Dit nummer bestaat uit TWEE Bladen. Eerste Blad. Korte geschiedenis van Delft. Bouricius geeft in het den Oudheidkunvan Mr. L. G. N laatste Bulletin . . digen Bond een ,,Korte geschiedenis der stad Delft". In zeer kort bestek beschrijft onze archivaris daarin de historie van onze stad ongewoon interessant. We bedoelen hiermee, dat de heer Bouricius geen opsomming van regeerings stadia met een dorre nomenclatuur geeft, maar de schrijver deelt voor ieder belangwekkende feiten mede over wording der stad bouw, versterking, strijd, industrie, verkeer enz. Met toestemming van den schrijver nemen we het artikel in zijn geheel over: • In de mededeelingen van het Kon. 'Aardrijkskundig genootschap, jaargang 1916, heeft Dr. A. A. Beekman aangetoond, dat de ,,Fossa Corbulonis" wel langs den Vliet van Voorschoten tot de Hoornbrug onder Rijswijk heeft geloopen, maar na dit laatste punt den Kleiweg is gevolgd en tusschen de Lier en Naaldwijk met een flauwe bocht naar het Oosten in een tak van de Maas is gevallen. De oude mythe, dat deze Romeinsche gracht langs Delft gegraven zou zijn, en daarna hetzij in de richting naar Overschie, hetzij in die naar Maassluis verder is gevoerd, is daardoor voorgoed van de baan, evenals dc bewering, dat er ter plaatse van den Oudekerkstoren een Romemsche wachttoren heeft gestaan. Toch is er in het laatste verhaal, dat ook bij van B leis wijk te vinden is, een kern van waarheid, want in een rapport over de Oudekerkstoren van den heer Baart de la Faille, dat in 1843 aan de gemeente Delft werd aangeboden om afbraak van dit monument te voorkomen, deelt deze mede, dat hij de grondslagen van een Frankischen .toren aan den overkant van den Ouden Delf op den voorhof van het St. Agathaklooster gevonden heeft; hij vermoedt dat een tegenhanger van dat bouwwerk aan den Oudekerkstoren tot grondslag ligt_ Bevat deze mededeeling waarheid — en ook het oudste wapen van Delft wijst er op — dan moet de Delf in dien Hjd gegraven zijn. Er kan hier niet verder op worden ingegaan; het is echter zeer N waarschijnlijk, dat de soldaten, die hier ter bewaking dier wachttorens verblijf hielden (r.n m dien tijd waren a'le soldaten vrijt lieden) van uit hun verblijfplaats op de zandplaat langs den Del f stukken land, verderop langs dienzelfden Delf gelegen hebben ontgonnen en zoo den ,,Vlijen Ban" der dertiende eeuw hebben gevormd. Een tweede kern kwam er, toen, na de gitt van het land tusschen Lier en IJssel aan den Hoilandschen Graaf (985) deze bewindsman viak bij, maar niet aan den Delf een vroonhof stichtte, nu het Marktplein, dat met een later overkluisd water ('sHeeren bregge, nu de Boterbru?1 verbinding met den Delf had. Direct na de gift is dit niet geschied; misschien is de stichting van Delft in 1070 door Godfried met den Bult op deze wijze te verklaren. Het nog niet door de soldaten ontgonnen land werd direct eigendom van den graai, dig het slechts in leenhuur (gift) ui r - gaf, tenzij hij geheele hoeven aan kloosters schonk, zooals vóór 1100 aan de abdij van Egmond (het latere Abtsrecht aan weerszijde van de Schie (Delf), in 1199 aan de Rijnsburger abdij (het vrouwenrecht langs de Leede onder Akkersdijk en achter de Nieuwe Kerk te Delft) en nog later aan de abdij het Konigsveld ten Z.-W. van Delft. Bij die Vroonhoeve vestigden zich langzamerhand kooplieden en handwerkslieden iangs den weg (gawech) van Pijnakker rjaar Maasland, welke naam nog over is het middeleeuwsche Delfgaweij, nu "Jrlfgauw, en in den middeleeuwschen Gawech, nu de vaart de Gaag. Het hoofdproduct van het omliggende land was de boter, en wij zien de „buttermate" dan Ook in 1243 aan de Rijnsourger abdij gegeven en de stadsbrief v ^n 1246, dus van drie jaar later, spreekt yan een wekelijkschen marktdag en een Jaarmarkt op een wijze, dat deze toen reeds als bestaande moeten worden bej Ouwd. Mocht er anders verwacht worr,™ in den tijd waarin het Graafschap rolland tot één geheel wordt gevormd? n t Zuiden zijn er omstreeks 1250 nog ^chts sporen van 't terrein, waarop later otterdam en Schiedam zullen ontstaan, • Vln den, - Viaardingen dommelt als * - en £P' aats °P een ou den roem en rU* P Dordrecht vinden wij een markt; v;? d \va= toen echter rvnèel va;i * toenmalige ,,Noorthollant" gescheiden door breede waterwegen en. meer aangewezen op het eerst later verdronken gebied van Zuid-Holland. Den Haag noch 's Gravenzande zijn ooit als marktplaats van veel belang geweest, zoodat ten Noorden van Delft eerst Leiden als markt voorkomt; in het Oosten is eerst Gouda een ernstige concurrent. Geheel het toenmalige Delf- en -Schieland, en het Zuidelijke gedeelte van Rijnland, dat zich toen langs de duinen tot de Maas uitstrekte, waren op Delft aangewezen. Ook de inpolderingen aan de monden van Rotte en Schie doen een welvarende bevolking verwachten. _ Maar niet het geheele toenmalige Delft kreeg stadsrechten: de boerenhofsteden langs den Delf vielen er buiten, en zelfs ook de door Bartholomeus van der Made gestichte Bartholomeuskerk (later Hypolituskerk); eerst in 1268 verkergen zij, die langs den Ouden Delf woonden, de economische en de processueele voordeelen van het nieuwere stadsrecht. Wij moeten zelfs aannemen, dat de grafelijke Hoeve op de Markt eerst ongeveer 1300 binnen de stad kwam te liggen. Met de hier behandelde grenzen yan de eerste „poirte", dat niet synoniem met ons tegenwoordige „poort" is, is een ommuring, hoe eenvoudig men die ook voorstelt, niet te vereenigen en deze was in de rustige dertiende eeuw, dan ook geheel overbodig. Eerst nadat in 1304 de Vlamingen een tijd lang Holland tot bij Haarlem onder hun macht bidden gekregen, werd een verdedigingsmiddel noodig; even na dien tijd moet dan ook de oudste singelgracht ontstaan zijn. Zij wordt gevormd door het zoo schilderachtige Achterom, de Brabantsche Turfmarkt, de reeds in 1860 gedempte Burgwal, gaat dan achter het Marktveld om langs den Verversdijk en teruk langs den Ouden Delf. Er buiten bleef het reeds ± 1270 gestichte (oude) Bagijnhof. Als verdedigingswerk heeft zij nooit dienst gedaan, want reeds vóórdat in 1359 de stad na een korte belegering de prooi van den ruwaard Albrecht van Beijeren werd, had de stad beslag gelegd op alle terreinen binnen de Oostelijke stadsgrens uit de tijden der Republiek; slechts ontbrak er aan het 17de en 18de eeuwsche Delft het ten Noorden van den Geerweg en Kolk en ten Westen van den Ouden Delf gelegen gedeelte. Alle namen der bebouwers-grondeigenaars binnen dien stadswal komen, in 1350 voor: Jacob Gerrits, Jan Mol, Harmen koek, Vrouw Jut, en het zijn de straatnamen, waarin zij nu nog- voortleven; Jacob Gerritsstraat, (Jan) Moslaan en -steeg, Koekelaan (officieel foutief Harmen Kokslaan) en Vrouwjuttenland. De uitbreiding ging niet altijd zonder strijd: menig nu nog in het Delftsche gemeentearchief en in dat der abdij Rijnsburg aanwezig charter gewaagt van de moeite om het binnen de omwalling vallende gedeelte van het Rijnsburgsche „Vrouwenrecht"" tot het rechtsgebied der stad te doen behooren. Dit gelukt eerst, wanneer in 1464 Filips de Stoute van hoogerhand ingrijpt. Gemakkelijker was de regeling der parochiegrenzen, die in andere steden een groot struikelblok vormden. Doordat de kerk te Pijnakker, waaronder Delft oudtijds ressorteerde, ook aan den Graaf toebehoorde, werden bij de stichting der eerste kerk de grenzen zóó ruim gesteld, dat in 138D ook de geheele uitgestrekte Nieuwekerksparochie van die der Bartholomeuskerk kon worden gescheiden. De stadsgedeelten, die volgens het hierboven geschrevene in 1358 nog niet binnen de stedelijke grenzen vielen, werden er in betrokken, toen Albrecht van Beijeren in 1390 toestemming gaf de poorten en de muren wederom op te Douwen. Voegt men bij de stad het ,,Poortland", dat in 1648 ten gevolge van een overeenkomst met de graaflijkheidsrekenkamer als opvolgster der Rijnsburger abdij vergroot werd, de tien roeden langs de Schie en Delfshaven, waarmede Albrecht van Beijeren in 1389 Delft reeds had begiftigd, dan verkrijgen wij het rechtsgebied, dat tot 1795 den naam van Delft had en waarvan de uitgestrektheid op de kaarten van den historisehen atlas of nog beter op de verzamelkaart van 1712 van Ivruikius' atlas van Delfland te vinden is. Die stadsomwalling, die na 1359 geen werkelijken dienst meer gedaan heeft, ging de bebouwing vooruit, want zij bood plaats voor die menigte kloosters, die in Delft omstreeks 1400 werden gesticht. Met al hun voorrechten drukten deze de stad echter zoo. dat Filips de Stoute in 1466 het oprichten van kloosters of religieuse gebouwen binnen Delft of anderhalve mij! in den omtrek verbood. Vrijwel alle liggen die kloostc: gcbouw.in c! n eersten stadsv. - . ( aan: St. Barbara, St. Hyeronimus, St. Agatha langs het Oude Delft, St. Anna (nu het St. Joris Gasthuis) en St. Magdalena bij den Verversdijk, het Minderbroedersklooster aan den Burgwal. Verderop tegen (maar binnen) den nieuwen wal de geheel verdwenen St. Ursulenen St. Agneski oosters in het Zuidelijk gedeelte, St. Klara in het Noord-Oostelijke st-adsdeel. Buiten de omwalling lagen de door de tante van Koning Willem gestichte Premonstatenser abdij Koningsveld, het Karthuizer klooster aan de Buitenwatersloot en het reguliers (kapittel)klooster ,,op den Berg Syon" onder Rijswijk. Met alle voorsteden van Delft werden zij in 1572 uit veiligheidsoogpunt verwoest. Wel is er na dat jaar hier en daar eenig spoor van' bebouwing buiten de wallen, maar de stedelijke politiek uit de tijden der republiek was er niet naar zulks aan te moedigen, en eerst na den opbloei van 1840 is er een zekere systematische aangroei, die zich reeds spoedig na 1860 over de gemeentegrens op het gebied der buitengemeenten uitstrekt, zoodat op dit oogenblik de oude stad aan bijna alle zijden door buitenwijken is omgeven. De structuur der stad is eigenaardig; de waterwegen nemen er de voornaamste plaats in. Slechts een vier- of vijftal korte straten treden daarnaast op den voorgrond; de rest der straten ia onder de stegen te rangschikken *). Alsplein vindt men in de middeleeuwen slechts het marktveld, dat eerst in 1436 eigendom der stad werd. Evenals nu nog in Leiden vonden op de gewone marktdagen stalletjes en beesten een plaats langs de grachten. Eerst na de Reformatie werd het kloosterhof der Minderbroeders tot beestenmarkt gemaakt, In de 17de eeuw werd.de verwoesting door het springen van een kruitmagazijn oorzaak van het stichtén yan een ruime paardenmarkt; behalve deze zijn er nu nog het tot plein vervormde Heilige Geest-kerkhof ter zijde van de Oude Kerk en het Doelenplein. Als hoofdlijn kan de Oudé" Delft beschouwd worden; het is de eenige verkeersweg, die zonder hoeken door de geheele stad loopt. Rechthoekig op deze gracht staan, aan den Oostkant 2 ) bij het Noorden beginnende, de Kolk, die in het verlengde de verbinding met Nootdorp vormt, en de reeds besproken Boterbrug, aan den Westkant de Water-sloot (Binnenwatersloot binnen, Buitenwatersloot buiten de stad) in de richting Vlaardingen—Maassluis. In de Kolk met haar verlengde monden twee grachten uit: de eene loopt tot achter de Markt evenwijdig aan den Ouden Delf en vormt daarna met een ombuiging naar het Oosten een waarschijnlijk natuurlijk ontstane verbinding met Pijnakker. Midden tusschen dezen gracht en den Ouden Delf begint aan de Kolk een derde gracht, die vrijwel door de geheele stad eveneens evenwijdig aan den Ouden Delft loopt, doch aan het uiteinde der stad met een flauwe welving in de hoofdgracht uitmondt. De eerste benaming van dezen waterweg was de Nieuwe Delf; aan deze gracht lagen langen tijd de huizen der voornaamste ingezetenen der stad. Deze twee grachten vormen de nietevenwijdige zijden van het rechthoekig trapezium der Marktook langs de twee evenwijdige zijden loopen grachten die ongeveer 1350 tot de vest zijn doorgetrokken; een dier twee wateren is jammer genoeg in 1892 gedeeltelijk gedempt. (Wordt vervolgd). ') Eigenaardig is het gébruik van de achtervoegsels -straat en -laan voor de wegen langs de grachten. a ) Eigenlijk: den Oost-Noord-Oostkant. --- In de buurt van Troelstra. Uit Vevey schrijft men ons: Het is nu eenmaal niet anders, men moet tegenwoordig opperbevelhebber van een millioenenleger, keizer of koning zijn over tientallen millioenen menschen, of wel aan het hoofd staan van de internationale sociaal-democratie,_ wil men nog eenigszins in tel wezen bij de Verwende menigte, die geen penoegen meer wensch't te nemen met tweede rangs-menschen/ om van wezens van lagere orde maar heelemaal te zwijgen. En nu ik mij wel bezin: is mr. P. J. Troelstra eigenlijk niet opperbevelhebber van een millioenenleger ? Is .hij niet de ongekroonde keizer of koning over tientallen millioenen' menschen ? . Neg heb ik in het rustige Vevey den grooten bewoner niet gezien en gesproken, maar de Zwitsersche pers heeft mij van onzen Nederlandschen voorman der S. D. A. P. meer "eleerdi dan ik in vele maanden afwezigheid uit het vaderland mocht vernemen. Wat ik derhalve in dezen brief wil beproeven mede te deelen, zijn slechts de dagbladmededeelineen, die zich rondom den voorzitter van de sociaal-demqcratische Kamer-fractie opstapelen. Morgen vertrouw ik, komt clan het interview met ,,the man himself." Met een vertegenwoordiger van de ,,Gazette de Lausanne", heeft de heer Troelstra een Onderhoud gehad, dat in het kort weergegeven het volgende bevatte. Evenals drie jaar geleden, is de heer Troelstra slechts daarom naar Zwitserland gekomen, teneinde uit te rusten van een vermoeiende politieke campagne in Nederland. Wie de stem» mencijfers kent, waarover de S. D. A. P. sedert de jongste verkiezingen beschikt begrijpt ■—• hij moge m politiek opzicht met den heer Troelstra verschillen of niet — dat deze rust dubbel en dwars verdiend moet heeten. Na den wensch uitgesproken te hebben, dat het oogenblik voor een vrede door onderlinge bespreking nabij is — wie wenscht het niet met hem ?,— meent de sociaal-democratische voorman, dat het voor de regeeringen der ententelanden nu toch tijd zal wezen • aan de vertegenwoordigers van de lmksehe partijen uit die landen de noodige passen toe te staan. Men kan nop- zoo van het goed recht der entente overtuigd wezen, nog zoo-zeer met Frankrijk mede gevoelen, hét is voor een ieder duidelijk, dat de entente door de weigering der passen voor de conferentie te Stockholm een bewijs van zwakheid en van politiek onverstand heeft gegeven, dat hoe eerder hoe beter hersteld dient. Na deze meer persoonlijke ontboezeming is de heer Troelstra wederom aan bet woord, die van oordeel is, dat .Duitschland aan België een volledige onafhankelijkheid zal teruggeven, onder voorwaarde, dat dit land verder een algeheele onzijdigheid in acht zal nemen. Over den vrede van Brest-Litowsk is zijn oordeel, dat men te -Berlijn bereid zal wezen deze vredesbepalingen te herziert. Het sluiten van dezen onvoordeeligen vrede voor Rusland is echter te wijten aan de entente, die Rusland in de steek heeft gelaten. Dé entente had gehoor moeten geven aan het voorstel van de middenrijken eveneens afgevaardigden naar Brest-Litowvsk te zenden. Over Elzas-Lothanngen ié zijn meening, dat Duitschland nimmer bereid zal wezen dit land aan Frankrijk terug te geven. Wel ware het wellicht mogelijk, dat de Duitsche sociaal-democratie er in zou toestemmen, dat b.v. drie jaren na den oorlog een volksstemming over hét lot van dit land zou beslissen. Op deze onvervulbare voorwaarde afstuitende zou de 'oorlog nog tien jaren kunnen voortduren, indien dit althans materieel mogelijk is. Eerst een volkomen vernietiging van Duitschland zou het kunnen doen toestemmen in een afstand van het tegenwoordige Rijksland. Slechts Ar^erika is nog bij machte den oorlog onafgebroken te laten voortduren. Na betoogd te hebben, dat het Duitsche militairisme een. positief kwaad is, meent de heer Troelstra, dat het militairisme, dat dit kwaad zal pverw r innen, een niet minder groot kwaad zal blijken te zijn. Met het militairisme dient de geheime diplomatie te everdwijnen. Ten slotte betoogt de heer Troelstra, dat het Nederlandsche volk geen groote sympathie voor Duitschland bezit, waarna hij de toestand van ons volk, land en regeering als nog veel moeilijker dan de Zwitsersche schetst. De inkt van dit interview was nog niet droog, of een ongenoemde inzender komt er in de „Gazette de Lausanne" zijn twijfel over uitdrukken, dat de „citoyen Troelstra" wel voor herstel van gezondheid .in Vevey is gekomen. Hij herinnert er aan, dat de Engelsche zeelieden zouden geweigerd hebben den heer Troelstra te vervoeren, maar vergeet, dat dit den heer Huysmans, niet den heer Troelstra, is overkomen. Immers, het is de Engelsche regeering geweest, die aan den Nederlandschen afgevaardigde een pas heeft geweigerd. Het is, bij het vermelden van historische feiten, wenschelijk, dat men niet — bewust of onbewust, uit domheid of uit onkunde — een valsche geschiedenis opdischt. De heer Troelstra, uit Nederland vertrekkende, had niet met een Engclsch schip behoeven uit te varen. Er zijn nog Nederlandsche schepen over — zij het niet te veel, Maar is dit de schuld van de entente of van Nederland? Om de reis van den heer Troelstra naar Zwitserland verdacht te maken, verhaalt de ongenoemde inzender dan een geschiedenis van een meneer van 84 jaar — ook Nederlander — die zijn uit Nederlandsch-Indië komende dochter wilde verwelkomen, doch die p-oen vergunning kreeg van de Duitsche regeering door Duitschland te reizen (de oude heer woonde sedert jaren te Montreux). Maar als men het roerende familie-drama ten einde heeft gelezen, verneemt men opeens, dat de oude heer de toestemming wel kreeg door Duitschland te mogen reizen, met alleen de voorwaarde niet in aanmerking te kunnen komen voor een terugreis, door Duitschland, naar Zwitseelandi Na een toespeling te hebben gemaakt op de mogelijke diensten van den heer Troelstra jegens — schrik niet — keizer Wilhelm, komt de inzender tot de con-. clusie, dat de heer Troelstra een echte bourgeois vacantie geniet. Het pleit niet voor den inzender en de ,,Gazette de Lausanne", dat dergelijke bakerpraatjes en verdachtmakingen van min allooi in deze Fransch-Zwitsersche kolommen zijn verschenen. In dit opzicht nemen inzender en redactie een voorbeeld aan de vaderlandsche gewoonte personen van politieke princn pes te onderscheiden. Dat de heer Troelstra in Vevey is — het is te bemerken,. --- TER ZIJDE. Merkwaardige berichten. Eerste merkwaardigheid. „Het Va* deriand" meldde dezer dagen dat er voor 3 jaar rubber in het land is voor rijwielbanden ten behoeve van "bet leger en dat de fabriek Vredestein voor de 21000 legerrijwielen ongeveer 4000 banden per week levert. Als 21000 fietsers per week 4000 banden noodig hebben, dan verslijt één (militaire) wielrijder in één week 4 / 21 band of m. a. w. een legerwielrijder ziet kans om in 5 a 6 weken een band te verbruiken. Stugge trappers. Tweede merkwaardrigheid. B. en W. van Delft berichten den raad dat nu t oogenblik is gekomen om een nieuwe school te gaan bouwen, aangezien tbans ! vele materialen zoo duur zijn dat een school in plaats van / 67000 nu / 210000 zal kosten. Derde merkwaardigheid. Het Bureau voor mededeelingen in zake de voedselvoorziening vertelt met een ernstig p-ezicht dat 't een heel , natuurlijk en nor-< maal feit is dat er. te weinig aardappelen zijn en dat als alles goed georgani^ seerd was zoo'n tekort elk jaar ook in vredestijd moest voorkomen. Vierde merkwaardigheid. B. en W* van Delft stellen voor uit te geven: / 210.176 voor een nieuwe sdboal, ƒ550.000 voor een nieuw terrein ten behoeve der waterleiding, / 600.000 voor een nieuwe stokerij aan de gasfabriek. Vijfde merkwaardigheid. In IJmuiden hebben de gemeentenaren een protestvergadering belegd tegen de hooge uitgaven der gemeente. Zesde merkwaardigheid. De centralekeuken wil een nieuw gebouw van ƒ80.000, hoewel haar vóór de opricht tin? een goede inrichting was aangeboden voor ƒ11.000. Toen, een jaar geleden, was het Prinsenhof uitstekend gesohik't, nu is 't niet meer bruikbaar, hoewel er toch geen kosten aan zijn gespaard. Zevende (grootste) merkwaardigheid. Ieder neemt genoegen met al deze merkwaardigheden. EGO. --- Nederland en de Oorlog. DE VERNIELDE SCHEPEN. Het het thans gezonken stoomschip „Poseidon", van de Kon. Ned. Stoomboot-Mij., zijn van door de geassocieer-i de regeeringen in beslag genomen Nederlandsche schepen, sedert April reeds negen stoomschepen, metende totaal 58,205 bruto ton, als verloren te beschouwen. Het zijn de „Statendam" en „Oostenrijk", samen 40,371 ton, van de Holland-Amerika Lijn; de „Rhea" en de genoemde „Poseidon", 3217 ton, van de Kon. Ned. Stoomboot-Mij.; de „Zaanland", 5417 ton, van den Kon. Holl. Lloyd; de „Texel", 3210 ton, van de Stoomv.-Mij. Triton; de ,,A1cor", 3551 ton, van Van Nievelt, Goudriaan & Co.; de „Kieldrecht", 1284 ton, van Phs. van Ommeren en de „Leonora", 1150 ton, van Jos de Poorter. Acht dezer schepen waren van één toï vijf jaar oud, waardoor ze volgens de jongste nota van de Amerikaansche en Engelsche regeering in-aanmerking komen met 75 pond sterling per bruto ton te worden vergoed. De „Zeeland" telde 18 jaren; voor een dergelijk schip wordt Gö pond sterling toegekend. Totaal vormt een en and.r een bedrag van C 4,284,120, waarvan op rekening van Amerika komt £ 1,594,025 voor vijf T — schepen, terwijl Engeland £ 2,690,025 zal hebben te voldoen voor vier schepen, w.o. de „Statendam". VLIEGTUIG GELAND. Donderdag is er een Engelsch' vliegtuig gemerkt 2456L, tusschen Breskens en Sasput gedaald. Het was boven België aan de schroef aangeschoten. Het vliegtuig werd in brand gestoken. Van de drie machinegeweren is er een onbeschadigd gebleven. De twee inzittende officieren zijn geïnterneerd. OP EEN MIJN GELOOPEN. Woensdagmiddag is ter hoogte van het Haakslicbtschip een visschersvaartuig op een mijn geloopen en gezonken. Vrijdag hebben visscherslicden te Nieuwe diep eeft boegplank aangebracht, gemerkt H. D. 353 en ander plankhout, zoodat het vermoeden bestaat, dat het/ verongelukte vaartuig de te Nieuwe diep thuisbehoorende H.D. 853 is. Schipper M. Snoek en zijn beide zoons zijn zeer waarschijnlijk om het leven gekomen. NEUTRALE VREDESBEMIDDELING. Het Svenska Tel. Bür. meldjt uit Stockholm., dat het Liberaal orgaan ,,Svenska Morgenblatt" in een bespreking van de onlangs in'Nederland plaats gevonden besprekingen over neutrale vredesbemiddeling, meedeelt, dat ook de Zweedsche regeering haar aandacht gevestigd houdt op een goede gelegenheid om den oorlogvoerenden de diensten der neutralen ;tls vredesbemiddelaars aan te bieden. Het blad verzekert uit goede bron vernomen te hebben, dat in alle stilte het noodige onderzoek is ingesteld om de grondslagen te vinden, Waarop een bemiddelingspoging mogelijk zou zijn en dat dit onderzoek nog niet is afgebroken. Het blad voegt hieraan toe, dat het dus mogelijk is, dat een gewichtig initiatief is genomen en dat de inleidende besprekingen tusschen de neutrale mogendheden worden voortgezet. DRAADLOOZE VERBINDING MET INDIë. De heer J. Corver schrijft in de ,,N. Crt." : De beslissing is er. Wij vernemen, dat de minister van waterstaat zijn goedkeuring heeft gehecht aan de bestelling van een draadloos station bij de Maatschappij Telefunken te Berlijn van ongeveer gelijken • omvar .g als het reusachtige station ie Nauen, waarvan gegarandeerd zal worden, dat het directe communicatie met een gelijk station is Nederlandsch-Indië zal kunnen onderhouden. Men weet, dat reeds den llden Januari het crediet van 5 millioen gulden voor den bouw van het Nederlandsche station door de Eerste Kamer werd gevoteerd, maar dat nog heel wat te doen is geweest over de vraag of men de noodzakelijke inrichting onder garantie uit het buitenland zou bestellen, dan wel -Vloortgaan zoiu met pogingen om die geheel hier te lande te maken, In Mei werd de vraag of de minister verantwoord was, de bestelling langer aan te houden en -met het plan der marine-deskundigen te dezer zake voort te gaan, voorgelegd aan de Commissie Voor Volkswelvaart en Weerbaarheid. Het rapport van deze commissie is kortgeleden aan den minister uitgebracht en schijnt te hebben ingehouden, dat alleen als het op tijd en geld heelemaal niet aankwam, het afwachten van den uitslag der onderzoekingen en proeven, welke hier te lande waren ingeleid, gemotiveerd zou wezen. De conclusie, welke daaruit viel te trekken, is door het departement van waterstaat aanvaard en de zaak kan nu dus werkelijk voortgang hebben. De Maatschappij Telefunk^n is thans uitgenoodigd een ingenieur te zenden, die het uitgekozen terrein in het Kootwijker zand zal keuren. Ofschoon de verloren tijd van meer dan een half jaar niet meer kan worden ingehaald, kan de gevallen beslissing, de eenige waardoor de totstandkoming van het Nederlandsche station binnen afzienbaren tijd kan worden verzekerd, slechts voldoening wekken. De wagen is eindelijk uit de modder en weer in het spoor. Wat de technische zijde betreft, weet men, dat bestelling v van het station bij Telefunken beteekent, dat het een inrichting wordt, waarbij met z.g. oongedempte golven zü worden pewerkt, die met een hoogfrequentie-machine word?n opgewekt. De antenne zal in hoofdzaak worden gedragen door een zestal getinde stalen masten van ruim 200 meter hoogte, waarbij de draden zullen zijn berekend op het overspannen van afstanden van 400 meter. De energie zal bedragen 400 kilowatt in de antenne, evenveel als de nieuwe, sedert Januari 1918 in werking zijnde installatie van Nauen. Aangeboden is v indertijd, het ontvangstation te leveren drie maanden na de bestelling, terwijl voor het zendstation een levertijd van anderhalf jaar werd gesteld. ---