BIJVOEGSEL behoorende bij de Arnhemsche Courant van 19 October 1861. PROVINCIALE STATEN VAN GELDERLAND Zitting van Woensdag , 9 October 1861. lo. De notulen der vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd. 2o. De beraadslagingen over het algemeen verslag van het verhandelde iu ue afdeelingen, gisteren uitgebragt, worden geopend. De heer mr. de Man zegt, dat de conclusie van het verslag omtrent liet eerste daarin vervatte punt hem aanleiding tot een voorstel heeft gegeven, hetwelk hij schriftelijk aan den voorzitter doet ter hand stellen. Het wordt aan den griffier overgegeven en door dezen gelezen. Het is van den volgenden inhoud: Op de vraag, sub. 1 gesteld, te antwoorden: dat de Staten gezind zijn, mede te werken zoo het Bijk mogt zijn gezind, een subsidie tot herstelling vau schade, aan de dijken geleden , te verleenen ; onder de mits evenwel, dat het aandeel, in dat door het Kijk te verleenen subsidie bij te dragen , dj krachten der provincie niet overtreft en is in overeenstemming met haar vermogen, voo.ts onder voorbehoud aan zijde der Staten om, nadat het cijfer van dat door liet Rijk te verleenm subsidie en de kosten van herstel aan de Stalen zullen zijn bekend , eau onderzoek in te stellen naar den finantiëlen staat van het te subsidiëren district, — of dat district bij magte is , geheel of gedeeltelijk het ontbrekende uit eigen fondsen te dekken. De Voorzitter geeft te kennen, dat nu eerst het voorstel van den heer mr. de Man in behandeling zal worden genomen , en vervolgens de drie deelen van het verslag^ De beraadslaging over evengemeld voorstel wordt geopend. De heer mr. de Man licht het toe. De geteisterde streken hebben hulp noodig. Over de aanleidende oorzaak van de rampen is verschil van meening. De hulp moet echter niet achterblijven totdat de kwestie uitgemaakt is. De ondergang van de bedoelde streken moet daaraan niet gewaagd, zij moeten niet aan die kwestie opgeofferd worden. Bij de opregte deelneming der Staten in haar lot, verlangt de spreker, dat zij inmiddels eene helpende hand naar haar uitstrekken. En wil men dit als beoefening van weldadigheid beschouwd hebben, dan acht hij, dat de provincie , bij groote rampen als deze, daaraan niet vreemd behoeft te blijven. Doch de billijkheid eischt hier ook het verleenen van bijstand. De Staten zijn altijd mild geweest in het verleenen van subsidien voor wegen, scholen , stoomgemaal in deelen der provincie, die daaraan behoefte hadden , wier welvaart zoodoende moest bevorderd worden. Thans hebben streken van dit gewest, door de ramp van dijkbreuken bezocht, ondersteuning noodig, om de lasten van herstel der waterkeeringen te kunnen dragen , om er niet onder te bezwijken ; hebben zij opbeuring noodig om weder tot welvaart te geraken. Billijk is het dus , om haar die ondersteuning eveneens te verleenen. Doch niet alleen de billijkheid pleit er voor; maar de spreker acht, dat er ook verpligting toe aan de zijde deiprovincie bestaat. Hier toch heeft men een gemengd belang. Niet alleen het rijk, maar ook de provincie heeft belang bij de welvaart der bedoelde streken, en deze acht hij evenzeer als het rijk verpligt, om voor zooveel haar vermogen reikt die te bevorderen. En , zijn er deelen van dit gewest, gelijk de hooge Veluwe, die voor geene waterkeeringen te zorgen hebben , die door geene rampen van watervloed kunnen bezocht worden, zoo is het tocli in het belang van deze , te helpen verhoeden dat die andere moerassen worden , evenzeer als deze weder er belang bij zouden hebben te verhoeden, dat gene wildernissen wierden. De spreker licht vervolgens toe hoe zijn voorstel de provincie tot niets bindt; dat deze in de zaak geheel vrij blijft; dat het alleen strekt oin hare gezindheid te doen blijken dat zij des noods ook helpen wil, zoo maar het rijk krachtdadigen bijstand verleent, en de districten dan nog niet genoegzaam bij magte zijn om de vereischte uitgaven goed te maken. De heer mr. baron Nahuys doet opmerken, dat het hier geene provinciale zaak, maar eene algemeene landszaak geldt; eene zaak betreffende de ligging van ons land aan den mond der rivieren , eene ligging, welke diens grootheid heeft te weeg gebragt; eene algemeene zaak dus; eene zaak waarbij het geheele rijk belang heeft. Zijn de doorbraken in de dijken van Gelderland gevallen, geene provinciale Uitscheiding komt bij de beoordeeling deizaak te pas, nu wij niet meer in onzen vroegeren foederalen toestand zijn. Zij moet uit het oogpunt van het algemeen belang beschouwd worden. Steeds heeft het rijk dan ook de calamiteuse polders geholpen. En wat de Geldersche dijken betreft, moet niet uit het oog verloren worden, dat ZuidHolland daarbij nog grooter belang heeft dan Gelderland , door de beschutting, welke zij dat gewest verleenen, en als het op provinciale hulp mogt aankomen , de billijkheid veeleer zou eischen dat ZuidHolland dan dat Gelderland die verleende. Verder doet de spreker opmerken, dat de rivierwerken , in den laatsten tijd van wege het rijk ondernomen , allerwaarschijnlijkst niet onschuldig zijn aan de rampen, die Gelderland dezen wiuter getroffen hebben. Zoo denken er de besturen over, die er liet naast over kunnen oordeelen. Zoo denken er ook Gedep. Staten over. Klagten daaromtrent zijn ingebragt. Wie zijn er over gehoord? De ambtenaren, dia de werken hebben aangeraden, voorgesteld. Dezen konden niet wel anders dan hunne eigene zaak verdedigen. Hun oordeel kan niet als onpartijdig aangenomen worden. Daarop steunt intusschen de heer minister van binnenlandsche zaken. Belangrijke deelen van het verslag der heeren inspecteurs van den waterstaat zijn triomfantelijk door de nota vau den heer v. Hoytema wederlegd. Uit dat verslag der heeren inspecteurs zelve blijkt overigens, dat wij bij de bedoelde rivierwerken nog in een staat van overgang verkeeren, en zo'o iang die overgang duurt zullen wij aan de nadeelige gevolgen daarvan voor onze dijken blootgesteld zijn. Alles iu aanmerking genomen, zullen de StatenGeneraal, zooals de spreker vastelijk vertrouwt, ook wel volvaardig hulp willen verleenen , om den ondergang der rampspoedige districten te verhoeden. Ten slotte vindt de spreker zich genoopt, de aandacht te vestigen op de lofwaardige wijze, waarop heeren Gedep. Staten en de voorzitter in de gansche zaak zijn werkzaam geweest, en op de bescheidene en grondige wederlegging van onderscheidene punten van het verslag der heeren inspecteurs , ondanks den lioogen toon die daarin aangeslagen is. Het eene zoowel als het andere behoort in dankbaar aandenken te blijven. (De vergadering geeft blijken dat zij hiermede volkomen instemt.) De heer ip.r. baron van Ittersum zegt, dat, hoe ook vervuld met deelneming in liet lot der geteisterde streken van ons gewest, dit gevoel echter bij hem de grondslag niet kan zijn tot vestiging van zijn oordeel over de vraag of de middelen der provincie zullen dienen om de schade aan de dijken geleden te herstellen. Bij de overweging van die vraag moet men zich op een vast terrein plaatsen. Geldt het werken die de provincie zal helpen tot stand brengen, dan moeten die werken zijn van algemeen provinciaal belang. En dit belang is niet te vinden bij de herstelling der dijken , welke eenige streken noodig hebben. Geeft de provincie daarvoor subsidien , liet zullen zijn subsidien iu het particulier belang der betrokken ingelanden. Geeft de provincie daarvoor thans subsidie, er zal een voor hare nnantien gevaarlijk antecedent daargesteld zijn. Latere aanvragen om gelijke hulp zullen dan niet kunnen afgewezen worden. De spreker kan de beklaagde rivierwerken, van wege het rijk ondernomen, niet beoordeelen, weet niet welken invloed zij op den toestand onzer dijken in den afgeloopen winter kunnen gehad hebben. Of het rijk verpligt is hulp te verleenen, laat hij onbeslist. Maar hij verklaart zich bepaald tegen het verleenen van subsidie uit de provinciale fondsen tot herstel der verwoeste dijkvakken. De heer van Hoytema kan zich met het voorstel van den heer mr. de Man wel vereenigen , x maar stelt als amendement voor , daaruit weg te laten de woorden: „nadat het cijfer van dat door het rijk te „verleenen subsidie en de kosten van herstel aan de Staten zullen zijn bekend." Hij acht deze bepaling onnoodig bij het voorbehoud dat gemaakt wordt, en meent dat zij de bereiking van het voorgestelde doel hinderlijk zal wezen, omdat de minister eerst wensch te weten wat de provincie wil doen. De heer jhr. L. C. J. van Nispen doet opmerken , dat het voorstel van den heer mr. de Man geheel in strijd is met de conclusie van het verslag van 't verhandelde in de afdeelingen. Tot heden, zegt hij verder, is nooit hulp uit de geringe middelen van de provincie gevraagd of gegeven tot herstel van dijken. De ramp van dijkbreuken is als eene algemeene ramp, als eene nationale zaak te beschouwen. Er bestaat hier een staatsbelang. De staat onzer waterkeeringen staat iu verband met het stelsel van bescherming van Holland. Het rijk heeft dan ook vroeger altijd geholpen. Wij zijn ten deze op geen keerpunt gekomen. En wat zouden ook de geringe middelen der provincie kunnen baten bij rampen die gedurig kunnen vvederkeeren ? De spreker is dus tegen bet voorstel van den heer de Man. De heer van der Goes daarentegen vereenigt er zich mede. Het provinciaal belang is moeijelijk te schiften. Bezwaarlijk is te bepalen waar de provincie helpen moet, en waar zij het niet moet doen. Door het voorstel van den heer de Man aan te nemen zullen de Staten intusschen doen blijken, dat zij zooveel noodig en mogelijk mede helpen willen, en daardoor het verleenen van bijstand door het rijk bevorderlijk zijn. De heer mr. de Man komt terug op de met alle regt geprezene werkzaamheid van Gedep. Staten en de onderwerpelijke zaak, en meent, dat de vergadering , door zich geheel ongezind te verklaren om te geven, met der daad strijdig zou handelen met den lof aan dat collegie toegekend. De spreker doet opmerken, dat art. 137 der provinciale wet aan de Staten evenzeer het toezigt op alle watereu en „waterschappen als op de bruggen en wegen opdraagt; dat deze evenzeer als gene aan hunne zorg toevertrouwd zijn. De eene zoowel als de andere kunnen aanspraak maken op ondersteuning van de provincie. Ilij bestrijdt het, dat alleen de ingelandeu hier de pligtschuldigen zouden zijn. De vraag is hier alleen , even als bij de wegen, of er provinciaal belang bestaat. Dat belang is voorzeker gelegen in de bevordering der welvaart van de onderscheiden deelen vau het gewest. En gelijk elders welvaart gesticht wordt door den aanleg van goede wegen te bevorderen, zullen nu de onderwerpelijke landstreken ze deelachtig kunnen worden , door haar te helpen bij de herstelling der dijken, waarover ook wegen loopen. Zijn voorstel strekt niet om tot herstel van de gansche calamiteit werkzaam te zijn; maar alleen om hulpbehoevende districten bij te staan in de herstelling hunner onmisbare waterkeering. Wijders bestrijdt de spreker het amendement van den heer van Hoytema. De woorden, die volgens hetzelve zouden wegvallen, staan geheel in verband met de mits bij zijn voorstel, en kunnen in den zin van hetzelve niet gemist worden. Eene schadelijke zijde kan hij in het behoud niet zien. Hij acht dat door de aanneming van zijn voorstel niet zal gemist worden het oogmerk daarvan, om te doen blijken, dat de Staten gezind zijn om des noods mede hulp te verleenen. De heer mr. Dam wederspreekt, dat eene weigering van provinciale subsidien voor herstelling van dijken niet in den geest van Gedep. Staten zoude wezen. Hij meent dat het tegendeel genoegzaam blijkt uit de stukken , welke aan de vergadering zijn overgelegd , waarvan hij eenige zinsneden aanhaalt. Ook is in deze vergadering reeds in 1856 beslist, dat de provinciale middelen niet bestemd zijn om kosten aan de dijken te helpen goedmaken. De spreker wijst op den staat, der subsidien, welke uit de provinciale fondsen verleend werden, waaruit blijkt, dat de beneden-districten voor hunne wegen daarin eveneens deelden als de overige landstreken van het gewest. Bij de wegen bestaat inderdaad algemeen provinciaal belang , omdat ieder, wie hij ook zij , daarvan gebruik kan maken, de voordeelen der verbetering deelachtig wordt. Niet zoo bij de dijken. Daar zijn slechts de ingelanden de belanghebbenden. Subsidien strekken ten hunnen bate. Het is waar, men heeft provinciale subsidien voor stoomgemaal in polders verleend. Te Dreumel gold het eene proefneming, welke men wilde ondersteunen. Daarna heeft men het ook voor Bommeler waard boven den Mei dijk en Herwijnen gedaan. Maar toen is er ook voor goed een einde aan gekomen , omdat de zaak enkel in het belang van de polders was. Om de aangevoerde gronden kunnen, zijns inziens, de provinciale fondsen niet dienstbaar gemaakt worden tot herstelling der dijken van de polders. De heer mr. baron Nahuys komt op tegen het beweren van den heer mr. de Man, dat er voor waterschappen gelijke reden tot subsidie uit de provinciale fondsen als voor de wegen zoude bestaan. Uit het oogpunt van provinciaal belang beschouwd staan ze geenszins gelijk. De wegen zijn in het algemeen belang, de dijken meer in het bijzonder belang der polders. De heer mr. baron van Ittersum wijst er op hoe er in de toekomst gedurig rampen aan de dijken te voorzien zijn; dat als de provincie nu helpt, sij ook in het vervolg zal moeten bijstaan , en geroepen zal worden tot opofferingen , waartoe zij niet geho.uden is en welke hare geringe middelen niet toelaten. De Voorzitter bestrijdt de conclusie van het algemeen verslag en de bedenkingen die ingebragt zijn tegen het voorstel van den heer mr. de Man, om de gezindheid der Staten te doen blijken om des noods ook hulp te verleenen. Zoo vroeger door het rijk subsidie voor de dijken is gegeven, zonder dat de provincie heeft bijgesprongen, moet hij opmerken , dat wij werkelijk op een keerpunt zijn gekomen. Beeds in 1855 is in de Eerste Kamer der Staten-Generaal te kennen gegeven , dat als het rijk voor de dijken gaf, de provinciën ook moesten helpen. Daarop heeft de heer minister van binnenl. zaken bij zijn schrijven aan Gedep. Staten gewezen. En men lette eens wat is gebeurd toen er voor een waterschap in de provincie Friesland behoefte was aan ondersteuning tot herstel der schade door de paalworm aangebragt. Uit de verhandelingen in de buitengewone vergaderingen van die provincie in Febr. 1860 en April 1861 kan men het vernemen. Er werd tot een renteloo3 voorschot van ƒ62,000 uit de provinciale middelen besloten, en van het rijk een subsidie of een renteloos voorschot van ƒ124,000 verlangd; maar de minister maakte zwarigheid om uitzigt te openen tot een hooger bedrag dan door de provincie werd toegekend, en de Staten van Friesland hebben daarop het provinciaal renteloos voorschot tot ƒ76,141.02 5 verhoogd, om het uitzigt op een gelijk subsidie van het rijk te verkrijgen. Verder, zegt de voorzitter, gelieve men te letten op de verhandelingen in de Staten-Generaal bij gelegenheid der beraadslagingen over het antwoord op 's Konings aanspraak der tegenwoordige sessie , hoe de zinsnede van die aanspraak voor de buitengewone uitgaven wegens de belangrijke dijkbreuken in de Tweede Kamer met stilzwijgen is voorbijgegaan, en hoe er in de Eerste Kamer over gesproken is. De voorzitter houdt zich overtuigd , dat het rijk tot de herstelling onzer dijken niet helpen zal als de provincie niets doet. Hij onsteunt liet amendement van den hoer van Hoytema, en wensclit dat de Staten gezindheid toonen om van de zijde der provincie zooveel noodig en mogelijk te helpen. De beraadslagingen over het voorstel van den heer mr. de Man worden gesloten. Eerst wordt het amendement van den lieer v. Hoytema in omvraag gebragt, en met 46 tegen 7 stemmen verworpen. Daarna wordt het voorstel van den heer mr. de Man in omvraag gebragt, en met 42 tegen 11 stemmen verworpen. Daarna wordt geopend de beraadslaging over iiet le punt van het algemeen verslag. De heer mr. Nobel betreurt het dat bij het departement van binnenlandsche zaken 's Konings naam is gewikkeld in de beoordeeling van het verslag, dat door drie inspecteurs van den waterstaat werd uitgebragt. Naar zijn inzien waren de inspecteurs in deze zaak niet onbevangen, stonden zij op geen onpartijdig standpunt. Het gold hier de gevolgen van hun eigen werk te beoordeelen. Het behoeft niet gezegd, dat ieder gewoonlijk met het eigen werk dat hij tot stand bragt ingenomen is. Zonder overigens de verdiensten van de bedoelde ambtenaren eenigzins te miskennen, kan men dit ook van hen aannemen. Een juister oordeel zou over de bedoelde gevolgen ten opzigte van onze dijken hebben kunnen verkregen worden bij Gedep. Staten , en nog nader bij besturen, onder wier onmiddellijk toezigt de dijken geplaatst zijn. De heer mr. jhr. van Nispen tot Sevemer' merkt aan , dat er tusschen den waterstaat en Gedep. Staten omtrent de hoofdpunten eigenlijk geen verschil bestaat. De heer v. Hoytema, die de zaak speciaal onderzocht, bestrijdt de werken tot beteugeling deiKillen en het stelsel van ééne stroombaan niet, maar neemt veeleer aan, dat die een gewenschten uitslag kunnen hebben. En de minister van zijne zijde erkent zelf hetgeeu de heer v. Hoytema beweert, dat de uitgevoerde werken nog geen gewenschten uitslag opleveren , dat ze niet met genoegzame kracht en met den vereischten spoed werden tot stand gebragt. (Men zie den toelichtenden staat bij het onlangs aangeboden ontwerp der begrooting van binnenlandsche zaken.) Daarom zijn dan ook voor die werken op die begrooting veel aanzienlijker sommen uitgetrokken dan vroeger. Op dat punt bestaat derhalve overeenstemming en kunnen Gedep. Staten niet tegenover den waterstaat worden gesteld. Maar als nu vaststaat hetgeen waarover men het aan beide zijden eens is, volgi; er ook onwedersprekelijk uit, dat er op den staat buitengewone verpligtingen rusten tot herstel der aan de dijken geledene schade. Immers (al is het dan ook onwillekeurig) is door het onvoldoende der g n aakte werken het water ontegenzeggelijk opgehouder. De dijken, die alleen als waterkeeringen moesten dienen , hebben tegen hunne bestemming als leidijken gewerkt; leidijken niet in den beperkten gewonen zin , maar als leidijken van den kunstmatig of door ongenoegzame voorziening opgezetten of opgehouden vloed. Daartegen waren zij niet bestand. Men heeft gewezen op het antecedent, dat het rijk steeds alleen voor het herstel der dijken heeft bijgedragen. Schoon antecedenten op zich zelf geen bewijs opleveren , hebben zij toch, als zij menigvuldig zijn, de presumtie voor zich»van op goede gronden te steunen. Zulk een goede grond is ook hier voorhanden, onder anderen in den onvoldoenden staat der rivierwerken. De spreker was niet tegen eene voorwaardelijke bereidverklaring der provincie op den voet als bij het voorstel van den heer de Man bedoeld werd ; rnuar tot eene onvoorwaardelijke kan hij niet medewerken. Wat daarentegen de verbetering der dijken betreft, gelooft de spreker dat de provincie daartoe wel degelijk behoort bij te dragen. De Voorzitter acht zich genoopt, naar aanleiding van hetgeen door den heer mr. Nobel werd aangemerkt , den loop der zaak, welke het onderwerp van 't verslag der inspecteurs uitmaakt, te herinneren. De Tielerwaard beklaagde zich over de werken, op voorstel van die ambtenaren ondernomen. Op dit adres moesten dezen toch wel gehoord worden. De minister heeft het in hunne handen gesteld, en zij hebben daarop hun verslag aan dien staatsambtenaar uitgebragt. Gedep. Staten waren in de zaak niet betrokken, en het verslag der inspecteurs is hun alleen medegedeeld, omdat zij , naar des ministers inzien, het beweren van den Tielerwaard schenen te deelen. De heer mr. Nobel antwoordt, alleen te hebben willen te kennen geven, dat de inspecteurs een oordeel over hun eigen werk zouden geven; dat dit oordeel niet als zoo onpartijdig kon beschouwd worden, dat de regering daarop zonder ander onderzoek een besluit kon gronden. De spreker doet opmerken , dat de Hooge Raad over eene zaak van den waterstaat in Limburg zullende regtspreken, civiele ingenieurs , en geen ingenieurs van den waterstaat, die in dezen niet voor onpartijdig genoeg konden gehouden worden , tot het vereischte onderzoek benoemde. De beraadslagingen over het le punt van 't verslag van 't verhandelde in de afdeelingen worden gesloten. De Voorzitter geeft de conclusie op, welke hij omtrent dit punt uit het verslag meent te moeten opmaken. Na eenige discussie wordt zij door hem voorgesteld als volgt: De vergadering besluit, aan den heer minister van binnenlandsche zaken te kennen te geven, dat de Staten ongezind zijn om uit de provinciale middelen subsidien te verleenen tot herstelling van schade aan de dijken geleden. Met 49 tegen 4 stemmen wordt aldus besloten. De beraadslagingen over het 2e punt van het verslag worden geopend. De heer van Hoytema meent omtrent het onderwerp van 't verleenen van provinciale subsidien in de eerste plaats te moeten wede/leggen de uitdrukking, voorkomende in de missive van den heer minister van binnenlandsche zaken van den 5 Sept. jl. no. 190 , waarbij de noodige dijksverbetering wordt genoemd : „de verbetering van verwaarloosde waterkeeringen." Ten eerste beroept hij zich op de sieringen van gewoon dijksonderhoud, die jaarlijks van ieder polderdistrict geregeld inkomen, en na door de ambtenaren van den waterstaat naauwkeurig te zijn onderzocht, door het collegie van Gedep. Staten worden goedgekeurd, en omtrent wier goede uitvoering door de dijksbesturen . nimmer eenige twijfel heeft bestaan. Ten tweede op de sieringen van buitengewone werken, die langs denzelfden weg onderzocht aan de goedkeuring des ministers zijn onderworpen. En ten derde op het bedrag der kosten aan onderhoud, herstellingen en verbeteringen in de vijf laatste jaren besteed, waarvan een staat is opgemaakt, waaruit o. a. blijkt: dat in de polderdistricten Overbetuwe en Nederbetuwe, Buren, Tielerwaard , Culenborg, Bommelerwaard boven den Meidijk, Maas en Waal, Bijk van Nijmegen, de Lijmers, Wageningen en Bennekom in die jaren aan bedijkingen, behalve het gewoon onderhoud, is uitgegeven ƒ 1,103,611.32®. Hieronder zijn begrepen de herstellingen der doorbraken in 1855, die niet geheel afgezonderd gehouden zijn van dijksverbeteringen, doch die de som van ƒ250,000 niet zullen overtreffen. Een en ander mag, meent de Spr.,. ten blijke strekken, dat aan de dijken voortdurend en getrouw zorg besteed wordt. Verwaarloozing is eene blaam voor de dijksbesturen en ook voor het collegie van Gedep. Staten, die men, het evengemelde in overweging nemende, mag zeggen ongegrond te zijn. Omtrent enkele punten, voorkomende in het algemeen verslag. deelt de Spr. zijne zienswijze mede. Men heeft een bezwaar gevonden, daarin dat de door Gedep. Staten voorgestelde algemeene regelen, waarnaar de dijken zouden moeten verbeterd worden , niet onderzocht zijn door der zake kundigen. Indien men onder diegenen, welke men der zake kundig geacht worden, mag rekenen zoodanigen die een tal van jaren als leden van dijksbesturen zijn werkzaam geweest, en zich met dijkszaken bemoeid hebben, zou hierop geantwoord kunnen worden, dat de grondslagen dier algemeene regelen door zoodanige der zake kundigen zijn opgemaakt, maar verder mag hier ook nog aangevoerd worden, zegt de Spreker, dat zich in deze vergadering verscheidene van die deskundigen bevinden, welke zich niet in afkeurenden zin over die regelen, als algemeene regelen , hebben uitgelaten. Andere bedenkingen van het verslag schijnen den Spr. van gelijke strekking te zijn , als: men vond het praematuur om nu reeds eene beslissing te nemen ; men vond de vraag te algemeen gesteld; men wenschte vooraf bekend te zijn met de hoegrootheid der behoefte. De Spr. komt terug op de aanleiding der vraag, die thans de vergadering bezig houdt: of zij namelijk gezind is tot eene algemeene dijksverbetering bij te dragen. Gedep. Staten, overtuigd als zij waren van de noodzakelijkheid dier verbetering, hebben aan den minister van binnenlandsche zaken bij hun besluit van 27 Maart jl., no. 26, gevraagd, dat van de regering het initiatief zoude uitgaan, met de uitvoering te verordenen, en het aandeel daarin door het rijk te dragen , te bepalen. Daarop is"°door dien minister geen bepaald antwoord gegeven. Alleen bij j missive van den 9 April jl. no. 134, teil opzigte eener aanvrage van Overbetuwe, wijst de minister op het vereisebte, dat de rijksbijdragen gepaard moeten gaan met bijdrage der provincie. Bij de missive van 5 Sept. jl. no. 90 , die een regtstreeks , ofschoon geen afdoend antwoord bevat op de vraag omtrent het nemen van een initiatief, wordt, terwijl zij het uitzigt op de ondersteuning van het rijk nog ver verschuift, de eenige kans daartoe in de bijdrage van de zijde der provincie voorgespiegeld. In dien stand der zaak moest de vraag gedaan worden : is men van de zijde deiprovincie genegen. Die vraag evenmin als hare beantwoording kan nu niet praematuur zijn. Die vraag moest algemeen gesteld worden, omdat voor het tegenwoordige niet meer dan een algemeen antwoord (in denzelfden zin) noodig is. Uit dat algemeen antwoord zou blijkeu, dat men zoodanig overtuigd is van de noodzakelijkheid der verbeteringen, dat men zelfs tot opoft'eringen bereid is om daartoe mede te werken. De bijzonderheden kunnen niet beoordeeld worden , vóór de hoegrootheid der behoefte bekend is. Doch daarvan behoeft niet af te hangen de beantwoording der algemeene vraag, terwijl het aandeel in de kosten later is te bepalen, als zal zijn uit te maken wat de provincie in billijkheid en in verhouding met al hare verpligtingen mag bijdragen. Men kan dus veilig de algemeene vraag beantwoorden , terwijl altijd die voorwaarde kan ondersteld, en des noods uitdrukkelijk kan vermeld worden. De heer jhr. L. C. J. van Nispen beaamt hetgeen de lieer van Hoytema omtrent de blaam van „verwaarloosde dijken" aangevoerd heeft. ^D och dijksverbetering naar een goed beraamd plan, is allernoodzakelijkst. Al onze dijken , ook onze zeedijken, dienen daarin begrepen te worden. Intusschen is, naaizij li inzien , de zaak bij ons nog niet in dien stand gekomen, dat de Staten een besluit kunnen nemen. In het naburig Pruissen is men voor de dijken in de Rijnprovinciën tot datgene gekomen wat Gedep. Staten bij ous wenschen. liet gouvernement heeft daar alle dienstig geoordeelde werken doen opnemen en ramen. De plannen zijn aau de betrokken dijksbesturen medegedeeld, om hun oordeel en besluit op te geven. En zijn de plannen na behoorlijk onderzoek aangenomen , dan zal het gouvernement de uitvoering zooveel noodig door rentelooze voorschotten helpen bevorderen. Op deze of dergelijke wijze zal onze regering, naar zijn inzien, ook behooren te werk te gaan; zal er éénheid in de dijksverbetering komen, zal zij algemeen worden, en bij gebrek aan middelen niet achterblijven. De Voorzitter doet opmerken, dat de regelen , door Gedep. Staten opgegeven, aan de dijksbesturen werden medegedeeld, en bij dezen, voor zooveel men weet, geeu ongunstig onthaal hebben gevonden; terwijl sommigen bij dijksherstellingen daarvan reeds een begin van toepassing hebben gemaakt. De beraadslagingen over het 2e punt van het verslag worden gesloten. De Voorzitter stelt, naar aanleiding daarvan , als conclusie voor, dat de Staten besluiten: ongezind te zijn vooralsnog zich te verklaren over het al of niet verleenen van provinciale subsidien uithoofde er nog geen plan van dijksverbetering is vastgesteld, en geene begrooting van kosten daarvan bestaat. Met 42 tegen 9 stemmen wordt aldus besloten. De beraadslagingen worden geopend over het adres van het gecombineerd collegie van liet polderd: trikt Maas en Waal, om subsidie uit de provinciale fondsen tot herstelling en verbetering van dijken. Na eenige discussie, waaraan de heeren Stcaviny , de Man, baron van Voorst en van Baaien, mitsgaders de Voorzitter deelnemen, wordt door de Staten met 40 tegen eene stem besloten afwijzend op dit adres te beschikken, op grond der twee vorige besluiten. INiets meer in deze buitengewone vergadering te behandelen zijnde , wordt zij door den Voorzitter in naam des Konings gesloten. ---