Binnenland. ARNHEM, 14 Januarij. De Eerste Kamer heeft gisteren de begrooting voor de Hervermde Eeredienst aangenomen met 22 tegen 13 stemmen. Onder de leden, die over de quaestie van het amendement-van Lijnden nog het woord voerden, verklaarde alleen de heer van Bijlandt dat hij die wijziging goedkeurde; van de overigen gaven sommigen te kennen dat zij om die wijziging het hoofdstuk verwerpen , anderen dat zij hunne stem zouden uitbrengen nadat de minister van Einantien had verklaard, dat hij een afzonderlijk wetsontwerp tot herstelling van den post zou indienen. Vooral de heeren Huidecoper van Maarseveen en Duymaer van Twist ontwikkelden hunne denkbeelden omtrent de onjuistheid der in de Tweede Kamer genomen beslissing, even als de minister van Pinantien, op krachtige en afdoende wijze. De spoorwegbegrooting, daarna aan de orde, gaf aan de heeren Cost Jordens, van Beeck Vollenhoven en van Nispen van Pannerden aanleiding de havenverbetering van Harlingen ta bestrijden, niet zoozeer om de zaak zelve, als om den vorm waarin ze thans, als een onderdeel der spoorwegbegrooting, werd voorgesteld. Heden worden de discussien daarover voortgezet. Loge de Geldersche Broederschap, vergadering in forma, zaturdag den 15den januarij a. s. des avonds ten half acht ure, in den lsten graad. Reuter's Agentschap heeft de navolgende dépêche openbaar gemaakt: Batavia, (datum onleesbaar). Arak f 131.50. Verkocht 5000 picols Billiton Tin a f 70 3 / 3 . Madapollams gebl. ƒ 5 3 / 4 a 6. Shirtings gebleekte f 9% a 9-/ 4 ; ongebleekte ƒ 8 7 / 8 ü 9 1 / 8 ; Vracht f 40 a 42 l / 3 ; Wissel f 104.25 è, 104.75 c. AANGEKOMEN SCHEPEN: IJmuiden. VERTROKKEN SCHEPEN: Aurora, Bestevaer, Enthoven, Erasmus, Ewpa, Hoetc van Holland, Java , Johanna Maria , Maarten van Rossem , President Plate , (Noord-Braband naar Amerika.) Voor eenigen tijd maakten wij melding van de rijke gift door den heer P. baron van Brakell aan de Vereenigipg Handwerk sbloei geschonken, ten einde daardoor aan eenige oppassende hulpbehoevende huisvaders vrije woning te verschaffen. Gisteren begaf zich het bestuur van genoemde Vereeniging naar den heer van Brakell, om hem zijn dank te betuigen en de maatregelen mede te deelen, die het genomen had ten einde op de beste wijze aan zijne bedoeling te beantwoorden. Het bestuur had zich namelijk vereenigd met de commissie van onderzoek, om zich persoonlijk te overtuigen van de mate van behoefte. Dit had het geleid tot het opmaken van eene voordragt van ruim 20 personen, welke voor het genot der weldaad in aanmerking zouden komen. De heer van Brakell keurde die handelwijze volkomen goed, verzekerde alle vertrouwen in de menschknndige maatregelen van de commissie te stellen en bewees dit, door niet alleen h sar de handen geheel vrij te laten in bet verder administreren van zijne gift, maar verhoogde deze tot duizend gulden 'sjaars, waarvan hij terstond het eerste kwaitaal uitbetaalde. Ofschoon wij overtuigd zijn, dat de bedoeling van den edelen gever niet geweest is eenige publiciteit aan de zaak te geven, meenen wij toch dit bewijs van zeldzame liefdadigheid niet onvermeld te mogen laten. Het bestuur van Handuierksbloei is, dank zij deze milde beschikking, in de gelegenheid het lot van velen, voor het meerendeel zeer bejaarde mannen , te verzachten. Mogt het voorbeeld van den baron van Brakell eenige navolging vinden, al zij het ook in de verte, bij hen die over groot fortuin te beschikken hebben. Wij behoeven hier wel niet bij te voegen in welke mate het bestuur van Handwerksbloei erkentelijk is voor dezen ongevraagden en onverwachten bijstand. * Voor een paar dagen werd de commissaris van politie in kennis gesteld, dat zekere vrouw P. D., huisvrouw van den arbeider J. L., inde Boekhorstenstraat aTEiir, vermoedelijk op geheimzinnige wijze was bevallen. Een onmiddellijk ingesteld genees- en heelkundig onderzoek liad het gevolg, dat de bevalling der vrouw werkelijk werd bevestigd, terwijl geen spoor van het geboren kind aanwezig werd bevonden. Heden morgen is het echter, dank zij de steeds voortgezette nasporingen, gelukt, het lijkje van een pas geboren kind, gewikkeld in een blaauw voorschoot en met een bandje om den hals, op een stuk land op het Spijker, toebehoorende aan de moeder der bevallene , te vinden. Het lijkje is naar het stads ziekenhuis tot verder onderzoek overgebragt, terwijl de moeder der bevallen vrouw in hechtenis en deze laatste zelve , uit hoofde harer gesteldheid, onder bewaking is gesteld. De justitie heeft thans de zaak in handen. Het Algemeen Dagblad van Nederland komt thans zijne belofte na en zal eenige artikelen geven over de levensverzekering-maatschappijen. Nu. het tijdperk nadert, waarop de meeste maatschappijen hare balans aan commissarissen ter teekening en décharge plegen over te leggen, heeft die studie tevens hare actualiteit. Het blad noodigt de directien dezer maatschappijen uit, hem een exemplaar te zenden harer laatste rekening en verantwoording, vergezeld van hare tarieven en statuten, als wanneer het gaarne een deel der controle op zich wil nemen. Reeds enkele maatschappijen hebben aan dien wensch voldaan; bij andere was men op bezware n gestuit. > Tot ons leedwezen", zegt de redactie, »moeten wij bekennen , dat de eersten vreemde, de laatsten nederlandsche waren. Als opgaven, die vereischt worden, geeft het A. D. de volgende aan: 1°. De aanwijzing, op welke basis het reservefonds is berekend, dat wil zeggen volgens welke storftetafel en tegen welken rentetax; 2°. de aanwijzing, groeps- en ouderdom sgewijze: a. van de doorloopende verzekeringen; b, van die tot een bepaalden leeftijd; c. van de overlevingskassen en uitzet-assurantien; d. in het algemeen, of zij met of zonder aandeel in de winst zijn aangegaan; 3°. het aantal der gesloten verzekeringen en dat der voorstellen , ten blijke hoeveel er zijn a/gewezen; 4°. het verwaarborgd kapitaal; 5°. de gemiddelde duur der loopende polissen; 6°. het jaarlijkseh inkomen aan premien en interesten; 7°. het reserve-kapitaal; 8°. de werkelijk-uitgekeerde en nog verschuldigde schade, met opgaaf waar , wanneer en waarvoor betaald, in verband tot de waarschijnlijk-verwachte sterfte. Het Vaderland bevestigt heden, na de weerspraak van de Maasbode , dat S., kantoorbediende te Amsterdam, in sept. is overleden ; hij was vrijmetselaar , bleef aan de orde getrouw , en verklaarde op zijn sterfbed slechts bij God te willen biechten; hij werd op de roomschkatholieke begraafplaats in den moordenaarskuil bij Kemper bijgezet. De vrouw en 6 kinderen waren altijd trouw ter kerk gegaan , en hadden naar den wil van S. de kerkelijke geboden in acht genomen; de roomsch-katholieke kerk zeide echter niets voor de weduwe te kunnen doen , als zij hare vier oudste kinderen niet voor het klooster afstond. Dit kon zij niet van zich verkrijgen. Thans heeft de vrijmetselarij de taak der kerk aanvaard, en de weduwe ƒ 1100 bezorgd , om eene affaire te kunnen beginnen. Het Fad. vraagt: wie hier pligtsbetrachting en christelijken zin heeft aan de dag gelegd: de kerk of de vrijmetselarij. * Gisteren stond voor het prov. geregtshof alhier teregt Hendrikus Johannes Hendriks, oud 45 jaren, een man, die sinds zijne vroege jeugd bijna altijd zijn leven in de gevangenissen of de bedelaars-koloniën heeft doorgebragt, en dio zelf beweert sinds zijn zevende jaar nooit een cent rijk te zijn geweest. Thans werd hij beschuldigd van in den nacht van 28 op 29 julij jl- uit het huis van een landbouwer te Opheusden, dio dien nacht om half 4 was opgestaan, en van dat uur af tot half 6 was uitgebleven, gedurende die afwezigheid des meesters, eenige kleedingstukken te hebben ontvreemd; en voorts uit een ongesloten schuurtje bij een hooiberg, waarin hij den nacht had doorgebragt, een paar laarzen te hebben gestolen. De gestolene voorwerpen werden door hem in den vroegen morgen aan het kleine wageningsche veer, waar hij zich liet overzetten, aan een paar arbeiders ten geschenke gegeven of verkocht. De beschuldigde ontkende de feiten pertinent en beweerde dien nacht niet te Opheusden te zijn geweest. De procureur-generaal meende, dat uit de verklaringen der getuigen genoegzaam de identiteit des beschuldigden bleek, en voorts dat het door hem begane misdrijf bij nacht, d. i. vóór zons opgang was gepleegd, en requireerde een tuchthuisstraf van 10 jaar. De verdediger van den besch., mr. A. J. Kronenberg, betwijfelde of bij de pertinente verklaring van slechts éénen, en de min of meer twijfelende opgaven van andere getuigen, genoegzaam de identiteit des besch. was bewezen, en beweerde voorts, dat het voor het O. M. onmogelijk was in deze te bewijzen, dat het misdrijf bij nacht was gepleegd ; dat het even goed eenige minuten vóór als eenige minuten na 4 u. 15 m. (tijd van de opkomst der zon op 29 julij) kon zijn begaan; hij meende dus , dat in ieder geval het criminele van het feit, de nacht, zou moeten wegvallen. Het hof heeft als bewezen aangenomen, dat de diefstal door dezen beschuldigde was gepleegd , maar niet bewezen achtende dat het feit bij nacht was voorgevallen, hem tot een correctionele gevangenisstraf veroordeeld. Vervolgens behandelde het hof de zaak van Gerrit Jan van Essen, die beschuldigd was in den nacht van 17 op 13 october jl. uit de weide van zijn zwager te Veessen twee schapen te hebben gestolen, waarvan hij het eene den [volgenden dag op de apeldoomsche sehapentnarkt zou hebben verkocht, het andere bij zich zeiven op stal zou hebben gezet. De beschuldigde beweerde beide schapen op de markt gekocht te hebben. Het eene was een schaap van een bijzonder ras en bijzondere schoonheid, dat de bestolene eenigen tijd te voren ten geschenke had gekregen: het werd zoowel door den schenker als door den eigenaar bepaald herkend, terwijl sommige der gehoorde getuigen, onder welke de eigenaar, opgaven dat ook het andere schaap zeer veel overeenkomst had met dat, hetwelk gestolen was. De beschuldigde zeide geen deibeide schapen te herkennen. De procureur-generaal betoogde, dat de beide in het bezit van van Essen gevondene schapen, die waren, welke aan diens zwager waren ontvreemd: men kon hier toch aan niets anders dan aan diefstal denken, en leidde voorts uit een aantal omstandigheden af, dat van Essen die beesten gestolen en niet, zooals liij opgaf, gekocht had. Z.E.G.A. requireerde tegen den beschuldigde, op grond van art 388 Code Pénal, een tuchthuisstraf van 1 jaren. Mr. Kronenberg, die ook voor dezen beschuldigde optrad , trachtte alle bezwaren , door den procureur generaal in het midden gebragt, te weêrleggen, en beweerde dat de schuld van den "beschuldigde niet bewezen was, en hij dus behoorde te worden vrijgesproken. Het hof heeft echter het bewezen zijn der schuld aangenomen , en, met toepassing van verzachtende omstandigheden, den beschuldigde veroordeeld tot eene correctionele gevangenisstraf van 3 jaren. * In de gisteren gehouden vergadering van het departement Arnhem der Maatschappij ter bevordering van Nijverheid is besloten, de leden der afdeelingen Arnhem en de Lijmers van de Geldersche Maatschappij van Landbouw uit te noodigen tot bijwoning der voordragt, door den heer de Hartogh van Barneveld in de vergadering van woensdag den 19 dezer te houden. Voorts werd bepaald dat het departement voortaan geregeld woensdags om de 14 dagen zal vergaderen en dat op iedere vergadering eene spreekbeurt zal worden vervuld. Gisteren avond werd door den heer Miedema het woord gevoerd. Mag men nu en dan al eens klagen, dat de schouwburg alhier slecht of slechts middelmatig bezocht wordt, het heeft zeker meer aan de op te voeren stukken dan wel aan de kunstbeminnaars gelegen; immers de aankondiging van degelijke] stukken wordt steeds gewaardeerd, dat deden reeds de opvoeringen van een Amsterdamsche jongen, van de Rustverttoorster en ook weder die van gisteren avond , van Frou-Frou ten duidelijkste zien. Met verlangen werd dan ook »het succes van den dag" tegemoet gezien, en waarlijk in vele opzigten verdient het stuk alle lof. Frou-Frou , de echte parijsche dame , zoo als er zoo velen reeds geteekend zijn , de behaagzieke , lieftallige vrouw , die zich met alles bemoeit behalve met hare huishoudelijke zaken, die zonder Parijs met üyne bals, wedrennen , opera's niet kan tieren , die wufte type wordt door Frou-Frou meesterlijk weergegeven. Haar huwelijk , natuurlijk door anderen aldus goedgevonden, vindt zij aanlokkelijk omdat den titel ambassadrice hare hoogste wenschen overtreft. Haar zuster, een tegenovergesteld karakter, offert hare liefde op voor het vertroetelde kindje, voor het bedorven meisje, dat alles zou kunnen zijn behalve eene goede echtgenoot. Toen reeds maakte een ander haar het hof en, hoewel zij het zich zelve niet durft bekennen, toch zou zij, als de keuze niet zoo zeer door hare veel meer verzadigde zuster was aangemoedigd, den even lichtzinnigen man liever tot haar echtgenoot verheven zien, dan het ernstigen , maar regtschapen lid der maatschappij in de ware beteekenis. De eerste jaren zijn hoogst gelukkig, toch blijft de echtgenoot©, de moeder: Frou-Frou ; nog evenzeer behagen haar schitterende toiletten, nog evenmin is zij huishoudelijk geworden. De man, onbekend met de geheime liefde die de zuster zijner vrouw hem toedroeg, is overtuigd dat er een ander moet zijn die de zorgen voor zijn kind beter op zich neemt en nu ook FrouFrou er op aandringt hare zuster bij zich te nemen, nu is die ander gevonden, en de vrouw, die zich thans sterk genoeg gevoeld tegenover den man van Frou-Frou, zij willigt in ter liefde voor haar. Langzamerhand komt nu echter de jalouzie in het spel; de onverschillige Frou-Frou, die misschien toen eerst meer dan achting voor haar echtgenoot gevoelde, meende ten onregte dat hare regten niet gehandhaafd werden. Hier en daar is in het stuk wel wat veel aan het voorstellingsvermogen van den toeschouwer overgelaten, maar zonder den draad af te snijden. De eerste minnaar komt weer te voorschijn en men hoort bijna onverwacht, dat hij andermaal zijne liefde verklaart. Frou-Frou hoewel hem beminnende, gevoelt diep de onwettigheid van zulk eene liaison en gebiedt hem Parijs te verlaten. In de scène die thans volgt tusschen de twee zusters , de onedele verdenking door Frou-Frou geuit, hare zelfbeschuldiging, in die scène komt meesterlijk haar eigenlijk karakter uit. Zij wil herstellen hetgeen zij verwaarloosd heeft. Haar man noch hare znster begrijpen die ommekeer, hetgeen hare goede bedoelingen doet wankelen. Zij volgt haar minnaar, die achterhaald wordt door den diepgekrenkten echtgenoot; een duel volgt en de beleedigde partij wordt gewroken. Ook Frou-Frou krijgt haar straf — zeker wel liaar waarde, maar misschien toch minder verlangd voor het tooneel. Zij sterft — maar toch nog na verzoend te zijn met haar echtgenoot en.... ten harent. Mejufvr. Beersmans heeft hare rol ten einde toe meesterlijk vervuld. Hare opvatting was zoo getrouw mogelijk, haar spel, zoowel de hoogere comedie als het dramatisch gedeelte onverbeterlijk en zeker heeft zij er veel toe bijgedragen het stuk naar waarde te kunnen schatten. — Mejufvrouw Marie de la Porte werd in die zelfde rol (.Frou-Frou ) te St. Petersburg 20 maal teruggeroepen. — Ook mevr. van Offel-Klei, die optrad in de rol van Louize, de zuster, volbragt hare taak zeer goed; terwijl onder het mannelijk personeel vooral de heeren Hendrikx, de echtgenoot van Frou-Frou , en Dhaenens als Brigard mogen genoemd worden. Reeds kondigden wij met een enkel woord de opvoering aan van eenige tooneelstukken, ten voordeele der algemeene armen. Thans is het programma van die voorstelling publiek geworden. De keuze der stukken, Arthur, of zestien jaren later, van Burlage, en een paar blijspelen pleiten voor den goeden smaak van hen, die dit plan hebben ondernomen , terwijl hunne namen de verzekering geven, dat ook de opvoering algemeen zal voldoen. De aandacht onzer lezers er op vestigende, bevelen wij tevens deze zaak aan het publiek aan, die ook, ter wille van het doel, alle ondersteuning verdient. * 's Gravenhage , 13 jan. In eene vergadering ter bespreking van het ontwerp-reglement voor de afdeeling 's Gravenhage van het Nederlandsch Schoolverbond, heden avond gehouden , werd de naar het ons voorkomt zeer juiste bepaling , op voorstel van een der leden , in het reglement opgenomen : dat noch schoolopzieners, noch inspecteurs van het lager of middelbaar onderwijs leden van het bestuur der afdeeling kunnen zijn. Wij hadden zelfs wel gewenscht, dat de oorspronkelijke redactie van het voorstel, waarbij ook leden der plaatselijke schoolcommissie en hoofd- en hulponderwijzers werden uitgesloten, was aangenomen. Intusschen hopen we , dat, met of zonder die bijvoeging , andere afdeelingen het voorbeeld der haagsche zullen volgen, en nog meer, dat de algemeene vergadering, binnen koit te Utrecht te houden, eene dergelijke bepaling in het algemeen reglement opneme. Gisteren is te 's Gravenhage de eerste volksgaarkeuken geopend. Deze instelling staat onder bestuur eener commissie van notabele ingezetenen. Bij de tweede opvoering is" de non van Krakau door het tooneelgezelschap van den heer Bouwmeester te Botterdam niet geheel afgespeeld. Een groot deel van het publiek had zich van fluitjes voorzien en maakte zulk een oorverdoovend geweld, dat de acteurs hun spel moesten staken. Eene derde voorstelling is door het hoofd der politie verboden. Uit Harderwijk schrijft men, dat in den loop van dit loop van dit jaar 2000 man naar posten 80 naar West-Indie uitgezonden \ moeten worden. * Zalt-Bommel, 11 jan. De afdeeling ZaltBommel van het nederlands'che Onderwijzersgenootschap hield heden hare gewone driemaandelijksche vergaderin g, waarin eene belangiijke discussie weid gevoerd over het algemeen verslag aan het gewestelijk bestuur, in hetwelk men, in plaats van algemeenheden, meer de feiten wilde zien aangestipt, waardoor de afdeeling aan hare roeping meent te beantwoorden. De mededeeling, dat het verschil met het gewestelijk bestuur en alzoo de abnormale toestand was opgeheven, verwekte algemeen genoegen. Het plan van het hoofdbestuur tot het houden eener loterij tot steuning van het hulpfonds der levensverzekering-maatschappij voor onderwijzers, vond algemeenen bijval; terstond werd dan ook eene commissie benoemd om loten te debiteren en prijzen te verzamelen, die zeker in deze afdeeling goed zal slagen. Een voorstel, om van wege de afdeeling een wedstrijd voor hulponderwijzers uit te schrijven, werd tot eene volgende vergadering aangehouden. — Naar men verneemt, bestaat er plan concessie aan te vragen voor eene stoombootdienst tusschen deze stad en Rotterdam , tot vervoer van reizigers en goederen; hierdoor zou eene gevaarlijke concurrentie voor de tielsche Stoomboot-maatschappij ontstaan. Uit Druten wordt van 8 dezer geschreven: »Heden omstreeks één ure des namiddags hielp de schipper J. v. d. W. alhier een ander schipper onder zeil; door den storm sloeg de fok den schipper overboord. Onmiddellijk werd door de bemanning der alhier liggende stoomboot van Gend Loos genoemde schipper in de sloep opgenomen, toch doen men hem innam, was hij reeds een lijk; hij heeft alzoo door zijne bereidvaardigheid om anderen te helpen jammerlijk het leven verloren." * Brakel, 13 jan. Gisteren avond ten 5 ure ontstond er aan de overzijde der Waal brand, die omtrent een half uur aanhield en waardoor twee huisjes^in den asch gelegd werden. De woning waar de brand begon was gesloten en de bewoners afwezig. De oorzaak is nog onbekend. * Winterswijk, 18 jan. De zangvereeniging Caecilia hield gisteren avond hare zesde uitvoering welke door meer dan 200 personen werd bijgewoond, de opbrengst ruim 110 gulden strekte ten voordeele der algemeene armen. De uitvoering, heelt niettegenstaande de verwachting hooggespannen was, buitengewoon voldaan, vooral de solo-partijen, waarvoor dilettanten allen lof toekomt. * Bij de onder Middachten gehouden drijfjagt op hazen , die aanvankelijk tegen het einde van december bepaald was, doch toen uithoofde van j de gevallen sneeuw geen voortgang kon hebben i en derhalve extra moest worden aangevraagd , werden door 24 jagers 125 hazen geschoten, terwijl den vorigen dag door 11 jagers 51 stuks werden gedood. --- ARNHEM, 14 JANUARIJ. Als in buitenlandsche romans een Hollander -wordt opgevoerd, is hij in den regel millionnair. De type van den Hollander is de schatrijke koopman , en te oordeelen naar hetgeen men in het buitenland van ons volk verhaalt, zou men meenen, dat wij geen weg wisten met onze kapitalen. Alexandre Dumas verhaalt zelfs van een noordhollandsch dorp, waar de veldwachter millionnair is. Die geschiedenis met al hare dwaze ongerijmdheden, waarvan de veldwachter-millionnair nog niet de grootste is, beeft niet de geringste waarde. Zij getuigt alleen voor de vermaardheid, die wij bezitten, als het meest gefortuneerde volk. Toch schijnt het nu en dan, dat Nederland zijn laatste millioen heeft verteerd, en dat zelfs het opbrengen van een paar tonnen gouds de grootste bezwaren oplevert. Met verwondering lazen wij daarom, dat voor een spoorweg nog ƒ192,000 vereischt werden om het geheele benoodigde kapitaal bijeen te brengen. Honderd twee en negentig duizend; nog geen twee tonnen gouds voor een spoorweg is toch eene te luttele som, meenden wij; maar verscheidene weken later vernamen we, dat nog altijd die honderd twee en negentig duizend gulden gevorderd werden: Nederland was aan zijn laatste ton gekomen — het was au bout de ses millions. Die betrekkelijk geringe som wordt nog gevorderd voor de lijn Tilburg-Nijmegen. Die geheele lijn wordt geschat op 8 millioen. Van deze 8 millioen is in Engeland 5 millioen geplaatst, en in ons land nog geen 3 millioen, «niettegenstaande," zegt het prospectus der leening, »de krachtige medewerking van »eenige bij dezen spoorweg meer bijzonder besrokken gemeenten." Wanneer nog 800 aandeelen a ƒ 240 geplaatst worden, zal Engeland het ontbrekende aanvullen , en zal de lijn Tilburg-Nijmegen tot stand komen. Vanwaar die groote laauwheid bij ons volk om geld te geven voor onze nationale middelen van verkeer, en in het algemeen voor alle nijverheids-ondernemingen in Nederland? De meeste leeningen voor dergelijke ondernemingen worden in het buitenland gesloten ; het is of Nederland zelf volkomen buiten magte is, om geld op te brengen voor hetgeen strekken kan om zijne eigene nationale welvaart te verhoogen. Wij erkennen gaarne, dat van alle zaken op de wereld, geld de meest internationale is. Als eene indijking van de zee van Azof één percent meer aan de actionarissen belooft dan eene indijking van de Zuiderzee, en een spoorweg in Mexico eenige percenten meer dan de spoorweg Tilburg-Nijmegen, kunnen wij het den kapitalisten niet zoo euvel duiden, dat zij de zee van Azof helpen indijken en den mexicaanschen spoorweg helpen aanleggen en exploiteren en de lijn Nijmegen-Tilburg meer aan de Engelschen overlaten. De vaderlandsliefde gaat niet zoover, en behoeft ook niet zóó ver te gaan, dat de amsterdamsche of groningsche kapitalist vijf in plaats van zeven percent van zijn geld zal trekken ten gerieve van den noordbrabantsch-gelderschen handel. Daarin zou het verschijnsel , dat men weken wachten moet om eeno leening van drie millioen volteekend te krijgen, eenigermate zijne verklaring vinden. Maar behalve dat de nederlandsche spoorweglijnen beter onder bereik van onze controle liggen dan de zee van Azof of een spoorweg in Mexico, en daardoor reeds grootere zekerheid opleveren voor een rigtig beheer, levert ook de Terbetering der nationalb middelen van verkeer nationale nijverheidsondernemingen indirecte voordeelen op, die men mist bij de openbare perken in het buitenland. De nederlandsche andel en industrie hebben regtstreeks belang ü de vermeerdering der communicatie-mide e n, en het is daarom bevreemdend, dat eene spoorweglijn in eene streek, waar de nijverheid zi ch zoozeer ontwikkelt, niet alleen grootendeels voor engelsch kapitaal moet tot stand komen , maar zelfs de geringe som, die nog vereischt woult om het geheele kapitaal bijeen te brengen , niet te vinden schijnt. De lijn Tilburg-Nijmegen voorziet evenwel in eene onmiskenbare leemte. Zij vormt den schakel tusschen^ Frankrijk en Belgie, door Nederland, met Duitschland. Zij verkort den afstand van Amsterdam naar Parijs — wanneer de sectie 's Bosch-Tilburg is voltooid — mot 5 uren, en brengt dien alzoo van 16 uren op 11. Is eenmaal de aansluiting van het zuiden en westen onzes lands tot Nijmegen voltooid, dan kan het niet missen, of de lijn Nijmegen-Arnhem zal tot stand komen, en bestaat die lijn, dan is ook de kortste communicatie van zuidelijk Europa met de noordduitsche handelssteden gevonden, en evenzoo zullen de noordelijke provinciën in directe gemeenschap komen met de zuidelijke. Reizigers , die thans van Groningen en Leeuwarden over Rotterdam of Utrecht naar Belgie gaan, zullen dan een veel korteren weg over Nijmegen en Tilburg vinden. Maar niet enkel voor reizigers is deze schakel in ons spoorwegnet van belang. Vooral ook voor het vervoer van goederen is hij van groot gewigt, wanneer men let op de plaatsen die hij in het spoorwegnet opneemt. Tilburg is eene der plaatsen waar het fabriekwezen eene hooge vlugt neemt. In tien jaren tijds is de bevolking aldaar van 15 duizend tot 20 duizend geklommen. Oss is eene der bloeijendste gemeenten in Noord-Brabant. Alleen reeds het botervervoer van daar naar Londen en elders bedraagt niet minder dan een millioen kilo's 'sjaars. De veemarkten aldaar behooren tot de meest bezochte. Nijmegen, dat weldra van zijne vestingwerken bevrijd hoopt te worden, en niet minder zijne welvarende omstreken, zullen een nieuw debouché vinden. De lijn Tilburg-Nijmegen komt hier in onmiddellijke verbinding met de Rheinische Eisenbahn. De aanzienlijke hoeveelheden granen, welke uit Hongarije en de verdere producten enz., welke uit Oostenrijk en Zwitserland, Zuid-, Midden- en Noord-Duitschland te Nijmegen worden aangevoerd, hetzij per spoorweg hetzij per stoomboot, zullen voor een groot deel over de lijn Nijmegen-Tilburg worden vervoerd. Dat het lokaal verkeer belangrijk zal wezen, lijdt evenmin eenigen twijfel. Deze spoorweg biedt dus zeer groote kansen aan, dat hij onder de winstgevende zal behooren, vooral wanneer — wat wel niet uit zal blijven — de lijn Arnhem-Nijmegen tot stand komt. De kapitalisten behoeven dus , naar wij meenen, niet beducht te zijn, dat zij hun kapitaal slechts uit loutere vaderlandsliefde zouden behoeven te storten. De directie van deze Spoorwegmaatschappij heeft dan ook voordeelen toegezegd, die zij niet had kunnen beloven, indien zij voor zich zelve geene zekerheid had, dat de lijn renderen zon. Met het oog op deze voordeelen, waarop het uitzigt gewettigd wordt door hetgeen wij hierboven aanvoerden, verwondert het ons daarom, dat onze hollandsche industriëlen en kooplieden zoo aarzelend zijn in hunne toetreding. Wij zijn aan die aarzelingen eenigzins gewoon: de stoomvaart op Amerika, de groote Maatschappij tot exploitatie van de haringvisscherij, leveren beiden nieuwe bewijzen voor de vrees der hollandsche kapitalisten, om in hollandsche ondernemingen hun geld te steken. Toch aarzelt de vreemdeling niet, omdat, zoo misschien de ondernemingen in Nederland niet die reusachtige voordeelen afwerpen , die in andere , meer afgelegen streken , worden voorgespiegeld , de hollandsche ondernemingen waarborgen van soliditeit opleveren , die men elders niet vindt. Ook de spoorweglijn Tilburg-Nijmegen beantwoordt aan dat nederlandsch karakter, en het zou eene blijvende schade voor ons land zijn, wanneer deze twee tonnen gouds bleven ontbreken , die voor den aanleg er van nog vereischt worden. Nederland, het proverbiale land der millioenen , zou afstand doen van zijne reputatie, indien het zich aan dit geringe bedrag liet kennen, nu het eene onderneming geldt, die voor onze nationale welvaart van zoo onberekenbaar gewigt is. ---