Binnenland. ARNHEM, 6 December. De N. Rott. Ct. ontvangt van den heer Fransen van de Pntte de volgende toelichting van het jongste berigt uit Atjeh. Hoewel de Staats-Courant reeds eenige toelichting gaf tot het berigt, dat Simpang Olim en Tandjong Semantok zich aan het nederlandsch gezag hebben onderworpen, schjjnt mij de belangrijkheid dezer tijding toch nog niet algemeen te worden gevoeld. Ik rigt daarom het verzoek tot o, M. de Red., dit schrijven op te nemen in uw veelgelezen blad. In de onderwerping van Simpang Olim en Tandjong Semantok zie ik, ook met waardering der onderwerping van Pedir, het grootste succès, dat wij in Noord-Sumatra hebben behaald na de inneming van den kraton. Zoolang die onderwerping uitbleef, was onze vestiging aan de oostkast van Sumatra, voor zoover het voormalig Rijk van Atjeh betreft, onvolkomen en niet aaneengesloten. Dit gebrek liet zich te meer gevoelen door de nabijheid van het ons goedgezinde Edi, waar onze invloed het meest ingang gevonden heeft, en door het levendig verkeer, dat tusschen Jimpang Olim en het daartegenover gelegen Penang plaats heeft. In naauw verband met de Atjehers te Penang gevestigd, was Simpang Olim sedert jaren het broeinest van de vijandige gezindheid tegen Nederland. Yan daar uit werden de strooptogton ondernomen, die vóór den oorlog zich soms tot onze vestiging bezuiden de Temianrivier uitstrekten. De Gipsy, het gewapend vaartuig, welks opbrenging mede den oorlog deed ontstaan, behoorde daar tehuis. Het berigt, dat de radja, tot dusver om zjjn ons vijandige gezindheid bekend, bjj het naderen van onze troepen onvoorwaardelijk zijn onderwerping heeft aangeboden en met een oorlogschip naar Groot-Atjeh gaat om bij den militairen en civilen bevelhebber persoonlek deze daad te bekrachtigen, terwijl voor onze vestiging een terrein is uitgekozen — dit berigt geeft de onderstelling eenigen grond, dat de twjjfel aan de duurzaamheid onzer vestiging de atjehsche hoofden begint te begeven. Volgens betrouwbare berigten was de onzekerheid omtrent het blijvende van onze vestiging, welke de oorlogspartij in Atjeh veilig tarten kon, het grootste bezwaar, dat toenadering en onderwerping tegenhield. En wanneer de geheele Oost- en Noordkust aan ons onderwerpen is en de bevolking, gelijk thans reeds in Edi, de voordeelen leert kennen van den europeschen invloed, die rust, orde en welvaart doet ontstaan , dan zal daardoor de tegenstand veeleer worden gebroken dan door krjjgsgeweld. Maar het berigt bevat bovendien nog een hoogst belangrijke mededeeling ten aanzien van de wijze, waarop Tandjong Semantok is beoorloogd. Het is de eerste maal dat Atjehers streden aan onze zjjde, of liever , dat Toekoe Moeda Angkassa zjjn tegenstander aanviel, terwjjl hij door onze troepen werd ondersteud. En neemt men daarbjj in aanmerking dat hij Merbau wilde hernemen van Toekoe Paya, die het hem alhandig had gemaakt, en die den stijjd tegen ons zich zeer onderscheiden bad, dan verkrijgt deze mededeeling nog meer beteekenis , dat ieder, die maar eenigzins bekend b met de opkomst van ons gezag in den Archipel, M buitendien reeds aan zal toekennen. Hier is weêr gebleken , wat geduld en kloek beleid vermogen. De bijzonderheden der onderwerping van deze twee landschappen zjjn ons nog "(et bekend , maar ik zou mij al zeer moeten verÜMsen, zoo het verkregen succes niet voor een poot deel te danken is aan de uitnemende militaire maatregelen — blokkade van den riviermond door kleine vaartuigen — en de politieke voorweiding van den kapitein-luitenant ter zeeBoo8&art, die als stationskommandant aan de Oostkust purende ongeveer drie jaren zich zoo uitstekend *weet van zjjn taak. Ik heb geineend te moeten in het licht stellen, ^8 belangrijk en heugelijk de ontvangen berigten ^ n ' Niet omdat ik vroeger in de Kamer op de *8uscheijjkheid der onderwerping van Simpang um gewezen heb en daartoe heb geadviseerd, ***'' omdat bij de groote bezorgdheidj, die niet f °nregte in den lande heerscht over den oorlog °P Noord-Sumatra j een dergelijke verblijdende waardering verdient. ik behoor niet tot hen, die een roemrjjk i > daarop de gansche natie trotsch mag zjjn , . ^hten te verkleinen, omdat het door eeH ander T °lbragt, of omdat politieke partijschap hun de benevelt. Integendeel, ik verheug mij ten 0Ter het behaald succes en wensch den g # l l ^ ter vm Koloniën, de Regering, de natie > er keer Haffmans heeft een ontwerp totregev »n het Regt van Antwoord toegezegd. Wjj geven den limburgschen afgevaardigde in overweging om zich te bepalen tot één artikel, luidende: ïDe antwoorden moeten in betamelijken toon zijn gesteld en hoogstens één kolom beslaan." De heer Haffmans zal ondervinden, dat bjj naleving van deze bepaling, geen courant, althans van liberale rigting, weigeren zal het antwoord op te nemen. Maar wanneer de heer Haffmans aan de redactie van eenig blad woorden schrijft in den geest als hij bjj de algemeene beschouwingen over de begrooting gerigt heeft aan de Regering, dan mag geene wet een dagblad dwingen zulke santwoerden" te plaatsen, evenmin als zij een minister dwingen kan er notitie van te nemen. De Nieuwe IJsselbode schenkt hare volle adhaesie aan een artikel, voorkomende in de Tijd, waarvan zjj zegt, dat de herkomst duidelijk is. In genoemd artikel wordt eene scherpe veroordeeling over de Regering uitgesproken. Het eerste punt van beschuldiging is zw-akheid tegenover de herziening der kiestabel; erger nog acht de Tijd het aanvaarden Ier hooger onderwijswet. Spolatie heet de weigering van volle restitutie aan de limburgsche kerken. Verder noemt het blad de toezegging van een ministerie van Onderwjjs; het half openbaar aankondigen van Jen leerpligt; de intrekking van het exequatur van den pauselijken consul-generaal te Amsterdam. »Als nederlandsche staatsburgers, in naam der politieke moraliteit, als nederlandsche katholieken in naam onzer onvervreemdbare regten, achten wjj ons verpligt voor het oogenblik aan deze Regering ons vertrouwen te ontzeggen," zegt de Tijd en eindigt met de woorden: «tegenover den vijand, niet aan de zjjde der weifelaars on halve vrienden, is onze plaats." Het ljjdt weinig twijfel of het artikel van de Tijd is het parool, waaraan door alle geestverwanten der redactie zal worden gehoorzaamd. De Köln. Ztg. bevat een artikel ter zake den bruggenbouw te Rotterdam in verband met den vrijen Rijn tot aan zee. Sedert de Mainzer overeenkomst van 31 maart 1831 scheen de vrijheid der scheepvaart op den Rjjn tot in zee verzekerd. Thans wordt die vrijheid weder bedreigd door den bouw van een brug, die niet hoog genoeg ligt, om de schepen onder door te laten. Tot verbinding van de spoorwegen op den regter Maasoever te Rotterdam met de spoorweglijnen van Antwerpen en Venlo, die te Fijenoord tegenover Rotterdam eindigen, is een overgang over de nieuwe Maas van 5 openingen gelegd, van 66 tot 90 meter breedte. De hoogte is bijna 6 meter boven hoogwater. Op den linkeroever der Maas bij Fijenoord is een kanaal van 200 meter breedte aangelegd , de Noorderhaven of; Koningshaven , welke voor den versperden zeeweg een uitweg moet leveren. Over dat kanaal is een dubbele spoorwegdraaibrug van 54 meter gelegd. Nog is voor het straatverkeer een draaibrug over dat kanaal of die haven gelegd, en behalve de vaste spoorwegbrug een tweede vaste brug over de Maas voor het straatverkeer in aanbouw. Deze laatste brug, waarvan de pjjlers zijn voltooid, is zoo laag, dat de grootere zeii- en stoomschepen bij gewonen waterstand die niet kannen passeeren, en dus öl de boven Maasbrng moeten lossen en laden 3 aan de Oosterkade, of wanneer zjj met de zeeschepen in vereeniging willen komen, door de Koningshaven hun weg moeten nemen. Wanneer men nagaat, dat het scheepsverkeer door de Koningshaven menigen dag 300 vaartuigen beloopt en bij voltooiing van de lage Maasbrug nog zal toenemen, dan zal men begrijpen, hoezeer de watergemeenschap zal belemmerd wordon, wanneer de bruggenbouw afgeloopen is. De schepen zullen zoo opdringen, dat er gevaar voor zal ontstaan. De brag zal een groot deel van den dag voor de doorvaart moeten geopend zijn, en dan nog niet voldoende, om alle wachtende vaartuigen door te laten. De rotterdamsche Kamer van Koophandel heeft reeds den Raad der stad er op attent gemaakt, dat de waterweg door den te leggen bruggenbouw, in strjjd met de overeenkomst van Mainz, wordt belemmerd; de Kamer verlangt, dat de brug over de Maas hooger zal gelegd worden. De duitsche belanghebbenden bjj de rjjnscheepvaart hebben, met beroep op de herziene rijnscheepvaartakte, zoowel bjj de nederlandsche Regering als bjj den Raad der gemeente Rotterdam tegen de voltooijing van den bruggenbouw op de ontworpen wijze protest ingediend en ook bij de keizerlijke Regering stappen gedaan, om op de handhaving van de regten der duitsche scheepvaart aan te dringen. Het is te verwonderen, zegt de Köln. Zeit., dat de rotterdamsche bruggenbouw is aangevangen en grootendeels voltooid, zonder dat de plannen aan de Regeringen der Rjjnoeverstaten tijdig ter goedkeuring zijn nedergelegd, zooals bij alle andere vaste bruggen over den Rjjn steeds die goedkeuring noodig is geweest. Men zegt, dat de verdere bouw van de brug over de Maas is gestaakt. De Köln. Zt. bepaalt zich voor heden tot deze mededeelingen, maar zal op de aangelegenheid nader terugkomen, die tot ernstige verwikkelingen aanleiding zou kunnen geven, die de nederlandsche Regering echter zeker zal trachten te voorkomen. Bjj de gisteren gehouden herstemming voor de verkiezing van een lid der Kamer van Koophandel en Fabrieken alhier, is gekozen de heer D. J. de Jongh. Wanneer men met kermis of nieuwjaar fooijen heeft gegeven en misschien wat mild is geweest, om den kleinen burgerman in extra behoeften te hulp te komen, dan heeft men niet zelden berouw over die mildheid bij het zien hoe de fooijen besteed zijn. Eene tegenovergestelde gewaarwording maakte zich van ieder meester, die gisteren de zaal van Musis Sacrum bezocht en daar de honderden kinderen van de openbare scholen vereenigd zag, de gaven in ontvang nemende, welke door de commissie tot wering van het schoolverzuim werden uitgedeeld, en waartoe deze door de bijdragen der ingezetenen in staat was gesteld. Wie de opgetogen groepjes zag en getuige was van de met moeite bedwongen luidruchtigheid, die zich nu en dan verried door springen op de maat van de vrolijke marschen enz. van het muziekkorps der infanterie, die gevoelde spijt dat hij en anderen nog niet meer hadden gegeven , om de geschenken te vergrooten en te vermeerderen. Alle knapen en meisjes ontvingen een nuttig voorwerp van gebruik , hetzij kleed ingstuk of iets anders , en het was hun aan te zien dat zjj er opregt mede ia hun schik waren. Te midden van die gonzende groepen bewogen zich in het zweet huns aanschjjns de leden van de commiasie en de ond&rwjjzers en hulponderwijzers, pakken koek en cadeaux torschende, terwijl daaromheen een zeer talrijk publiek de feestelijke plegtigheid bjj woonde. Deze was geopend door een kort toepasseljjk woord van mr.H.H. van Cappelle en werd besloten door het zingen van liederen door eenige kinderen. Ook dit maakte een aangenamen indruk. Zoo men zich verwonderen mogt, dat zoo velen in de termen vielen om wegens trouw schoolbezoek beloond te worden , dan moge hier vermelding vinden, dat een der hoofdonderwijzers, toen men hem vroeg hoevelen van zjjn scholieren niet of weinig verzuimd hadden, ten antwoord kon geven: »ge«n enkele heeft vrijwillig verzuimd". Wie niet kwam werd gehaald. Waar onderwijzers zóó voorgaan is misschien het uitloven van premien voor schoolbezoek overtollig ; laat men das die geschenken] op Sint Nikolaas niet zoo streng als premien beschouwen tot aanmoediging van schoolbezoek, maar als geschenken aan de schooljeugd, en in zekeren zin aan de onderwijzers, wien men zeer zeker geen gering genoegen doet door hun leerlingen een prettigen dag te bezorgen. Mogen de ingezetenen van Arnhem daartoe blijvend medewerken, en wie op theoretische gronden bezwaar heeft tegen medewerking , bezoeke een volgend jaar de zaal van Musis Sacrum bjj de uitdeelingen; menig tegenstander zal zeker een jjverig voorstander worden. Nu en dan maken berigten van het platteland meiding van geestenbezweringen en wat daarmede in verband staat. Deze week werd iets soortgeljjks uit Delft medegedeeld. Ook in Arnhem is het geloof aan verborgen geneeskrachten nog niet uitgeroeid. Eene vrouw, die kort geleden ernstige brandwonden ontving, heeft zich , gelijk het in de volkstaal heet, laten «bespreken". Bjj deze gelegenheid vernamen wjj, dat dit abespreken" gansch geen zeldzame zaak is. Een onzer vrienden werd voor eenige maanden , toen zjjn pas geboren kind ziek was , door de baker de raad gegeven om den «bespreker" te laten komen. Zjjn kind herstelde — zonder den bespreker , maar de baker zal zich wel overtuigd houden, dat hare goede intentie hier eene heilzame werking heeft uitgeoefend. H. M. de Koningin wordt tegen de helft dezer maand van hare buitenlandsche reis hier te lande t erugverwacht. De koninklijke gouden aanmoedigings-medaille is door de jury, door Z. M. benoemd,toegewezen aan den heer J. D. Huibers, te Zwolle, voor zijn schilderjj: »Van huis geweest", ter tentoonstelling in Arti ingezonden. Die schilderij is voor ƒ1000 verkocht. Het tijdschrift Vader lindsche Letteroefeningen zal onder dien naam met lo. januarjj ophouden te verschijnen, na 115 jaar bestaan te hebben. Het zal intussehen in vereeniging met het maandschrift de Banier, en onder dezen titel, worden voortgezet. * Men deelt ons van goed ingelichte zijde mede dat er, naar aanleiding van de laatste brochure van den heer D. Vreede te Wageningen, opnieuw een naauwkeurig onderzoek wordt ingesteld naar de rigting van de spoorweglija AinersfoortNjjmegen. * Wageningen, 5 dec. In tegenwoordigheid van vele autoriteiten werden heden de leerlingen der kostelooze school alhier, die zich zulks door hun gedrag en een getrouw schoolbezoek hadden waardig gemaakt, onthaald. De geschenken bestonden uit kousen , mofjes , bouffanten , petten en spaarbankboekjes, benevens de gewone versnaperingen. De burgemeester en de president der plaatselijke schoolcommissie hielden toespraken tot de kinderen en vermaanden hun zich vooral niet aan schoolverzuim schuldig tem.aken. Dat dit schoolverzuim door dergelijke uitdeelingen zeer vermindert, is ook te dezer plaatse duidelijk zigtbaar. — Daar vrijdag jl. in de haven alhier een oppassend werkman bjjna is verdronken , verzoekt men ons te wjjzen op de slechte verlichting aldaar , waaraan dergelijke ongelukken zouden zij n toe te schrjjven. * Zntphen, 5 dec. Uit het 56tal sollicitanten naar de vacante betrekking van secretaris te dezer gemeente is de volgende voordragt gemaakt: lo. de heer J. E. de Voogd, burgemeester van Nieuwerkerk aan den IJssel en Capelle, kand.-notaris ; en 2o. de heer S. A. Vernède, ambtenaar ter secretarie te Schiedam. — Nog steeds wordt hier druk gewerkt aan de vergrooting en versiering van het stationsgebouw. Het krijgt met regt het voorkomen van een centraal-station: aan vleugels ontbreekt het niet en in de lengte heeft het eene geduchte afmeting. Het regenachtige weêr schjjnt den voortgang der bouwing zeer tegen te houden, althans uitwendig blijft het station steeds iets onvoltooids, iets half afgewerkt nieuws behouden. — Heden avond omstreeks 7 uur is de herberg »de Pelmolen", even buiten de Nieuwstadspoort, een prooi der vlammen geworden. -Het gebouw brandde binnen weinige oogenblikken zoo fel, dat de brandspuiten weinig of niets hebben kunnen redden. Winterswijk, 4 dec. In de heden gehouden Raadsvergadering werd besloten: lo. de gedane inschrijvingen op de opengestelde leening (groot / 40,000) af te wjjzen', daar slechts voor een gedeelte is ingeschreven en daarvan den iusehrjjvers kennis te geven ; 2o. den raad van commissarissen van den Nederl. Westf. spoorweg uitstel van betaling te verzoeken tot 1 maart 1877, en als de derde termijn van storting voor 1 mei komt, die beiden te doen zamenvallen; 3o. de vroeger benoemde commissie uit den Raad', welke benoemd is om met. het Dageljjksch Bestuur plannen te beramen ter verkrijging van de benoodigde gelden voor de storting ten behoeve van den Nedevl. Westf. spoorweg, niet te ontbinden, om zoo noodig dan nog nadere voorstellen aan den Raad te doen. Elburg, 5 dec. Gedurende de afgeloopen week was de aanvoer van zuiderzeesche, viseh zeer zuinig; hjj bedroeg, behalve een partijtje spiering, ruim '1500 stuks bot, die voor f 4.50 de 100 stuks van de hand gingen. Noordzeesche visch werd des te meer aangebragt en wel 3050 stuks schelviseh en 20 kabeljaauwen; eerstgenoemde golden 25 a 30 cents en laatstgenoemde werden gretig voor ƒ1.75 & 2.25 van de markt genomen. Het meerendeel schelviseh is per as naar Arnhem, Nijmegen en Zntphen verzonden. Gisteren avond kwamen de haringvisschers uit zee; de aanvoer bedroeg ruim 4 tal of 800 stuks, waarvoor ƒ 8 de 200 stuks besteed werd; aanvankeljjk laat zich de qualiteit goed aanzien ; de bokking is puik en geldt 60 cents het dozijn. Heden avond zjjn ze in zee gebleven, hetgeen doet vooronderstellen dat de visscherjj voordeelig gaat. * Ingen, 5 dec. Toen gisteren de voerman W v. E. alhier van de tielsche markt terugkeerde had hij het ongeluk — in de nabjjheid van Ommeren — voorover van dej kar te vallen zóó, dat hem het rad over het hoofd ging, waardoor hjj bijna onmiddellijk een ljjk was. De ongelukkige laat eene weduwe met 9 kinderen na. In de maand november, de eerste sedert de opening van het amsterdamsche Noordzee-kanaal, zjjn in het geheel, zoo groote als kleine, door de Noordzeesluizen naar zee geschut 83 schepen. uit zee 46 schepen. Zwolle , 5 dec. D. Prins , carrousselhoader te Staphorst, heeft jl. zondag avond, in dronkenschap verkeerende, met een revolver geschoten op J. Nij boer en diens vrouw, mede aldaag wonende, die daardoor beiden zijn verwond. D. Prins is gearresteerd en in het huis van burger ljjke en militaire verzekering alhier overgebragt. * Enschede. In de onlangs voltooide fabriek der heeren Blijdenstein en Co. werkt een stoomma«hine van geheel nieuwe constructie. Wij ontvangen van deze machine eene beschrijving, die door de lezers van ons blad niet belangwekkend en — bjj gebrek aan ophelderende teekeningen — niet begrepen zal worden. Kortelijk stippen wij aan dat de machine — door de firma Galloway and Sons uitgevonden — tot het verbeterd Compound-stelsel behoort en in veel vereenvoudigden zin de voordeelen der Corliss-machinis bezit wat betreft de oogenblikkeljjke en naauwkeurige regeling der snelheid naar mate van de vereischte kracht. Wjj muken van dit feit melding om aan te toonen, dat in Twenthe de ware ondernemingsgeest wordt gevonden. Niet tevreden met hetgeen aanvankelijk goede resultaten gaf, neemt zjj gretig kennis van de vorderingen der wetenschap en past die toe waar het doenljjk is. Zoo voortgaande zal het mogelijk zijn dat die zoo misdeelde plek de concurrentie met meer bevoorregte streken,waar de grondstoffen voorhanden zijn, volhoudt en den eernaam waardig blijft die men het dikwijls en gaarne geeft: het nijvere Twenthe. Het bestuur van het ia junjj a.s. te Assen te houden Landhuishoudkundig Congres heeft thans reeds eene voorloopige circulaire rondgezonden tot voorbereiding van die bijeenkomst. Zij is geteekend door de heeren Oldenhuis Gratama en H. van Hall en strekt tot het verkrijgen van voorstellen, vraagpunten enz. om op het congres te behandelen. ---