NOG IETS OVER HET VERKOOPEN VAN GOUVERNEMENTS-PRODUCTEN IN INDIE. IV. De behoudende partij zou aan hare koloniale afgo den, — het kuituur- en het consignatie-stelsel — niet alleen de welvaart der koloniën, maar ook die van het moederland ten offer willen brengen. Behouden, alles en altoos behouden is haar credo, het begin, midden en einde van haar geloof. En om dit te kunnen doen, zien de behouders steeds achteruit en luisteren niet alleen niet naar redenering , maar loochenen of ignoreren alle feiten die de gronden van hun geloof logenstraffen en omver werpen. Geen enkel der argumenten tegen hen aangevoerd , weten zij te beantwoorden en te wederleggen. Het eenig motief dat zij voor hun behouden aanvoeren is, dat dertig en veertig jaren geleden men geheel anders dacht, wilde en deed dan men nu denkt, wil en doet. De heer Rochussen b. v. is zeer verbaasd, — half bedroefd en half verontwaardigd, dat de Kamer van Koophandel te Amsterdam, datzelfde ligcbaam „welks secretaris ik gedurende veertien jaren [ben geweest," ïich nu verklaren kan tegen dat gezegend consignatiestelsel, waarbij, — „mijne ervaring heeft het mij geleerd — Amsterdam, en vooral de middenstand en de kleinere man" hoe volkslievend!) „zeer goed gevaren hebben, een stelsel, dat naar mijne (Rochussen's) innige overtuiging zooveel heeft bijgedragen tot instandhouding niet alleen, maar tot bevordering van den handel." Vreemd inderdaad. Sedert de heer Rocaussen, een dertigtal jaren geleden, secretaris der amsterdamsche Kamer van Koophandel was, is de wereld een dertigtal jaren vooruitgegaan en de amsteitdaeascbe Kamer met haar. De toestanden en de behoeften zijn geheel anders geworden en de begrippen met hen. De begrippen zijn vooruitgegaan, gelijk de wereld, gelijk ook de amsterdamsche Kamer Tooruitging. De heer Rochussen is blijven staan; als een echt veteraan uit den volhardingsstrijd, volhardt hij in 1868 bij de begrippen, meeningen en inzigten, die, dertig jaren geleden, de meerderheid hadden. Of de wereld sinds toen dertig jaren vooruitgegaan is, of de toestanden en de behoeften veranderd zijn, of men betere inzigten en juistere begrippen heeft verkregen, hij stoort er zich niet. aan. De oude veteraan kent slechts één consigne: volharden en behouden, en daaraan is hij trouw. In de oude uniform blijft hij op den ouden reeds lang 'erlaten post staan, als een schildwacht dien men vergeten heeft af te lossen, en behoudt het oude be8'ip van vóór dertig jaren, dat paste bij een tijd en omstandigheden, die nu reeds lang tot het verledene behooren. Het motief van den heer Rochussen is ook tat motief van den heer Hoffman. De tegenwoordige commerciële denkbeelden, klaagt hij, „zijn zoo geheel anders dan die, te midden waarvan ik mij meer dan Veertig jaar bewogen heb." En met deze commerciële denkbeelden, „te midden waarvan de heer Hoffman ïich meer dan veertig jaren bewogen heeft" casseert hij denkbeelden van nu. Dat men meer dan veertig jaren geleden anders dacht dan nu, is voor dezen behouder ket [motief waarom hij de denkbeelden van 1868 veroordeelt. Geen enkel tegen-argument wist de behoudende partij aa Q de argumenten der partij van hervorming over te "ellen. Het eenige wat zij er aan over te stellen wist, * a s eene profetie, eene sombere, schrikwekkende voortelling, om angstige gemoederen vrees aan te jagen. »^alt het consignatie-stelsel," zegt zij, „dan valt daarmede ook de nederlandsche markt in koloniale producten." Het ijdele dezer profetie is reeds aangetoond door e ontwikkeling der verschillende redenen, waarom het '^houden aan hét consignatie-stelsel voor Nederland gevaarlijk en nadeelig en het openen eener tweede markt * n Indië, juist andersom, voor Nederland veilig en vooreell g is. Maar daarenboven heeft de ondervinding reeds "haalde malen aangetoond , ; hoezeer, ook buiten het Consi gnatie-stelsel, de nederlandsche markt eene voor den aanvoer van koloniale producten zeer gewilde en gezochte markt is. „Men vreest", zeide de heer Blom, „dat wanneer in Indië gaandeweg meer verkocht werd, onze markt zou verloopen. Is die vrees gegrond P Hoe komt het dan dat uit Indië, uit het vrije verkeer zooveel naar Nederland wordt gezonden? — Uit het laatste regeringsverslag over Oost-Indië, dat over 1865 loopt, blijkt dat in dat jaar de uitvoer van koffij door particulieren uit Java en Madura bedroeg —ik noem ronde cijfers — 226,500 pikols , waarvan naar Nederland zijn gezonden 222,300. Verreweg het grootste gedeelte der koffij, die daar aan het vrije verkeer werd overgelaten, is dus naar Nederland verzonden. Suiker. Dit artikel spreekt nog sterker. Door particulieren werd in 1865 uitgevoerd 1,440,000, waarvan naar Nederland zijn verzonden 1,138,000 pikols. Thee. De uitvoer naar Nederland bedroeg 11,000 pikols, en naar andere landen slechts circa 100 pikols. Tabak. Werd nagenoeg geheel naar Nederland geconsigneerd; 127,800 pikols gingen derwaarts , en slechts 113 pikols naar andere landen, benevens 10,600 naar den oost-indisehen archipel. Het lijdt dus bij mij geen twijfel, dat hetgeen in Indië meer dan tot nu toe verkocht mogt worden , eveneens, voor het grootste gedeelte zijn weg naar Nederland zou vinden." Redeneringen en feiten, wetenschap en ondervinding, theorie en praktijk, alles veroordeelt het consignatiestelsel , alles wijst aan gu'il faut quitter ce système, al was het, een dertigtal jaren geleden, het systeem der amsterdamsche Kamer van Koophandel en van haren secretaris, al strookt het volkomen met deze commerciële begrippen en beginselen, te midden waarvan de heer Hoffman zich meer dan veertig jaren bewogen heeft. Het jaar 1868 heeft andere begrippen, denkbeelden en behoeften dan het jaar 1838 had. Het consignatie-stelsel, men bedenke dit wel, is, evenzeer als het kuituurstelsel, nooit, zelfs door zijne auteurs niet, als een blijvend en duurzaam stelsel, als een stelsel van maatschappelijke orde , beschouwd. Het kultuurstelsel was een expediënt, een tijdelijk hulpmiddel tegen eene lijdelijke kwaal. Men exploiteerde de productieve krachten van Indië tot uitputting toe, ten einde oogenblikkelijk de millioenen te verkrijgen , die aan het voor Nederland zoo heilloos volhardingsstelsel verkwist werden. Het consignatie-stelsel was een tijdelijk aangewende prikkel om onzen handel uit den staat van verzwakking en verdooving op te wekken , een recept voor een zieke maar geenszins een leefregel voor een gezonde. Wat toen medicijn was zou nu, bleef men het gebruiken, als vergif gaan werken. De voorwaarden van het behouden vervalt, wanneer de reden, waarom men behouden wil, niet meer bestaat. En dat dit met ons consignatie-stelsel het geval is, is door de verschillende argumenten der hervormers volledig en ten klaarste aangetoond. De openstelling eener tweede markt van koloniale producten in Indië, is voor Nederland thans ten minste even noodzakelijk, als, voor een dertigtal jaren, de oprigting van zoodanige markt in het moederland was. De moederlandsche markt heeft in 1868 geene bescherming meer noodig en behoeft niet door gekunstelde maatregelen behouden te worden, want zij wordt door geene gevaren bedreigd. Het eenig gevaar waartegen Nederland op dit oogenblik te waken heeft is, dat onze koloniale handel niet verloope door halsstarrig en onverstandig vast te houden aan het exclusivisme der amsterdamsche markt, terwijl al de omstandigheden, die vroeger dit vasthouden mogelijk maakten, thans veranderd zijn en het onmogelijk maken. Indien onze behouders indeidaad behouders waren, indien zy werkelijk zijne koloniale markt en ruime koloniale baten voor Nederland behouden wilden, zouden zij de eersten moeten wezen, om met klem op de openstelling der nederlandscn-indisciie markt aan te dringen. Nieuwe vaarwaters eischen nieuwe togten en andere bakens. Aan deze wachters op verlaten vuurtorens midden in het land, die uitkijken naar de nooit meer komende. schepen om ze te waarschuwen tegen de gevaren van wateren welke sinds lang verloopen en verzand zijn hebben wij niets. Een behoud dat zóó behoudt is niets dan een bedriegelijke leus, het devies eener partij, die niet behoudt om te behouden , maar om te toonen, dat zij in alles de tegenpartij is van die, met den tijd en de omstandigheden voortgaande, hervormen en vervangen willen wat gebrekkig en onbruikbaar geworden is. --- Binnenland. ARNHEM, 23 November. Z. M. heeft herbenoemd tot burg. der gemeente Hoorn mr. W. C. J. de Vicq; benoemd tot burg. der gem. Wormer C. Wildschut, ten einde deze betrekking gelijktijdig te bekleeden met die van burg. der gem. Jisp en Wijde Wormér; tot burg. der gem. Nieuwendam jhr. M. J. W. A. de Milly; tot kantonr. te Nijkerk mr. H. P. Hoog, thans griff. bij het kantong. te Amersfoort; tot grifl. ;bij het kantong. te Amersfoort jhr. F. A. P. Wittert, thans griff. bij het kantong. tc Alphen; tot griff. bij het kantong,_ 1&. Alphen jhr. mr. P. J. F. Rethaan Macaré, advocaat te Utrecht. Z. M. heeft geagreëerd de opklimming van den'.'coadjutor A. C. J. baron Schimmelpenninck van derOije, tot land-eoinm. der duitsche orde, Balye van Utrecht; de opklimming van den eersten kapittel-ridder A. U. G. graaf von Munster-Langelage, tot jongeren commandeur der duitsche orde, Balye van Utrecht; — aan den ingenieur 2de kl. bij de mar. J. L. von Leschen, op zijn verzoek, eervol ontslag verleend, ten einde te kunnen overgaan bij het vak van scheepsbouw in Ned. Indie. j Men leest in de Nieuwe Rotterdamsche Courant ■. De Amsterdamsche Courant en het Dagblad deelden dezer dagen het berigt mede, dat de minister van finantien eene conferentie met deskundigen heeft gehouden over het sluiten eener lecning. Naauwkeurige informatien, welke wij genomen hebben, hebben ons geleerd, dat van dit berigt geen enkel woord waar is. Waartoe dienen zulke verzinsels ? Om het ministerie te belagen? Dan is de manoeuvre al zeer naïef, want als er eene leening gesloten moet worden, begrijpt toch een ieder, dat dit ministerie, hetwelk eerst ruim een half jaar aan het bewind is, daarvan de schuld niet kan dragen. Of zouden er soms effecten-speculatien onder schuilen ? Zouden de verspreiders dier onware berigten ook a la baisse speculeren ? Wij weten het niet; maar zij, die zich tot voertuig dier praatjes laten gebruiken, mogten wel wat voorzigtiger zijn. * Vergadering van den gemeenteraad op donderdag 26 november des namiddags ten één ure, ter behandeling van het navolgende: lo. afsluiting van Musis Sacrum (waaromtrent in de vorige vergadering de stemmen staakten). De uitzetting aan de oostzijde is door kielspitten aangetoond ; 2o. begrooting Burger Weeshuis; 3o. idem Nieuwe Weeshuis"; 4o. eervol ontslag aan den hulponderwijzer A. W. H. Ludwig; 5o. idem aan de hulponderwijzeres W. H. van der Meij ; 6o. aanvrage van K. Pas om gemeentegrond; 7o. idem van G. K. Timmer om gratificatie; 8o. namen aan straten ; 9o. voorschot burgerlijk armbestuur; lOo. restitutien plaatselijke directe belasting. Dezer dagen is alhier opgerigt eene vereeniging, den naam voerende van van Lennep , die zich ten doel stelt de vermeerdering van kennis óp het gebied van boekhandel en aanverwante vakken en beoefening der uiterlijke welsprekendheid. H. M. de koningin zal den 25sten dezer uit Londen de terugreis aannemen, om den 26sten in de residentie aan te komen. Blijkens een bij het departement van koloniën ontvangen telegram is het weêrspannige Bandjer door de balische expeditie genomen. In het laatst van oct. is op Java overleden mr. A. Loudon, vice-president van den raad van Nederlandsch Indie. De indische mail, per engelsche dienst, is den 20stea dezer des namiddags te Suez aangebragt. De heeren Dullert, Moens, van Kuyk, Thorbecke ea Rochussen zijn benoemd tot rapporteurs over het wetsontwerp tot afschaffing van het zegelregt op gedrukte stukken en advertentien. In de vergadering van den gemeenteraad te Tielvan den 14 dezer rigtte het raadslid, de heer van Andel, tot den voorzitter de vraag of de zondagswet niet meer van Kracht of veranderd is, daar hij ervaren had dat er op een zondag een openbaar concert is gehouden. De voorzitter antwoordde, dat het den burgemeester was opgedragen daartoe al dan niet vergunning te geven, De heer van Andel verzocht daarop den voorzitter zulks voortaan na te laten. De voorzitter repliceerde dat hij zou blijven handelen zooals hij zou vermeenen te behooren. Uit Elburg wordt dd. 14 nov. geschreven: jl. maan» dag-avond, te 8 uren, ontstond er brand in de schuur achter het woonhuis „Altona", bewoond door den heer Greve, burgemeester der gemeente Doornspijck. Door spoedig aangebragte hulp, werd men de vlammen in zoover meester, dat zij zich bepaalden tot de verwoesting van de schuur. In den nacht van donderdag op vrijdag daaropvolgende , is de groote boerderij van den landbouwer Spronk, lid en wethouder derzelfde gemeente, geheel in de asch gelegd. De ernstige vermoedens van kwaad opzet vinden vooral bun grond in het feit, dat er reeds sedert eenigen tijd bij sommigen ontevredenheid heerschteover een besluit van den gemeenteraad tot verkoop van een stuk heidegrond. De burgemeester moet daarenboven eenige dagen geleden een naamloos briefje hebben ontvangen , waarin de gemeenteraad gewaarschuwd werd voor de gevolgen, als hij genoemd besluit niet introk. ( I. D.) * Deventer, 20 nov. De onverschilligheid voor 't gebruik maken onzer grondwettelijke en maatschappelijke regten is hier niet geringer dan elders : van de 373 kiezers voor de kamer van koophandel hebben slechts 35 aan de verkiezing deelgenomen en de vijf aftredende leden herkozen. — In de jongstgehouden raadszitting is met ééne stem meerderheid tot geneesheer der gemeente beroepen Dr. W. F. Buchner, die zich eerst voor zeer korten tijd in deze stad heeft gevestigd, maar van vele kanten zeer gunstig schijnt aanbevolen te zijn. In diezelfde raadszitting is de afschaffing der belasting op de honden voorgesteld door drie leden , die in de heffing daarvan eene onbillijkheid zien , daar zij alleen schijnt betaald te worden „door de ter goeder trouw zijnde ingezetenen" aangezien zij van ƒ 1040 in vier jaren verminderd is tot circa ƒ600 en toch geene enkele overtreding geconstateerd is. Een hoogst belangrijk leading-artikel, getiteld : „Het contra-mandement", wordt in het Handelsblad van vrijdag 13 november aangetroffen. Het is eene beschouwing van de circulaire, in betrekking tot de onderwijskwestie door het hoofdbestuur der Maatschappij Tot nnt van 't algemeen in deze dagen aan de departementen toegezonden. De verdiende lof wordt daaraan toegezwaaid, doch ten slotte een raad gegeven, die nietonopgemerkt mag voorbijgaan. Het Handelsblad zegt te regt, dat er geen maatschappij of veteeniging in ons land bestaat, die zoo zeer de steun van ~de openbare lagere school is als die: Tot nut van 'i algemeen ; zij heeft als het ware haar helpen gronden, verbeteren, versterken en bevestigen; en wel verre van hare taak voltooid te achten, slaat zij haar steeds naauwlettend gade en tracht haar te volmaken. Dat zij dus strijdvaardig staat, hare stem verheft, nu men hare eere en kroon aanvalt, is natuurlijk. Er kan dus op dit oogenblik door alle hoogschatters der openbare school niet beter gedaan worden dan dat zij leden worden van bestaande departementen of nieuwe departementen stichten, waartoe slechts 8 leden noodig zijn. Hare leden zijn strijders en bepaalde voorstanders der onderwijs-wet, en iedere plaatselijke vereeniging een krachtig protest tegen hare wijziging, terwijl zij elkander kunnen steunen in den kamp voor eene der schoonste parelen in Neerlands kroon. Men sla dus den raad van het Handelsblad niet in den wind, maar woide lid der grootsche maatschappij, wier leden uit de goed ontwikkelde standen, die het leven en de kracht van den staat uitmaken, geleid door een wakker hoofdbestuur, gezamenlijk zullen blijven waken en, als het noodig is, krachtig strijden, om Nederland datgene niet te laten ontnemen, waardoor het eene waardige plaats kan blijven innemen onder de beschaafde natiën. Menige gemeente op het platteland heeft eene leesverceniging, die buiten betrekking der maatschapijij staat; zij sluite zich nu bij haar aan, om de kracht te versterken van haar, aan wie Nederland zijn degelijk onderwijs verschuldigd is. Men vergete toch niet, dat den vijanden der wet getoond moet worden, dat er bij duizenden in den lande gevonden worden, welke die onderwijs-wet hoogschatten en voor geen prijs zouden willen missen. De majoor-kommandant van het rotterdamsche corps vrijwilligers heeft bij dagorder aan het corps mededeeling gedaan van de navolgende, door hem ontvangen missive: Paleis het Loo, 19 november 1868. „De koning gelast mij, Uw Hoog Edel Gestrenge de betuiging van hoogstdeszelfs bijzondere tevredenheid over te brengen, wegens de loflelijke houding van het corps vrijwillige scherpschutters der vereeniging tot bevordering van 's Lands Weerbaarheid te Botterdam, bij gelegenheid der gebeuitenissen, waardoor onlangs de openbare orde in die gemeente gestoord werd ; de bij deze gelegenheid, onder uwe bevelen en uwe leiding, door het corps bewezen diensten en het voortreffelijk voorbeeld, daarbij aan alle welgezinden gegeven, worden zeer door Zijne Majesteit gewaardeerd. „De grootmeester van 's konings huis, HD. commissaris by den nederlandschen weerbaarheidsbond, graaf Sehimmelpenninck van Nijenhuis." * De commissie van oppertoezigt en beheer over de kweekschool voor zeevaart te Leiden heeft ter algemcene kennis gebragt, dat op den 30sten november aldaar eene keuring zal plaats hebben van knapen , welke bij 's rijks zeemagt eene verbindtenis wenschen aan te gaan. Den 20sten stond voor het provinciaal geregtshof van Zuid-Holland te regt dc persoon van H. Hoogeveen bode fan het begrafenisfonds Let op uw einde te Utrecht beschuldigd van onderscheidene valschheden in geschrift, door het opgeven van afgevoerde leden als overleden en voor hen de begrafenisgeldeu te ontvangen. Een 25-tal getuigen werden in deze zaak gehoord. De welbespraakte beschuldigde, zonder van zijn erkennend standpunt af te wijken, stelde alles in het werk, om het hem ten laste gelegde misdrijf te verkleinen of als noodzakelijk kwaad te motiveren , juist meer bedreven met het doel om de maatschappij Let op uw einde te bevoordeelen, dan haar schade toe te brengen. Maar dat ging niet op, want telkens en telkens bragt de voorzitter hem terug op de hoofdzaak, het misdrijf van valschheid in geschrift, hetwelk op de meest misdadige wijze gedurende een tijdperk van bijna 10 jaren bedreven zou zijn. Ook het O. M., waargenomen door den advocaat-generaal mr. C. F. T. van Maanen, wees op het gevaar van dergelijke individuen voor de vei ligheid der maatschappij; leverde vervolgens het bewijs van de gepleegde daadzaken, en requireerde ten slotte tot schuldigverklaring aan het misdrijf van valschheid in 41 onderhandsche geschriften, door het verzinnen van overeenkomst, het maken van valsche handteekeningen en het des bewust gebruik maken van valsche stukken, en veroordeeling tot tuchthuisstraf voor den tijd van 5 tot 10 jaren en in 80 geldboeten ieder van ƒ 50. De verdediger van den beschuldigde, mr. Schuurbecque Boeije, wenschte, met het oog op de langdurige preventieve gevangenschap van den beschuldigde, de toepassing van eene correctionele straf, waardoor hij ook, na deze ondergaan te hebben, het pensioen, dat hij van het land geniet, zou kunnen behouden. Voorts bestreed hij het requisitoir wat de boete betrof: het was hier één misdrijf, strafbaar met ééne boete. Uitspraak woensdag a. s., ten 2'/ 2 ure. Op de laatst gehouden kermis te Purmerend zijn twee meisjes uit Zaandam, die zich als dienstmeisjes in eene kermistent hadden verhuurd, tegen haren wil door den houder van die tent gemetamorphoseerd in getijgerde dames, door haar beiden over het geheele ligchaam te bestippen met nitrum argenti. Den volgenden dag werden zij aan het publiek voorgesteld als de dames met de tij^erhuid. Daar een van haar de tijgervlekken verloren had, wilde de houder der tent haar in eene negerin herscheppen, waaraan zij zich evenwel nog tijdig door de vlugt wist te onttrekken. Te Genève is een gifmengsters-proces aanhangig, 't welk de aandacht in hooge mate tot zich trekt. De beschuldigde, zekere jufvrouw Jeanneret, 35 jaren oud, heeft in een tijdsverloop van een half jaar een negen tal vergiftigingen gepleegd, niet uit wraakzucht, noch met het doel om zich op eenigerlei wijze te verrijken, maar, naar het schijnt, uit een even onverklaarbaren als onweerstaanbaren moordlust. Al hare slagtoffere waren personen, die aan hare zorgen als ziekenverpleegster waren toevertrouwd. Even als Joye, heeft zij zich van plantaardig vergif (belladona) bediend. De openbare behandeling dezer zaak zal den 28sten dezer maand te Genève een aan vang nemen. ---