NEDERLANDSCH OOSTEN WEST-INDIE. EXTERRITORIALITEITSCOMMISSIE. BUITENZORG, 10 Juni. (ANETA.) De Exterritorialiteitscommissie is ontbonden onder dankbetuiging voor de verrichte diensten. JAVA-INSTITUUT. SOLO, 10 Juni. (ANETA.) Dit jaar zal het congres van het Java-instituut in December te Solo worden gehouden. Het zal een feestelijk karakter dragen in verband met het tienjarig bestaan van het Instituut. Het Congres zal drie dagen duren. WATERLEIDINGBEDRIJF VAN TJIMAHI. BANDOENG, 10 Juni. (ANETA.) Hedenmorgen is het Waterleidingbedrijf van Tjimahi op seer feestelijke wijze geopend. --- TWEEDE KAMER. ARMBESTUUR. Verschenen is het verslag over de verrichtingen aangaande het armbestuur over 1925. --- EERSTE KAMER. WIJZIGING EN AANVULLING INDISCHE BEGROOTING 1929. Het weermacht8vraag8tuk. De Minister van Koloniën deelt in de Memorie van Antwoord betreffende de wetsontwerpen tot goedkeuring van de besluiten van den Gouverneur-Generaal van NederlandschIndië tot wijziging en aanvulling van de onderecheiden afdeelingen voor de begrooting van Nederlandsch-Indië voor het dienstjaar 1929 mede, nog steeds ten aanzien van het weermachtsvraagstuk voor Nederlandsch-Indië het standpunt in te nemen, dat de zorg voor de veiligheid van dat gebied in de eerste plaats eischt de handhaving van de onzijdigheid en de nakoming van de internationale rechtsregelen bij conflicten in het Oosten en dat de weermacht met het oog daarop moet zijn georganiseerd. NADERE WIJZIGING INDISCHE BEGROOTING 1927. In zijn Memorie van Antwoord betreffende de wetsontwerpen tot nadere wijziging van de begrooting van Nederlandsch-Indië voor het dienstjaar 1927 zegt de Minister van Koloniën, dat inderdaad de uitgaven, tot dekking waarvan bij deze wetsontwerpen gelden worden aangevraagd, reeds hebben plaats gehad. Dat deze wijze van doen een miskenning van het budgetrecht der Staten-Generaal zou beteekenen, kan de Minister niet toegeven. De volstrekt onvermijdelijke hoogere uitgaven, waarvoor thans geiden worden aangevraagd, zijn niet vam principieele beteekenis doch slechts een gevolg van de omstandigheden dat de begrooting geruimen tijd vóór den aanvang van het jaar, waarvoor zij dient, moet worden opgesteld. --- RECHTSZAKEN. DE MOORD TE GIESSEN-NIEUWKERK Het arrest van den Hoogen Raad inzake de revisie-aanvraag. DE OVERWEGINGEN. Het arrest van den Hoogen Raad Inzake de revisie- a anvraag van de veroordeelden Teunissen en Klunder berust o.m. op de volgende overwegingen: overwegende, dat wat bepaaldelijk het bewijs van het daderschap van aanvragers betreft, dit bewijs voor een belangrijk deel berust op de verklaringen van C. Kroon en M. Koppelaar, huisvrouw Kroon; dat bij de aanvrage onder 1 in hoofdz a ak wordt gesteld dat beide getuigen terugkomen op hun voor de rechtbank en het Hof afgelegde verklaringen en in strijd daarmede volhouden, dat aanvragers in den nacht van 3 op 4 Augustus 1923, behoudens een te verwaarloozen tijd, niet de woning van Kroon hebben verlaten, d a t zij nooit een hamer hebben ter leen gevraagd en zij getuigen, nooit een hamer als den ten processe bedoelden hebben gehad, dat aanvragers hun ook nooit hebben gezegd een man te Giessen-Nieuwkerk te hebben doodgeslagen; dat dit gestelde omstandig bevestigd wordt door de uitvoerige verhooren van Kroon en diens vrouw op 11 April 1927 en volgende dagen door den rechter-commissaris, belast met de Instructie va n strafz a ken, van welke verhooren de processen-verbaal zijn overgelegd; overwegende, dat onder deze omstandigheden het onzeker is, welke waarde de rechter, die de veroordeeling heeft uitgesproken, aan de thans door evengenoemde getuigen aangenomen houding zou hebben toegekend, met name of hij desniettegenstaande hun in recht afgelegde verklaringen voor waar zou hebben blijven volhouden d a n wel zijn vertrouwen daaraan zou hebben ontzegd, In welk laatste geval de verdere vraag zou rijzen, welken invloed het wegvallen hunner verklaringen op de uitgesproken veroordeeling zou uitoefenen; dat, dit alles in aanmerking genomen, het aangevoerde met de uitspraak niet bestaanbaar schijnt, in dier voege, dat ernstig vermoeden ontstaat, dat ware het bekend geweest, het onderzoek tot vrijspraak van aanvragers zou hebben geleid; overwegende dat In het vervolg der aanvrage nog andere omstandigheden worden genoemd ; dat omtrent deze in het midden kan blijven of zij behoorlijk zijn gestaafd, of zij den rechter bij diens onderzoek onbekend waren en of zij twijfel zouden kunnen wekken a an de juistheid der veroordeeling, omdat bij het hernieuwde onderzoek, Öat van de gegrondheid der aanvrage met betrekking tot het eerste punt het gevolg moet zijn, deze omstandigheden, voorzoover van belang, van zelf in dat onderzoek zullen worden betrokken; overwegende, dat waar de gronden die destijds tot gevangenhouding hebben geleid, thans nog onverzwakt aanwezig zijn, de Hooge R a ad het noodzakelijk acht tegen de veroordeelden een bevel tot gevangenhouding uit te vaardigen; gezien de artikelen 465 en 470 van het Wetboek van strafvordering; beveelt de schorsing der tenuitvoerlegging van het arrest van het Gerechtshof te 's-Gravenhage; verwijst de zaak na a r het Gerechtshof te Amsterdam ten einde daarin op den voet van het bepaalde bij artikel 465 van het Wetboek van Strafvordering uitspraak te doen; beveelt de gevangenhouding der veroordeelder> VERDUISTERING VAN VEERGELDEN Zes jaar gevangenisstraf geëischt. Gisteren stonden voor de rechtbank te Arnhem terecht de veerknechten V. en K. die te Nijmegen aan het veer gedurende vele maanden fraude pleegden met de overzetkaartjes. Het aldus aan de gemeente Nijmegen onttrokken geld loopt in de duizenden. Het O. M. eischte t.egen ieder zes jaar gevangenisstraf. --- Chloorcalcium Voor Stofbestrijding Het best en goedkoopst Chloorcalcium N .u. Krui s ctiem. Handel - Rotterdam --- DE MOORD AAN EEN OOSTZEEDIJK. VAN O. BLIJFT ONTKENNEN. MERKWAARDIGE GETUIGENVERKLARINGEN. In de middags itting vervolgde inspecteur Her-mans zijn verklaringen omtrent deontdekking van den moord aldus: „In het kantoortje naast het privékantoor stond de brandkast oipen; de sleutels aatem er op. Deze sleutels waren nat en toonden kleine versche roestvlekjes, alsof ze pas te voren met water in aanraking waren geweest. Een portefeuille, waarin open en bloot een briefje van 25 gulden zat lag op den grond, alsmede een.ige los®e guldens. Ik kreeg den indruk alsof er in het wilde weg zoo maar een en ander uit de brandkast was gehaald". Was het lijk nog niet aangeraakt? „Neen". Getuige zeide verder, dat er geen vingerafdrukken van het lijk waren genomen. Aanvankelijk was mijn indruk, dat er van roofmoord sprake was, doch al kort daarna liet ik deze gedachte varen. Hierna komt mej. Lans, die evenals in de ochtendzitting bijzonder kalm is. Zij vertelde uitvoerig hoe zij op den bewusten avond naar Ihet kantoor is gegaan, na eerst zonder resultaat op twee nummers van het kantoor te hebben opgebeld; hét hek gesloten vond, omliep naar de Oost Admiraliteitskade, ook hier het hek aan de achterzijde van het pand gesloten vond en tenslotte van den buurman de Korte den sleutel van het voorhek kreeg en naar binnen ging. Het was donker in de gang, welke toegang geeft tot de trap. Toen zij den schakelaar van het licht omdraaide zag zij de actentasch van haar vader liggen bij een plas bloed. Toen ging zij met de Korte naar boven en deed de verschrikkelijke ontdekking. De geneesheer, die even later bij het lijk was gekomen dr. H. Mees, had, toen deze getuige tegen acht uur weer in het ouderlijk huis was, tot haar gezegd, dat de moord ongeveer twee uur tevoren (dus omstreeks zes uur) moest hebben plaats gehad. Juffrouw Lans had toen gezegd, dat van O. de dader was, waarop de dokter haar toevoegde: ,,Dat mag je niet zeggen." Dr. van Rijssel komt nu als deskundige voor en legt eenige verklaringen af over bloedonderzoek in het algemeen. Juffrouw Lans zeide nog, dat als haar vader later bleef, hij dat alleen deed om haastwerk af te maken. Het schrijven van facturen was geen haastwerk en daarbij zou haar vader als hij een factuur niet had afgemaakt deze In de brandkast geborgen hebben. Een factuur heeft getuige op de lessenaar van haar vader gevonden, en dat is tegen de gewoonte van haar vader. Verdachte geeft toe, dat het schrijven van facturen niet als haastwerk beschouwd moest worden. Op een vraag van het O. M. zegt het meisje, dat in de tweede brandkast geen geld aanwezig was. De president: Was er nog meer geld aanwezig in de brandkast, "dan het bankbiljet van ƒ 25 en een paar gulden. Getuige: Et was dien dag bijna geen geld. De president: Is het niet vreemd, dat alleen de brandkast is opengemaakt, die het geld bevatte? Iemand, die op het kantoor onbekend was zou toch beide kasten opengemaakt hebben. Verdachte geeft op desbetreffende vragen toe, dat er in den tijd, dat hij bij de N. V. werkzaam was er driemaal is ingebroken tel kens in den nacht. De president vindt het merkwaardig, dat in het halve uur dat verloopen is sedert verdachte is weggegaan volgens zijn opgave en het vinden van het lijk iemand op het kantoor is gekomen, die blijkbaar met de situatie goed op de hoogte was en den moord plus den diefstal zou gepleegd hebben. Mevr. de wed. Lans verklaart dat haar man altijd opbelt als liij later thuiskomt. Dr. Mees heeft haar verklaard dat haar man reeds 2 uur dood was. Dat was toen tusschen 8 uur en kwart over 8. Haar man vertrouwde van O. volkomen. Voor zijn werk was hij niet bijzonder geschikt maar haar man was toch niet bereid om hem zijn ontslag te geven, omdat verdachte geen ander werk zou kunnen vinden, en daarbij had haar man het altijd gewaardeerd, dat verdachte zonder hem te kennen bereid was geweest 10.000 gulden in de zaak te steken. Verdachte sloop op het kantoor als een geest rond. Men noemde hem daar „de rubberhak". Op een vraag van mr. Kokosky zegt getuige nog, dat toen de cijfers In de boeken niet klopten naar de meening van Lans, deze aan verdachte de opdracht had gegeven de boeken na te zien. Deze schoot daarmee echter niet op en toen Lans de opmerking maakte dat een accountant de boeken maar eens moest nazien, was het Lans opgevallen, naar hij aan zijn dochter Christine had gezegd, dat van O. Ineens van kleur verschoot, alsof hij, „met permissie" zei getuige, iets.... Getuige C. Tinbergen had met nog een ander meisje, dat ook bij Lans werkzaam was, om half zes het kantoor verlaten. De gordijntjes vam het privékantoor waren opengeschoven, zooals de heer Lans altijd deed als hij wegging. Toen getuige wegging wias Vermaas juist bezig bet voorhek te sluiten. De firma Kieve zorgde naar getuige weet voor de sluiting van het achteirhek. Getuig© is later met juffrouw Lans teruggegaan, zij is echter niet mee naar boven geweeet. De telefoon. Getuige J. R. Valk bediende de telefooncentrale op het kantoor van Lans. Zij had voor zij weg ging de nachtveribindingen gemaakt, waar door iemand diie opbelde dadelijk sprak met het privékantoor. Na den moord waren de verbindingen verfbroken. De president wees er op, dat het verbreken van die verbindingen alleen van belang was voor iemand, die wist hoe de nachtverbindingen waren en die er tevens belang bij had die verbindingen op te heffen. Door het verbreken van die verbindingen, gaf de telephoon geen bel-signaal, alleen maar een zacht getik. Op een vraag van mr. Kokosky geeft getuige toe, dat er den vorigen dag twee mannen op het kantoor waren geweest, om werk te zoeken. Getuige S. S. de Korte woont bij het hek aan den Oostzeedijk. Getuige had niets verdachts opgemerkt, voordat mej. Lans bij hem den sleutel van het hek kwam halen. Getuige heeft dr. Mees tegen een agent van politie hooren zeggen, dat de dood van Lans kwart voor zes was ingetreden en dat hij nog hoogstens drie minuten na den aanval had geleefd. Getuige heeft tusschen kwart voor zeven en zeven uur het lijk gezien, dat weet hij zeker, omdat hij dien avond bijzonder op den tijd had gelet, daar hij ergens heen moest. De president wijst van O. op den zonderling korten tijd, waarin de moordenaar gewerkt moet hebben, nog geen half uur. Getuige J. Zandman, agent van politie, was de eerste politieman die op het terrein van de misdaad aanwezig was geweest. Het bericht was omstreeks 10 minuten over 7 binnengekomen. Dr. Mees had gezegd, dat de dood spoedig moest zijn Ingetreden in verband met de ernstige verwondingen, die waren toegebracht. De verdediger vraagt dezen getuige of dr. Mees niet gezegd heeft, dat Lans pas kort dood was, hetgeen deze ontkent. De polltie-agent M. A. de Graaf verklaart op dien avond gehoord te hebben dat Lans reeds om 8 uur 1% k 2 uur dood moet zijn geweest. Dat dr. Mees gezegd zou hebben, dat de moord om kwart voor zessen gebeurd moest zijn, ontkende deze getuige echter pertinent. Dr. Mees buitenslands. Hierna zou dr. Mees zelf gehoord worden, doch deze was volgens een schrijven door een verblijf in het buitenland verhinderd. Mr. de Visser heeft nog speciale moeite gedaan, dat hij wel op de zitting zou verschijnen, de advocaat van dr. Mees heeft hem geschreven dat het zeer raadzaam zou zijn wel te verschijnen, niettemin is hij niet gekomen. De verdediger wijst er op dat dr. Mees ztfn aanvankelijk op den avond van den moord geuite meening, dat Lans omstreeks zes uur dood moet zijn geweest in zijn rapport niet volhoudt. Dr. van Rijssen wordt hierna nogmaals als deskundige gehoord en beweert pertinent, dat er, vooral daar dr. Mees volgens eigen verklaring het lijk dien avond niet heeft aangeraakt, z.i. geen sprake kan zijn door het zien van het bloed en de wonden eenige conclusie te trekken omtrent het vermoedelijke uur van den dood. Bij den een stolt het bloed in een minuut, bij een ander zijn er wel twintig minuten voor noodig. Bovendien hangt dit geheel af van de atmosfeer. Commissaris S. Dijkstra zegt toen hij in het kantoor kwam, zeer spoedig den Indruk te hebben gekregen, dat er hier niet van roofmoord sprake Is geweest. Hij had dan ook het vermoeden gekregen dat de procuratiehouder de dader moest zijn, omdat deze het laatst bij Lans was geweest en er open en bloot geld op den grond lag. Op een vraag van mr. Kokoksky antwoordt deze getuige, dat hij zijn vermoeden omtrent de schuld van van O. den avond van den moord niet aan den officier van justitie heeft kenbaar gemaakt, evenals zijn Indruk dat het hier een gefingeerde inbraak gold. Wel heeft hU dit later gedaan. De verdediger oppert de veronderstelling dat de dader door het opbellen van Juffrouw Lans zou zün gestoord. Komt het dan niet meer voor, dat waarden, die voor de hand liggen, niet worden meegenomen? Het O. M. wijst er op dat, zoo de dader gestoord is, deze dan toch nog den tijd gehad heeft, de hekken aan vóór en achterzijde te elnlten. De politiehond. Hierna komt de agent G. de Jong, die den politiehond de lucht heeft gegeven aan den handdoek die over de beenen van Lans lag. Het regende dien avond, doch niettemin is de hond naar het achterhek geloopen. De verdachte merkt op, dat de hond ook verschillende keeren op dien avond langs hem is heen geloopen, doch zondar dat er iets bijzonders gebeurde. De agent zegt, dat het onderzoek toen was afgeloopen, het was reeds veel later. Dat wist de hond zeker ook, dat het onderzoek ten einde was?" zegt mr. Canes. Hierna komt de belangrijke kwestie van de sleutels aan de orde. Verdachte zegt weer, dat hij op 29 November, door het voorhek is weggegaan. Een sleutel van het achterhek was niet in zijn bezit, wel moest er een op het privé kantoor hangen, deze lag echter meestal in zijn lessenaar. Bovendien had de expeditie een sleutel. Nu was het zijn gewoonte, als het mooi weer was en hij niet samen met den heer Lans de zaak verliet en dat was meestal op Zaterdag, door het achterhek de zaak te verlaten. Het was op de Oost-Admiraliteltskade minder druk en volgens v. O. is de weg vandaar naar het station even lang als die van den Oostzeedijk af. Deze sleutel van het achterhek borg hij Zaterdags na gebruik in zijn actetasch om hem Maandags weer in de lessenaar te leggen. Getuige L. H. H. J. Vermaas, chef bij de N. V. Adr. de Haas verklaart, dat van O. hem meermalen gezegd had: sluit het voorhek maaT, Ik ga wel achter uit. Verdachte merkt op, dit gezegd te hebben om dan zeker te zijn, dat het voorhek gesloten werd. Verdachte ging dan toch door het voorhek weg. Getuige Bruinaarts heeft verdachte wel op Zaterdagmiddag door het achterhek zien vertrekken. De president vraagt verdachte, waarom hij altijd ontkend had den sleutel gehad te hebben. Ik heb er niet zoo aan gedacht. Inspecteur Hermans verklaart, dat verdachte steeds pertinent ontkend heeft een sleutel van het achterhek te hebben gehad. Als een vreemde de moordenaar was geweest, dan zou deze niet de moeite genomen hebben na zyn daad het hek weer zorgvuldig te sluiten. En getuige heeft geconstateerd, dat het hek gesloten was. En dat iemand over dit hek dat 5HM. hoog is geklommen zou zyn, achtte de inspecteur niet wel mogelijk. Als de president nader op deze sleutelkwestie ingaat moet verdachte toegeven, op den dag van de begrafenis van Lans, toen hij bij zijn schoonzuster de weduwe Weijne alhier was gekomen om van hoed te verwisselen, haar een sleutel in bewaring te hebben gegeven. „Ik vermoedde dat deze sleutel van het achterhek was", zegt verdachte. Maar waarom hadt u dien dan bij u en niet, zooals gewoonlijk, Maandags weer ln de lessenaar gelegd, want u hadt hem na den Zaterdag voor den moord toch niet meer noodig gehad. Verdachte geeft toe, dezen sleutel van den Zaterdag af in zijn bezit te hebben gehad, hoewel het ook wel kan zijn dat hij den sleutel van het archief waarnaar de politie gevraagd heeft, verwisseld heeft met dien van het achterhek. „Ik had zelf de mogelijkheid onder het oog gezien, dat er verband gelegd zou wórden tusschen dengene die fraude gepleegd had, en dengene, die den moord gepleegd heeft. Daarom ben ik bang geworden en heb gedacht: Men moet bij mij geen sleutel van het achterhek vinden". De president: Dit zou alleen mogelijk zijn, als u wist dat de moordenaar door het achterhek was gegaan. De verdediger mr. v. d. Meer: „Verdachte had toch in de krant gelezen dat de politiehond naar het achterhek geloopen was!" De wed. Weijne geeft toe, op den Maandag van de begrafenis een sleutel van haar zwager te hebben gekregen om te bewaren. „Heeft u dit niet vreemd gevonden?» de president. „Nee, het was erg dom van me." Ja, nu zegt u alweer dat het dom was daarmee bent u er niet af. U bent ov'er algemeen zoo dom niet, het was toch vreemdst, dat als Iemand u één sleutel . bewaring geeft, u niet vraagt waarom