WELK BOEK? Een vraag:, die er onschuldig uitziet, maar waaraan toch meer vast zit dan men pp het eerste gezicht misschien denkt. Drie kwart van de koopers dragen haar op het voorhoofd 1 , wanneer zij een boekwinkel binnentreden. En het is niet alleen de taak van den hoekhandelaar en zijn bedienden haar van uw voorhoofd af te lezen, maar haar zoo goed mogelijk te beantwoorden daarenboven. Voor den oningewijde lijkt dat waarschijnlijk een beetje vreemd, doch zelden gaat een boekenliefhebber een boekwinkel binnen met vooropgezette bedoelingen ten aanzien van hetgeen hij zich wenscht aan te schaffen. Soms heeft hij zich als excuus een af ander noodzakelijk studie-werk in het hoofd gezet — welk mensch wordt gaarne op zijn hartstochten betrapt? — maar meestal trekt hem een ik-weet-niet-wat binnen de muren van het boekenparadijs. Vandaar, dat de boekhandelaar, die daartoe in dé gelegenheid is, er in den regel voor zorgt een rustig hoekje in den winkel Voor hem te reserveeren, opdat hij naar hartelust rondsnuffelen en zich oriënteeren kan. Welk boek ? Dat is een vraag, waarop feen rechtgeaard boekenliefhebber niet dadelijk! een afdoend antwoord verlangt te ontvangen. En— dring hem vooral geen antwoord op, als hij er niet om Vraagt. Want daarmee bederft ge onder omstandigheden zijn heele plezier. Hij wil ingelicht, vóórgelicht worden, maar hij begeert volstrekt niet, dat gij hem de t>eslissing r uit handen neemt. Wie handschoenen of sokken koopt, zal misschien Wij zijn. wanneer de iiverige verkooper hem met een overtuigende woorden van een moeilijke keuze ontslaat. Doch boeken zijn nu eenmaal voor de meesten onzer iets anders dan sokken en handschoenen. Boeken vormen een bij uitstek persoonlijk bezit; vandaar dat wij ze slechts door een volstrekt persoonlijke, d.w.z. zelfstandige keuze tot ons eigendom kunnen maken. Wat hier geldt voor het koooen yan boeken voor zichzelf, brengt zijn eigenaardige moeilijkheden met zich bil jhet koopen van boeken voor anderen. Er is geen moeilijker — maar ook geen scheoner — geschenk dan iemand een boek te geven. Niet: zoo maar een boek, dan den begiftigde, naar men vermoeden mag, persoonlijk aanspreken za l> 6611 ■boek dus, dteit hij waarschijnlijk zef ook zou hebben gekocht. Door geen geschenk kan men beter uitdrukking geven aan ide liefde en de achting, die men iemand toedraagt, dan door een boek. Want er is geen persoonlij kier geschenk en alleen het persoonlijke in een geschenk heeft werkelijke waarde, niet zijn meerdere ot mindere kostbaarheid. . Wie iemand een boek wil geven, kieze Om te beginnen met dezelfde nauwkeurigheid als waarmede hij gewoon is vcor zich zelf te kiezen. Daarmee wil echter volstrekt niet gezegd zijn, dat hij nu ook kiezen moet, wat hij voor zich zelf zou hebben gekozen. Weliswaar komt men er licht toe dit te doen, maar men moet hier toch voorzichtig' wezen en zich allereerst trachten op de hoogte te stellen van de geestelijke behoeften en belangstelling van dengene dien men eeren wil met een boekgeschenk. Deze behoeften en die belangstelling behoeven niet altijd te correspondeeren met de onze. Hoewel wij zelf misschien ook van poëzie hóuden en hoezeer wij in het bijzonder een groote bewondering koesteren voor de gedichten van Boutens, wij zouden er geheel verkeerd, aan doen iemand een bundel verzen van dezen dichter ten geschenke te geven, indien wij er ons niet van te voren van overtuigd hadden, dat de betrokkene 1 ten eerste zelf van poëaie hield en ten tweede juist tot de diditkunst van Boutens een bijzondere neiging had getoond. In den regel zullen wij daarom juist bij liet koopen van boeken voor anderen de hulp van den boekhandelaar niet kunnen missen. Want hoe breed ons gezichtsveld' ook in dezen mag zijn, het zal maar al te vaak voorkomen, dat wij op een bepaald boekengebied niet voldoende thuis zijn om met oordeel te kunnen kiezen. Dan moeten wij een beroep doen op de ervaring van den boekhandelaar, die door zijn dagelijkschen omgang met dieze materie geacht kan worden in staat te zijn ons de pewenschte gegevens te verstrekken. Wee den boekhandelaar, die hierbij alleen ziet op zijn eigen belang en niet in de eerste plaats rekening houdt met de belangen van zijn klant! Ik herinner me nog, hoe het vroeger de gewoonte was, bepaalde boeken ,,weg te werken", die men met een (te!) groot getal had ingeslagen. Niets-vermoedende klanten werden er mee gelukkig gemaakt, doch ik ben ervan overtuigd, dat deze , .handelspolitiek" zich op den dtaur behoorlijk gewroken heeft. Een zichzelf reppbetfcerend boekverkboper doet zooiets tegenwoordig echter niet meer. Hij weet te goed, dat boeken verkoopen iets anders is dan het aan den man brengen van kunstzijde of sajet. Door twee omstandigheden is de vraag: welk hoek? in de laatste jaren in toenemende mate van belang geworden, ongeacht het feit, of men voor anderen of/en voor zichzelf gewoon is boeken te koopen: le. er zijn veel meer boeken aan de markt te bekpmen dan vroeger het geval was ; 2e. het boven de onmiddellijke levensbehoeften beschikbare inkomen heeft bij de meesten een sterke vermindering ondergaan. Beide factoren maken de boekenkeuze van -bijzonder gewicht. De aanzienlijke toegenomen boekenproductie heeft de keuze op zichzelf bemoeilijkt; de gewijzigde economische omstandigheden hebben daarenboven de gelegenheid tot het doen van een keuze aan een sterke beperking onderworpen. Feitelijk is de toestand dus zóó gewordeti: men heeft ruimer keuze, doch men is minder vaak in staat om een keuze te doen. In aansluiting hiermee is de rol van de letterkiundige critiek als betrouwbare voorlichtingsdienst van- grooter beteekenis geworden (door alle dagbladdirecties wordt dit helaas nog niet in voldoende mate ingezien) en is tevens ook de positie van den boekhandelaar toegenomen in cultureel gewicht. Ziin invloed op den verkoop van het boek, die grooter i3 dan men waarschijnlijk denkt, maakt, dat hij veel doen kan, zoowel ten goede als ten kwade van de cu'tureele ontwikkeling van ons volk. Hij kan zich inspannen het goede boek tot de lezers te brengen en hü kan zich ook drijven laten op zijn commercieele mogelijkheden zonder zelf positief cu'tuur-vormend op te treden. Hij kan met andere woorden, genoegen nemen met een kwantitatief behoorlijken omzet, zonder zich rekenschap te geven van de kwaliteit van hetgeen hij bereikt heeft. Doch indien hij dit n ;et doet en hem ook de ideëele zijde van ziin beroep ter harte gaat, dan is hij één der meest bc teekenende figuren bij de oplossing van de vraag: welk boek ? In een tij het gelaat van de verlaten bruid en nooit zooveel levensangst als op dat van onzen, aan alle literatuur onschuldigen, artiest. Na den zesden ommegang zag hij de open deur en sprong eruit. Juffrouw "Merie wipte hem aanstonds achterna en zoo moesten wij, achteEblijvenden, door het venster op de Dorpsstraat het opwindend schouwspel gadeslaan, (wat wij niet bonzende harten deden), dat de teekenaar met een koekje in zijn hand het record hard'oopen sloeg en achter hem draafde met een sneltreinvaart de ontzagwekkende massa van de fel-woedende iuffrou\y Merie. Wilgen Langer ah, Vt de i Lekdijk bij Gelkenes gezien. --- FEUILLETON. Wat Anders dan Anders! DOOR J. F. WIJNHOUT. 12) (Vervolg.) En waar bleef Frans? Zou Jules Frans zijn? Maar waarom deed Frans dan, alsof hij Jules was? En als hij 't was, hoe k' am hij dan aan zoo'n gezicht? Dat waren vragen, waar ze niet op kon antwoorden. Enfin, ze zou de waarheid •wel eens vernemen. In ieder geval had ze nog nooit zulke opwindende dagen op „Saaiberg" meegemaakt. VIII. De neven op het oorlogspad. In de biljartkamer waren de vier neven een partijtje aan 't spelen. Er werd niet gespioken en het klotsen der ballen en het geschuivel der voeten waren het een;ge geluid, dat werd gemaakt. ] ndelijk opende Willem, na een pracht se van den langen Hendrik, het gesprek door goedkeurend op te merken: — Dat waren een paar mooie stootjes, Hendrik. Zoo maak je er niet veel. Over stooten gesproken, merkte Ka'd, de kleinste neef, op, daar weet Van Duilen van mee te praten. — Die heeft gisteravond z'n hoofd gestooten, lachte Jan, de dikste neef. Wie zou 't hem geleverd hebben? — Zou Elsje het hebben gedaan? opperde Willem, terwijl hij keek naar een nieuwe serie van Hendrik. — Elsje? staakte Hendrik z'n spel: Nee, dat geloof ik niet. Maar ze is natuurlijk wel de oorzaak ervan. — Hoezoo? weet je er dan meer van? werd er gevraagd. — Nee, dat niet. Maar ik denk zoo, dat dame Dientje bemerkt heeft, dat Van Duilen op Elsje verliefd is. — Wie zou dat niet niet zijnl verried de dikkerd zuchtend z'n geheim. — Ho, ho. Afkeurend stak Willem z'n vinger op. Wat hoor ik daar? Je moest je schamen. Hij is nog niet goed en wel de stad uit, of hij is het hartelijke afscheid aan het station vergeten. — Nu ja, poogde de dikkerd schuldbewust medeplichtigen te vinden. Jullie bent geen haar beter. — Maar ik heb nog geen officieele stappen gfedaan, weerlegde Willem. Hendrik hield op met biljarten. — Zeg, luistert nu eens. 't Heeft geen zin, hier tegen onzen dikken neef Jan den zedenmeester uit te hangen. We zitten allemaal in 't zelfde schuitje. 'n Gegromd protest was het antwoord op z'n betoog. — Neen, vervolgde Hendrik rustig. Doet nu maar niet verontwaardigd. Als jullie in je eigen hart kijkt, zul je tot dezelfde conclusie komen als hier onze neef, we zijn allemaal eh ik zal maar zeggen, gecharmeerd op Elsje. Zijn toehoorders zwegen. Hendrik rammelde met de sleutels in z'n broekzak. — Nou, eh, hoe zit 't? Krijg ik nog antwoord? Ik ben tenminste eerlijk. — Waar wil je naar toe? informeerde Karei voorzichtig. — Eerst je gevoelens bloot leggen I eischte de lange. — Nou, als 't dan moet, aarzelde Karei. Ja, kijk 'ns.... ik ben ook... enfin, ik zal ook maar gecharmeerd zeggen. — Dat is één, begon Hendrik te tellen. — Mijn moening weet je, zuchtte de dikke neef. — Dat is nummer twee, telde Hendrik. Waar blijft nummer drie? — Ik wil geen spelbreker zijn, lachte Willem. Ik ben, met dezelfde woorden gezegd, ook gecharmeerd op onze nicht. — Dat is nummer drie, eindigde Hendrik de telsom. Ik kom dus, heeren, tot de conclusie, dat, afgezien van Van Duilen, Elsje vier aanbidders heeft. En daar Elsje maar met één kan trouwen, zullen drie van de vier zich moeten terugtrekken, was het niet te bestrijden slot van zijn redenatie. — Je gaat ver, wierp Willem op. Het kan wel eens met een ander dan met ons zijn. — Geen kwestie van, weerde Hendrik af, ze zal best een van ons nemen. — Ja, maar wien? kreunde de dikkerd. We kunnen toch niet op een rijtje gaan staan en zeggen: Elsje, je mag kiezen. — Nee, we moeten haar genegenheid zien te winnen. Haar wederliefde verduidelijkte Hendrik. — Maar dan zijn wij nog even ver, zei de dikke Jan wanhopig. Als ze ons allemaal even lief heeft, kan ze nog geen besluit nemen, net als die ezel tusschen de twee schelven hooi. — Elsje is geen ezel, beweerde vol vuur de kleine Karei. — Ezelin dan, verbeterde kreunend de dikkerd de vergelijking. Ik zie er geen gat in. — I aat mij nou even uitspreken, verzocht Hendrik: Kijk eens aan. Aan één van ons moet Elsje haar genegenheid schenken, nietwaar? Zonder te -nsp aak werd deze stelling aanvaard. — En danrom moeten we elkaar helpen, dat één van ons die genegenheid krijgt, besloot de lange. — 'k Zou je danken, viel Willem heftig uit. Dan probeer ik 't liever alleen. — Luister nou, suste Hendrik, we helpen elkaar. Maar zoo, dat ieder evenveel kans heeft. Als je niet samenwerkt, krijg je geen behoorlijke kansen. — Zie je, m'n plan is zoo. Met elkaar doen we iets, waarbij één van ons een mooie rol speelt tegenover Elsje. Den volgenden keer speelt een ander weer de mooie rol en zoo doen we vier keer achter elkaar. Dan heeft ieder een kans met z'n mooie rol en de andere drie zijn noodig om die .kans te scheppen. — Wat voor kansen heb je dan zooal? vroeg Willem voorzichtig. — Jullie zoudt het huis in brand kunnen steken en ik Elsje redden I zei de dikke opeens vurig. — Daar heb je al een plan, al is 't te gek, merkte Hendrik op. Nee, ik heb voor den eersten keer iets beters. Maar eerst moet ik weten, of jullie het doet. — Wie krijgt 't eerst de mooie rol? vroeg Karei. De eerste keer was misschien wel beslissend ,dacht hij. — Daar moeten we maar om loten. Allemaal evenveel kans. Vindt jullie het goed? — Wat denk je er van? vroeg Karei aan Willem. Deze knikte eens. — Als ze 't allemaal willen. Je hebt evenveel kans niet? — Nou, doen? Ja of neen, drong Hendrik aan. — Ik vind het goed, gaf Jan z'n toestemming. De twee anderen knikten. — Eerst maar loten, stelde Karei voor. Hendrik knipte vier reepjes papier van ongelijke lengte en hield ze in de gesloten vuist. — 't Langste papiertje is de eerste kans, besliste hij. Ieder trok een reepje papier en schreef er zijn naam op. Dan werden ze vergeleken en Willem bleek 't langste te hebben getrokken. Direct raakte hij vol vuur. — Vooruit nou, kerel, haastte hij Hendrik, die teleurgesteld was, daar hij zelf graag het eerst het voordeel van zijn plan had willen genieten. Maar recht was recht, begreep hij. En er kwamen nog drie kansen. — Nou, luistert dan, zei hij. Zoo is mijn plan voor den eersten keer. Fluisterend legde hij aan z'n neven zijn plan uit. Toen keek hij onderzoekend den kring rond. — Nou wat denkt jullie ervan? Goedkeurend knikten ze van ja. — Als Willem maar voorzichtig is, waarschuwde de dikkerd angstig. — Larie, weerde Willem af. Ik weet toch, wie ik voor me heb. Maar denk erom, jullie moet zoo echt mogelijk doen, hoor. — Het juiste oogenblik vinden we nog wel uit, zei Hendrik. Maar in ieder geval zoo spoedig mogelijk. — We zijn net een stel samenzweerders, lachte Karei. — Nee, lachte Hendrik, geen samenzweerders, maar een bond van edelen. Te weten: Hendrik de Lange, Jan de Dikke, Karei de Kleine — En Willem de Veroveraar, grinnikte Willem. U weet heeren: Nomen est omen. Of wel de naam ze r t alles, wat gebeuren gaat. Willem da Veroveraar herhaalde hij nog eens. De deur van de biljartkamer ging open en Elsje kwam binnen. Haas'.ig verspreidden de neven zich en ze deden het voorkomen, alsof ze er niet op bet a >t waren, dat ze iets anders deden dan biljarten. Snel gleed de kleine auto over de wegen. Aan het stuur zat Frans, in de zonnigste stemming. Naast hem zat Els e, die droomerig voor zich uit 6tairde. Het middagje met Frans had een allerprettigst verloop gehad. Hij had haar na de lunch met zijn ■wagen opgewacht in het dorpje en ze waren door de mooie besckrijke 6 rek n gereden naar het thethuis, waar Frans weer vol vuur was geraakt. Elsje moest er in zichzelf nog om glimlachen. Ze had, toen ze naar tante Van ,Laren-^Bruijn was verrokken, nooit gedacht, dat ze zoo'n Hvon:uuriijken tijd zou meemaken, als ze nu deed. In die paar dagen, diat ze er was, had ze al heel wat beleefd. Zelfs was ge in een liefdesavontuur geraakt, waar ze, ze moest het zich eerlijk bekennen., niet onverschillig tegenover stond. Ze ke k eens op naar haar buurman en glimlachte tegen hem. Waarom Frans niet op de villa wilde komen, begreep ze niet. Hij had het haar ook niet willen zeggen, h.td alken maar beweerd, dat het niet ging om Jules en dat het zoo veei leuker was. En ze had er toen maar eens om gelachen. Ze moest plots weer denken aan Van Duilen. Frans en zij hadd n er do'le pret om gehad, toen ze het hem vert 1de. Maar het had Elsje toege-;chen:n dat hij er meer van af wist, d.m hij beweerde. — O ja, Frans, begon ze plots. Moet je hooren. Dat heb ik je, ge'oof ik, nog niet verteld hè? van dame Di ntje, bij dc lunch. Frans trok zijn voorhoofd in rimpels. In zijn hoedanigheid van Jules wist hij er alles van. — Ja, vervolgde Elsje, het rimpelen van Frans' voorhoofd niet opmerkend. Bij het eind van de lunch vroeg Jules om een vrijen middag. En toen wi/de Dientje niet, dat tante het zou goedvinden. Want ze beweerde, dat Van Duilen en Jules samenzweerders w iren. Van Duilen moest eens weten, waarvan hij beschuldigd wordt. Hij schijnt Dientje toch wel op de een of andere wijae ie s vreeselijks te hebben aangedaan- Ik zou wel eens willen weten wat. En toen dreigde ze Jules' snor weer met haar schaar. Ze ziet nu overal gevarep, in en toen maakte je neef Wülem haar nog meer verontrust door te zeggen, dat er hier in den omtrek vaak raar gespuis rondloopt. Daarom wilde Dientje mij ook niet laten gaan wandelen. Maar enfin, Jules kreeg t'n middag van tante en ik ben toch gegaan, zooals je hebt gemerkt. — En ik geloof, dat je er geen spijt* van hebt, iemand van dat rondloopend gespuis ontmoet te hebben, niet Elsije? vroeg Frans lachend. De auto stopte voor de garage van liet dorpje De eigenaar kwam naar buien. — O, meneer Van Croonen, bood hij gul aan, u kunt er wel mee naar d£ villa rijden. Dan' laat ik den wagen van avond wel terughalen. We kennen li, nietwaar. — N e. nee, dat is niet noodig, weerde Frans at. We gaan dat eindje wel loopen. Zi ■ je nu wel, I'aehte hij buiten tegen Elsje, red r kent me hier als neef van tante. !e twijfelt to 11 niet meer aan mij. — Welnee, malle jongen, Ia hte Els e terug, 't Was een prettige middag, hoor Frans, ik heb veel plezier gehad. Maar nu moet ik vlug weg. Je weet, ik ben maar een eindje gaan wandelen en ik geloof, dat het lang genoeg lie.ft geNa een kort maar hartelijk afscheid, sloegen beiden, maar ieder afzonderlijk, den weg naar de villa in. Frans volgde een zijpaadje, dat in den achtertuin uitkwam. Zoodoende zag hij niet, wat op den hoofdweg, bij den ingang van den tuin gebeurde. Elsje was daar aangekomen, in aingename gedachten verdiept, toen ze plotseling werd opgeschrikt door een gemaskerde gestalte, welke uit een 'boschje opsprong. — Halt, gebood de gesta'te dreigend op barschen toon. Je geld of je leven. Laat geen geluid hooren. Sprakeloos bleef Elsje staan. Zij was ruw uit haar aangename gedachten opgeschrikt en begreep aanvankelijk niet, wat er gebeurde. Maar toen naast den eersten, langen gemaskerden man, een d kke en een kleine gemaskerde zich opstelden, met dikke knuppels zwaaiend, begreep Elsje, wat er aan de hand was. Struikroovers, en dat op klaarlichten dag. Maar 't was hier ook erg stel. Dan had haar neef Willem toch gelijk. Elsje was niet gauw bang, maar nu stond ze sprakeloos van schrik. Ze wi de wegloopen, gillen, roepen, maar ze kon geen geluid uitbrengen, geen stap verzetten. — Snoert haar den mond, beval de lange gemaskerde, blijkbaar d' aanvoerder, niettegenstaande Elsje geen woord uitte. — Waa", baas? vro g de d ;k' roever met angstige stem. Hij l-eg >n met een dik touw rond Elsje te sprtngi-n. — Bind haar aan een stevigen boo n, beval de aanvoerder weer en hij keek hierna den weg af. — Je geld of je leven. Of anders zuilen we je kerven, dragds de derde en de wreedste schurk. — Bind't liaar, schreewde de hoofdman opnieuw en dan plots: AH machtig, waarom komt die lummel nou niet? Elsje kreeg haar spraak terag. — Help, gilde ze. — Leg je hand op haar mond, vooruit jammerde de dikke angstig, a.s we gesnapt worden ... — Ik kom al, hoorde Elsje roepèn. Ik wist niet, waar jullie was. Elsje zag haar neef Willem den weg af komen rennen,, met z'n wandJs.ok zwaaiend. — Wacht, schurken, boeven, moorde-naars, tui'g, schold hij. Blijft staan, dat ik die dame kan bevrijden en jullie je verdiende loon geven. — Ik verdwijn zuchtte dc: Hikkc bo f, ik heb mijn best gedaan. Niemand kan meer efschen. En hij verdween in de struiken. — Blijf nou staan, schreeuwde Willem, die nu vlak bij was, dan kan ik jer een slag geven. Hij zwaaide wild met zijin s ol:. Dat scheen den twee anderen roovers zeio'n schrik in te boezemen, dat 2e plotseling ook aan den haat gingen. Willem greep Elsje's hana. — Ik heb je gered, Elsje, hijgde hiji. Maar ze hadden moeten blijven s.aan. Dan had ik ze nog geslagen ook, zooals afgespro ... Verschrikt hield hij op. Daar had hij zi<-h haast verraden. Maar t Mas ook anders geloop n, d m was a r g sprok n. Ze hadden nog moeten vechten. Elsje leunde tegen een boo-.ii. Ais ecu film was alles langs haar heengegaan. — O, Willem, ben jij het, zuchtte zij opgelucht, 't Is toch Willem, een van mijn neven, niet? trachtte zij te lachen. — Juist, Wiïlem de Veroveraar, zei h ; j 'fier, en hij dacht: ze heeft blijkbaar niets gemerkt. — Zeg Elsje, vervolgde hij, ik heb ie uit groot levensgevaar gered. Ik ken die roovers. Ze staan voor niets. Ze snijden soms ooren en neus af, begrijp je? — Werkelijk waar? Ze rilde angs'iig'. Laten we dan gauw hier vandaan gaan. Vlug, ga mee naar huis. Maar dat was het plan van Willem niet. Hier was nu zijn kans en hij begreep, dat hij er gebruik van moest maken, — Wees maar niet bang, stelde hij haar gerust. Ze zijn gevlucht en zullen ons wel met rust laten. Maar als ik je niet had gered, zou hier bloed gevloeid zijn — Nee, laten we weggaan, naar huis, was alles wat Elsje van Willems kans overliet. Op de villa verwekte de overval op Elsje groote ontsteltenis. Elsje zelf moest voor tante direct naar haar kamer en dame Dientje bezwoer bij hoog en laag, dat Van Duilen er de hand in had. Zoo wilde deze zich op haar wreken, zei ze. Met moeite kon men haar er van afhouden met haar schaar op de booswichten af te gaan. Ze dreigde zelfs een emmer mee te zullen nemen, daar ze dien als een goed wapen had leeren kennen. , (Wordt vervolgd.) j ---