EEN LUISTERRIJKE VOLKSHULDE. Met welken ongekenden luister dit religieusnationaal eeuwgetij staat gevierd te worden, hebben wij reeds een en andermaal aangestipt. Men mag veilig aannemen, dat geen plek ter wereld zich meer leent voor het grootsche tafereel, dat wij in gedachten al voor ons zien: de Sacraments-scheepsprocesie op den Donau. De trotsche hoofdstad Boedapest, die de gelukkige getuige gaat worden van deze inter nationale hulde aan de H. Eucharistie, is door haar wonderschoone ligging als 't ware voorbestemd voor deze grandiooze plechtigheid. Zooals ze daar onder de stralende Augustuszon — laat ons hopen, dat ze ons niet al te warm stooft die dagen — zal liggen te pronken, langgerekt langs de beide Donau-oevers, — aan den kant van Pest een schier onafgebroken reeks van monumentale bouwwerken, die haar bekroning vindt in het als een gothisch reliekschrijn silhouetteerend parlementsgebouw, ter andere zijde een krans van bergen, waartegen Boeda ligt opgestapeld met als sluitstuk dat ongeëvenaarde burchtcomplex (het koninklijk slot) — vormt, ze ook zonder de extra-feestkleedij, waarin men haar ongetwijfeld steken zal, reeds een allerpassendst decor voor den triomfalen tocht van den ChristusEucharisticus. Op de breede kaden is plaats voor honderdduizenden, die zich nochtans als in een immensen tempel vereend zullen voelen; want het vrij steil oprijzend gebergte ter eenre zijde geeft aan de wijde ruimte iets afgeslotens. Het lijkt de gigantische tribune van een reusachtig openluchttheater, waarvan de speelruimte wordt gevormd door de staag verglijdende wateren der breede rivier, beheerscht op haar beurt door de vier geweldige bruggen, die haar op betrekkelijk korten afstand van elkander overspannen. Een indruk van hechte eenheid suggereert u het geheele beeld, als het u bij den eersten aanblik door zijn wondere schoonheid overrompelt. En binnen deze majestueuze ruimte-begrenzing, die aan een ontzaglijke Middeleeuwsche kathedraal denken doet, zal de Sacramentsprocessie haar weg vinden in den trant van de Eucharistische zee-feesten in Genua en zooals bij het voorlaatste Eucharistisch Congres in Sydney. Boedapest zelf telt met haar verschillende voorsteden 1.200.000 inwoners, waarvan ongeveer drie kwart katholiek zijn: Uit het overige Hongarije rekent men op ettelijke honderdduizenden bezoekers en het lijdt geen twijfel, dat dit eucharistisch festijn in grooten stijl onder den blooten hemel circa een millioen toeschouwers zal trekken, die dan langs de Donauoevers de eerewacht zullen vormen voor den Christus-koning. Het Allerheiligste zal worden gedragen door den Pauselijken legaat, knielend op het hooge dek van het gala-schip, dat in de pauselijke kleuren, goud en zilver, prijkt, omgeven van kardinalen en bisschoppen, overvlogen door bloemen en licht strooiende vliegtuigen. Het galaschip zal worden geëscorteerd door een groote vloot van andere vaartuigen, vertegenwoordigend de Hongaarsche regeering, het stadsbestuur, de verschillende Hongaarsche komitaten (provincies) en de diverse grooterS steden elk met een schip in eigen kleuren. Ook de buitenlandsche groepen van eenigen omvang sluiten zich met een afzonderlijke boot bij de processie aan; o.a. zal Nederland, dat onder leiding van Mgr. Diepen ter beevaart trekt, bij de overweldigende geloofs-manifestatie niet ontbreken. Ter weerszijden langs de Donauoevers zullen een koor van honderdduizend zangers en niet minder dan honderd muziekkorpsen opgesteld staan ter begroeting van den verborgen Godmet-ons op Zijn zegetocht naar het St. Margaretha-eiland, waar de plechtigheid met een kort lof en pauselijken zegen wordt gesloten. Inmiddels zal de feeststad zich met haar schi-tterendsten opschik hebben getooid. De processie wordt n.1. tegen den avond gehouden en wat het zeggen wil als Boedapest „illumineert", kan alleen hij begrijpen, die de verlichting van het stadsbeeld der schoone metropool ooit meemaakte. Men stelle zich voor: heel da rivier langs de kaden met lichtlijnen afgeteekend, de vier brugen tegen den avondhemel haar breede bogen in vurige contouren over den Donau spannend; de gebouwen links en rechts badend in een zee van licht; vooral ook het spel der lichteffecten tegen de berghellingen, dat reeds aan het Boedapest van allen naciht zijn eigenaardige behoorlijkheid verleent. Op den Blocksberg (Szent Gellért noemen hem de Hongaren naar den H. Gerhardus, prins Imre's opvoeder, die van dezen berg af door de heidensche Magyaren in den Donau werd geworpen en aldus den marteldood stierf) wordt dan bovendien nog tot besluit der grootsche plechtigheid een vuurwerk ontstoken. In het morgenuur van den tweeden dag wordt in alle kerken van Boedapest alsook op de Ofener Genoralwiese — waar reeds den eersten dag een pontificale H. Mis in de open lucht door den Kardinaal-legaat werd opgedragen — een algemeene H. Communie gehouden, waarbij gerekend wordt op één millioen communicanten. Als kostbaar feestgeschenk, den H. Vader aangeboden. Op den voormiddag trekt evenals ieder jaar de wereldberoemde historische ommegang met de reliquieën van St. Stephanus door de feestelijk versierde hoofdstad. Ditmaal hoopt men ook de reliquieën van St. Emericus te kunnen meedragen. Deze worden te Aken bewaard in de „Hongaarsche kapel" en men zou trachten van de kerkelijke autoriteiten toestemming te krijgen, ze voor korten tijd weer naar Hongarije over te brengen. Op beide dagen zal ook de heilige Stephanus. kroon, die anders enkel bij gelegenheid van een Koningskroning te zien is, publiek in de kroningskerk (de Matthiaskerk op den burcht) worden ten toon gesteld. Den avond van den tweeden dag heeft voor de Nederlandsche pelgrims nog een heel bijzondere bijeenkomst plaats. Het is alweer de onuitputtelijke dankbaarheid der Hongaren, die deze reünie organiseerde en de „Hollanders" niet kon laten gaan zonder ze voor de zooveelste maal de erkentelijkheid der Hongaarsche natie te hebben betuigd voor hetgeen „Holland" in het belang van het arme Hongaarsche kind heeft gedaan. Het beloven onvergetelijke dagen te worden in de schoone Donaustad, Gode en St. Emericus ter eere, honderdduizenden tot stichting en versteviging hunne katholieke overtuiging, welke de katholieke daad al meer moge vaardig maken over het moede Europa, dat de rust van Gods vrede zoo zeer^behoeft. LEO HAZELZET. Het Visschersbastion van den Koningsburcht en Matthiaskerk te Boedapest bij avondverlichting. Groep uit den plechtigen omgang op St. Ste janus-dag voor Oorlog te Boeda. het ministerie van --- LEVENSSCHETS VAN ST. EMERICUS kan, dunkt ons, daarom niet onwelkom zijn. Prins Emericus was de eenige zoon van den eersten Hongaarschen koning, Stephanus den Heilige, die de vroegere heidensche Magyaren in het begin der elfde eeuw tot het Christendom bekeerde en daarom van Paus Sylvester II de heilige Kroon en het Apostolisch dubbel-kruis met den erfelijken titel van „Apostolisch Koning" ontving. Zijn moeder was de later zalig verklaarde Gisella van Beieren. De naam „Emericué" — een verlatijnsching van het Duitsche „Heinrich", want bij den doop werd de zoon van Koning Stephanus naar zijn oom, den Roomsch-koning Hendrik II, den Heilige, genoemd, welke latijnsche vorm later in het Hongaarsche spraakgebruik veranderde in „Imre" — werd in de Middeleeuwen, toen de vereering van den heiligen koningszoon ver over de Hongaarsche landsgrenzen reikte en in Europa vrijwel algemeen heeten mocht, met zekere voorliefde als doopnaam gekozen. Zoo geschiedde het — naar wij in een verhandeling van den bekenden Hongaarschen Jesuiet p. Adalbert Bangha vonden aangeteekend —, dat toen den wakkeren notaris der stad Florence, Vespucci, een zoon geboren werd, deze insgelijks bij het H. Doopsel den naam Emericus, veritalianiseerd „Amerigo" ontving. En aldus gaf men later den dapperen zeevaarder ter eere aan het nieuw-ontdekte ■werelddeel den naam van den heiligen Hongaarschen prins. Uit Heinrich werd Emmerich, daaruit Amerigo, en daaruit weder Amerika. Aan welke typische bijzonderheid genoemde schrijver verder de opmerking toevoegt, dat de naam van den heiligen prins ook in Duitsche plaatsnamen voortleeft: „Aan hem herinnert o.a. de naam der Duitsche zieneres Katharina von Emmerich". In hoeverre dit laatste juist is, wagen we niet uit te maken. Volgens de jongste gegevens (men zie hiervoor de Juli-aflevering der „Stimmen der Zeit") luidde de naam der Augustines: Anna Katharina Emmerick en schijnt verband met den plaatsnaam volstrekt uitgesloten. Doch vervolgen we onze levensschets. Prins Imre zag het levenslicht in het jaar 1007 te Esztergom, destijds de Residentie van het Hongaarsche Vorstenhuis. Op den huidigen dag is de geboorteplaats van den heilige, op de tinnen van den burcht, tot een kapel verbouwd, welker wanden versierd zijn met muurschilderingen uit het leven van den H. Stephanus. De koninklijke familie telde verschillende kinderen, van welke echter alleen Imre en zijn zuster Hedwig den rijpen leeftijd bereikten Laatstgenoemde huwde koning Edmund van Engeland. Als eenige zoon was prins Imre bestemd om zijn vader op den troon van Hongarije op te volgen; vandaar dat hem bijzonder de liefde en votirzorg gold zijner koninklijke ouders en van heel de Hongaarsche natie. Het stichtend voor. beeld van vromen levenswandel, hem door zijn vader en moeder gegeven, droeg reeds van zijn prilste jeugd af veel bij tot zijn karaktervorming. Desniettemin koos zich koning Ste phanus een deugdzaam en ervaren opvoeder voor zijn kind in den persoon van den Venetiaanschen Benedictijner Abt Gerhardus, toen deze zich aan het koninklijk Hof vervoegde ten einde voor zijn orde toelating te vragen tot het Hongaarsche grondgebied. Gedurende acht volle jaren wijdde deze heilige monnik zich aan de lichamelijke en gees. telijke opvoeding van den knaap, die zich gaandeweg ontwikkelde tot een voor zijn tijd zeer onderlegden en in alle ridder-deugden geoefenden jongen man. Van kindsbeen af kenmerkte zich de levensgang van den prins door een buitengewonen godsdienstzin. Omtrent dit punt hebben zich allerlei wondere legenden gevlochten rond de geatalte van den heilige. Zoo wordt verhaald, dat hij eens als kind nog zijn koninklijken vader vergezelde naar de monniken van Pannonholma en toen de kloosterlingen begroette met kussen, die hij echter aan elk hunner in verschillend aantal uitdeelde. Den een gaf hij één kus, den ander twee, drie, vier; aan een hunner — den zaligen Maurus, later bisschop van Pècs —, zelfs zeven. Door zijn vader deswege ondervraagd, legde hij uit, dat hij aldus handelde in verband met de meer of minder volkomen beleving van hun kloostergeloften door de verschillende monniken. Zooveel is intusschen wel zeker, dat de jeugdige prins, die al spoedig deel kreeg in de bestuurszorgen van zijn vader, met dezen in den Raad der Landsvaders verscheen en hem, hoog te paard, volgde op zijn tochten door het land ten einde den geest en de nooden van het Hongaarsche volk te leeren kennen; zooveel is wel zeker, dat hij zeer vroom van inborst was en soms, zelfs na de vermoeiendste tochten, verschillende uren in gebed doorbracht, en dat hij de leiding zijner ziel meer bijzonder toevertrouwde aan genoemden Maurus. Een kluizenaar nochtans, die een soort contemplatief leven leidde te midden van de wereldsche beslommeringen, waaraan hij zich te wijden had, — zooals men zich den heiligen koningszoon gaarne voorstelt, — was hij stellig niet. Op een zijner reizen door het Hongaarsche grondgebied bezocht prins Imre de stad Veszprém, toentertijd een beroemd bedevaartsoord; en hij bracht er den nacht door in stil gebed in de St. Joris-kapel. Slechts de edelknaap, die voor den prins met zijn leven moest instaan, vergezelde hem. Het hart vervuld met gedachten aan God knielde de prins voor het altaar en bad om de genade, een teeken van den hemel te mogen ontvangen, dat hem duidelijk maken zou, welk offer hij aan God zou kunnen brengen om Hem welgevallig te zijn. En zie, opeens vervulde een bovenaardsche glans de gewelven van de kleine kapel en hij hoorde de woorden spreken: Praeclara res est virginitas. Doe de gelofte van kuischheid en blijf standvastig! En in de stilte van den nacht, diep ontroerd en vol zalig geluk, omdat hij de stem des hemels had vernomen, legt de prins in tegenwoordigheid van den ontstelden edelknaap de gelofte ai van levenslange zuiverheid. Aan dezen eenigen getuige intusschen gebiedt de prins te zwijgen; niemand mag van dit heroieke offer iets weten en zelfs de koninklijke familie zal er eerst na zijn dood van hóoren. Koning Stephanus echter had begrijpelijkerwijze andere plannen met zijn zoon. Zelf ds regeering moede, wijdde hij den jongeling steeds meer in 's lands zaken in en schreef voor hem brieven, welke onder den titel „Zedelessen voor Prins Emericus" tot op den dag van heden deel uitmaken van het Hongaarsche corpus juris. Ze bevatten kostbare raadgevingen voor den jeugdigen koningszoon, wanneer hij eenmaal den troon zijner vaderen zou bestegen hebben, hoe hij zijn leven dan had in te richten, op welke wijze hij met zijn onderdanen moest omgaan en welke deugden hij zich vooral diende eigen te maken. Eenige jaren vergingen en de bejaarde koning dacht er over voor zijn zoon een waardige echtgenoote te zoeken. Gelijk reeds opgemerkt, wist niemand, zelfs de koning niet, van de gelofte welke de jonge prins had afgelegd. Abt Gerhardus (Hongaarsch: Gellért), zijn biechtvader, leefde reeds sinds jaren als kluizenaar in het woud van Bakonybèl, en hem kon niet om advies gevraagd worden. De keuze van koning Stephanus viel op de beeldschoone dochter van zijn vriend Mieszko II van Polen, die op zijn beurt zeer verheugd was, dat zijn Ilona (Helena) prins Emericus van Hongarije tot gemaal zou krijgen, wiens faam als deugd, zaamste koningszoon van zijn tijd tot alle Europeesche hoven was doorgedrongen. Koning Stephanus had een dubbel oogmerk met deze huwelijksverbintenis. Naast de verzekering van de troonopvolging van zijn Huis bedoelde hij door dezen echt in den Poolschen koning een machtig bondgenoot te winnen tegen den Duitschen keizer Konrad II. Prins Imre, aan wien de politieke overwegingen van zijn koninklijken vader allicht niet onbekend waren en die in elk geval overtuigd was, dat de belangen van zijn volk hem drongen zich gewillig naar het verlangen zijns vaders te schikken, stemde in de echtverbintenis toe. Maar op dit beslissend moment zijns levens kwam Gods genade hem wederom ter zijde, gelijk ze zich reeds eenmaal op zoo tastbare wijze aan hem had geopenbaard. De jeugdige prinses Ilona bekende n.1. haar koninklijken bruidegom, dat ook zij hare maagdelijkheid wenschte te bewaren en zoo geschiedde het dat deze beide edele en reine zielen elkander als broeder en zuster in den heiligen echt bejegenden. Beiden beschouwden zich als verloofden van God en geen hunner wilde den ander aan God ontrooven. Zwaar was ongetwijfeld de strijd, waartoe de gelofte het jeugdige echtpaar drong, maar gelijk vroeger in de St. Joriskapel te Vesaprém roode rozen in witte waren veranderd was het leven der jonge echtelieden wit als de leliën en droegen zij de leliekroon der kuischheid met opgeheven hoofd al woog zij ook zwaarder dan een koningskroon uit goud. In ongestoord geluk vergingen opnieuw twee jaren, terwijl de prins en de prinses zich voornamelijk toelegden op de vereering der H. Maa^d, die zij uit heel hun van liefde blakende ziel en met hun jeugdig bloeiend lichaam hulde bradhten. Aanvankelijk — ook hierin moge men een beschikking der Voorzienigheid onderkennen — behoefde het geen opzien te baren, dat de echt kinderloos bleef, want volgens de navorschingen van dr. A. v. Berzeviozy, president der Hongaarsche Academie, kon de Poolsche koningsdochter toen zij in het huwelijk trad niet ouder geweest zijn dan 14 jaren. Aan het soherpe oog van lm res vader ontging intusschen zoo onenige aanwijzing niet, die hem de juiste oorzaaJk deed bevroeden, maar met een grootheid van ziel, die den heilige kenmerkt, schikte hij zich naar den wil des Hemels. Toen Prins Imre den leeftijd van 24 jaren bereikt had, besloot koning Stephanus hem de regeeringsaorgen voor goed op de schouders te leggen en hem tot koniing van het land te laten kronen. Reeds was als datum voor deze plechtigheid de 2e September 1031 vastgesteld en heel het volk bereidde zich voor op de feestelijke viering der troonswisseling.... toen plotseling een ongeval aan aller verwachting een einde maakte: een evenzwijn, dat de prins op de jacht Slechts licht verwondde, ging hem in wilde woede te lijf en bracht hem doodelijke kwetsuren toe. Weken lang was de prins, omgeven door de teederste zorgen zijner ouders en van heel het Hof, aan het ziekbed gebonden, terwijl het gansche Hongaren-volk in angstige sipanning om het behoud van zijn leven bad. Doch het was anders beschikt en op den dag zeiven, dat de koningskroon hem op de slapen zou gedrukt worden, gaf hij zijn reine ziel aan God weder. Het stoffelijk overschot van prins Imre werd in de Maria-kerk van Székeslehérvar bij gezet, werwaarts hem in 1038 ook zijn koninklijke vader volgde. Volgens de vrome overlevering hing er een geur als van leliën om zijn gestorven lichaam; zijn graf werd steeds door het Hongaarsche volk in hooge eer gehouden als een bevoorrecht genade-oord. Koning Stephanus en zijn zoon werden in het jaar 1083 te zamen in de rijen der gelukzaligen opgenomen. St. Stephanus is sedert dien de schutspatroon van het Hongaarsche land en -zijn kroon het symlbool der rijkseenheid. Nationale dansen in nationale kleederdracht. Het historisch kasteel Vajjdahunyad in het Stadspark van Boedapest. Gezicht op Pest van Boeda uit> over de Kettingbrug. Op den achtergrond de torens der basiliek. --- PATROON DER JEUGD. De Hongaarsche jeugd echter heeft zich de eeuwen door tot voorbeeld en voorspreker gekozen de maagdelijke prins Imre, om onder zijn banier den strijd te strijden, waarin de heilige koningszoon haar is voorgegaan. Vooral te midden van de zware beproevingen, waaronder in dit tijdsgewricht het oude rijk van St. Stephanus gebukt gaat, is het die jeugd, waarop de Hóngaarsche natie al haar hoop gevestigd heeft voor een lichtender toekomst. Het mag daarom allerminst toevallig heeten, dat terwijl reeds van den eersten Zondag in Mei af tal van feestelijke bijeenkomsten op allerlei gelbied zijn georganiseerd, liet internationale congres der katholieke jeugd en dat van de Maria-congregaties samenvallen met het eigenlijk hoogtepunt der feestviering op 19 en 20 Augustus. Vóór alles ligt het in de bedoeling, dat de hoop des vaderlands op deze hoogtijdagen zal getuigen voor de katholieke gedachte, waaraan zij niet alleen de kracht moge ontleenen om naar prins Imre's voorbeeld kloekmoedig stand te houden te midden van de ontelbare hinderlagen, welke haar de moderne decadentie onafgebroken legt, maar ook de eenig juiste richtlijnen moge ontleenen, volgens welke alleen de verhoudingen tusschen de. volkeren kunnen gegrondvest worden op rechtvaardigheid en zoodoende op duurzamen vrede. Ofschoon de feestviering volstrekt elk politiek karakter zal missen, moet het bij de Hongaren sterk ontwikkelde nationaal gevoel toch wel van zelf aan dit godsdienstig jubel tij een apart accent bijzetten. Het zal op de eerste plaats er toe bijdragen, aan het christelijk en niet-christelijk Europa 't schouwspel te bieden van een geloovig, voor zijn godsdienstige idealen geestdriftig volk, doch daarnaast obk in Hongarije zelf het Katholieke bewustzijn versterken en aan de tegenstanders der Kerk, die zich altijd weer op hun internationale relatiés beroepen, het tastbaar bewijs voorleggen, dat ook de Katholieke gedachte als zoodanig krachtig genoeg is, om voor het Katholieke Hongarije belangstelling en sympathie in het buitenland te wekken. En hierbij zal yan de jonge generatie het machtigste élan moeten uitgaan. Vandaar dat de jeugd mobiel wordt ge- • maakt rond de beide hoogtijdagen, die vóór alles haar feestdagen zijn. Vandaar ook, dat de onthulling en wijding van het St. Emericus-gedenkteeken is gekoppeld aan het internationale jeugdcongres, waarop de bloem der jonge generatie uit heel Katholiek Europa wordt verwacht. --- Szent Imre, imadkozzal érettünk H. Cmerricus, bid boor ons. PRAECLARA RES EST. VIRGINITAS. Hoe kon de zaligspreking, door den H. Geest aan het kuische geslacht toegedacht, ooit een glanzender nimbus doen lichten om twee maag delijke zielen, dan bij deze beide koningskinderen, in wier echtverbintenis-voor-het-oog-vande-wereld onder het rozen-rood eener bloeiende liefde in God het leliewit eener ongerepte virginiteit schuilging tot een even verrukkelijk als schier ongekend schouwspel voor heel het hemelsch Hof. Het moge zijn, dat de moderne bronnen-studie den glans van dien nimbus, welke door negen eeuwen geschiedenis van het Hongaarsche volk tot onzen critischen tijd doordrong, in bepaald opzicht zou kunnen te na komen, dooven kan de historie-wetenschap hem niet. Zelfs achten wij het niet uitgesloten, dat het meer bezonnen inzicht, door de moraal-theologie in latere eeuwen verworven, zijn bezwaren zou doen gelden tegenover dit huwelijksverbond onder kuischheidsgelofte. Doch noch het een noch het ander vermag iets af te doen aan de heroïeke offerdaad dezer groot-menschelijke kinderen, die op den drempel van het echtelijk leven de maagdelijke ongereptheid van hun kinderjaren niet wilden prijsgeven, om door een te inniger ziele-gemeenschap met elkander den Schepper het vereende sacrificie hunner kuische harten te kunnen brengen. Qui potest capere, capiat! Wie het vatten kan, vatte het! Te verwonderen behoeft het dan ook niet. dat de eerbiedige herinnering aan deze heldengestalten uit de jeugd van Hongarije's Katholicisme tot den huidigen dag voortleefde; en veel minder nog, dat de 900ste verjaardag van Sint Emericus' vroegtijdigen dood het sein werd tot een grootsche feestviering den heilige en den eersten Christen-Kroonprins uit de beroemde Arpad-dynastie gewijd. Als een korte flikkering door het nachtelijk duister van den vuurtoren op het verre strand, waar de golfslag van het heidendom breekt tegen de pas voor het Christus-geloof veroverde kust, werpt dit fel-lichtend voorbeeld van nieuw ontstoken Christendeugd zijn naar Gods voorzienig bestel snel gedoofd schijnsel door de eeuwen; en wij durven veronderstellen, dat vooral ook onder de Katholieken van Nederland, in wier midden zoovele banden geknoopt liggen met het oude Donaurijk juist via de jonge generatie, volop belangstelling zal bestaan voor dezen Eersteling in de rij van Hongarije's Heiligen, voor dit Koningskind, dat nooit den troon beklom, waartoe het bestemd scheen, doch niettemin een heerscher was in de meest verheven beteekenis van het woord. Een korte De heilige koningsfamilie: St. Imre met den H. Stefanus en de zalige Gisella. St. Imre met zijn leermeester, den H. Gerhardus. ---