DELFTSCHE COURANT van Woensdag 24 Januari 1923 82e Jaargang No. 20 Tweede Blad. KUNST EN LEVEN. A uaiua van Schel te ma. , ' het tweede opstel dezer reeks, dat .titel a raagt „Vogelvlucht over raoïrne letterkunde", heb ik reeds met en\v,,or en gesproken -over tien dichAciania van Sclnitcma. Ik heb hem Lr genoemd als dengene. die in ■ zijn Grondslagen eener Nieuwe Poëzie een " a cnte afrekening houdt met onze t-hu°'~rs ' en die daartegenover het "i\ a " al 'eener gemeenschapskunst stelt, 'ftbeb er tevens op gewezen, hoe, oni nks aue veranderingen, die de wereldr & m ons geestelijk leven bracht, of msscnien wel juist tengevolge van die 'le veranderingen, dit streven naar een Lnst die door de heele gemeenschap l n worden gevoeld, gebleven is, zelfs -terker geworden. En ook hoe alleen een o-eni^nscnapsKunst als die van Adama van Scheltema in staat was het geweldig gebeure i van dien oonoe in zich op te " Warn Adania van Scheltema is niet .jj e en theoreticus, hi| heeft zijn idealen ifleen theoreticus, hij heeft zijn idealen Dok z-lf" verwezenlijkt en in zijn verscheidene bundels gedichten een poëzie gegeven, die is, volkomen naar zijn eigen voorschrift: ,,muziek van woorden en gedachten, die door zooveel mogelijk onzer medemenschen kan worden gevoeld en begrepen". Het is over dezen Adama van Scheltema dat ik ditmaal wil schrijven. Van de 12 opstellen, die ik tot nu toe schreef in deze reeks ,;Over Literatuur" waren er slechts twee aan verskunst acht aan proza, met name aan Nederlandsche romankunst, gewijd. Ik heb dit gedaan, omdat de roman noe steeds de grootste belangstelling geniet en ik dus op dit gebied het meeste had voor te lichten, vooral, waar in 't algemeen zonder bepaalde maatstaf gelezen wordt en het aantal goede romans ten onzent werkelijk niet zoo groot is, het aantal groote romanschrijvers zelfs klein mag heeten. Over verskunst sprak ik slechts in het algemeen en in een opstel over Jacques Perk. De individualistische poëzie der tachtigers, Kloos, Gorter, Van Eeden, Boutens e. a. zal ik ondanks haar vaak hooge en diepe schoonheid in deze opstellen reeks niet behandelen, omdat zij nooit de belangstelling van het gemiddelde lezerspubliek heeft gehad, en op dit oogenblik ook in literaire kringen al tot een waardevolle antiquiteit is geworden. Daarom echter behandel ik juist Adama van Scheltema, die door zijn gemeenschapskunst volkomen ictueel is en bovendien door zijn heldere erstaarbaarheid in breede kringen van >ns volk belangstelling heeft gewekt of al wekken. Adama van Scheltema is in 1877 te Amsterdam geboren; hij heeft gestudeerd :n de medicijnen, maar deze studie, die zijn gemoed onbevredigd liet. niet voleindigd; hij was daarna korten tijd tonneelspeler, maar bleek daarvoor niet het ware talent te bezitten; hij ,,ging" toen ,,in'' 0<»n kunsthandel, maar weldra bemerkende, zooals hij zelf zegt, „dat kunst en handel heel moeilijk vereenigbaar zijn", gaf hij ook dit werk op, en Meef zich sedert alleen aan de literatuur wijden: daar lag zijn arbeidsveld, zijn ««ping. Evenals in vroegeren tijd onze groote Vondel is ook Adama van Scheltema ^óór alles en boven alles dichter: de jttfkunst is hem niet tijdverdrijf in iedicre uren, niet amusement, niet lief"ebberij, maar levenswerk. Zijn streven naar gemeenschapskunst intusschen 'handt n'au aa.w verband met zijn stsatkundige en maatschappelijke overtuiging: hij is sociaal-democraat en aangesloten bij de S. D. A. P. Sedert 1900 zijn van hem meerdere dichtbundeltjes verschenen: „Een weg van verzen", ,,Uit den dool" (uit deze twee bundels heeft de dichter later zelf een bloemlezing gemaakt: ,,Eerst Oogst"), verder ,,Van Zon en Zomer" (1902), ,,Zwerversverzen" (1904), ,,Eenzame liedjes" (1906), „Uit stilte en strijd" (1909), „Zingende. stemmen" (1916),- ,,De keerende kudde" (1920). Dan gaf hij de reeks Levende 'Steden" (1903—-'05) uit, waarvan twee, ,,Londen" -en ;,DusseIdorp", dramatische gedichten zijn, het derde, „Amsterdam", een „wijsgeerig • leerdicht" heet. Hij schreef nog meer dramatisch werk: „Meidoorn", een verbeeldingsspel, „Naakt Model", tooneelspel, en „De Vergulde Krakeling", -ü.-W.'ers^blijdpel. Als kunsttheoreticus trad hij in 1905 op met het bekende veelomstreden werk „De Grondslagen eener nieuwe Poëzie", waarop hij later de narede „Over Idealisme" liet volgen. Min of meer 'O de liin van dit soort werk liggen: de reisbeschrijving „Italië" en vooral zijn omvangrijke jongste (1922) werk: „Kunstenaar en Samenleving" (met den ondertitel „De plaats van den kunstenaar in zijn volk en rijn tijd van 500 vóór Christus tot op onze dagen'"). Ten slotte wil ik nog vermelden, dat Adama van Scheltema een heel goede vertaling schreef van Goethe's „Faust", Ie deel, die door Royaards sedert 1918 gebruikt werd voor zijn bekende „Faust" opvoering. Evenals dc meeste groote Nederlandsche dichters — Hooft, Vondel, Gezelle, Kloos, Perk — is ook Carel Steven Adama van Scheltema in de allereerste plaats lyricus. Dat hij het toch meermalen ook in de dramatische kunst zoekt, is vermoedelijk te verklaren door de groote beteekenis, dfe hij, volkomen terecht, aan het drama toekent, vooral voor de komende maatschappij en haar cultuur. Maar, evenals Vondel, met wien hij dit streven naar dramatiek gemeen heeft, slaagt hij niet in zijn tooneelwerk. Noch het te intellectueel bedachte, weinig beduidende „Meidoorn", noch het ondanks alle theorieën van den schrijver naturalistische „Naakt Model", noch het vriendelijke, maar om het eenvoudige geval veel te uitvoerige „De Vergulde Krakeling" kunnen ons overtuigen, dat wij in Adama van Scheltema met een werkelijk dramatisch talent te doen hebben. Des te meer echter kunnen wij ons ver heugen over zijn prachtige lyriek. Hij is de. eerste in onze moderne letterkunde, die weer .„zingt", hij heeft ons weer het "eenvoudige, innige, rechtstreeks uit zielediepte gewelde, zangerige lied gegeven, dat wij in onze literatuur sinds eeuwen verloren hadden en dat ook door de tachtigers niet was gebracht. Waar anderen overbluffen door woordenpraal of in moeiaam worstelen hun taalscheppingen hebben voortgebracht en ten slotte zooveel klank en zooveel kleur en' zooveel détails geven, dat het eigenlijke beeld voor ons vervaagt, daar spreekt Adama van Scheltema een enkel eeu. voddig woord en dat woord zegt ons alles: „Soms kijk ik uit mijn leven op Of iets voorbij mij gaat — Of ook iifSjn harde boerenkop Tets heerlijks overslaat. 't Kon zijn! — een mensch, een vrouw, [een vriend — Een parel of zoo iets — Iets, dat ik eig'lijk had verdiend — En toch — ik weet toch niets. Nee, gaat mijn leven iets voorbij, Wat 'k zelf niet goed kan zien — Dan is 't voor anderen, niet voor mij... En toch... misschien — misschien..." Meer suggereerend dan beschrijvend wekt hij in weinige, simpele woorden de diepste stemming. „H e r f st bosc h. De hoornen zwijgen, En peinzen vaag, Van al de twijgen Drupt iets omlaag. De zon is henen, Geen vogel fluit, Ze zijn verdwenen, Het lied is uit.. Alleen gelaten Wacht alles stil —. Wacht het gelaten Der wereld wil." Of, nog inniger van stemming, diep, heel diep ontroerend: - „De Tak. Als 't stil is in den avond En 't dorp prevelt niet meerj Gaat aan de koele hemel Een tak nog zachjes heen en weer. Als alles slaapt in het dorp, En de donkere daken staan strak, Beweegt voor den sterrenhemel Zachtjes die zwarte tak. En alles zwijgt in mij, En alle leven is weggeveegd — Is 't of diep in mijn ziel Zoo een zwarte tak zachtjes beweegt!" In de geciteerde gedichten, zooals trouwens vaak bij Adama, ligt een zachte weemoed, die soms alleen in stemmingen aanspreekt, soms in teere. droomerige, wereldwijze overdenkingen zich uit. Er is melancholie, weekheid, zelfs moeheid in den geest van Adama van Scheltema.. En dat bij denzelfden man, die in zijn „Grondslagen" frisch en sterk zijn artistieke idealen de duffe wereld in bazuint! Maar die sterkte, die blijde kracht vinden wij terug in zijn socialistische strijdpoëzie. En hier denk ik onmiddellijk aan de gespierde verzen van „De Daad": „Wie is het, die de zwarte voren In golvend goud verandren doet, Wie mesten en wie maaien 't koren, Wie is het, die de wereld voedt —? Dat zijn de paarden en de ploegers, Dat zijn de zweeters en de zwoegers, Dat zijn de zaaiers van het zaad... Dat is de daad! Wie graaft de glinsterende kolen, Wie schept het schitterende zout, Wie haalt uit diepe duistre holen Het gele, glanzend zachte goud...? Dat zijn, die in het donker graven, Dat zijn de slovers en de slaven, Dat is de zwarte kameraad, Dat is de daad! Wie zijn het, die de wereld tooien Met hunne wapperende vlag, Die roode bloesems om zich strooien, Gelijk een eeuw'ge lentedag? — Dat zijn de werkers en de wakers, Dat ziin de sterken en de stakers, Dat zijn de mannen van de straat, Dat is de daad! Men kan over den inhoud van dit gedicht en dus over de staatkundig maarschappelijke overtuiging van Scheltema denken, zooals men wil, niemand zal de meesieepende kracht, het zonnige geweld, de sttrke, hechte schoonheid van dit gedicht kunnen ontkennen. v Maar er is meer poëzie, waarin de weemoed niet overheerscht. En wel in de eerste plaats al die gedichten, waarin zijn humor leeft, een humor, die aanvankelijk in luiden lach, later in door leed getemperde blijmoedigheid, in zachte ironie, in fijne geestigheid, soms zelfs in schijnbaar dwaas-fantastisch gespeel met woorden en gedachten zich uit; Het spijt mij, dat ik in het korte bestek van dit opstel geen gelegenheid heb een groot aantal verzen aan te halen. Zoo 'heb ik geen plaats voor 1 het heerlijk fantastisch mallende „Picturale Sotternye" (uit „Zingende Stemmen") of voor dat genoegelijk dwaze „De Wilgen.'' Tekst voor een kinderprentenboek" (uit „Eenzame Liedjes") of voor het licht-weemoedige, leer-schertsende „Le Retour des hirondelles", waarin het dwepen met de ouderwetsche romantiek half ernst, half zelf-ironie is. Ook wil ik alleen maar met naam noemen dat gedichtje van glimlachende melancholie „Het Eeuwige Lied" (uit „Zingende Stemmen") en dat vers van wildlachende wanhoop „De Molen" (uit „Van Zon en Zomer") en dat bijna droogkomieke „De Dijk" (uit „Eenzame Liedjes") met dien nauw merkbaren ondertoon van idealisme, dat door materialisme gekwetst is. Een bijzonder cachet heeft ook het vriendeliikspottende, maar in dc tweede helft van iedere strofe grootsch beeldende „Holland", waarvan de eerste strofe is: „Wat zijt gij klein, Holland, Met al uw velden en" vlakke wegen, Met uw rampzalige aardappellanden, En uw vreeslijk droefgeestige regen, En uw lage, goedaardige-stranden... Maar groot toch is de zee, Holland, Waaraan gij langzaam zijt verschenen, Waaruit ge als een schelp zijt geboren, Die zingt door uw heele land henen, Dat elk in zijn ziel haar kan hooren!... En in aan Vonflel herinnerenden trant schrijft hij zijn uiterlijk luchtig „Cupidootje" (uit „Van Stilte en Strijd"): „Cupidootje Speelgenootje Ach wat schoot je Weer bijzij! Altijd zeilt je Scherpe pijltje Juist mijn klappend hart voorbij!" enz. met het slot: „Word es wakker, Kleine rakker, Cupidootje... schiet es raak!" En naast weemoed en opzweepende kracht en fiumor staat dan weer blij optimisme : ,,V oorjaars middag. Een rieten dak met wilde wingerd Een wegje, dat er henen slingert Door 't weeke loover, dat al leutert; Een kleine dreumes, die beteuterd Naar 'n ietsje en een niets je ziet; Een vogeltje van wiedewied! Een gele, zon-verheugde ketel, Een roode lap bij doovenetel, Een appel, die te berste bloeit In 't licht, dat met het windje stoeit En fladdert in het glanzig veld En van iets vriendelijks vertelt; Een beetje stilte en zonnigheid, Een klein beet je tevredenheid, En overal die blauwe hemel Met tintel-ver dat blond gewemel... Een veertje, dat er nederwerelt ■ Er is iets heel liefs in de 4 wereld!" (Uit „Zon en Zomer".) Somtijds stijgt dit optimisme tot een groot algemeen-godsdienstig menschenen wereldgevoel, zooals in „Bede" met diie i>rachtigc aanvangsstrofe.„Schoonheid, die in den hemel zijt, Die de Eeuwigheid heeft oogeschreven Geef ons iets van uw eindloosheid. Geef ons van uw verhevenheid, Van uw geweldigheid... Om grcot te leven!" Dan weer, zcoals b.v. herhaaldelijk in deh bundel „Zingende Stemmen", is dit optimisme door leed gelouterd, het heeft idealen laten vallen, het is vol weemoe-, dig begrip van de levensellende, maar het is ondanks alles optimisme gebleven. Ook waar Scheltema weemoedig, droevig, zelfs schijnbaar , pessimistisch is, leeft in zijn stem een diej>e natuurlijkheid een aanvoelen van het algemeenmenschelij ke, een obewust omhooggaan uit den donkeren nacht van het aardeleven, zoodat zelfs zijn melancholiekste gedichten in zich "zelf dè vertroosting dragen. En dit komt, doordat Adama van Scheltema, grooter mensch en grooter kunstenaar dan onze meeste romanschrijfsters en -schrijvers, dc men se benwereld niet klein, niet eenzijdig, niet bekrompen-29e-eeuwsch ziet : hij ziet haar groot fin algemeen, hij ook begrijpt heel anders en veel dieper de werkelijke tragedie van het menschenleven, waar juist door leed en droefenis en weemoed en wanhoop de groote zuivering komt, die dea mensch rijp maakt voor het ideale. Hij weet en ziet, dat de door idealen sterke mensch altijd boven het kleine tot het algemeen, groot-menschelijke, en hij schildert, dit in zijn machtig gedicht „De Beukenhaag" (uit „Uit Stilte en Strijd"), waar tegenover de haag van gesnoeide eb gefatsoeneerde kleingemgakte beuken de eenzame, hooge, trotsche beukelaar „alleen in 't starrenlicht te zwijgen staat" en „droomt van den herpel en de aard". Hoezeer wij ook in Adama van Schel(eman een kind van onzen moeden, nerveuseti tijd herkennen, toch zien wij hem nooit in die slapheid en in dat eng-beperkte wegzinken. Hij zet zich ook niet vast in het onophoudelijke bestaren en uitzingen der eigen ikheid, zooals de meeste individualistische dichters na 1880 dat deden. Hij blijft niet binnen de begrensde omgeving van een of een paar maatschappelijke standen. Hij ziet de heele grootheid en schoonheid der natuur, hij ziet het menschenleven in al fijn schakeeringen. Daarom heeft hij, bijna alleen ander al onze schrijvers, oogen gehad voor het wereldgebeuren van den oorlog 1914—'18. hij beseft het verantwoordelijkheidsgevoel, dat ieder onzer heeft te dragen ook voor dien tijd van geweld en ellende met al zijn nog woekerende gevolgen („Na. een jaar" 1916).' Maar hij ziet ook, dat er een tijd zal zijn na dezen, dat de menschbeid eeuwig jong is en leven zal cok na ons, en dat in de* toekomst het idea'e weer beerschen zal boven de doode stof; en uit den afgrond van onze ellende roept hij dien toekom;tigen geslachten toe: „Gedenkt ons, die lillen vochten, Gedenkt ons aller bitteren strijd, Gedenkt ons, die den weg voor u zochten Gedenkt ons, die nog niet vinden mochten Gedenkt, gedenkt onzen blinden tijd!" Adama van Schelfema is een van de onze grootste letterkundige kunstenaars. Voor mijn gevoel is hij de grootste Nederlandsche dichter van den tegenwoordige n tijd. En hij is vooral groot döor zijn aangrijpenden eeuvoud, die zoo ont zettend veel zegt, en door zijn breeden, alomvattenden, waarlijk tragischen (maar daardoor ideaJistischen) blik op menschenleven en m en sch en wereld. Hij is een van de weinigen bij ons, die de groote visie hebben. Pr. W. G. A. FRANS. --- Feuilleton. In de macht van Tiberius DOOR AL 'GUSTA EVANS WILSON. ' Vrij naar liet Engelsch. 13 .vold vrecs dat je lijn ei dieplood niet peup° eilÜe z '^ n 0111 oolt ^ot die diepte te fi " n ' f je ^Preeitt aitijd van zijn Kracht, en h °' ' lar ^^ e 'd is niet altijd kracht, gp,. ls llar d, Ik heb nooit een man 1(Tn . Cn , met 7 -ulk een tirannieke km, rinèr 1 ^ cen afgodische vereekmd - Ctt voor zi J n eigen wil. Lieve festm- : ' u ' lvC menscnen is het even eeri ° , ln 'leizellde huis te wonen als met z 'ekp r ';' ()rsteen die 1 rookt, of een zenuween t A „i rouw of een krakende deur of • y an p P C ' tl ^ , venster Ze zijn een soort °Phoudt T nde °° 5 tew'nd, die nooit *elfde .. en a hi]d maar waait naar hete 'gen Hn!]' U ' ' let bereiken van hun dingen H i'l, ° mvorwcr P en d alls andere ?el ''^glnal ac htï ty hl, ' Verde Ci1 haar ff e " 'antelicf i p", a !'? ra kcligste voorstelling, fiensrhon ® Iukkl g is de smaak van de geriijk. c£\ f I e ^'" er \ d hun Dnl lar'c 1 ra Morse b.v, dweept met > -scherpgeteekende gelaa istrekken, zoo buitengewoon klassiek" en zijn zoo sterk- afge*ceurde kin, wordt door haar genoemd , een volmaakte km, juist geschikt voor een Grieksche godheid." „Clara Morse is idioot of het scheelt ten minste heel weinig." „Nu, laten wij Dunbar dan maar met rust laten. Ik zie hem noch door Clara's rose bril, noch door uw geel vergrootglas, en die discussies zijn even nutteloos als onaangenaam. Laten we over iets prettigers praten. Ik heb u Leightons brief gegeven. Wat denkt u van het plan ?'' „Het is bewonderenswaardig, waardig het brein dat het heeft opgemaakt. Wat een bewonderenswaardig man is dat, zijn leeftijd in aanmerking genomen! Zoo vroom en zoo ijverig, zoo bekwaam en zoo doortastend. O, gelukkig de vrouw, die onder zijn wijs beleid mag leven. Ik heb zelfs nog meer eerbied dan liefde voor Leighton Douglass." „Ik ook, tante Patty. Hij is het ideaal van een herderlijk vriend voor mij en indien hij trouwt, hoop ik dat zijn vrouw in ieder opzicht hem waard mag zijn. Een zeer hoogstaande vrouw kan alleen passen bij mijr^neef." Een rood vlekje vertoonde zich op de gerimpelde wang van juffrouw Dent; zij trok dc wenkbrauwen samen en =chudde het hoofd. „Hij gaat zoo op in zijn werk' dat hij geen tijd heeft voor beuzelingen ak hofmakerijen; maar indien hij ooit een vrouvv de eer zal aandoen haar zijn geheiligde hand aan te Dieden, dan moet het iemand wezen met een groot fortuin, die zich en haar geld wil wijden aan het ten uitvoer brengen van zijn geestelijke plannen. Ds mondhoeken van juffrouw Gordon vertoonden een ondeugenden trek, inaar toch gelukte het haar onschuldige verbazing te leggen in haar. mooie, bruine oogen, toen zij ze van haar violen met gouden harten opsloeg naar haar tante. „Zou u ooit geldelijke beweegredenen vereemgen kunnen met een enkelen stap dien hij zou kunnen doen? Zulk een verondersteling is onvercenigbaar met mijn waardeering van ziin karakter." „Winneer een man zich wijdt san een heilige zending, wordt hij opgeheven boven al wat gewoon is en alledaagich. Hij kan alle gevoelskwesties op zij zetten en moet ajles leeren beschouwen als middelen tot hetzelfde doel." Juffrouw Gordon zou gaarne aan haar verontwaardiging over zulk een redeneering hebben lucht gegeven, maar liet binnenkomen van den knecht stoorde het gesprek. „Nu Andries, wat is er'" „Er is een jongen van liet kantoor van mijnheer Dunbar om te zeggen, dat hij van daag niet naar de Falls kan komen, zooals hij van plan was, hij is onverwacht door dringende bezigheden verhinderd en hij vraagt of de rechter dadelijk regelrecht naar de stad wil komen. Mr. Dunbar zal verklaring geven als hij v~n avond laat hier komt." „Goed. Zeg aan Daniël dat hij Rebel niet hoeft te zadelen en zeg aan den jongen dat mijn oom niet thuis is. Tante, weet u ook waar hij naar toe is?" „Zeker naar zijn bureau ; waar zou hij anders wezen ? Hij had een massa lastige stukken te onderzoeken, zei hij." Juffrouw Gordon pokte haar werk op en nadat zij even de poes van haar tante gestreeld had, die in den zonneschijn lag te slapen, ging zij naar een klein broeikastje dicht bij de eetkamer en er mee verbonden door een arcade die in den zomer met wingerd en in den winter met glas bedekt was. Vier en twintig jaar te voren, toen een liehfebbende jonge moeder het wonder van kant en fijne stof vervaardigde, dat eer. doopjurk moest worden voor haar kindje en het weg legde met rozebladeren en lavendel om op een verlof te wachten van den vader van het kiud, die tegenwoordig moet wezen Lij den doop, had zij gehoopt dat dc teeré stof eenmaal een kindje zou sieren, waarvoor zij den n?am Aurelia Gordon had uitgekozen. Maar het noodlot verstoorde wreedaardig al deze plannen van het programma, zorgvuldig opgesteld door de liefde van een moeder en in eCn wanhopigen slag werd kolonel Cordons dappere ziel dat lange verlof verleend dat de roem alleen aan een held toebedeelt. En toen vier dagen na kolonel Gordons dood zijn •/.wakke jonge vrouw aan de roepstem gehoorzaamde tot een eeuwige hereenigmg, legde zij de koude handen op het hoofdje van de jonggeborene en stierf, fluisterend : „Noem haar Leo, naar haar vader." En zoo geschiedde het dat de geestelijke, die den lijkdienst las bij de kist der moeder, het kindje ophief te midden der schreiende ouders, haar doopte en van ontroering met bevende stem den naam uitsprak: Leo Gordon. Mevroliw Gordon had de zorg voor het kind opgedragen aan haar zuster Patty en haar broeder, rechter Dent. die weduwnaar was ; op zoo jeugdigen leeftijd opgenomen in het huis van haar oom, kende het meisje geen ander tehuis. In dc troebelen die volgden na den oorlog werd het landgoed van kolonel Gordon verdeeld en bleef ook daarna niet in zijn geheel; maar eenigen tijd daarna nam rechter Dent lessen van zijn nieuwe politieke leermeesters in de kunst van redden uit de schipbreuk en langzamerhand gelukte het hem er nog veel van terecht te brengen. Aandeelen in mijnen werden beschermd, plantages in suikerdistricten werden gered. Als voogd van zijn zusters kind deed hij alle mogelijke moeite het vermogen van zijn nichtje te doen aangroeien totdat hij eindelijk een buitengewoon groot fortuin voor haar Verzameld had. Met de stukken kon hij zijn bewering, bewijzen, dat zijn pupil en nicht de rijkste erfgename was van den staat. Wffrit vervolgd.). --- Commissie van neutralen voor onderzoek naar de oorzaken van. den wereldoorlog. De „Commissie van neutralen" vergaderde 'voor eenige dagen te Zürich. Aanwezig waren Nóorsche, Zweedsche, Zwitsersche en Hollandsche gedelegeerden. Van links naar rechts: dr. Oehlar, 2de secretaris (Zwitserland); dr. Japiks, (Den Haag) : prof. Renterskield (Upsala); J. J. Bruna, 1ste secretaris, oudhoofdredacteur van „De Nieuwe Courant" (Den Haag); prof. Bachtold en luit.-kol. Immenhausen (Zwitserland); generaal van Terwisga (Holland); dr. Forsell (Zweden); kapitein Meyer en dr. Hambra (Noorwegen). De Fransche pers heeft reeds bij voorbaat verklaard, dat zij het oördeel dezer commissie niet kan aanvaarden, aangezien zij te pro-Duitsch zou zijn, Wij kunnen slechts over de drie Nederlandxhe gedelegeerden oordeelen, en Weten, dat onze afgevaardigden eerlijke en kundige heden zijn, die slechts één begeerte hebben: waarheid en klaarheid te brengen. ---