Bij deze Courant behoort een Bijvoegsel. Bekendmaking. Burgemeester en Wethouders der gemeente Arnhem; Gelet op art. 182 der gemeentewet: Brengen ter algemeene kennis, dat het verslag van den toestand der gemeente over het jaar 1870, tegen betaling der kosten ad ƒ 0.50, ter Secretarie te verkrijgen is. En is hiervan afkondiging geschied door aanplakking, ter plaatse hier gebruikelijk Arnhem, 27 april 1871. Burgemeester en Wethouders voornoemd, van P allandt. de Secretaris, H. H. V jtringa. --- EEN VERKIEZINGS-PROGRAMMA. II. Het slot van het eerste artikel der politieke geloofsbelijdenis van de protestantsche orthodoxie, » en van Gods leiding in onze volksgeschiedenis als regel van ons volksleven", eischt geene opzettelijke behandeling. Het is niet het christelijk, maar het oud-testamentisch begrip dat wij hier ontmoeten, het begrip van den bijzonderen volksgod, den nationaal god, die lijn eigen uitverkoren volk bewaakt en beschermt, van den god van Nederland die speciaal voor Nederland zorgt, gelijk de god van Pruissen voor Pruissen zorgt en de god van Frankrijk (die zijne roeping bijzonder] slecht vervulde) voor Frankrijk. Dit orthodoxe geloof aan nationale beschermgoden past niet in de leer van den éénen universelen wereldgod, maar in die vanjhet veelgodendom. Doch, dit daargelaten, indien de orthodoxie deze bijzondere «Gods leiding in onzo volksgeschiedenis" aanneemt, moet zij deze dan niet altoos aannemen ? niet evenzeer in de geschiedenis der negentiende eeuw, als in die der zestiende en zeventiende ? Indien Nederlands nationaal god zijn volk thans door de uitvindingen der moderne maatschappij, door rede, verstand en wetenschap, door vrijheid en volksregten, in één woord, door den geest der eeuw, bezoeken, straffen en beproeven wil, past het dan aan zijne vereerders, in hunne kortzigtigheid, tegen zijne ondoorgrondelijke raadsbesluiten te murmureren en de verzenen tegen den prikkel te slaan ? Behooren zij niet onderworpen deze bezoekingen van den nieuwen tija te dulden, geloovig aannemende dat dit alles tot hun bestwil, en ten slotte ad majorem Dei gloriam geschiedt ? Of is de nederlandsche nationaal god der orthodoxie een zwakke Baalgod, die hard en herhaaldelijk moet aangeroepen borden om zijn volk te helpen, omdat hij somWl jlen in. slaap of op reis is, of wat anders 'loet ? is de geest der eeuw hem te magtig , en tooeten zijne belijders hem nu, op hunne beurt, hulp komen, ten einde zijne wankelende heerschappij te steunen en hem de leidende teugels ^ hem ontvallen zijn weder in handen te geven? Logisch kan slechts één van beide waar wezen: de nationaal god der orthodoxen is één van ongelukkige goden, welke , onbestand tegen Wereldgebeurtenissen die zij niet voorzagen of Ble t wi3ten te stuiten, regeren of niet regeren, Naarmate hunne partij de meerderheid heeft of e minderheid ; of is hij de werkelijke en behendige leider zijns volks, zoowel in het moderne in het antieke, in de eeuwen der wetenschap in die des geloofs , in de tijden der revoUtle gelijk in die der landskinderlijkheiu, en 11 is het murmureren der orthodoxie een straf... r dorren en zich verzetten tegen de goddeJ'e leiding, en de reddende handen door Bazuin', eraut, Hoop , Weekblad, Wekstem en Volksbode gestoken, om hunnen god tegen den geest ^ zer eeuw in bescherming te nemen en te hulp ^ ^ omen > is even ongerijmd als ongepast. — logica en orthodoxie zijn twee onver^f^rheden. Ook de logica behoort tot de eQ ^ 116 uitvindingen van den geest der eeuw - huis op den syllabus errorum. — Damnata est! de t ^ P ro g r amma der orthodoxie komt in 6 ^ aa ^ s voor: »Handhaving van ge> eis -^heid bij het volksonderwijs, door den • dat, in aansluiting aan het programma »van 1869, de vrije school regel, de staats»school aanvulling worde." Drie zwaarwigtige, doch in zeer oneigenlijken zin gebezigde woorden komen in deze zinsnede voor: gewetensvrijheid, vrije school en staatsschool. >Handhaving van gewetensvrijheid" eischt de orthodoxie. Hierin ligt de beschuldiging opgesloten , dat de gewetensvrijheid thans niet gehandhaafd wordt. Van deze zeer zware beschuldiging moet eerst het bewijs geleverd worden , dat zij gegrond is. -Wiens >geweten" ook van den orthodoxsten der orthodoxen is niet geheel vrij ? Wie wordt in de beljjdenis van zijn geloof gehinderd , vervolgd of gestraft ? Wie wordt in Nederland gedwongen zijn geloof te verzaken, of een geloof, dat het zijne niet is, te belijden? Welke godsdienstige overtuiging wordt belet ? welke eerdienst wordt belemmerd of verboden? Vreemde beschuldiging voorzeker in het land dat. Pius IX openlijk onderhoudt van de penningskens aan geloovige nederlandsche armen afgebedeld, en dat zwermen zouaven uitrustte en uitzond om hem, door geweld van wapenen, op zijnen troon te houden. Vreemde beschuldiging in het laud waar de orthodoxie jaarlijks in het openbaar hare zendingsfeesten viert, negentiende-eeuwsche hagepreken tegen den geest dierzelfde eeuw houdt, en bij al deze manifestatiën officiëel, door de moderne politiemagten van den modernen tijd , beschermd wordt en gehandhaafd in haar regt om aan hare gemoedsbezwaren uiting te geven. De ingewikkelde beschuldiging in den eisch tot »handhaving van gewetensvrijheid" opgesloten, wordt omwikkeld in den slot-eisch: >dat de vrije school regel, de staatsschool aanvulling woidtj." Met al hare gemoedelijkheid maakt de orthodoxie zich hier aan eene zeer ongemoedelijke vervalsching schuldig. Hare voorstelling van de aan elkander overstaande » vrije school" en » staatsschool" is eene onwaarheid. Wanneer men een vreemdeling, die niets van de inrigting van ons onderwijs wist, dit deel van het orthodox programma voorlegde, en hem opgaf, naar dezen eisch voor de toekomst den toestand van het onderwas op het oogenblik te raden, zou hij geen ander antwoord dan dit geven kunnen: »In Nederland zjjn de ingezetenen verpligt hunne ♦kinderen naar de scholen te zenden welke de > Staat oprigt en onderhoudt, en waar hij zich »het monopolie van alle onderwijs, volgens het »officiëel programma, toekent". Hoe verbaasd zou hij opzien, wanneer hem , na deze oplossing, werd geantwoord: 1°. wij hebben geene s^aa/Ijscholen, maar openbare gemeente- scholen. 2°. wij hebben geene officiële programma 1 s van hetgeen op onze gemeentescholen moet geleerd worden; al onze scholen zijn neutraal; 3°. wij hebben geen schooldwang; elk nederlandsch burger kan, zoo hij zijne kinderen niet naar de neutrale gemeente-school wil zenden, ze of te huis, door meesters naar zjjne eigene keuze, doen onderwijzen, of ze naar bijzondere ntó-neutrale scholen zenden, voor hem en de met hem eensdenkenden opgerigt. Wanneer men de valschelijk gebezigde woorden >vrije school" en «staatsschool vervangt door de den juisten stand van zaken aangevende woorden, bijzondere of sekte- school en neutrale gemeente- school, blijft van deze gansche zinsnede niets over dan de bedoeling om een gedeelte van het publiek door eene valsche voorstelling te misleiden. Uit het orthodoxsch in opregt nederlandsch vertaald wil deze zinsnede dit zeggen: vons kerkelijk geloof moet grondslag en regel van het volksonderwijs zijn ; de scholen waar de protestantsche Jorthodoxie, boven al wat rede, verstand en wetenschap leeren, onderwezen wordt, moeten regel zijn; de openbare neutrale gemeente-school, die uitsluitend verspreiding van kennis, onafhankelijk van alle kerkleeren , ten doel heeft, moet uitzondering wezen, totdat zij, [ ten slotte, door de algemeen geworden orthoxie | gedood is." Punt 2 en punt 1 van het programma stemmen bewonderenswaardig overeen. Eerst eischt de protestantsche orthodoxie, dat de maatschappij en de Staat zich in hare Kerk — in de (alleenzaligmakende orthodox-protestantsche) — Kerk oplossen. Dan eischt zij, dat ook de school haar overgeleverd worde, en dat de wetenschap door de orthodoxie , en de kennis door het geloof vervangen worden. Het middel is uitstekend gekozen, want wie de school in zijne handen heeft, heeft de toekomst van zijn volk in handen. Van geloovige, aan de tucht der Kerk onderworpen kindertjes, groeijon geloovige, aan de tucht der Kerk onderworpen mannen en vrouwen. De groote contra-revolutie is dan gelukt en de reactie volbragt. De nationaal god wordt gerestaureerd en leidt weder , gelijk van ouds, vóórdat de moderne geest der eeuw hem afzette, ons volk en onze geschiedenis. De volwassenen zijn weder kinderen geworden. Het gebruik dat de orthodoxen hier van de »ge wetens vrijheid" maken, is opmerkelijk. Zoolang zij de fameuse «andersdenkenden" zijn en blijven, zijn het de modernen die de gewetensvrijheid onderdrukken. Doch wanneer de modernen de >andersdenkenden" geworden zgn, wordt de orthodoxe school regel , en aan de gewetensvrijheid der modernen bekreunt en stoort zich de orthodoxie niet. --- Binnenland. ARNHEM, 28 April. Men schrijft ons uit den Haag: De Prins van Oranje is vertrokken en reeds te Sint-Petersburg aangekomen .... natuurlijk om een] huwelijk te sluiten. Sinds zijne meerderjarigheid kan de Prins het land niet verlaten, of het publiek eraf Vi fTi 1 een verlovinooals vroeger gemeld is en waaraan elf sollicitanten deelnamen , plaats had , werd door burgemeester en wethouders, in overleg met den schoolopziener , het volgende drietal opgemaakt, als : 1. Bokhorst, zonder betrekking; 2. Schurink, hulponderwijzer te Terwolde ; 3. van der Baan , hulponderwijzer te Alblasserdam. Uit dit drietal werd gisteren no. 1 tot hoofdonderwijzer ibe- j noemd. - ! * Brakel, 27 opril. De toestand van het water wekt niet alleen bezorgdheid, maar ook groote schade. Bijna alle uiterwaarden aan deze en de overzijde der rivier, waarop welig gras stond en de koeijen liepen te grazen, zijn overstroomd. Enkelen worden door groote krachtsinspanning voor overstrooming beveiligd. De tijding, heden ontvangen, dat er te Keulen weder val is , doet allen echter ruimer ademhalen. * Haaften, 28 april. Heden ochtend om 8 ure ongeveer is de Crob ingeloopen. Aan den hellouwschen zomerdam is een gat gevallen. Wanneer men bedenkt, dat daardoor twee steenovens met hun geheele personeel stil moeten liggen; een aantal bunders land, dat gereed was om met beetwortelen bezaaid te worden, onder water staat; benevens al het hooi- en weiland, dat in zoovele behoeften moet voorzien, dan kan men eenigzins de schade nagaan, die hierdoor ontstaan is. Het is te hopen, dat een geregelder bestuur, met meer volmagt dan het tegenwoordige, eenmaal een einde moge maken aan den jammerlijken toestand, waarin die crobsche uiterwaarden verkeeren. Nu gaat alles op een lossen voet, bij onderling contract en door zoogenaamde commissien. Commissiewerk beteekent in den regel niet veel; alleen een goed bestuur, dat handelen kon naar aanleiding van een wettig erkend reglement, zou ten zegen kunnen zijn voor die vruchtbare uiterwaarden, die nu telkens ten prooi zijn van inundatien; want aan krachtig handelen, aan het nemen van afdoende maatregelen om het water te keeren, kan niet gedacht w orden, zoolang er geen wettig verhaal is opde gemaakte onkosten. De ondervinding zal ook hier de menschen wijzer moeten maken. Zalt-Bommel, 27 april. Het water heeft hier zulk eene hoogte bereikt, dat de uiterwaarden geheel zijn oncïergeloopen; in de laatste 24 uren is het ruim 70 centimeters gewassen. Het vee wordt voor een gedeelte naar de stallen en naar den binnenpolder teruggedreven. Het is te begrijpen, dat deze toestand aan den landbouwer groote schade toebrengt, daar de pachten der landerijen over het algemeen dit jaar eene buitengewone hoogte hebben bereikt. (Bil.) Te Utrecht is overleden de heer J. P. C. baron van Reede tot der Aa, lid der Ged. Staten in dat gowest. Te Amsterdam is eergisteren middag plotseling overleden de emeritus predikant A. A. Stuart. Terwijl hij op de kamer van den heer W. H. Suringar met dezen in gesprek was , werd hij door een beroerte getroffen, die in weinige oogenblikkea een einde maakte aan zijn leven. * Waddinxveen , 27 april. Sinds enkele weken is alhier eene fabriek in werking, waarin op amerikaansche wijze kaas vervaardigd wordt. De eigenaar, de heer Wernink te Gouda, heeft haar op zulk eene schaal laten bouwen, dat vlivivilv» mp.llr vsvn (jolülr kaas verwerkt kan worden. De kazen worden ter zwaarte van ongeveer 30 kilo gemaakt, en voldoen voorloopig zeer goed. Wij gelooven, dat deze fabriek tot dusverre de eenige van dien aard in ons vaderland is. De monitor de Krokodil , kommandant de luitenant ter zee 1ste klasse Schol te van As chat, is eergisteren middag te Hellevoetsluis gearriveerd . * 's Bosch, 27 april. Heden werd door het Provinciaal Geregtshof in Noord-Brabant behandeld de zaak contra Adrianus Maas, oud 32 jaar, geboren te 's Hage, laatst matroos aan boord der stoomboot de stad Antwerpen , thans gedetineerd , beklaagd van moedwilligen manslag op den persoon van Hendrik Roodhout, eveneens matroos aan boord dier zelfde boot. Elf getuigen werden in deze zaak gehoord. Het Openbaar Ministerie requireerde schuldigverklaring aan bovengenoemden manslag en veroordeeling tot eene gevangenisstraf van vijfjaren. Het Hof zal aanstaanden dingsdag 2 mei uitspraak doen. * Harlingen, 28 april. De slag, door de passive tegenwerking der Exploitatie-maatschappij dezen winter aan onzen expeditie-handel toegebragt, heelt goed getroffen; "vele afzenders en ontvangers van goederen, die zonder eenigen twijfel zouden gecontinueerd hebben met de expeditie hunner goederen over Harlingen, hebben daarmede opgehouden, toen de balen en kisten zonder noodzaak te Harlingen weken en maanden werden opgehouden. Nu het kalf is verdronken, nu zendt men dagelijks geheele treinen ledige wagens, niet alleen opene, maar ook digte. — Met de regeling der treinen voor den aanstaanden zomer schijnt men Harlingen al weder te moeten hebben; er zal driemaal op een dag een trein loopen, de eerste zal ongeveer elf uur arriveren. ---