Bij deze Courant, bekoort een Bijvoegsel. TIEN JAREN VAN HET KULTUURSTELSEL 1851—1862. II. De souvereine inkomsten van den staat, voortspruitende uit de verschillende belastingen , zijn , sinds 1833 , door eene verkeerde administratie en boekhouding met de uitgaven en ontvangsten van het kultuurstelsel en handelsraonopolie dooreen gemengd ; zij worden niet naar behooren afzonderlijk verantwoord en hetgeen op de rekening overblijfi noemt men eenvoudig batig slot , zonder dat men lantoont uit welke van deze twee bronnen het De volgende belastingen zijn sedert 1832 door 1) Aan grondbelasting der koffijtuinen, gelijk J / B van het product 2) Aan te weinig geheven landrente beneden het '/ 5 van den rijstoogst (de wettige grondslag) 3) Aan uitgaande regten op al de gouvernementsprod ucten 4) Aan renten door den staat betaald van het handelskapitaal ten behoeve van het monopolie. Totaal der souvereine belastingen, die niet als zoodanig worden verantwoord. . . voortvloeit. Daardoor is net der reactie mogelijk geweest, dit batig slot als argument te exploiteren en er een magtigen hefboom van te maken in haar belang, ter verheerlijking van het stelsel, dat zij wil gehandhaafd hebben, wegens de aanzienlijke baten die het, volgens hare bewering, aan de schatkist zou opleveren. Op die wijze werd de publieke meening misleid; men onthield haar de waarheid en ontdekte haar niet, dat de overschot'en der gewone belastingen tot 1856 toe, grooler zouden geweest zijn dan het batig slot, tot op dat tijdstip, jaarlijks verantwoord , indien die belastingen slechts naar den wettigen grondslag waren ingevorderd. Doch dit was onbestaanbaar met de geheel onvolden fiscus niet ingevorderd, maar aan het kuituurdoende betaling, aan de belastingschuldigen voor het leveren van koffij , suiker, indigo, tabak, enz. die, bij zoo uiterst geringe verdiensten, naauwelijks — soms zelfs geheel niet — in hun levensonderhoud konden voorzien, en dus onmagtig waren het volle bedrag der belastingen te voldoen ; en toch moest de schijn gegeven en gevoed worden, dat de producten goedkoop verkregen en met aanzienlijke winsten verkocht werden, zonder dat daarbij de enorme verliezen aan de normale staatsinkomsten in het oog vielen, waarvan de volgende specificatie, aan de r egeringsverslagen ontleend , (voor zooveel het eerste en laatste jtar van het behandeld decenium betreft) eenig denkbeeld zal geven. en monopolie-stelsel afgestaan en geschonken : Boven hetgeen in geld aan de bevolking voor die Wveelheid producten betaald was, werd ruim 17 toillioen bij den verkoop verkregen , doch daarvoor tad de souverein /19,724,155 van de hem wettig toekomende belastingen moeten opofferen, zoodat de 'lening (de bnlans) sluit met een werkelijk verlies "n /2 ,706,149. Het batig slot over dat jaar verantwoord bedroeg ^7,879,447; het zou echter /10,585,596 en dus millioen méér hebben bedragen, indien de ^erein niet tevens planter en handelaar ware & ew eest, op welke speculatie die som verloren ging. ^®1 aanzienlijker waren die handelsverliezen nog T óór het jaar 1851. In 1848 verslond het monoMie ni e t a n een ( ] e geheele som der bovenvermelde Wli ■stingen , maar was er bovendien nog een deficit * an ƒ2,459,593 te dekken. 0y er de jaren 1848—1855 is als batig slot verboord ƒ82,744,101 = 10,343,012 gemiddeld Per J a *r, alzoo veel minder dan de souverein aan 1 ▼ Cv* 1 Cultuurstelsel had afgestaan , veel minder dan ov er9chot der belasting zou hebben bedragen de>* , , derd j ( ' eze afzonderlijk naar behoor en waren ingevoren verantwoord , tot haar wettig bedrag. Door deze administrative kunstgrepen, is het der reactie gelukt, de menigte in den waan te u rengen en te houden, dat de aanzienlijke baten voorde schatkist, zuivere winsten waren van het kultuurstelsel, dat nogtans tot 1856 in waarheid niets dan handelsverliezen heeft opgeleverd. Dit zou ieder duidelijk zijn gebleken , wanneer de inkooprekening der geleverde producten naar behooren, gelijk elk eerlijk handelaar doet, bezwaard ware met de verbazende sommen aan belastingen, die de souverein er voor heeft afgestaan; méér dan 25 millioen in 1861 — boven gespecificeerd — toen het batig slot was ƒ23,194,720, of driemalen zoo groot als in 1651 fl, 879,447 , niettegenstaande de oogst in dat jaar een vierde grooter was daa in 1861. Dus bij ecne grootere hoeveelheid geteelde en verkochte koffij, suiker, indigo enz. ruim 15 millioen minder 'voordeel voor het gouvernement dat produceert en handel drijft! Dit sterk sprekend feit karakteriseert volkomen het verkeerde stelsel; het strekt ter waardering der 329 millioen, zoo los weg , zondereenig bewijs in het debat gemengd op het congres te Amsterdam en zoozeer opgevijzeld, als de baten afkomstig van het kultuurstelsel, door den heer Rochussen , die echter beter kon, althans behoorde te weten. En deze ijdele grootspraak vond toejuiching! Niemand was er, om der vergadering duidelijk te maken, dat de grootste verdiensttn van dit wonderbaarlijk stelsel dan moet gelegen zijn in een, nog onbekend , economisch beginsel, dat, (blijkens de uitkomsten van 1851 en 1861) hoe minder producten men teelt en verkoopt, de winsten des te grooter zijn, waartoe alleen noodig is — het is maar eene kleinigheid — er het vermogen aan toe te voegen , om de buitengewoon hooge prijïen dier voortbrengselen duurzaam staande te houden, want zonder zulk een prerogatief is het stelsel verloren! Had men namelijk de geringere hoeveelheid koloniale waren in 1861 geoogst, moeten verkoopen tegen de meer normale prijzen van 1851, dan zou het batig slot in plaats van 23 slechts omstreeks 4 millioen hebben bedragen, en zouden */ s der afgestane belastingen door het handelsverlies zijn verzwolgen. Dat de uitkomst anders is geweest, hing niet af van menschelijke wijsheid , geestkracht of berekening; de reactie is geheel onma 8tig ®r iets toe of af te doen. Mag men daarop de toekomst bouwen F Hoe spoedig handelswinsten in aanzienlijke verliezen kunnen verkeeren , leerde de laatste suikerveiling der handelmaatschappij. Moge het eene nuttige les en geen verloren herinnering wezen, dat zoo iets ook met de koffij kan gebeuren , waardoor wij in plaats van een batig ilot een meer of min aanzienlijk te kort zullen te dekken ebben, en dat het dus geraden is met bedachtzaamheid het onnatuurlijk stelsel te verlaten en te streven naar het einddoel, door den wetgever van 1851 zich voorgesteld; namelijk, dat het gouvernement zich niet op directe wijze verder hebbe te bemoeijen met de teelt of den verkoop van producten , maar dat, — volgens de meening van den heer J. C. Baud — geheel overlate aan de kennis en de nijverheid der ingezetenen, aan wie in ruime mate en onbekrompen de gelegenheid moet gegeven worden, hunne kapitalen aan te wenden, waardoor de productie van het vruchtbaar Java, van jaar tot jaar, in gelijke mate zal stijgen, als het werkvermogen der krachtig toenemende bevolking. 1851 1861 465,086 pikols verkocht a ƒ 23.95 J / l0 . ƒ 11,141,360 360,558 pikols a ƒ 39.69>/ a .ƒ14,311,588 5,888,596 1,647,299 1,046,900 ƒ 19,724,155 7,487,918 2,191,758 1,046,900 ƒ 25,038,164 In 1851 waren de marktprijzen der producten normaal. De koffij .... ƒ 32,24 per pikol. „ suiker . . . . „ 16,40 „ „ „ indigo . . . . „ 8,74 „ pond. Het gouvernement had aan de planters in dat jaar Voor 1,069,896 pikols koffij betaald : ƒ 9,798,446 .... » 991,859 „ suiker » » 9,619,337 .... 679,580 S indigo .. 1,149,083 .... » 127,798 „ cochenille » » 90,499 .... n 7603 „ peper »• >• 45,543 .... Op de thee werd verloren )i ,, kaneel ,, ,, ..».••••••••••••••* netto verkocht: f 25,627,219 winst: f 15,837,778 9,836,265 „ 216,928 2,279,311 „ 1,130,228 208,055 87,434 117,556 41,891 / 317,823 8,547 .Totaal winst: ƒ 17,344,376 f 326,370 326,370 Netto winst . . f 17,018,006 ---