INGEZONDEN. Over eene op te rigten West-Java koffijkultuur-maatschappij. V. -, WVij hebben de directe finantiële voordeelen van iet ontworpen plan doen kennen , en zullen daarop ;og verder terugkomen. Voor ons is dit echter i«t de hoofdzaak, maar voor zeer velen in ons ujd is dit de eenige kwestie. De moiele voordeeen wegen bij ons zwaarder, dan de belofte, dat pbedig de directe voordeelen, die de schatkist uit et ontworpen plan kan trekken, met ongeveer 2% lillioen het tegenwoordig bedrag zullen te boven aai; van hetgeen thans jaarlijks gemiddeld door de aits-koffij-kultuur in West-Java over de jaren 1851 )t 1860 is afgeworpen, Voor ons weegt het betng van de bevolking veel zwaarder, omdat wij rertuigd zijn , dat een beter regeringstelsel in Indie oor de wet, de menschelijkheid en het welbegreen staatsbelang gebiedend gevorderd wordt. Be morele voordeelen van particuliere industrie öTen staats-exploitatie worden door de ontwerers, met het oog op hunne voorstellen , aldus uit"Bgezet: „Hoe men ook denken moge over den ;enwoordigen stand van zaken op Java , zeker lijnt het dat de staat de voordeelen , die uit de lonie worden verkregen , alleen deelachtig wordt, " gevolge van — de aanvragers zeggen niet re'jliregt bestuur , hetgeen natuurlijk zijn zoude, omar — direct leheer (exploitatie), dat met het Wgrip en de grenzen van het staatsgezag , uit wetenschappelijk economisch gezigtspunt beschouwd, oaoeijelijk is overeen te brengen. Immers, de erWring heeft geleerd dat, wanneer de staat, op wt gebied ook, is getreden buiten zijn standals punt als souverein , en de privaatregtelijke rol van inlernemer op zich heeft genomen , die verwisseffg van attributen nooit ten zijnen bate heeft kunlen gedijen. Op grond van die ervaring is het il meer en meer de strekking van den laatsten ■ft om aan particuliere krachten al datgene over e laten, wat niet uit den aard der zaak of om •Verwegende redenen geacht wordt in naauw verfcd te staan met het opperbestuur , dat den staat Oekomt, of wel voor die krachten te zwaar wordt ^bonden, De tijd , waarin men meende dat de Risten die een particulier behaalt, even goed '0°! rekening van den staat kunnen verkregen l rtlen > m it 3 deze, door zelf aan den arbeid te ' ' le t voorbeeld van den eersten maar volge, V, zoo gelooven de aanvragers, voor goed voorbij. a ^ ln herllt iemand meer aan den waan , dat «t.^ on tbrekende fondsen, de altijd geopende \W? ' (leze )fde resultaten kunnen te weeg bren1 . het eigen toezigt, de eigen controle , de f inspanning van het individu , alleen of in 'eenschap met anderen arbeidende. De oorzaak gunstiger positie van den laatsten is duidelijk. %t in deze ééne onwedersprekelijke waarheid : taat kan niet uit eigen oogen zien , de partir kan dit wel. Men zie slechts hoe zamenlJ f ' hoe menigvuldig vertakt, het raderwerk staats-monopolie en staats-exploitatie op Java Svergelijke daarbij het resultaat, betrekke„talrijke hulpmiddelen. Een legio ambtenaren in „dienst van de kuituur, een legio aanschrijvingen „aan de inlandsche hoofden , de daarbij behoorende „omslag, verdeeling en comptabiliteit in al hare „gradatiën en trappen — dat alles is de trechter, „waardoor de eindelijke bate dier kuituur in 's lands „schatkist moet vloeijen. Naar het ontwerp der aan„vragers daarentegen , wordt al dit werk, hetgeen „de staat niet dan met veel opoffering doen kan , „aanvaard door eene maatschappij, die vooreerst „gelijke, vervolgens betere uitkomsten geeft. Dat „de laatste verwachting geene hersenschim is, wordt „voor iederen onbevooroordeelde blijkbaar. Het „eigenbelang eener zoodanige maatschappij immers „brengt mede, dat het productief vermogen door „haer worde ontwikkeld en dientengevolge handel „en scheepvaart worden bevorderd. Niet tevreden „met de bestaande productie, «al hare eerste zorg „zijn die productie uit te breiden door verspreiding „der kultures , waar de gelegenheid daartoe bestaat, „om de eenvoudige reden , dat ieder ondernemer op „den duur slechts heil en baat kan vinden bij „qualitative en quantitative verbetering van het door „hem geproduceerde. Duidelijk ligt het dus op den „weg der maatschappij om eenerzijds het onderhoud „der aanplantingen zorgvuldig te bewaken, den pluk „en de bereiding der boon geen oogenblik uit het „oog te verliezen en aan den anderen kant te trachten „zich aanwinst van koffij door geheel nieuwen aanplant te verwerven. De prikkel tot dat alles bij „exploitatie van staatswege , zooals thans, bestaat „slechts in veel mindere, in veel flaauwere mate. „Daar wordt al ligt de gewoonte een regel, de regel „een wet, waarvan af te wijken inbreuk op van ouds „bestaand gebruik zijn zoude. Daarenboven zou elke „verandering in den gewonen vorm al ligt gevaar „loopen eene nieuwigheid genoemd te worden, die „veler afkeuring en tegenstand is blootgesteld. Met „der daad dan ook heeft de staat sedert vele jaren „te vergeefs beproefd meer productie te bekomen. „Dat alles verandert noodwendig, zoodra de staat „het roer van oppergezag in handen neemt en der „particuliere maatschappij overlaat den industriëlen „weg te bewandelen , waarop hij zich thans bevindt. „Deze heeft door haar uitgebreid bedrijf-kapitaal, „en doordien zij niet in dwangarbeid, maar in vrijen „arbeid werkt, daartoe de middelen, en vindt in de „regtmatige zucht tot voordeel daartoe den prikkel. „Deze heeft ook alleen belang bij voortdurende en „onverliaauwde applicatie , want het is haar geld dat „zij waagt, het zijn hare krachten die zij verbruikt. „Haar welslagen staat in evenredige verhouding tot „de pogingen, die zij aanwenden zal, en in niet „minder gelijke rede tot het belang van den staat, „in zoo verre dezen de ontwikkeling zijner onderdanen langs den normalen weg nooit onverschillig „zijn kan noch mag." --- Familiebericht Bevallen van een Zoon G. A. HIDDINGH— OOSTING. Arnhem , 12 Julij 1865. Eenige kennisgeving. Overleden te Zwolle , den llden Julij, in den ouderdom van ruim 85 jaren , de Iloog Ed.Gestr. Heer Mr. E. P. A. HEERKENS, Ridder der Orde van den Nederl. Leeuw, Oud-lid van het Provinciaal Geregtshof s van Overijssel, diep betreurd door zijne kinderen en klein-kinderen. De familie MBEN betuigt bij deze dank voor de bewijzen van deelneming, haar betoond bij het overlijden van den Heer J. C. BIBEN. Amsterdam en Arnhem , 12 Julij 1865. --- Advertentie De Heeren F. KAIZER en H. M. van LEE zijn voornemens, den 24sten Julij 1865, in het Koffijliuis de Harmonie te Arnhem , des middags 12 ure aan te besteden : het LEGGEN der FUNDAMENTEN, gedeeltelijk OPTREKKEN der MUREN en gedeeltelijk OPHOOGEN van het TERREIN, voor de door hen op te rigten naamlooze Vennootschap „de Arnhemsehe Meel en Brood-Fabriek" te Arnhem aan de Westervoortsehe Dijk, met al de daartoe benoodigde Materialen , Arbeidsloonen , . Transporten, enz. Waarvan Bestek en Teekening, acht dagen in het Koffijhuis voornoemd, zullen ter visie liggen en daags vóór de besteding des morgens 10 ure, aanwijzing op het terrein zal worden gedaan, door den Architect HEUVELINK. Aanbesteding. BURGEMEESTER en WETHOUDERS van DOESBORGH, zullen op Vrijdag den 21 Julij 1865 , des middags ten 12 ure, ten Raadhuize in het openbaar aanbesteden : Het doen van eenige HERSTELLINGEN aan de SCHIPBRUG over de rivier den IJssel met BIJLEVERING van alle noodige MATERIALEN, waaronder 28 Eiken PALEN en een partij Eiken en Populieren PLANKEN voor het ONDERen BOVENDEK. Aanwijzing wordt gedaan door den fungerenden Gemeente-Architect J. H. KOOBS. --- Eene Villa te Huur voor 0 of meer jaren om dadelijk te aanvaarden bestaande in: Een aanzienlijk onlaDgs geheel nieuw en solide gebouwd geheel onderkelderd HEERENHUIS met marmeren GANG, 6 BENEDEN- en 9 BOVENVERTREKKEN , voorts sierlijk aangelegden TUIN met HEESTERGEWAS, MOESTUIN, BOOMGAARD,* TUINMANSWONING, KOETSHUIS en STALLING , te zamen groot circa 4 Bunders, alles vrij van overstrooming en omgeven met GRACHTEN, hoog opgaand BOOMGEWAS benevens uitgebreid JAGTVELD, gelegen in het Arrondissement Zutphen. Des verkiezen de zal de huurder ook een gedeelte van het Ameublement alsmede zooveel hij mogt verlangen van een groot aantal Bunders uitmuntend BOUW-, WEIDE-, BOSCH- en HEIDEGRONDEN , met een of meer BOEREN- of ARBEIDERSWONINGEN kunnen huren en zal hij voorts , zulks verlangende, de te velde staande VRUCHTEN, het voorhanden HOOI, STROO en MEST, alsmede PAARDEN, RUNDVEE, VARKENS, RIJTUIGEN , WAGENS,KARREN,PLOEGEN, EEGDEN , enz. tegen taxatie kunnen overnemen. Alles ter keuze des huurders. Nadere informatiën zijn op franco aanvrage te bekomen bij den Notaris Mr. W. J. C. PUTMAN CRAMER te Zutphen. --- De Notaris A. EVERTS, te Dieren, De Notaris A. EVERTS, te Dieren, zal op Woensdag den 19 Julij 1865 , des voormiddags om 10 ure, aan de Schutsluis , te Dieren , publiek verkoopen : A. De MATERIALEN , aanwezig en gebezigd bij genoemde Sluis, bestaande hoofdzakelijk in: 1 LOCOMOBILE van 4 Paardenkracht, CENTRIEUGAAL-POMPEN, een van dubbele en een van enkel B , in den besten toestand , die van B B zoo goed als nieuw; groote en kleine HEITOESTELLEN met BLOKKEN , 1 TONMOLEN (compleet), KELDERWINDEN, 1 KALKBUIL , GRONDBOREN , differente STEEN- en POLDER WAGENS, IJzeren KALKMOUWEN , Dito KALKHOUWEN enz., enz. B. Een partij AFBRAAK. C. Eenige MEUBELEN. Alles zal te bezigtigen zijn [Dingsdag den 18 Julij, van 's morgens 9 tot 's middags 4 ure. --- Familiebericht BURGERLIJKE STAND. Arnhem, Van 7 tot en met 13 Julij. Ondertrouwd: W. van Holten, wedr. van K. Krasenberg, 55 j. en H. Mantels, 58 j. — F. J. Magendans , 33 j. en P. J. Pinkert, 25 j. — L. Ras, 31 j. en A. G. Folkers, 40 j. — H. "Wijdeveld, wedr. van A. M. Wils, 54 j. en M. van Kampen, vermoedelijk wede. van G. Nijnatten, 53 j. — J. H. K. van Veen, 28 j. en S. W. Vermeer, 22 j. — P. van Dulkenraad , 38 j. en M. M. Vieven, 27 j.— T. Braam, 24 j. en L. Wamsteker, 22 j. Gehuwd: J. E. Peyrot met J. C. van Amstel. — J. Kooij met J. Overvelder. — C. C. Kievits met J. Bruekink. — L. van Duren met S. Kramer. — J. Israël met II. ffolff. — J. J. Vieihout met B. P. Penninck, — Mr. H. A. Elias met C. H. Everts. j Bevallen: M. J. H. Vermengen, geb. Knuben, Z. — B. Dodebus, geb. van Casterop, Z. — B. J. Stelling, geb. Hekkers, Z. — L. Slebus, geb. Kaipper, D. — C. Steijn, geb. Beekhuizen, D. — S. Goldstein, geb. Kramer, Z. — N. Sanders, geb. Snelders, Z. — M. Magendans, geb. Hovestad, D. — J. M. Lindeboom, geb. Lucas , D. — A. Kreulen, geb. Stevens , D. — G. Gieben, geb. Koster, Z. — J. A. M. Armee, geb. de Milde de la Faille, D. — H. Derksen, geb. Slakhorst, Z. — B. J. Pik, geb. Groene veld , D. — E. Sinderam, geb. Medenbach de Rooij, Z- — T. A. ten Hoed, geb. Meurs, D. —■ A. Vastbinder, geb. "Wansing, D. — G. van Maastrigt, geb. Leliveld, Z. — A. Takkelenburg, geb. van Kandwijk, D. — C. P. Veenendaal, geb. Piepenbroek, Z. — A. van der Graaf, geb. Rouwendal, D. — G. A. Hiddingh , geb. Oosting, Z. Overleden: J. Bochmer, 3 m. — J. M. Art, huisvr. van J. R. Wacht, 60 j. 7 m. -— H. L. van Hagen, 4 m. — W. Timmerman, 5 m. — H. Spaan, 35 j. 2 m. — A. Bosma , 3 m. — T. P. J. Stelling, ld. — W, M. Popping, 8 m. — A. M. S. Burgers , 1 j. 7 m. — M. J, Daams , 66 j. 9 m. — A. G. Bekker, 1 j. 5 m. — S. II. Rinkes, echtg. van J. C. van Iterson, 35 j. 7 m. —. B. Goosen, 2 m. — G. Jansen, 2 m. — A. Rosenberg, 5 m. — G. Brachthuizen, 44 j. — H. M. C. Kleijn, 17 d. — J. T. Kamps, 3 w. ADVERTENTIES Getrouwd Arnhem , 13 Julij 1865. Mr. H. A. ELIAS, Advokaat, en C. H. EVERTS. ---