Aftreden van het Kabinet ? Na de rede van prof. Aalberse constateert dr. Colijn, dat een meerderheid der Kamer het algemeen Regeeringsbeleid afkeurt. De beraadslagingen geschorst = Hedenmorgen Kabinetszitting = Maatregelen ter be= scherming van de monetaire positie. Nadat in de Kamerzitting van gistermiddag de yoorzitter der R. K. fractie, proi. Aalberse, de Regeeringspolitiek had veroordeeld en medegedeeld dat zijn geestverwanten hun stem aan een motie van vertrouwen niet zouden kunnen geven, heelt minister Colijn in de avondvergadering de volgende verklaring afgelegd: „In de hedenmiddag door den heer Aalberse gehouden rede heelt hij aan het slot, sprekende namens de eenstemmige katholieke iractie, de verklaring afgelegd, dat, indien een motie van vertrouwen in het algemeen regeerbeleid — waarvan dat op sociaal en economisch gebied thans het voornaamste onderdeel is — zou worden voorgesteld en in stemming gebracht, zijn Iractie daaraan haar stem zou onthouden. Hoewel zulk een motie niet is ingediend, en daardoor dus ook niet in stemming kan worden gebracht, houdt deze verklaring een ondubbelzinnige veroordeeling in van het algemeene regeerbeleid der regeering, met name van dat op sociaal en economisch gebied. Een soortgelijke verklaring is algelegd door de sociaal-democratische en de communistische iractie benevens door een paar op zichzeli staande leden dezer Kamer. Waar aldus de meerderheid der Kamer blijk heelt gegeven van alkeuring van het algemeen regeerbeleid der regeering, van welk beleid het thans in behandeling zijnde ontwerp slechts een onderdeel is, is het kabinet tot het besluit gekomen, dat het thans gewenscht is, schorsing van de beraadslaging te verzoeken, opdat het zich kunne beraden over den nieuw ingetreden toestand, ten einde daarover de Kroon te kunnen dienen van advies". Na deze verklaring werden de beraadslagingen geschorst. Hedenmorgen zou een ministerraad gehouden worden ter vusistelling van het aan de Koningin uit te brengen advies. Een oilicieele mededeeling. Wij ontvingen van den Regeeringspersdienst het navolgende communiqué: Naar aanleiding van de verklaring door Minister Colijn namens het Kabinet in de Tweede Kamer algelegd, wordt er ter voorkoming van alle misverstand, de aandacht op gevestigd, dat het Kabinet niet als demissionnair beschouwd mag worden. Het Kabinet kan pas demissionnair genoemd worden, wanneer het beraad, tot het houden waarvan het op grond van de politieke situatie aanleiding vindt, er toe leidt, dat het, kiezende tusschen altreden en Kamerontbinding, aan de Koningin zijn ontslag aanbiedt. Het Kabinet blijlt in lunctie en er verandert zoolang het zijn verantwoordelijkheid draagt niets aan het Regeeringsbeleid. Dit betrelt ook het Regeeringsbeleid t.o.v. onze munt. Ook te dezen aanzien blijlt het kabinet-Colijn op zijn post en met betrekking tot het vraagstuk der devaluatie huldigt het onveranderd het alwijzende standpunt, door den voorzitter van den Ministerraad en den Minister van Financiën, Vrijdag j.1. uiteen gezet. Hieruit kan tevens worden algeleid, dat het Kabinet zoonoodig zonder verwijl de krachtigste maatregelen zal nemen om den gulden tegen directe oi indirecte aanvallen, in welken vorm ook, te beschermen. De kabinetszitting. Omtrent den heden gehouden ministerraad vernemen wij, dat deze gewijd was aan een bespreking van de politieke situatie. Ook vernemen wij dat de ministerpres. een onderhoud met de Koningin heelt aangevraagd voor hedenmiddag. Voor het oogenblik, nu het bezuinigings-ontwerp niet verder behandeld wordt, en een spoedige hervatting der behandeling ook niet waarschijnlijk is, zullen de begrootingen moeten worden ingediend, zonder rekening te houden met het bez. ontwerp, hetgeen beteekent, dat de in verband daarmede in die begrootingen reeds verwerkte bezuinigings maatregelen zullen worden teruggenomen. Eerst morgenochtend beslissing. De R. P. D. deelt mede: Hedenochtend is de ministerraad in buitengewone zitting bijeen gekomen om overeenkomstig de gisteravond door minister Colijn in de Tweede Kamer algelegde verklaring zich te beraden over de politieke situatie. Een deiinitieve beslissing over het aan de Kroon uit te brengen advies wordt in een morgenochtend te houden vergadering van den ministerraad genomen. Ten aanzien van de zitting van den ministerraad van hedenochtend kan alleen nog worden medegedeeld, dat daarin het kabinet opnieuw zijn wil heelt bevestigd om zoo noodig met de krachtigste middelen op te treden tot handhaving van den gaven gulden. Minister Colijn naar de Koningin. Wij vernemen nog dat dr. Colijn zich hedenmiddag te hall 5 naar de Koningin zal begeven. --- Wat nu ? De teerling is geworpen. Het tafellaken tusschen het Kabinet en tfe grootste Kamerfractie is doorgesneden. C(olijn) en A(alberse) hebben elkaar jiiet gevonden. Er zouden nog meer slagzinnen te bedenken zijn om de na de Kamerzitting van gisteren ontstane situatie te kenschetsen. Op het oogenblik dat wij dit sohrijven is het advies, dat de ministerpresident namens het Kabinet aan de Koningin zal uitbrengen, nog niet bekend, maar het ligt voor de hand, dat dr. Colijn het ontslag van liet ministerie zal aanbieden. Een advies tot Kamerontbinding lijkt onder de huidige omstandigheden minder waarschijnlijk. Hoe het ook zij: ons land gaat een moeilijken en onzekeren tijd tegemoet. We moeten eerlijk erkennen, tot het laatste te hebben verwacht, dat de opposanten de verhoudingen niet op de spits 7x>uden drijven als gisteren is gebeurd. Alles hing van de katholieken af. De socialisten hebben bij' monde van den heer Albarda nogmaals hun critiek op het regeeringsbeleid geformuleerd en te kennen gegeven, dat z ij bereid z ij n de regeeringsverantwoorde1 ijkheid te dragen. Anders kan de verklaring van den s.d. woordvoerder, dat zijn partij bereid is het architectenwerk, vervat in het Plan van den Arbeid, ook uit te voeren, niet worden opgevat. Onzekerheid tot het laatst bestond over de uitspraak van de katholieke fractie, wier „eenstemmigheid" wel na harden strijd zal zijn verkregen en in elk geval goed geheim gehouden was. Nadat prof. Aalberse de opsomming van zijn zes stellingen had beëindigd en daaruit de practische conclusie getrokken had, „dat, wanneer de door de regeering gevraagde motie van vertrouwen in het algemeen regeerbeleid — waarvan dat op sociaal en economisch gebied thans het voornaamste onderdeel is — wordt voorgesteld en in stemming gebracht, wij daaraan onze stem niet zullen kuhnen geven", was het pleit beslecht, dat voelde een ieder. De beraadslagingen werden geschorst teneinde het Kabinet gelegenheid • te geven zich ten aanzien van het aan de Koningin uit te brengen advies te beraden. Het „wegnemen van een Kabinet door ten heterogene meerderheid", waartegen de Maasbode zoo nadrukkelijk gewaarschuwd heeft was een feit geworden. Althans, dat was de conclusie, die dr. Colijn uit naam van het ministerie uit het gebeurde trok, toen hij wees op de „ondubbelzinnige veroordeeling" van de Regeeringspolitiek door de katholieken en deze vervolgens combineerde met de verklaringen van socialisten, communisten en enkele eenlingen in de Kamer, Zoodoende kwam hij tot een „meerderheid der Kamer", die blijk had gegeven „iu het algemeen beleid der Regeering, van welk beleid het Bezuinigingsontwerp slechts een onderdeel uitmaakt, geen vertrouwen te hebben". Het kabinet trok uit de replieken zijn conclusie zonder dat er eenige stemming had plaats gehad, hetzij in algemeenen vorm (motie van vertrouwen), hetzij op eenig bijzonder punt van regeerbeleid (bezuinigingsplan). Een motie van vertrouwen had het kabinet heelemaal niet gevraagd en zulk een votum kent ons staatsrecht eigenlijk niet eens. Het kabinet had alleen verklaard, dat het antwoord op de vraag of men nog vertrouwen stelde in zijn beleid behoorde te worden gegeven „door het achterwege laten van ondermijnende c r i ti e k Zóó staat het in de Handelingen. De heer Aalberse sprak' intusschen maar steeds van een motie die, „als zij zou worden ingediend en in stemming gebracht", de stem der katholieken niet zou krijgen. Het is waar, dat de fractie geen vertrouwen toonde te hebben in het gevoerde beleid. Dat zegt stelling 5 duidelijk genoeg: „Door deze houding van het kabinet wordt eenerzijds de mogelijkheid steeds kleiner om door middel van een complex van sluitende maatregelen verlichting te brengen voor staats- en volkshuishouding, terwijl anderzijds de drang steeds krachtiger zal worden naar maatregelen op. monetair gebied als hulpmiddel in het noodzakelijke aanpassingsproces." „Daarom kunnen noch het . streven van het kabinet, om door op zich zelf onontbeerlijke verlaging van de openbare uitgaven evenwicht in de Rijksbegrooting te bereiken^ noch de voornemens ten aangezien van verder doorgevoerde industrialisatie, hoe noodzakelijk deze op zich zelf ook zij, gedragen worden door een geloof en een vertrouwen, als thans door het kabinet van ons worden gevraagd' 1 . „Geen vertrouwen hebben" en „ondermijnende critiek" oefenen, is echter nog niet hetzelfde en men krijgt den indruk dat het kabinet uit de rede van Aalberse conclusies getrokken heeft die in de yerklaring van minister Colijn van Vrijdag j.l. niet genoegzaam duidelijk opgesloten lagen. De situatie wordt nog ingewikkelder dan zij al is, als men weet, dat de katholieke fractie unaniem voor het bezuinigingsontwerp zou hebben gestemd, indien de Kamer eraan toegekomen ware. Dat staat in de Maasbode van hedenochtend, die eraan toevoegt „dat de katholieke fractie er natuurlijk niet aan denkt te gaan regeeren met de groepen, die hij (dr. Colijn )aanwijst" in zijn gisteravond afgelegde verklaring. Indien dit laatste een feit is we nemen het in den absolutistischen vorm waarin de Maasbode het stelt, niet aan — dan begrijpen wij niet waar het heen moet. Gaan wij de mogelijkheden, voor zoover de situatie op het oogenblik beoordeeling toelaat, eens na. Dat het kabinet-Colijn aanblijft lijkt ons hoogst onwaarschijnlijk. Dat er tot Kamerontbinding en verkiezing zal worden overgegaan, eveneens. Daarvan is geen verheldering van de politieke sfeer te verwachten. De meest voor de hand liggende mogelijkheid is, dat de Koningin het ontslag van het kabinet aanvaardt en prof. Aalberse verzoekt een nieuw te formeeren. Deze is daarbij aangewezen op steun van de sociaal-democraten en eventueel van de kleine revolutionaire groepen en eenlingen, die tijgen de huidige Regeeringspolitiek zijn gekant. Maar zijn deze groepen door een basis van samenwerking te verbinden? De eenstemmigheid der katholieken is maar theorie en met de socialisten staat het niet beter. Door beide fracties loopt 'een scheidingslijn devaluïsten-deflationisten. Is het denkbaar, dat zij elkaar vinden op. grondslag van consequente deflatie met aantasting der hoofdsommen enz.? In dit niet geheel ondenkbare geval zou de Regeeringswisseling, een gebeuren van zoo vérstrekkende beteekenis, zijn gemotiveerd door het practisch subtiele verschil tusschen „benaderende consequente deflatie" en dezelfde politiek zónder deze beperking» Slaagt prof. Aalberse niet als kabinetsformateur en moet hij zijn opdracht teruggeven, dan blijft als oplossing nog over de vorming van een nationaal kabinet op breeden grondslag. Deze mogelijkheid is eenige weken geleden van zekere zijde reeds gesignaleerd, maar de Standaard heeft toen te kennen gegeven dat de A.-R. aan de tot stand koming van zulk een kabinet, wanneer Colijn ten val zou worden gebracht, niet zouden kunnen meewerken. Zooals men ziet is de politieke toestand van het oogenblik en de naaste toekomst zeer ingewikkeld. De gebeurtenissen zullen niet nalaten ook in het buitenland sterken weerslag te veroorzaken. Voor zoover die van ongewenschten aard mochten zijn, heeft het nog] zittende kabinet zich op het nemen van maatregelen ter bescherming van onze monetaire positie voorbereid. De hiernaast afgedrukte officieele verklaring zal er stellig toe bijdragen de in de gegeven omstandigheden zoo hoog noodige kalmte; te doen bewaren. j H. COUJN. --- DE KAMERZITTING. Redevoering van prof. Aalberse. Hij vat het antwoord der R.K. op de „sommatie" van het Kabinet in zes punten samen. Met de grootste belangstelling werd gistermiddag de verklaring: van den R.K. fractieleider prof. Aalberse tegemoet gezien, waarvan immers het lot van het Kabinet-Colijn afhing. De R.-K. woordvoerder verdedigde zich eerst tegen de afkeuring die van Regeeringsziide is uitgesproken over reëele en bezadigde critiek op het Regeeringsbeleid en deelde vervolgens mee, dat hij niet langer zou aandringen op gelijktijdige stemming over bezuinigingsplan en vaste lastenontwerp. Wel drong hij op een executieverbod aan. De wijze van debatteeren van den minister-president kon spr. niet toejuichen; de Regeering geeft geen antwoord. Dat er een motie van vertrouwen werd gesteld vond de heer Aalberse geen gelukkig novum en hij vroeg waarom zij alleen tegen de R.-K. Staatspartij werd gericht. Op de „sommatie" wilde spr. echter antwoorden en hij vatte het eenstemmig antwoord der R.-K. fractis in de volgende zes stellingen samen: 1. Evenwicht in de Rijksbegrooting kan alleen dan werkelijk worden bereikt, wanneer voor het bedrijfsleven door maatregelen van wetgeving en bestuur de weg, zoover als maar mogelijk is, wordt vrijgemaakt, om op rendabele basis aan het economisch verkeer deel te nemen. 2. Alleen door aldus de mogelijkheid te scheppen tot gezondmaking van 't bedrijfsleven kan ook de toenemende werkloosheid worden gestuit, en werkbehoud en werkverruiming wezenlijk worden bevorderd, waarbij niet slechts economische, maar vooral ook groote zedelijke goederen van het volk op het spel staan. 3. In een krachtdadig streven om het aldus omschreven doel te bereiken, zou doelmatig passen een complex van sluitende maatregelen, waardoor over de geheele lijn kosten en prijzen, zoover en zoo spoedig als mogelijk is, worden gebracht op een niveau, waarop de mogelijkheid tot deelneming aan het economisch verkeer nationaal en internationaal, kan worden behouden, en die deelneming daadwerkelijk wordt gestimuleerd. 4. Het Kabinet heeft de totstandkoming van zulk een complex van maattegelen tot dusver niet bevorderd, wijst het ook thans af, en gaat voort op den weg van reguleerend ingrijpen in het aanpassingsproces, deels remmend, deels stimuleerend. 5. Door deze houding van het Kabinet wordt eenerzijds de mogelijkheid steeds kleiner om door middel van een complex van sluitende maatregelen verlichting te brengen voor staats- en volkshuishouding, terwijl anderzijds de drang steeds krachtiger zal worden naar maatregelen op monetair gebied als hulpmiddel in het noodzakelijke aanpassingsproces. 6. Daarom kunnen noch het streven van het Kabinet om door op zichzelf onontbeerlijke verlaging van de openbare uitgaven evenwicht in de Rijksbegrooting te bereiken, noch de voornemens ten aanzien van verder doorgevoerde industrialisatie, hoe noodzakelijk deze op zichzelf ook zij, gedragen worden door een geloof en een vertrouwen, als thans door het Kabinet van ons gevraagd.. De practische conclusie hieruit is deze: dat wanneer de door de Regeering gevraagde motie van vertrouwen in het algemeen regeerbeleid — waarvan dat op sociaal en economisch gebied thans het voornaamste onderdeel — wordt voorgesteld en ig stemming gebracht, wij daaraan onze stem niet zullen kunnen geven. Andere sprekers. Na deze belangrijke verklaring- voerden nog eenige andere sprekers het woord. De heer Bierema CLib.') zeide dat met de uiterste kracht moet worden opgetreden om te komen tot een sluitende begrooting. Spr. behoorde niet tot hen, die loonsverlaging willen over de geheele linie; maar er .zijn bevoorrechten, met name in de beschutte bedrijven. Met de toepassing van het Werkfonds hadden dienaangaande voorwaarden kunnen zijn gesteld. Spr. had hocxp op komend internationaal overleg. Daarom moet nu op den' ingeslagen weg worden voortgegaan. Spr. zag met vertrouwen het verder werken der Regeering tegemoet. De heer v. d. Tempel (S.D.A.P.") zeide, dat het overleg met de ambtenaren reëel moet zijn en niet formeel. Ook t. a. v. de salarissen. We staan hier voor een soort sluitpost-politiek. De minister van Financiën is er niet in geslaagd spr. van een andere meening te overtuigen. De heer J o e k e s (V.-D.") meende, dat het debat zich gegroepeerd heeft om drie punten: het bezuinigingsontwerp, de constructieve welvaartspolitiek en de vermindering der vaste lasten, hetzij volgens deflatie dan wel volgens devaluatie. Ondanks het stemmen tegen de Defensie-begrooting heeft sipr.'s fractie indertijd verklaard, de Regeering te blijven steunen. De voorgestelde bezuinigingen achtte spr. noodzakelijk. Spr.'s fractie heeft vól vertrouwen in het Kabinet, dat altijd volledig overleg met de Kamer heeft ge pleegd. De heer v. Houten CChr. Dem.) 'constateerde dat bij de Regeering een vaste lijn ontbreekt. Het beleid der Regeering is te incidenteel. Spr. was het op sociaal-politiek terrein ten deele met den heer Albarda eens. Aan de motie v. d. Tempel zal spr. gaarne zijn stem geven De heer Sneevliet (R.S.A.P.) constateerde, dat de minister t. a. v. het capitulanten-stelsel een averechtsch suc» ces heeft binnengehaald. De steunpolitiek, de werkverschaffingsnormen enz. zijn alle middelen om de loonsverlaging met stijgend succes door te zetten. De heer Schouten (A.R.) wenschte te voorkomen dat od onnatuurlijke wijze een einde aan de debatten zou worden gemaakt. Met een beroep op an dere landen moet steeds de noodige voorzichtigheid worden betracht. De heer DeVisser (C.P.) zei, dat het kapitalistische stelsel niet in staat is, de maatregelen te nemen, die moeten worden genomen. Dit openbaar debat is een groote les in den klassenstrijd. Spr. constateerde, dat de heer Albarda solliciteerde naar de vorming van een rosezwart kabinet. De vergadering werd te 5.40 uur verdaagd tot des avonds negen uur, toen dr Colijn zijn hiernevens vermelde verklaring aflegde, PROF. MR. P. J. M. AALBERSE. ---