk zijn, mag men niet als een aestheet behandelen" (blz. 39). Toch voelt men telkens den aestheticus in dit boek, doorschoten met Dürer-platen en besloten met een praeg■nante bespreking der illustraties van den Katholieken kunstenaar. Maar we stooten ons aan geen mooischrijverij en de met zorg bewerkte preeken verraden geen artistieke allures. Zij zijn frisoh en zelfs Potgieter, die het „moderne gezeur" — zooals hij de preeken van de moderne dominees zijner dagen noemde — verfoeide, zou niet ontkomen zijn aan den indruk, dat deze predikant althans iets te zegen heeft. Maar de Katholieke lezer zal ziih afvragen: wit eigenlijk het geloof dézer vrijzinnigen is ? Men kan strijden over de letterkundige samenstelling der Apocalyps en Katholieke geleerden doen dat; men kan uiteengaan bij de verklaring van dit duistere 'boek: onder ons is dat niet vreemd. Maar indien de Apocalyps geen profetie is in eigenlijken zin en niet het boek van den Apostel en geen geschrift vol strijdrumoer, dan moet de uitleg ervan inderdaad één groot hoofdstuk in de geschiedenis der menscheiijke dwaasheid worden. Wij helbben er geen bezwaar tegen, dat men Perzismen zoeikt in de Apocalyps, al kunnen wij Mitra er niet in thuis torengen; wij kunnen ook begrijpen, dat Weiss en Völtc's commen taren worden verwerkt. Maar wij begrijpen niet, hoe ze te verwerken zijn, zonder dat men den nadruk legt op hun fundamenteels tegenspraak bij kern-kwesties. Om 't kort te zeggen: de resultaten der critisch-historisctie methode waarmee ds. Hooykaas werkt, zijn van dien aard, dat ze bruikbaar zijn bij de verklaring maar niet mogen voorgesteld worden als feiten. Het is niet juist, dat de Apocalypticus zoo irenisch is als ons wordt verteld (blz. 13) en openbaringen heeft men niet „voor zich liggen". Wat ds. Hooykaas ons wil suggeresren over de filologische samenstelling — „gelijksoortige denkbeelden van verschillende hand" (blz. 95 en blz. 38—57) — houdt onvoldoende rekening met de feiten. Men kan hoogstens aannemen, dat Joannes geschreven fragmenten heeft gebruikt bij de samenstelling van zijn Boek en dat hij beïnvloed is geweest door de traditloneele Joodsche apocalyptiek. Deze tan beïnvloed zijn geweest door Batoylon'sme maar een Perzische invloed daarop aannemen gaat niet zonder bewijzen. En daarover beschikken wij, volgens deskundigen, niet. Het Katholieke leerstuk der inspiratie bepaalt niets aangaande de wijze van samenstelling van een geïnspireerd boek noch over de manier waarop een gewijde schrijver, in naam en onder voorlichting van God, zijn ideeën uitdrukt. Het is best mogelijk, dat de werkelijke „gezichten" van den Ziener van Patmos zijn saamgeweven met behulp van bouwstoffen gewijd door Joodsch-Christelijke apocalyptiek. En onder Gods' ingeving kan Sint Jan geschriften, die reeds populair waren in zijn tijd, ook in den tekst der Apocalyps hebben verwerkt en ze verrijkt helbben met nieuwen zin. Dat deden ook oude Profeten en dat doen ook nieuwe schrijvers. De gezonde Katholieke uitleg klampt zich niet vast aan bijkomstige beschrijvingen, maar aan de wezenlijke bestanddeelen van het boek, waarvan de algemeene geest moet worden verklaard. Het profetisch karakter van de Apocalyps staat boven alle discussie; ds. Hooykaas gebruikt daaromtrent onaanvaardbare uitdrukkingen. Zeker is de Apocalyps ook een actueel geschrift en wij kunnen begrijpen, dat de predikant vooral op dit karakter den nadruk heeft gelegd. Want het is inderdaad de eeuwig-ontroerende schoonheid van dit Bijbelboek. „Et Joannes enim in Apocalypsi licet seotem ecclesiis scribat, tarnen omnibus dicit (Fragm. Mur.). Joannes heeft immers, paradoxaal genoeg, contemporaine geschiedenis geschreven in trad itioneelen-eschatologischen vorm en dat maakt juist de verklaring dikwijls zoo moeilijk. Naar onze. meening is dit door ds. Hooykaas niet in het oog gehouden. Het heeft geen zin alle bladzijden van diens preeken te toestrepen: wij loopen te ver uiteen. Maar wanneer men onderscheid gaat maken tusschen den Christus der Apocalyps en „den praeëxistenten Christus in den hemel, waarin Paulus geloofde", en ,,het eeuwige Woord Gods, die volgens den aanhef van het Tsannes-evangelie vóór de schepping der wereld reeds was" — dan moeten wij verklaren, dat hier onwetenschappelijk en onverantwoordelijk gesproken werd en geschreven is. Oude vrijzinnigen mogen aan Joannes het evangelie blijven ontrukken — niéuwere wetenschap oordeelt daarover anders. De eenheid van het auteurschap van Vierde Evangelie en Apocalyps vindt, sinds Harnack deze eenheid verdedigde, evenmin ernstige bestrijding als de eenvormige grondgedachte van de Paulinische en Joanneïsche geschriften. Het is tragisch, dat deze dingen blijkbaar spoorloos voorbijgaan aan „moderne" predikanten en daarmee aan hun volgelingen. Met alle respect voor den ijver door ds. Hooykaas aan zijn preeken besteed, trekken we dr. Sloet's bondige boekje naar ons toe en zeggen Potgieter na: „Wat staat zulk eén man stevig op zijn 'kooten tegenover die waggelende moderne dominee's". Toch is er in hun tasten iets wat doet denken aan monniken, die buiten hun klooster verjaagd en zoekende zijn. P. K. Bij de Verlagsanstalt „Tyrolia" te Innsbruck verscheen de tweede druk van „lm F e u e r des Heiligen G ei s t e s" van dr. Clemens Oberhammer, een liturgisch-eucharistisch boekwerkje, dienende om den lezer in te leiden in de stemming der zon -en feestdagen-officies van den zomertijd (4.20 mrk.). Als nr. 248 (prijs ƒ0.25) verscheen in de -reeks „Zoekende Ziéïen", uitgegeven door ,.Petrus Canisius" en Geert Groote Genootschap een boekje, getiteld „Van dolen, wanhoop en rust" door L. Een meisje uit oer-prote&tantsche familie komt in de groote stad, wordt lid van „De Dageraad", komt in aanraking met socialistische en Rein-Leven-Be weging en met de theosofie, voelt zich onbevredigd en wanhopig, lijdt zware verliezen. Maakt kennis met een echt-Brabantsche, dus Katholieke familie. Woont later op een Katholiek dorp, vraagt Katholiek onderricht m wordt Katholiek. Meit een „terugblik" sluit het boekje, dat een herdruk is van in „Het Schild" verschenen artikelen, die door velen met belangstelling gelezen zijn en waarvan meerderen nog graag kennis zullon nemen. RETRAITEN. ST. JOZEFS-RETRAITENHUIS TE ZEN DEREN (O.) 22—25 Mei: Damesretraite. 26—20 Mei: (Pinksterd.) Mannen en Jongelingen. 29 Mei—1 Juni: Mannen en jongelingen. I—4 Juni: Jongelingen van 16—17 jaar. 5—8 Juni: Meisjes. 8—11 Juni: Meisjes van 16—17 jaar. II—14 Juni: Gehuwde vrouwen. 15—18 Juni: Gehuwde mannen. 19—22 Juni: Heeren van den middenstand. 26—23 Juni: Meisjes. 29 Juni—2 Juli: Meisjes. 3—6 juli; politiepersoneel. 6—9 Juli: Gehuwde mannen. 10—13 Juli: Gehuwde vrouwen. 13—16 Juli: Meisjes. 17—2') Juli. Ongehuwde dames middenstand 20—23 Juli: Meisjes. 24—27 Juli: Gehuwde dames middenstand. 28—31 Juli: Onderwijzers. 1-—4 Aug.: Onderwijzeressen. 13—16 Mei: Meisjes. 20—24 Mei: Jonge dames, den Haag e.a. deeln4-daagsche retraite. 29 mei—i Juni: Meisjes Euch. retraite. 3—6 Juni: Gehuwde dames gegoeden stand. 11—14 Juni: Gehuwden. 20—23 Juni: Jonge dames. 25—28 Juni: Gehuwde dames. 2 5 Juli: Geh. leden Aartsbr. H. Familie par. H/H. Engelbew. Leiden. 9—12 Juli: Ongeh. leden Ka til. Garde den Haag e.a. deeln. 22—25 Juli. Ongeh. leden Aartsbr. H. Familie, par. O. L. Vr. Hemelvaart, Leiden. 29 Juli—1 Aug.: Meisjes Congr. par. H. Maria Magd. Amsterdam e.a. deeln. 1—4 Aus.: Dames onderwijzeressen. Euch. retraite. - . 6—9 Aug.: Meisjes Congr. par. H. Hart, Amsterdam. . 15 is Aug.: Patronaatsmeisjes par. O. L. Ont>. Ontv. den Haag. 20—24 Aug.: Gereserveerd. 25—28 Aug.: Meisjes Congr. par. H.H. Engelbewaarders. den Haag. 28—31 Aug'.: Jonge dames. --- PANDER & ZONEN TUINMEUBELEN PR ACTISCHE DEGEL IJ KE MODELLEN OOK IN EENVOUDIGE WEINIQ KOSTBARE UITVOERING L I --- LETTEREN EN KUNST. „WAAROM IK KATHOLIEK BEN." Een ..pillow-üight" van G- K. Chesterton. I. HET NEGATIEVE PROTESTANTISME. De „reus" op het oorlogspad. Getrouw aan haar advies: ,.Let there be light", heeft „The Outline" Chesterton uitgenoodigd, een artikel te schrijven ondier den sensationeelen titel: „Why I am a Catholic". Het was begrijpelijk, dat de duizend-en-één artikelen rond het „New Prayerbook" ook den strijdlustigen bekeerling in het harnas hadden gejaagd, en zoo werd dan dit artikel voor „The Outline" een antwoord op een hoofdartikel in de ,,Daily Express, waarvan Chesterton verklaart, dat het geschreven werd „zonder dat het weer iets nieuws omtrent de Prayerbook-kwestie mededeelde". „Want", zoo schrijft G. K. C., ,,het bestond hoofdzakelijk uit een herhaling, voor den negen honderd negen en negentig duizendsten keer, dat de doorsnee-Engelschman slechts wenscht, een godsdienst zonder dogma (wat dit ook zij), en dat de twistgesprekken over de kerk van beike kanten vruchteloos en oppervlakkig waren. Zich echter plotseling herinnerend, dat deze gelijkmaking van beide kanten mogelijk een hoe kleine welwillendheid ook ten onzen opzichte kon meebrengen, haastte de schrijver zich, deze fout te herstellen. Hij ging dan ook door met te constateeren, dat, ofschoon het verkeerd is om dogmatisch te zijn, het noodzakelijk is, om dogmatisch protestant te zijn. Hij gaf te verstaan, dat de doorsnee-Engelschman (dit bruikbare type) absoluut overtuigd was, ondanks zijn afkeer van alle godsdienstige twistpunten, dat het een levensvoorwaarde voor den godsdienst is, om steeds te blijven verschillen van het katholicisme". En hier is Chesterton dan ook gekomen tot het onderwerp, dat hij door ondervinding en studie zoo sterk beheerscht: de hopelooze gespletenheid van het Engelsche protestantisme. Met recht schrijft Canon Raven, zijn tegenstander in dit dispuut: ,,In the war of words Mr. Chesterton stands as a giant". En al mag do ,,Inquiring Layman" in de volgende nummers van de o zoo gastvrije „Outline" te keer gaan tegen dit ,.verbal dual", of schimpen op den „sandstorm style", Chesterton heeft het sterk naar het modernisme georiënteerde lezerspubliek van dit weekblad kort maar krachtig gezegd, waar hij het mee houdt. Van deze twee artikelen willen wij hier een kort begrip geven. Handig debater, heeft Chesterton vlam gevat op het zinnetje van 't hoofdartikel in de „Daily Express: „Engeland is even protestant als de zee zout is", en hij gaat verder: „Vol eerbied opziende naar het diepe protestantisme van mr. Michaël Arlen, of mr. Noel Coward, of de laatste negerdansen in May fair. zouden we willen vragen: Als 't zout zijn smaak verloren heeft, waarmee zullen we dan zouten? Maar nu wij uit deze passage met recht kunnen afleiden, dat lord Beaverbrook en mr. James Douglas en mr. Hannen Swaffer en al hun volgelingen inderdaad stevig en onbuigzaam protestant zijn, en daar wij weten, dat de protestanten beroemd zijn om hun nauwgezette en hartstochtelijke studie der Heilige Schrift, onbelemmerd door Paus of priesters, zouden wij zelfs de vrijheid durven nemen, om dit gezegde te interpreteeren in het licht van een minder bekenden tekst. Het is mogelijk dat zij, toen zij het protestantisme vergeleken met het zout der zee, achtervolgd werden door een zwakke herinnering aan een andere pasage: die, waarin die zelfde autoriteit sprak van een enkele en heilige Bron, van het Levende Water, omdat ze leven gevend water bevat en werkelijk den dorst der menschen lescht, terwijl al de anderen poelen en plassen zijn, die zich vooral hierdoor onderscheiden, dat zij,Wie er van drinken, weer dorst zullen hebben. En dit gebeurt over het algemeen bij menschen, die liever zout water drinken". „Dit is misschien een tamelijk uitdagende manier om de verklaring van mijn sterkste overtuiging te openen; maar ik zou heel eerbiedig willen zeggen, dat de uitdaging van den protestant kwam. Als het protestantisme heel kalm opeischt, om al de zielen te regeeren in dien zin van het Brittannië dat alle zeeën beheerscht, is het even toelaatbaar om te antwoorden, dat de kern van dergelijk zout het dikst gevonden wordt in het stilstaand water van de Doode Zee. Maar nog meer voel ik me gerechtigd om te antwoorden, dat het protestantisme wil opeischen, wat geen godsdienst op dit oogenblik kan opeischen. Het eischt rustig de samensmelting van millioenen agnostici, atheïsten, genotzuchtige heidenen, onafhankelijke mystici, menschen van de „Phychical Research", theïsten, theosofen, volgelingen van Oosterscho stelsels, en de vroolijke snaken die er op los leven als de beesten, tot zij er aan ten gronde gaan. Nu toch maar toe te geven, dat dit allemaal protestanten zijn, is een aanmerkelijke verlaging van het prestige en de beteekenis van het protestantisme. Het maakt het geheel negatief; en zout is niet negatief". Dit als uitgangspunt nemend van het tegenwoordige vraagstuk der godsdienstige keuze, staan wij van begin af aan al tegenover het dilemma van den traditioneelen godsdienst onzer vaders. Het protestantisme, zooals boven genoemd, is öf iets negatiefs, of iets positiefs Indien het protestantisme iets positiefs is, is er geen enkele twijfel, dat het dood is. In zooverre het werkelijk een stel speciale geestelijke geloofspunten was, wordt het niet meer geloofd. De onvervalschte protestantsche geloofsbelijdenis wordt nu nauwelijks nog door iemand gehouden, en het minst door de protestanten. Zij hebben zoo volkomen hun geloof hierin -verloren, dat zij meest vergeten zijn wat het was. Indien bijna aan elk modern mensch gevraagd zou worden, of alleen onze godsdienstleer dan wel goede werken (aan de armen bijv.) ons op den weg naar God zullen helpen, zou hij zonder aarzeling antwoorden, dat goede werken Gode waarschijnlijk meer behaaglijk zullen zijn dan godsdienstleer. En, even waarschijnlijk zou hij zeer verrast zijn, indien hij tot de ontdekking kwam, dat driehonderd jaar geleden het geloof in het geloof alleen het kenteeken van een protestant was, het geloof in goede werken het meer beschamend distinctief van een verwerpelijk papist. De doorsnee-Engelschman (om onzen ouden vriend nog eens op heit tapijt te brengen), zou nu geen seconde meer twijfelen aan de verdiensten van den langdurigen twist tusschen het katholicisme en het calvinisme. En dat was toch het belangrijkste en meest intellectueele dispuut tusschen Katholicisme en protestantisme. Indien hij nog in een God gelooft, of zelfs indien hij dait niet doet, zou hij toch vast en zeker een God, die alle menschen geschapen heeft tot vreugde en ze allem wenscht te redden, verkiezen boven een God die koelbloedig enkelen had geschapen tot ongewilde zonde en oneindelijke ellende. Maar dit was juist het groote verschil; en het waren de Katholieken die aan het eerste vasthielden, en de protestanten die het bij het tweede hielden. De moderne mensch gaat niet alleen niet accoord met, maar hij begrijpt zelfs niets meer van den armatuur lijken afkeer der Puriteinen voor alle kunst en schoonheid in betrekking tot godsdienst. Toch was dit het echt protestantsche protest. En juist in het midden -Victoriaansche tijdperk raakte • de protestantsche matrone overstuur bij een wit, nog daargelaten een gekleurd misgewaad. Op practisch genomen elk esssntiëel punt, waarop de Reformatie Rome telkens in de bank der beschuldigden plaatste, is Rome sindsdien door de jury der geheele wereld in het gelijk gesteld." Onder het Jioofd: „The Reformation" geeft Chesterton een overzicht van de jaren vlak voor deze gebeurtenis, die waarschijnlijk niet versohillen zou van zooveel andere beschouwingen op dit punt, indien ook hier weer niet enkele aphorismen den meester verrieden. Na natuurlijk eerlijk getuigd te hebben van de werkelijk ongunstige toestanden, in de praktijk der Roomsche kerk die opstand en ontevredenheid ven-klaarden, waagt hij ineens de stelling: „Wat wij niet kunnen vinden, is, één dier werkelijke wantoestanden, die door de reformatie hervormd zijn." De corruptie der kloosters besprekend, getuigt hij: „Maar alles wat de reformatie deed, bestond hierin, dat zij dien zalfden rijken adel, toestond, alle opbrengsten in te pikken, het geheeto huis in te'slikken, en het te veranderen in een paleis of varkensstal, en zoo zelfs de laatste sporen van de arme broedergemeenschap uit te wisschen. De slechtste dingen in het wereldsche katholicisme, werden nog slechter gemaakt door het protestantisme." En met evenveel liefde als ruimen blik verklaart hij: „Maar die beste dingen bleven toch altijd, door dien tijd van corruptie heen. bewaard. Neen, zij overleefden zelfs het tijdperk der hervorming. Zij bestaan ook heden nog in alle katholieke landen. Niet alleen in de kleuren, de dichterlijkheid en de pcipulariteit van den godsdienst, maar in de diepste lessen van practische zielkunde. En zij worden zoo geheel gerechtvaardigd na heft oordeel van vier eeuwen, dat zij stuk voor stuk nagebootst werden, zelfs door hen die ze veroordeelden. Alleen worden ze wel eens gekarikaturiseerd." En nu krijgt de „giant" een booze bui, vervalt hij tot zijn scherpe houwen links en rechts tegen de „scornful critics" die met hun modernistische tendenzen belachelijk willen maken of nabootsen, wat negentien eeuwen lang even waar en even frlsch bleef. Wie de waarheid heeft gevonden, zooals Chesterton, kan zich soms boos maken over dat è. tort et & travers dwepen met stelsels, die een lauw aftreksel of een zwakke imitatie van de waarheid zijn. „Psycho-analyse is de biecht, zonder veiligstelling van de biecht. Communisme is de Franciscaansche beweging, zonder het matigende evenwicht der Kerk. En Amerikaansche secten, die drie eeuwen lang gehuild hebben om het theatrale gedoe en het uitsluitend beroep op de zinnen der papisten, „sieren" nu hun dienst op door super-theatrale films en rose-roode lichtstralen, die op het hoofd van hun dominee vallen. Als wij een lichtstraal uit te werpen hadden, zouden wij die niet op het hoofd van een dominee werpen." Waar Chesterton zoo weinig positiefs ontdekte, wilde hij de andere zijde van het dilemma onder de loupe nemen en besloot dus tot de conclusie, dat het protestantisme iets negatiefs moest zijn. „Met andere woorden, het kan een nieuwe en geheel verschillende lijst vain aanvallen tegen Rome hebben; en dit slechts in onafgebroken verband, omdat het nog altijd tegen Rome is." Hier ziet Chesterton dan ook de leidende gedachte van de „Daily Express", waar zij beweerde dat het geheele land en zijn bewoners ondergedompeld waren in het protestantisme als in zout. De legende dat Rome dus verkeerd is, is nog altijd iets levends „ofsohoon alle trekken van het monster nu veranderd zijn in de karikatuur". Dit is voor Chesterton dan ook nog steeds de kern van het Protestantisme. Maar hij vraagt zich toch af, hoe deze waarheid, indien ze werkelijk eerlijk onder de oogen werd gezien, een eerlijk en verstandig protestant nog kan voldoen. „Want wat is dit ten slotte voor een traditie, die eiken dag of elke decade iets anders vertelt, en alleen tevreden is, zoolang alle tegenstrijdige verhaaltjes opgediept worden tegen één man of één stelsel? Wat voor heiligheid zit er in, om van ' onze voorouders over te erven, dat wij door zouden gaan met iets te haten, en alleen standvastig zouden zijn in onzen haat? Grillig en valsch te zijn in al het andere, zelfs in onze reden om het te haten? Zullen wij werkelijk bij elkaar komen, om een nieuw stel verhalen in elkaar te zetten tegen het meerendeel van onze mede-Christenen, die weer drie eeuwen uoodig zullen hebben om uitgevaagd en verworpen te worden? Is dat protestantisme? En is dit de moeite waard om vergelfekeo te worden met vaderlandsliefde of de zee? Hoe het ook zij, zoo was de toestand waar tegenover ik geplaatst werd, toen ik zelf over deze dingen begcvn na te denken, als kind van een zuiver Protestantsch geslacht, en in den gewonen zin van liet woord, van een protestantsche familie." (Slot volgt.) MONUMENTENZORG. Het congres der buitenlandsche ambtenaren. Gisteren waren de deelnemers aan het congres van ambtenaren voor monumentenzorg uit Midden-Europa, die een studiereis door ons land maken, de gasten van het Haagsche gemeentebestuur. In de ochtenduren brachten de conservatoren een bezoek aan Katwijk aan Zee om de gerestaureerde kerk te bezichtigen. Tegen 1 uur was het gezelschap weer in de residentie terug en vereenigde men zich aan een lunch in restaurant de Twee Steden. Aan deze lunch nam ook burgemeester Patij n deel, voorts de wethouders dr. v. d. Meulen, Vrijenhoek en Quant, de gemeente-secretaris, mr. ter Pelkwijk, mr. Rijken, chef van het kabinet van den burgemeester, de héér Robin, hoofdcommies ter gemeentesecretarie, ir. Bakker Schut directeur van den Dienst voor Stads-ontwikkeling en Volkshuisvesting, dr. van Gelder, directeur van den dienst voor Kunsten en Wetenschappen en de gemeente-archivaris dr. Molk. De Burgemeester, mr. Patijn, hield aan tafel een rede, waarin hij er zijn vreugde over uitsprak, dat het jaarliiksche congres ditmaal in den Haag gehouden is. j w De beoordeeling van architectuur en stedenbouw aldus spr., en wel in het bijzonder de oude architectuur is uw speciaal terrein. Uw congres wordt „Konservatoren-Tag" genoemd. En in dit opzicht ben ik niet geheel gerust omtrent Uw oordeel over den Haag. Wat wij in den Haag „geconserveerd" hebben is weinig, in verhouding tot het vele, dat wij bedorven hebben. Het is ons in maatschappelijk opzicht te goed gegaan en deze opleving begon reeds in 'n tijd, welke voor de schoonheid van oude architectuur niet veel oog had. Het thans levende geslacht kunt gij echter daarvoor niet geheel verantwoordelijk stellen. Wellicht zal onze nieuwbouw U ook niet dadelijk bevallen. Ik kan mij indenken dat onze steden, en Den Haag in het bijzonder, met de lage gebouwen den vreemdeling aanvankelijk klein toeschijnen. Maar gij moet daarbij bedenken, dat arm volk altijd een .groote waarde gehecht heeft aan een eigen Helm. Ieder wil zijn eigen huisje hebben. Daarom heeft onze stad ook een onevenredig groote bebouwde oppervlakte. Onze oppervlakte is voor een bevolking van ongeveer 420.000 zielen niet belangrijk kleiner dan de bebouwde oppervlakten van millioenen-Steden als Berlijn of Parijs. Het zijn belangrijke en zware problemen, welke het gemeentebestuur-"worden voorgelegd. Wij hebben daarbij flinke, deskundige adviseurs noodig. In uw congres — zoo besloot de burgemeester — begroet ik een gezelschap van deze adviseurs en ik hoop, dat uw vergadering vrucht zal afwerpen voor de zaak, welke wij allen behooren te dienen: de schoonheid van onze Steden. De rede van den burgemeester, werd beantwoord door den ministerialrat Robert Hiecke, conservator der monumenten van den staat Pruissen, die allereerst het gemeentebestuur dank zegde voor de vriendelijke ontvangst en er voorts op wees, dat, ondanks de groote uitbreiding den Haag toch nog in een veel gunstiger positie verkeert dan de Duitsche steden. In den Haag is men er uitstekend in geslaagd oud en nieuw te bewaren en te verbinden. Na de lunch werd een auto-tocht gemaakt door de stad onder leiding van den heer Bakker-Schut. .Door Zorgvliet reed men naar het Bloemenkwartier en van daar naar heit Duindorp achter Houtrust, waar uitgestapt werd en een kleine wandeling gemaakt. Vervolgens werd via Scheveningen naar het Tweede gymnasium aau de Bildersstraat gereden, dat bezichtigd werd. Door het Haagsche Bosch keerde men weer naar do stad terug. Heden waren de ochtenduren eveneens bestemd voor bezichtiging der stad, terwijl hedenmiddag een bezoek aan Rotterdam werd gebracht. DE VIER AMBACHTEN. De nieuwe Oudheidkundige Kring te Hulst. Men verzoekt ons ojpnam« van !het volgende: Nu de raad van Halst In zijn zitting van Vrijdag jongstleden den burgemeester als vertegenwoordiger dier gemeente in het bestuur van den Oudheidkundigen Kring heeft aangewezen, is de organisatie dezer vereeniging voltooid en kan zij haar werkzaamheden aanvangen. Iedereen weet, wat het doel is van den Kring: kennis bevorderen van- en liefde aankweeken voor het rijk verleden van Oostelijk ZeeuwschVlaanderen, de vroegere Vier Ambachten, historische monumenten, nog in deze streken aanwezig, voor verval en ondergang behoeden, oudUreidkundige voorwerpen, hier gevonden, verzamelen en bewaren en eindelijik en vooral aan het Zeeuwsoh-Vilaamiaohe Volk In al zijn geledingen toonen en voorhouden, in woord en beeld: historische gebeurtenissen, toestanden, zeden en gewoonten, alles zooveel mogelijk van eigen bodem, van eigen haard en aard. E t is veel hoopgevends in deze jeugdige vereeniging. Opgericht door deskundige personen, wars van partijschap, gesteund door het bestuur der gemeente, waar zij zetelt, beschermd door invloedrijke personen, draagt zij in zich de 'belofte van een zegenrijke toekomst. Nog in de wieg ontvangt zij talrijke bewijzen van tevredenheid en belangstelling. De Rijksarchivaris van Zeeland, Mr. A. Meerkamp van Embden, roept haar een hartelijk welkom toe. Mr. P. Dieleman, lid van Gedeputeerdff^taten, aanvaardt het lidmaatschap van den K??ïg onder zeer waardeerende woorden van aanmoediging. Verschillende geleerden, miet het minst uit Vlaanderen, beloven medewerking en steun als correspondeerende leden. Groote bibliotheken in ons land en in het buitenland willen gaarne hun schatten tijdelijk aan de leeszaal van den Kring afstaan. Allerzijds opent zich een zonnig verschiet voor de nieuwe •vereeniging. De gekozen bestuursleden zijn een waarborg, dat het jeugdige, historische genootschap in goede banen zal worden gedeiid. Wij behoeven er slechts aan te herinneren, dat als voorzitter zal optreden de heer R. O. Wilking, een volbloed Hutetenaar en ZeeuwschVteming, een stille, stoere werker, die niets zal ■vierzuinien, om het doel der vereeniging krachtig en beleidvol te bevorderen. Naast hem staat als ondervoorzitter de heeT C. A. Dekkers, die als historicus zijn sporen reeds verdiende en nog onlangs door het Zeeuwseh Genootschap ■van Wetenschappen te Middelburg als lid werd aangenomen. Mr. R. Lamibooy, zoon van een onzer ministers, zal als bekwaam rechtsgeleerde het algemeen secretariaat der vereeniging met eere waarnemen. Van hem zijn op het doornig gebied van het oude recht nog veel bijdragen te •wiaenten. De •heer W. Blommaert te St. Jansteen, volkomen met de geschiedenis van Zeeuwsch"VUaanderen op de hoogte, is met de propaganda toelast en vervult de functie van penningmeester. Een ijverige werkster als freule Collot d'Escury van Kloosterzande, die als secretaresse de zorg voor de inrichting van het museum op Eich nam, is zonder twijfel van groote beteekenis voor den Kring. De bekende heeren J. Adriaanse te Hulst en A. de Mul te Zaamslag, aan wie de werkzaamheden in de bibliotheek en 5n het archief der vereeniging werden opgedragen, zullen ©en uitgebreid terrein vinden, waarop zij hun werkkracht kunnen ontplooien. De heer J. J. Gielen, kenner van onze vroegere «n tegenwoordige Nederlandsehe taal en talentvol schrijver, belastte zioh, als redacteur, welwillend met de samenstelling en correctie van jaarboeikjes en andere tijdschriften, door den Kring uit te geven. Burgemeester Truffino eindelijk zal, als vertegenwoordiger der gemeente Hulst, een steunpilaar voor den Historischen Kring zijn. Met den gemeenteraad dier stad zal hij, naar wij durven vertrouwen, de mogelijkheid openen, om aan den Kring een behoorlijk onderkomen dn de benedenverdieping van het eeuwenoude H'iilstersche stadhuis te verschaffen. Zoo zal de nieuwe vereeniging mettertijd over doelmatige lokalen beschikken waarin zij gelegenheid tot studie en beschouwing aan lederen "belangstellende kan bieden. Grootsche plannen, waaromtrent wij later nadere bijzonderheden hopen mede te deelen, eijn in voorbereiding. Het tan dan ook nieit uitblijven, of het ledental, dat thans reeds de honderd overschrijdt, aal spoedig sterk groeien, temeer daar aan de leden allerlei voorrechten zullen geboden worden. Penningmeester W. Blomma,rt te St. Jansteen ziet met genoegen telkens nieuwe vrienden en vriendinnen zich scharen onder het vaandel van den Oudheidkundigen Kring: „De Vier Ambachten". Onze Brusselsche correspondent meldt ons: De Nederlandsehe declamatrice, mej. Truus Hooijer, uit Voorburg, trad Woensdagmiddag in de bovenzalen van het Holland Huis te Brussel, op voor de Vereeniging van Nederlandsehe dames. Met veel succes droeg zij gedichten en prozastukken voor van Vondel, Albert Verwey, Jan Prins, Samuel Fakland, J. J. Cremer e.a. Wat vooral bij deze declamatrice behaagt, ia haar klare dictie en de sobere, doch zeer typeerende wijze van haar gebaren. Het applaus, dat zij verwierf, was ten zeerste yerdieud» AftTI ET AMICITIAE TE AMSlERDAM De voorjaarstentoonstelling. * * De voorjaarstentoonstelling noopt ons * niet tot bijzondere opmerkingen, doch geeft er evenmin aanleiding toe: ,,'t is al, zooais 't is", zegt een der wijze figuren van den goeden Frits Reuter. We zullen ons dus beperken tot enkele aanteekenlngen omtrent de dingen, die ons bij een wandeling door de zalen troffen. Er zijn zeer mooie bloemen van mej. A. C. van den Berg: de „Stokrozen" zijn van een in forschheid verheven schildertramt; de „Amaryllis" vallen op door het prachtige warme rood. Haverman boeit weer in „Moeder en Kind": de kinderbeel'teniis is haast tragisch in de wijdopen oogen, doch in de handen van het kind is een teeder element. In de schildering der moe. der is meer „manier", de haarwrong is hard en vlak geschilderd, en picturaal onzuiver. Van Isaac Israëls treft vooral het krachtige, zoowel in den boeiemden psychologischen opzet als in de sterke factuur zeer goede portret van professor Kouwer. Voorts zijn „Wandeling in t bosdh", met een herfstige stemming, die hier niet broos, eerder tragisch is, de harmonie der kleuren is zuiver en schoon, van een felle tegenstelling (de vrouw in het paars en de witte hand) die nooit banaal of oppervlakkig-gedurfd wordt. Van Ed. Karsen een „Maannacht", fijntjes gepenseeld en van een droomerige stemming met een broos spel van lichtende tinten. Het werk van S. L. Schwarz valt ons ditmaal niet mee. Zijn „Sardinevisschers" zijn te vaag, zoowel in vorm als in ldeur. Jan Sluyters is weer op z'n best in de „Kinderen van mevr. K." De figuurtjes zijn krachtig en zeker opgezet, met toch iets van heit teere geheim der kinderlijkheid, de kleurverhoudingen van en tegen den achtergrond zijn waarlijk meesterlijk: niets is hier ijl en schril, niets ook schreeuwerig, wat werk van Jan Sluyters wel eens heeft, wanneer de schilderhartstocht hem verlaad. Het „Portret van den heer S." kunnen wij niet zóó waardeeren: vlot en sterk, vinden we toch wat bravoure, een „cr&nerie" met verf, die ons over een oogenblik van aarzeling, van leegte zelfs, heen moest helpen. Van mej. Surie is vooral „Koper poetsen" goed van kleur, warm en zeker. Onder het beeldhouwwerk trof ons de krachtige „Beeldhouwer" van Hildo Krop, wat log in de contouren misschien, maar van een energieke vormgeving steeds. VEILINGEN OUDE TEEKENINGEN. In A. J. van Huffel's Antiquariaat te Utrecht hebben eenige veilingen plaats van oude prenten en teekeningen. Op 22 Mei komt een collectie kasteelen bui. tenplaatsen, stads- en dorpsgezichten onder den hamer, afkomstig van een kasteel in de provincie Utrecht. Op 21 Mei en van 23 tot 24 Mei volgt de verzameling Paul C. Mulder met toevoegingenteekeningen, etsen, houtsneden van de 15de tot en met de 19de eeuw uit verschillende landen. MUSEUM VAN STOLK. Gisterenmorgen is de veiling voortgezet van de verzameling uit het Van der Stolk-Museum. Geveild werden ivoren, bronzen, en koperwerken, zilverwerken en gouden voorwerpen. Een klein emaille chasse werd voor ƒ 1300, verkocht. Een Italiaansche faience, Deruta, bracht ƒ 1300 op, een andere faience ƒ 1600, Voor een Spaansche faience, een Hispano Mauresque werd ƒ 825 betaald, en een zelfde bedrag bracht een ivoren plaquette op. TENTOONSTELLINGEN. HERMAN MOERKERK. Het bestuur van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in NoordBrabant, met medewerking van den 's Hertogenbosschen Kunstkring stelt zich voor, naar aanleiding van het aanstaande vertrek van Herman Moerkerk van den Bosch naar Haarlem, eene eeretentoonstelling van diens werken te houden in het Centraal Noordbrabantsch Museum. Er is een uitvoerend comité gevormd, terwijl een eere-comité in voorbereiding is. CONSTANTIN MEUNIER. Onze Brusselsche correspondent meldt ons: Eerstdaags zal te Brussel een retrospectlve tentoonstelling worden gehouden van het werk van den grooten Belgischen beeldhouwer Cotistantin Meunier. Er zullen ongeveer 200 beej den, teekeningen en schilderijen van dezen meester worden geëxposeerd.. NIEUWE UITGAVEN. ONTSPANNINGSLECTUUR. „Ingrid, de dochter van Duikelaartje", door G. van Nes—Uilkens. — Van Holkema en Warendorf's Uitgeversmij. Amsterdam, (ƒ3.25). Blinde Ingrid! Zienden zullen blinden nooit geheel begrijpen; zij leven beiden in een andere lichtsfeer en de schakeeringen vallen daarom geheel anders uit. Tusschen de kleine Ingrid, die een vriendinnetje wil, tot de groote Ingrid, die zich een levenstaak gekozen heeft, ligt een decennium van zoeken en tasten, de strijd om in den groei der moreele kracht een tegenwicht voor de fysieke minderheid te vinden. De schrijfster heeft de psychologische zijde van dezen strijd geschetst in een diep ontroe rend boek, waarin bladzijden van meesterlijk, bijna chirurgisch ontleden voorkomen. Zelfs al staat men vreemd tegenover vele te beeldende passages; zelfs al ontkomt men hier en daar niet aan een zekeren wrevel over breed uitgesponnen episoden, welke uiterlijk van weinig beteekenis voor Ingrids leven lijken of alleen maar geschreven schijnen om moeder Theo's psyche teerder te teekenen, men blijft geboeid, vaak geweldig geboeid, door den gedachtenrijkdom, welke aan dit boek ontstroomt. Denken is voor een blinde een der voornaamste bronnen van geestelijken rijkdom, meent de moeder, en daarom geeft zij haar dochter een levensopvatting mede, v/elke van innig godsdienstig protestantsch karakter is. Het leven van Ingrid krijgt aldus een wijden horizont; het omvat het heden en de toekomst, het aardsch bestaan met het gemis van een der heerlijkste Godsgaven, echter met het uitzicht op het volle zijn is het groote licht van Gods glorie en majesteit. Zoo krijgt het blinde bestaan een verheven doel, ook voor dit aardsche leven: Ingrid wil zich zelf offeren. Na gestreefd te hebben naar een zich noodzakelijk maken, komt zij ten slotte er toe zich zelf te geven. De liefde, in menschelijke en hoogere beteekenis, zal haar lelden naar een leven vol idealen in dienst van anderen. Ingrids zieleleven is rijk genoeg om deze ontwikkeling in zich te verklaren, de ontroerende leiding, welke zij van haar moeder krijgt, was daarop gericht In deze twee personen zouden wij een volledige motiveering van het boek kunnen vinden. Daarom betreuren wij het dieper, dat de schrijfster getracht heeft den levensgang der blinde Ingrid nog uit een tweede motief te willen verklaren: den afschuw voor den oorlog. Wij gevoelen het als een zeer valsche noot in dit boek, dat het pacifisme, maar wat voor soort goedkoop pacifisme, zoo'n groote rol in Ingrid's ontwikkeling speelt. De oorlog met al zijn gruwelen kan ons zeker een heilzamen afschuw inboezemen. Maar waar pacifisme berust niet op dit gevoelsargument. De vraag is alleen, of de oorlog een zedelijk kwaad is; als zoodanig moet hij bestreden worden. Is de oorlog, een bepaalde oorlog, als zedelijk goed gerechtvaardigd, dan beteekenen al de fysieke kwaden niets. „Ons gevoel, mag er niet buiten blijven. Het is de eenige, moreele hulp, die wij de wereld kunnen bieden", zegt moeder Theo ergens. En inderdaad, ons gevoel behoeft er niet buiten .te blijven. Maar in den strijd tegen den oorlog als moreel kwaad speelt het een heel kleine rol, een gevaarlijke rol, want het gevoel kan ons even goed de heerlijkheden van den oorlog voortooveren. En die zullen de volken zich nog fantaseeren, als de gruwelen, ver achter ons liggend, reeds lang vergeten zijn. De oorlog neemt in dit boek een te groote plaats in. In dit boek van weldadige innerlijkheid schrijnt het rumoer van buiten af diep, het is er misplaatst, een wanklank in een melo. dieus lied. „Ingrid" is een mooi boek, waarvan de lezing menig innig en verrassend uur zal schenken. R K. Bibliotheken kunnen het veilig een plaatsje in de B-klasse schenken. „De vrouw van de_n misdadige r", naar het Engelsch van William Le Queux. — A. W Bruna en Zoon's Uitgevers-Mij., Utrecht. (ƒ 1.25). Een nieuw nummer in Bruna's uitgroeiende biblctheek, dat tot het genre van eenvoudige ontspanningslectuur behoort. Een niemandalletje, dat echter op een lange, vervelende reis of gedurende enkele uren van een regendag wel verpoozing kan brengen. De inhoud van dit boek met een boeiend begin en een pakkend slot komt in het kort hierop neer dat de vrouw van een moordenaar en inbreker na den dood van haar man, verpleegster wordt in aanraking komt met een minister van buitenlandsche zaken en diens echtgenoote wordt. Dan duikt plotseling de doodgewaande eerste echtgenoot weer op, doch door een revolverschot wordt uit de lastige mannenkwestie een uitweg gevonden. R. K. Bibliotheken rangschikken dit werk in klasse B. „De Zwarte Jager", door James Oliver Curwood. — Uitgevensvennootschap „Groot Nederland", Amsterdam. Ofschoon er heel veel knaps te vinden is in dit werk, kan toch de sfeer, waarin het verhaal zich voor een groot deel afspeelt, ons weinig bekoren. Een schildering van de moraal, welke bepaalde historische personen erop nahielden, of welke in bepaalde kringen heerschte, moge in een geschiedkundig werk op haar plaats zijn, in een werk als dit, dat zuiver ontspanningslectuur bedoelt te zijn, behoort zij — althans in de mate, waarin het hier geschiedt — niet thuis. Een en ander maakt het daarom moeilijk dit boelc een aanbeveling mee te geven, temeer daar de schrijver hier en d&ar een opmerking maakt, welke ons wel wat erg onwennig aandoet Als we in onze biblotheken Curwood willen vertegenwoordigd zien, zijn er nog genoeg werken van hem te vinden, die meer geschikt zijn dan dit. INHOUDS OPGAVEN. Boekzaal der geheele wereld. Voor Gods aanschijn door Fr. Hieronymus Rongen O. Dist.; — Sebastiaan Brunner door Prof Dr. H. F. M. Huybers; — De beteekenis van den Fransch-Duitschen Oorlog door P. Placidus, O. Cap.; — Ballingen door Leo Fens; — De Neger door Ton Kerssemakers; — Kroniek der Sovjet-Russische Literatuur, door Russische Re dacteur; — Paula Grogger door Theo de Witte; — De film en de Katholieken door Hein Hoeben; — Uit Boek en Blad; — Verscheidenheden; — Correspondentie. ---