NAPOLEONTISCHE POLITIEK. De neven Bonaparte hebben ieder hunne eigen politiek. Terwijl de keizer, zich sterk wanende door de grondwet van 1852 en de zoogenaamde volkskeuze , het persoonlijk systeem, het système autoritaire, tot in de uiterste consequentien heeft toegepast, is prins Napoleon, de neef, door zijne redevoeringen in den Senaat en door zijn huwewelijk met prinses Clotilde de vertegenwoordiger geworden der meer vrijzinnige en meer grondwettige beginselen in de omgeving des keizers. Niet zelden heeft de prins hierdoor de achterdocht van zijn souvereinen bloedverwant gaande gemaakt en is hij van eerzuchtige bedoelingen verdacht. De redevoering, door den prins in den Senaat uitgesproken bij het jongste debat over het senaatsbesluit, en welke redevoering wij in hoofdzaak mededeelden, is geheel in overeenstemming met de antecedenten van dien aard; het is een lang bestudeerd , dikwijls welsprekend betoog , waarin de liberale beginselen sterk op den voorgrond treden. Gelijk te verwachten was , zijn zijne woorden niet onbeantwoord gebleven; de minister Porcade heeft verklaard, dat hij zich nooit zou leenen om de beginselen van prins Napoleon ten uitvoer te helpen brengen, zoolang hg raadsman der kroon was, en de heer Ségur d'Agesseau heeft zich zeer boos gemaakt en gezegd , dat het een schandaal was zoo te spreken. Beider repliek is van weinig beteekenis ; dat de tegenwoordige ministers geen doortastende maatregelen in vrijzinnigen geest willen nemen, wisten wij reeds voorlang , en dat de heer Forcade in het bijzonder er niet geneigd toe is, wisten wij evenzeer, hoewel wij niet inzien, waarom juist deze heer niet zou kunnen zitten in een ministerie dat nog liberaler hervormingen moest in het leven roepen. De heer Forcade werd met die taak belast in 1860, m 1867 en 1869 en is juist door zijn persoon oorzaak geweest, dat aan de opregtheid der toegezegde hervormingen toen en thans werd getwijfeld. Maar als de taak hem te zwaar wordt, dan zal er wel een ander te vinden zijn om haar over te nemen , en wanneer inderdaad de gestelde beginselen voor Frankrijk heilzaam en wenschelijk zijn , dan zal de heer Forcade toch wel niet aanmatigend genoeg zijn om te meenen dat zij evenwel niet in praktijk moeten worden gebragt, alleen om het tegenwoordige ministerie Z1 jn zetel te doen behouden. De uitval van den heer Ségur d'Agesseau is bespottelijk, want de prins heeft niets gezegd dat met eenig regt als schandelijk kan worden Sequalificeerd. De heer Ségur heeft zich doen kennen als een dier onverstandige vrienden van het keizerrijk , die meenen het een dienst te doen , Wanneer zij de vrijheid zooveel mogelijk buiten s juiten. Zij zijn erger vijanden van het keizeiv Hik dan de »onverzoenlijken", want zij doen het Veim °eden geboren worden, dat het keizerrijk ® cle vrijheid tegen elkander overstaan, en dat het eene valt bij de overwinning der andere. Daarmede spreken zij het vonnis uit over hun geliefkoosden regeringsvorm, want het keizerrijk, gelijk iedere vorm van gezag in welk land ter wereld ook , heeft tegenwoordig alleen dan regt van bestaan, wanneer het hand aan hand gaat met de vrijheid , wanneer het langs ordelijken , geleidelijken maar zekeren weg voert tot de overwinning der groote beginselen, die sinds lang hebben wortel geschoten in de overtuiging van een beschaafd volk. Prins Napoleon wil teregt dat de ministeriële verantwoordelijkheid inderdaad worde ingevoerd, hij verlangt raadslieden der kroon, die vooralle regeringshandelingen , geene uitgezonderd, ter verantwoording kunnen worden geroepen door de Kamers, de wettige vertegenwoordiging van het land. Met zoodanige verantwoordelijkheid is eene onschendbaarheid van het souvereine hoofd van den staat onvermijdelijk , en de ware vrienden van het keizerrijk , of beter nog de ware vrienden van Frankrijk, zullen wèl doen zich aan te sluiten met dat groote beginsel. De napoleontische politiek heelt juist in deze laatste merkwaardige dagen een ernstige waarschuwing gekre gen. — Terwijl de voorgestelde hervormingen in de commissie uit den Senaat werden besproken, werd de keizer aangetast door eene kwaal, die nu eens niets beteekende, dan weder zeer ernstig heette, maar die in ieder geval eene algemeene bezorgdheid heeft gaande gemaakt. Wat mag toch de reden zijn dat de Beurs niet alleen, maar de geheele politieke wereld huivert bij de gedachte aan een mogelijk overlijden van den franschen keizer, en uit dien dood een nieuwe bron van onlusten voorspelt ? Alleen doordien Napoleons dood de val zou wezen zijner politiek. Wanneer een constitutioneel land het ongeluk treft zijn vorst te verliezen , dan geldt de regel: le Roi est mort ! vive le Roi! De Beurs zal geen belangrijke schokken ondergaan wanneer koningin Victoria of zelfs koning Wilhelm van Pruissen het hoofd nederlegt, want de prins van Wales en de kroonprins van Pruissen zijn reeds aan het sterfbed de nieuwe souvereinen der beide rijken, en wanneer de natie al een traan van sympathie stort, zij weet dat de staatsinstellingen geen gevaar loopen, maar dat de nieuwe vorst slechts voortzet wat de overledene heeft achtergelaten. Iets gansch anders is in Frankrijk het geval. Napoleon heeft zich voortdurend bevlijtigd een persoonlijk systeem te vestigen, en het is hem, volgens het voorschrift zijner constitutie , gelukt zich zeiven verantwoordelijk te stellen en te houden voor alle regeringsdaden, geene uitgezonderd. Welnu , het logische gevolg ligt voor de hand: het stelsel is verbonden met zijn persoon , en zelfs Napoleon is sterfelijk. Wanneer ook het ziekelijk ligchaam des keizers zijn tol aan de natuur zal hebben betaald, dan is de persoon niet meer daar, die in alles voorzag en meende algenoegzaam te zijn voor het heil van Frankrijk. En dan zal de natie, dan zal Europa vragen : aan welken persoon zal dit stelsel van regeren worden overgedragen, wie zal van nu af gebukt gaan onder het gewigt eener zoo zware verantwoordelijkheid ? Wanneer de schouderen van den jeugdigen keizerlijken prins en zelfs die der keizerin-regentesse daarvoor te zwak werden bevonden , wat dan ? De ziekte des keizers is juist op dit oogenblik eene ernstige waarschuwing. Zij herinnert ons dat een persoonlijk regeringstelsel onhoudbaar is en geen duurzamen grond heeft, omdat het verbonden is aan een persoon. Een persoon sterft, maar een instelling op de volksovertuiging gegrond blijft leven. Niet de honing maar liet koningschap is de blijvende vorm, waarin de constitutionele monarchie het hoogste gezag heeft uitgedrukt; en die magt, onschendbaar en verheven boven alle partijen, blijft geëerd en ontzien afgescheiden van alle wisseling van personen. Napoleon heeft een stap gedaan op den goeden weg; wil hij de regering verzekeren aan den jeugdigen telg van zijn geslacht, dan moet hij verder gaan, dan moet nog bij zijn leven worden afstand gedaan van het persoonlijk stelsel, om plaats te maken voor het parlementaire systeem, dat alleen waarborgen geeft voor vrijheid en veiligheid. Dan moet de aanstaande Napoleon IV reeds bij zijne troonsbestijging een grondwettig vorst zijn, die, krachtig door de zamenwerking der natie, rekenen mag op hare gehechtheid. Is het niet te dwaas, dat de keizer niet eens het regt heeft om ziek te zijn? Dat het officiele blad moet tegenspreken wat iedereen weet, en dat de keizer in lijdenden toestand het bulletin laat plaatsen dat hem volkomen gezond verklaart ? Wij begrijpen ons den raad , dien het Journal des Débats aan Frankrijk geeft: »laat ons aan ieder geven wat hij noodig heeft: de parlementaire vrijheid aan de afgevaardigden, de individuele vrijheid aan de burgerij, en aan den keizer de vrijheid om ziek te zijn." Nog staat de gelegenheid open om voort te gaan op den koninklijken weg: laat Napoleon zijne regering besluiten met te regeren als grondwettig vorst, ter zijde gestaan door verantwoordelijke ministers; laat hij aan de natie geven wat haar toekomt, en haar meerderjarig verklaren vóór zij zich zelve ontrukt aan de vaderlijke tucht. Een radicale terugkeer van het tot nu toe gevolgd stelsel en de vestiging der parlementaire en individuële vrijheid van Frankrijk zal zijn schoonste regeringsdaad zijn, en ter wille daarvan zullen vele zonden hem worden vergeven. Door de billijke eischen van zijn volk in te willigen, zal Napoleon toonen dat hij zijn tijd en zijn volk kent, en naar alle berekening zal onder die omstandigheden zijn dood geen paniek zijn voor geheel ons werelddeel, maar slechts strekken om den troon open te stellen voor den stamhouder van zijn geslacht. --- Wetenschappelijke brieven. V. Arnhem, September 1869. Amice! als de gedachte !" hoe dikwijls hebben eze uitdrukking hooren bezigen , wanneer m , le ^ non plus ultra van snelheid , het onvers-v^ 1 ' ^orte tijdsverloop , waarin een paar duid 61 ^ nse ^? n elkander opvolgden, wilde aande a'V bliksemsnel is nog niets bij »snel als geli - ? 6 . kte." En in zekeren zin heeft men J ; ,^ e gedachte des menschen is aan tijd oo»n on dergeschikt, en in een ondeelbaar uit ° 11 j 'k verplaatsen komst laa S stver ! edei1 „ H ee: ,, ' vat } É de ingewanden der aarde naar de i s ^ Vürw yderde zon van den melkweg. Toch bereik en z Ü ne uitdrukking onjuist; wel etl li' ] " We ^ 00r ons denken even spoedig verre o ns . ö§ e legen voorwerpen, wel verplaatsen we gister- 1 . nze 'fden korten tijd naar den dag van is er ei ?".. <: ' n naar het grijze verleden, maar toch iaehte n oodig voor de vorming eener geindruk' ^ en ^ uss °hen het ontvangen van eenen er (j 0 en ontstaan van een denkbeeld, dat Blaar t \° rc ^ voortgebragt, ligt wel een kort, T °Udio eerl mei 'kbaar en in sommige eenIk b . e ,^ eva ^ en zelfs meetbaar tijdsverloop. >tae tiiit! k' ac ht en u omtrent de merkwaardige o e n van de snelheid der gedachte" het verplaatsen we ons op hare vleugelen 'Dist "geverleden tjjden tot de verste toeeen en ander mede te deelen. Verwacht echter niet te veel, amice, het onderwerp is moeijelijk, en het onderzoek heeft zich alleen tot eenvoudige gevallen moeten beperken; bovendien is op de uitdrukking, dat de snelheid der «gedachte" gemeten is, nog wel iets aan te merken. Vóór ik u echter een idéé geven kan, wat in dezen gedaan is , moet ik u even een paar zaken herinneren, die, voor een helder begrip van hetgeen volgen zal, noodzakelijk versch in het geheugen moeten liggen. De levensverrigtingen van den mensch kunnen we in twee groote klassen verdeelen, die ik hier ligchamelijke en geestelijke wensch te noemen. Tot de ligchamelijke verrigtingen behooren die der voeding, van den bloedsomloop , der ademhaling, en andere, en de daarvoor dienende organen zijn maag, hart, aderen en slagaderen, longen, en zoo verder. Hiermede houden wij ons nu niet op, doch merken alleen aan, dat alle ligchamelijke en geestelijke verrigtingen op zeer verschillende en merkwaardige wijzen met elkander in verband staan. Tot de geestelijke levensverrigtingen behooren: het ontvangen van indrukken van buiten, het voortbrengen van willekeurige bewegingen, de vorming van denkbeelden en begrippen, en de daarvoor dienende organen zijn : de zintuigen, de zenuwen, de spieren, het ruggemerg en de hersenen. Hoe men zich ook het verband tusschen geestelijk en ligchamelijk leven, tusschen ziel en ligchaam moge voorstellen, zeker is het, dat dit verband zeer naauw is, en al willen we aan de hersenen als zoodanig niet het vermogen toekennen om zelfstandige begrippen te vormen en gedachten voort te brengen , stellig waar is het toch, dat die hersenen daarbij eene voorname rol spelen en de ziel zich slechts van gezonde hersenen en zenuwen bedienen kan, om juist waar te nemen, passende bevelen te geven en gezonde begrippen voort te brengen. Stellen we ons eens een land voor met eenen zeer absoluten, meest centraliserenden regeringsvorm ; denken we ons de regering in het bezit van een enorm centraal-telegraaf-station, van waar uit draden naar alle oorden des lands gaan, — niet slechts naar de groote steden en dorpen , maar naar elk vlek, ja, naar elk gehucht, en dat niet door hoofdlijnen met vertakkingen, die zich dan later weder splitsen, maar door enkel hoofdlgnen, die zonder tusschenstations allen direct doorloopen , dan zal op deze wijze elk, ook het nietigste plekje, regtstreeks met het centraal-bureau verbonden zijn. Aan al de duizende telegraafkantoren zijn nu beambten geplaatst, die strikte orders hebben, om van alles , wat er in hun buurt gebeuren mogt, ook zelfs van de kleinste kleinigheid, aanstonds aan het centraalstation berigt te zenden ; — daarheen moeten alle berigten en mededeelingen regtstreeks worden overgebragt en nergens in het rijk mag iets aan den bestaanden toestand veranderd worden, zonder bevel der hooge autoriteit. Ten einde nu de bevelen, die dagelijks bij duizendtallen door onze zich met alles bemoeijende regering worden gezonden, over te brengen, worden niet dezelfde telegraafdraden gebruikt, waarlangs de berigten aankomen , neen , een tweede net verbindt alle steden, dorpen, vlekken en gehuchten direct met het hoofdbureau (thans bureel) en deze draden worden dan ook uitsluitend voor dat doel gebezigd. Stel nu eens , dat een vijand nadert en ergens in ons meer dan vaderlijk geregeerd land wil binnensluipen; — aanstonds seint een of meer der grens-bureaux, dat er onraad is en beschrijft daarbij zoo naiuwkeurig mogelijk de sterkte enz. van den aanvaller, — een bevel van uit het hoofdbureau doet daarop den strijd aanvangen , die nu ook verder van uit dat bureau geleid wordt, daar er langs de eene serie van draden voortdurend berigten aankomen en langs de andere naar aanleiding van die berigten bevelen naar alle oorden des rijks gezonden worden. — Doch we zouden niet dan een zeer onvolkomen beeld van de werkzaamheid van ons centraal-bureau verkrijgen, wanneer we ons voorstelden, dat het zich alleen met zoo gewigtige feiten als een vijandelijke inval bezighield — neen, onze regering is zoo ingerigt, dat die der Vliegeneters (Prince Caniche) daarbij vergeleken republikeinsch was. Een der onderdanen voelt een druppel regen ; aanstonds berigt zenden naar het centraal-bureau en de parapluie niet opsier ken, voor dat het bevolen is! — een ander brandt zich aan de heete kagchel, —■ aanstonds seinen naar het centraal-bureau, en den vinger niet wegtrekken voor daartoe bekomen bevel!! — een derde valt uit het venster , — aanstonds telegraferen en zich niet aan kozijn of post vastgrijpen, voordat daartoe vergunning is verkregen ! !! Wat zegt ge van zulk een land en zulk eene regering, amice ? — Niet zeer aanlokkelijk voorzeker! — Doch, om eerlijk te zijn , wil ik ook de goede zijde van de zaak vermelden: de beambten en de regering namelijk zijn allen volkomen eerlijk, ze kunnen zich vergissen in hunne berigten en bevelen, maar dan is het steeds eene vergissing te goeder trouw ; de beambten seinen niets, dan wat ze werkelijk meenen waar te nemen, zonder eenige kritiek of scheeve voorstelling, en de regering geeft altijd zulke bevelen, als ze waarlijk meent, dat voor het heil van den geheelen staat het beste zijn. Bovendien heeft do hooge regering de zorg voor eenige noodzakelijke bewegingen kt het staats-organisme aan eene commissie opgedragen, zoodat ze zich daarmede alleen dan bemoeit, wanneer alles niet vlot gaat; in dit laatste geval geldt weer de algemeene regel: zoo spoedig mogelijk den stand van zaken naauwkeurig blootleggen. Zulk een land met zulk eene regeringsyorm nu is de mensch; — hersenen en ruggemerg zijn het centraal-bureau, waarheen alle berigten moeten gezonden worden langs de zenuwdraden, die van alle deelen des ligchaams daarheen loopen, - en van waar uit de bevelen naar alle deelen worden gezonden langs andere zenuwdraden, die bepaaldelijk daarvoor bestemd zijn en bewegingszenuwen genoemd worden , in tegenoverstelling van de andere, die gevoelszenuwen heeten. De indruk ergens op onze zintuigen voortgebragt, komt niet tot ons bewustzijn, dan alleen wanneer zij tot in de hersenen is voortgeleid, en geene beweging is ons mogelijk zonder dat het bevel daartoe van uit de hersenen door de zenuwen is overgebragt. Stellen we b. v. dat eene scherpe punt onzen vinger aanraakt en dreigt te kwetsen , dan zullen we dien vinger terug trekken , — maar voor dat dit geschieden kan is een zekere tijd verloopen : het berigt van het voorhanden gevaar is naar de hersenen overgebragt, daar is een besluit genomen en naar aanleiding daarvan bevel gezonden om de hand terug te trekken. Er zal dus noodzakelijk tijd verloopen tusschen het waarnemen van een verschijnsel en het uitvoeren eener beweging , die daarmede in verband staat en al is dat tijdsverloop ook kort, zoo heel kort is het toch niet, dat het onmeetbaar zou moeten wezen. Nu zoudt ge kunnen vragen , waartoe dat meten? Is het ons niet genoeg te weten, dat er tijd voor noodig is, dat die tijd verbazend klein is en bovendien waarschijnlijk bij verschillende personen onderscheiden ? Wat zal ik u zeggen ? De eischen der wetenschap zijn andere dan die van het dagelijksche leven , eene omstandigheid, die voor beiden heel gelukkig is door in de wetenschap geene hoogere eischen dan die van het dagelijksche leven te stellen , zouden we het zeer zeker niet ver brengen , maar wanneer we in het leven dezelfde naauwkeurigheid wilden vorderen als bij wetenschappelijk onderzoek vereischt wordt, dan zou het er nog veel slimmer uitzien , en alle levendig verkeer zou onmogelijk worden ; verbeeld u maar eens, dat ge een koffer als passagiersgoed aangeeft en dat deze blijkt te wegen 56,347 kilogrammen, terwijl hij 1154,32567 kilometers ver verzonden moet worden ! In de eerste plaats moet men nu den tijd trachten te bepalen, die verloopt tusschen het ontvangen van eenen indruk en de beweging, die er op volgt; vervolgens moet men dat tijdsverloop in zijne zamenstellende deelen pogen te splitsen; zoo zal men eenig denkbeeld hebben verkregen van den tijd, welke noodig is tot het maken van een besluit omtrent den aard van eenen indruk , op een onzer zintuigen uitgeoefend en naar aanleiding daarvan vaststellen van een plan de bataille. Het spreekt van zelf, dat dit tijdsverloop bij verschillende omstandigheden niet hetzelfde zal zijn en ook , dat alleen zeer eenvoudige gevallen beschouwd kunnen worden. Kiezen we een voorbeeld ter opheldering. Onderstellen we, dat tusschen twee personen de afspraak gemaakt is, dat de een den ander op een vooruit niet volkomen bepaald tijdstip eenen stoot zal geven, en dat de laatste, zoodra hij dezen stoot voelt, door eene of andere he* weging daarvan zal doen blijken Het is duidelijk , dat de vraag , zóó gesteld , voor g e( j ne oplossing vatbaar is , tenzij men hulptoestelle bezitte , die met groote naauwkeurigheid bew tijdstippen aangeven , want op het oog zal ö e wel steeds schijnen , alsof de afgesproken oe weging direct op den stoot volgt. ... _ Van deze hulptoestellen om een zeer klein tjP verloop met eene verbazende naauwkeurigheid meten , bestaan er zeor vele, en daaronder Z1 J zeer zamengestelde inrigtingen: ik zal ia 111 volgend schrijven trachten u van eene der een voudigste toestellen, door Helmholtz enander^ gebruikt, een denkbeeld te geven, en 11 tevens eenige der belangrijkste uitkomsten i» e deelen met deze en soortgelijke werktuigen v kregen. Vale. 1.1. SIBBU. --- Binnenland. ARNHEM, 7 September. * Uitslag der verkiezing voor een lid van den gemeenteraad bij herstemming: Ingeleverd Van onwaarde . . 698 briefjes. 5 Geldige stemmen . . 698 Uitgebragt op F. C. H. baron van Tuijll van Serooskerken 460, op jhr. mr. C. J. C. H. van Nispen van Sevenaer 233 stemmen, zoodat eerstgemelde is verkozen. Bij deze stemming doen wij opmerken, dat onze israelitische stadgenooten zich hebben beklaagd over het feit, dat deze stemming heeft plaats gehad op hunnen Nieuwjaarsdag, een erkend israelitischen feestdag, waarop hun godsdienst hen verbiedt te schrijven. Wel is waar konden hunne stembriefjes vooraf worden ingevuld , doch het komt ons voor dat, tot op liet oogenblik toe dat de stem in de bus wordt geworpen , ieder kiezer zooveel mogelijk in de gelegenheid moet zijn gesteld, om zijne stem desverkiezende te wijzigen. Er wordt van clericale en anti-revolutionaire zijde zooveel geschermd met het groote woord «gemoedsbezwaren", laat men billijk zijn en wat meer bedenken, dat ook een Israeliet gemoedelijk kan zijn. Op de gemoedsbezwaren hunner belijdenis wordt nog veel te weinig gelet. Al willen wij er aan het gemeentebestuur volstrekt geen verwijt van maken, zoo wenschten wij toch de aandacht te vestigen op het feit, omdat welligt bij eene volgende gelegenheid zeer gemakkelijk aan dit bezwaar kan worden te gemoet gekomen. Van dezelfde bevoegde hand , die ons artikel over den waterweg van Rotterdam leverde, ontvangen wij het navolgend schrijven: In de Nieuwe Rott. Cour. van 4 september komt een ingezonden stuk voor van v. d. H. , die zich onbevoegd acht een oordeel te vellen over den nieuwen waterweg van Rott 3rdam naar zee, en daarom steenen werpt op de waarschuwende stem der zeelieden, in uw nommer van 2 september medegedeeld. Wij zullen die steenen niet oprapen om ze terug te werpen , maar op één daarvan zien wij staan: »brevet van incapaciteit aan onze wereldberoemde ingenieurs van den waterstaat uitreiken ," en daarover mogen wij niet stilzwijgen. Onze zeelieden (die even wereldberoemd zijn als onze ingenieurs) zijn niet zoo verwaand van, aan wie het ook zij , brevetten van incapaciteit uit te reiken, en zullen dit zeker niet bedoeld hebben. Wanneer onze ingenieurs van den waterstaat hunne wereldberoemdheid verkregen hadden door het maken of verbeteren van zeegaten, dan zou v. d. H. zich in die wereldberoemdheid hebben kunnen hullen, om de waarschuwende stem deizeelieden onder de lauweren onzer ingenieurs te smoren. Doch wij weten niet, dat er door dit of een vorig geslacht van ingenieurs in onze kust zeegaten gemaakt of verbeterd zijn. Nu zeggen de zeelieden : op dat terrein onzer kust hebben wij meer ervaring dan de ingenieurs van den waterstaat, en wij zijn beter bekend, dan zij het kunnen zijn , met de werking der getij stroomen en der gronden in de zeegaten. Binnenslands kunnen de ingenieurs alles met de rivier doen wat zij goedvinden, mits zij haar niet dwingen om »zu Berg" te stroomen, want zij wil »zu. Thai" afvloeijen. Dat is zoo duidelijk en eenvoudig , dat zelfs v. d. H. het niet zal ontkennen. De zeelieden zeggen niets anders, ofschoon het minder duidelijk rigtbaar is. De vloed komt op de hoogte van de Maas van om de zuid en verplaatst zich noordwaarts, terwijl het verval van water om de zuid grooter is dan ooi de noord. Wanneer nu, zoo wordt gezegd, de rivier gedwongen wordt noordwaarts uit te stroomen, dwingt men haar »zu Berg", waarvan niets goeds te verwachten is. Wanneer de ingenieurs het bewijs kunnen leveren, dat zij langs den nieuwen weg de rivier niet »zu Berg" maar »zu Thai" in zee leiden, dan zullen de zeelieden gaarne willen erkennen, dat zij ongelijk hebben en op nieuw het bewijs leveren, dat het niet allen koks zijn, die lange messen dragen; maar dat zou ons toch niet kunnen bewegen om met v. d. H. de leer der onfeilbaarheid op onze ingenieurs van den waterstaat toe te passen. De zaak is, dunkt ons, belangrijk genoeg om haar ter sprake te brengen, want de sluizen van het Voornsclie kanaal laten geen langere schepen door dan van 75 el, terwijl de lengte van trans-atlantische schepen niet minder mag zijn dan 90 el, om eenige zekerheid te hebben van geregeld te kunnen varen. Wanneer men de stremming van de vaart in den winter voor het oogenblik niet in aanmerking neemt, dan zou , bij de mislukking van den nieuwen waterweg, er niet aan gedacht mogen worden om van uit Rotterdam eenige ontwikkeling aan de stoomvaart naar Oost of West te geven en zou het daarom zekar raadzaam zijn, het plan van den heer Hudig in overweging te nemen, om de schutkolken van het Voornsche kanaal dadelijk te verlengen. * Men schrijft ons uit 's Hage: Bij het naderen van de nieuwe zitting der Staten-Generaal, bij het aanstaande optreden eener nieuwe vergroote en veranderde Tweede Kamer vraagt men onwillekeurig: wat zal de stand der partijen zijn? Of liever: wat zal de oppositie, wat zullen de conservativen, de antirevolutionairen en de ultramontanen doen? Op zich zei ven ageren, of zich aan elkander aansluiten ? 't Is zeker niet gemakkelijk, die vraag te beantwoorden ? Indien men let op 'tgeen de Algemeene Kiesvereeniging heeft gedaan, dan zou men tot het besluit komen, dat de verschillende onderdeelen der oppositie zich zullen vereenigen. Die groote kiezers-club toch heeft een olla-podrida van kandidaten, uit elk dier fracties gekozen, aanbevolen. Zij stelde zich dus innige zamenwerking dier deelea voor. Intusschen: zij heeft reeds meer illusies zien verdwijnen, en onmogelijk is het niet, dat ze in dit opzigt een nieuwe dergelijke ervaring opdoet. Mij dunkt, daar is kans op. Een der leden van de anti-revolutionaire partij, de heer v. Wassenaar Catwijck, heeft verleden jaar gezegd: »la transformation des partis se prépare." Dat beteekent in zijn mond: daar is toenadering tot de anti-revolutionaire leer. Want hij zei dat met een zekere mate van welgevallen. En in zijn oog is de christelijk-historische belijdenis de alleen-zaligmakende. Hoe hij tot een dergelijke verklaring kwam ten opzigte van zijne collega's in de Kamer , is gemakkelijk te begrijpen. De politieke maneouvre van den oud-minister Heemskerk , om in de schoolquaestie concessies te doen aan het alarm der kerkelijken ; de toejuiching daaraan ten deel gevallen van de zijde van vele conservativen; de vertooning door den heelde Brauw geleverd uit quasi-gemoedelijke overtuiging — dat en nog andere verschijnselen gaf den heer v. Wassenaar aanleiding om zich zei ven diets te maken: zij naderen — nog één stap en zij behooren tot ons. — En de heer Heemskerk en de heer de Brauw et tutti quanti, die het citaat van de »transformation des partis" hoorden , dachten bij zich zeiven: zeer juist, gij , van Catwijck en de uwen, die u de antirevolutie begint te schamen, die, uw consequenten hoofdman verloochent, die door ons lokaas verleid, met welbehagen bijt in den angel u voorgehouden , ja gij transformeert u — nog één stap en gij zijt eenvoudig conservativen zooals wij. Zij praten zamen — zij gaven veel » handjes" en zuchtten met bijeengestoken hoofden over het liberalisme van de radicale bent, zij waren 't volkomen eens omtrent alles waarover ze spraken : gewetensdwang — verguizing van Oranje — volksondergang — »ontchristelijking" der natie; Bichon bromde die accoorden voor en 't koor van Heemskerk neuriede de refreinen na. Ziet ge wel — zeide Heemskerk tot de vriendjes als ze weer alleen waren — ziet ge wel dat ze naderen ? — Ziet ge wel, zei van Wassenaar tot de zijnen als de anderen waren heengegaan, ziet ge wel dat ze naderen? — Voorzigtig maar, opgepast mannen! 't gaat goed — zei de de één en zei de ander tot het kuddeken deivertrouwden. Zóó was het. Zal het ook nu weër zoo zijn ? Daar is iets, dat het zou doen vermoeden. Als nieuw lid treedt weer op de heer van Lijnden van Sandenburg. De christelijk-historische rigting toegedaan, nam hij zitting in het kabinet Heemskerk. Hij nam genoegen met de transactie , die eerst openbaar werd toen hij en zijn collega's hun ontslag reeds hadden gevraagd. Hij speelde daar 'tzelfde spelletje dat de vriendjes in de Kamer speelden. Hij is er dus in geverseerd en behoeft als leider zijner club in zijne verhouding tot de conservative «medestanders" niet van rol te veranderen. Maar , 't zou toch ook wel kunnen zijn, dat hij door ondervinding, door het droevig figuur dat hij als minister maakte, door den jammerlijken afloop der monster-coalitien geleerd, niet andermaal een zelfde proef wilde wagen, 't Zou toch ook wel kunnen zijn dat hij , die achter de schermen zag , toen het akelig treurspel : »de laatste dagen van Heemskerk" werd gespeeld, iets had beginnen te voelen, wat naar walging geleek ; dat hij de zekerheid gekregen had , dat conservativen als Heemskerk en Hasselman wel een vinger willen geven , maar om op 'tzelfde oogenblik met het overige van de hand te vaster te knijpen. Voeg daarbij den afloop der verkiezingen. Groote slagting onder de oppositie. Maar, terwijl de conservativen alléén verloren , speelden de christelijk-historischen althans quite: Gefken en Poreest, tegen van Lijnden en van Loon. Van Loon ! Juist diens verkiezing moet de verhouding tusschen conservativen en anti-revolutionairen doen veranderen. Daarbij is 'topenbaar geworden, hoe men boven de tafel 'tzelfde spel kan spelen en daaronder elkander schopt en den voet ligt. In zooverre doet de amersfoortsche verkiezing ons genoegen. Van Loon was wel gekozen , maar hij zou bedanken , hij wilde daar niet gekozen worden. Altemaal praatjes. Van Loon neemt zitting , misschien wel op de plaats waar van Goltstein gezeten heeft. De anti-revolutionair heeft den conservatief verdrongen! Al te flaauw zou 't nu zijn van de christelijk-historischen , na dien triomf nu nog tevreden te zijn met de kruimkens die de conservativen van hun tafel laten vallen. Zij zijn de sterksten. Zij moeten den toon hooger gaan stemmen. In plaats van Heemskerk, moet nu van Lijnden optreden als chef der geallieerden. Maar kan de trots van Heemskerk dat dulden? En zou zijn clique zoo laf en zoo armzalig zijn geworden, dat ze na de amersfoortsche ondervinding nog gemeene zaak wilde maken met de anti-revolutionairen ? Dat kunnen we, dat mogen we niet denken. Neen, de transformatie der partijen zal op andere wijze moeten worden voortgezet dan ze begonnen is. Wie wil, moet ovorloopen uit het kamp van van Lijnden naar dat van Heemskerk of omgekeerd. En als het gebeuren mogt, tegen alle waarschijnlijkheid in, dat er toch door partijen, die elkaar vernietigen waar ze kunnen, geheuld werd en zaamgespannen , dan zouden ze het kleine stukje politieke moraliteit, dat ze welligt nog hebben overgehouden , ten aanzien der natie te grabbelen gooijen. Daartoe zullen ze toch wel te voorzigtig zijn. En de ultramontanen ? Over hen misschien later — voor ditmaal is het genoeg. * Omtrent het internationaal statistisch congres meldt men ons het volgende uit 's Hage : De eerste zitting van het congres was weinig vruchtbaar. Een »display" van zwarte rokken, witte dassen en last not least van grootkruizen enz. , deed de herinnering aan eene vanity fair regt levendig zijn. Eene openingsrede van den minister van Binnenlandsche Zaken en tal van lijkredenen op ontslapene stastistici waren de »pièces de résistance." Voor velen ging het genot dier hoofdschotels verloren, 't zij door dat zij niets verstonden, het gevolg der slechte acustiek van de zaal, 't zij door dat zij slechts enkele onzamenhangende klanken opvingen öt aan de bouworde der zaal, óf aan de mindere gemakkelijkheid waarmede schier alle sprekers zich in de fransche taal, gelijk men weet de officiele taal van het congres, uitdrukten. Ten 12 ure werd de vergadering gesloten, opdat de officiele gedelegeerden, aan Z. M. den Koning in het Noordeinde en aan H. M. de Koningin in het paleis in 't Bosch hunne opwachting zouden kunnen maken. Ten 3 ure werden de sectie-vergaderingen geopend. Het eenig doel dezer bijeenkomsten was de zamenstelling der bureaux. Vooral de zitting van de 5de sectie (koloniën) werd door velen bijgewoond, terwijl daarentegen de 4de sectie (handel en visscherijen), tot schande van een land dat juist op handelsgebied groot en rnagtig is geworden, slechts schaars werd bezocht. Door de wierookdampen, die vooral de vreemdelingen bij dergelijke bijeenkomsten ons toezwaaijen , worden wij ligt bedwelmd , en genadig lachend nemen wij dergelijke huldeblijken aan , maar de zorg van een serieus en aan practische gevolgen rijk debat schijnt men overbodig te achten. Slechts één flink koopman mogt de 4de sectie onder hare leden tellen. De praktijk klaagt over geringschatting, en ziet wantrouwende op de theoretici neder, doch verzuimt om zich daar krachtig te doen gelden , waar haar stem zoo gaarne zoude gehoord worden. Heden avond hield men feest in den Acclimatatie-tuin. Moge de dag van morgen bewijzen, dat de goede verwachtingen, die men van dit congres had gekoesterd, niet beschaamd worden! Gisteren werd voor den Hoogen Raad deiNederlanden behandeld het beroep in cassatie , ingesteld door de Heer en Rueb , twee der veroordeelden , ter zake der rotterdamsche ongeregeldheden. In het vierde proces werden zij tot 7 jaren tuchthuisstraf veroordeeld. De requiranten werden bijgestaan door de heeren mrs. P. A. Ramaer en W. Thorbecke, die het verzoek nader toelichtten. De conclusie van het O. M. is bepaald op 15 september e. k. De advokaatgeneraal Romer neemt die functiën waar. Het Dagbl. van Zuid-II. en 's Gravenhage meldt, naar aanleiding van in omloop zijnde, daarmede strijdige geruchten, »dat op 18 augustus 11. aan het departement van Buitenlandsche Zaken het telegram is ontvangen ven den consul-generaal te Tripoli, waarin deze officieel kennis geeft van den moord, op jonkvrouwe Tinne gepleegd." Dit berigt wordt nader toegelicht door de volgende mededeeling der Weser Zeitung van Bremen , welke aldaar bij den heer G. Rohlfs , onder dagteekening van 20 augustus, uit Bengazi, door tusschenkomst van het britsch consulaat was ontvangen. Volgens dat berigt heeft zich de zaak aldus toegedragen: Des morgens , op weg naar Ghat, begonnen de kameeldrijvers bij het opladen onder elkander te twisten. De beide hollandsche bedienden van freule Tinne kwamen daarop uit de tent, om de twistenden van elkander te scheiden, zonder dat zij er op bedacht waren om hunne wapens mede te nemen. Op hetzelfde oogenblik stond freule Tinne aan den ingang deitent , met den chef der Touaregs (hoogstwaarschijnlijk Hadj Cnochen. Onmiddellijk trad zij vooruit, om naar de oorzaak van den twist te vragen, doch op hetzelfde oogenblik werd zij van achteren door een zwaardslag nedergesabeld. Op haren kreet kwamen hare beide bedienden toeschieten , om naar de wapens te grijpen , doch ook zij werden op de plaats gedood. De Touaregs wierpen zich op de ijzeren waterkisten, meenende dat daarin schatten te vinden waren. Volgens het berigt moet daarin dan ook de aanleiding tot den moord gezocht worden. De Touaregs, in hunne verwachting teleurgesteld, wilden daarop naar Moerzoek, om aldaar eene razzia te houden. Volgens het berigt was het evenwel zeer twijfelachtig of zij dien rooftogt ook hadden ondernomen, daar er te Moerzoek turksche infanterie en artillerie in garnizoen ligt. Ali Razi-Pacha, gouverneur-generaal van Tripoli, heeft een gezant naar Ghat gezonden, om de uitlevering der moordenaars te eischen, onder bedreiging dat, wanneer hieraan niet werd voldaan, de chef van Ghat onder beschuldiging van medepligtigheid zou worden gesteld. De heer Rohlfs voegt bij deze mededeeling de opmerking dat Ghat een onafkelijk gebied is , en dat de Turken welligt van deze gelegenheid gebruik zullen maken om dat gebied te overmeesteren, om zoodoende de aldaar aanwezige roovers en moordenaars te kunnen tuchtigen. Men leest in den Ned. Spectator: In een artikel over de spelling heeft de Arnhemsclie Courant een zeer aardige beschrijving gegeven van het oude régime , waarin de staat er een spelling van staat op nahield en zijne ambtenaren , die vooral en liefst alleen ervaren moesten zijn in de formulieren, de registers, de precedenten en de retroacta, behalve van lak, ouwels , een pennemes , rood band, papier, een vouwbeen , ook van eene spelling voorzag. Zoo waar en geestig als die beschrijving der ambtenaren is , zoo onjuist acht ik de daaraan voorafgaande denkbeelden over de spelling van staat en den daarin berispten »landsvaderlij ken" geest. Ik wou wel eens zien hoe de staat, dat is, de menschen die den staat vormen, het zou m a i, zonder spelling. Zonder spelling , geen lette,!" geen woorden ; zonder deze geen zigtbare y 0 S ' stelling van denkbeelden. Een spelling, We ii r " dan ook, móet de staat dus gebruiken. On» riefelijk en oril-egelmatig is het, wanneer de ^ nister spelt als Siegenbeek, de secretaris-geneials Alberdingk Thijm, de referendarissen als ijl Vries, Multatuli, Bilderdijk en jufvrouw p; H ' tersen, terwijl de in de registers, de formulie ret de antecedenten en de retroacta speciaal ervai-c' commies zich blijft houden aan Kiliaen, en j. jongste klerk al doende zijn eigen spelling 1^ Daarom komen de lieden, die voor den s t aa j schrijven of laten drukken, overeen om zus ( ., zoo te spellen; daar is aanmatiging noch tyranty,! noch landsvaderlijkheid in. En als zij nu jaren lang zus gespeld hebben , en in die vijftjJ jaar de wetenschap der taal eenige zaken ™ beste of vrij goede gronden allengs verander^ heeft, is het dan zoo vreemd, zoo aanmatigend zoo landsvaderlijk tyranniek, om eindelijk ook fe gaan spellen zooals binnen kort, de meesten het, zullen doen ? Ziet daarenboven waartoe men geraakt. Zeer velen gebruiken reeds de nieuwe spelling, 0112e kinderen leeren ze , en weldra zijn wij omring van een jong geslacht, dat haar eveneens gebruikt Zal nu de staat alleen Siegenbeeksch blijven schrijven, op grond dat er geen spelling van staat mag zijn ? Maar dan zal er juist een sj ling van staat zijn, namelijk die, welke de sti alleen met zijne ambtenaren zal volgen. Ik ben het nog in een ander opzigt met de Arnhemsche niet eens. In onverschilligheid i aanzien der spelling. Zij zegt, en velen zullen het toejuichen en er meê instemmen, dat nooit haar hart sneller klopte, wanneer zij vertoogen las over de spelling. Doet dit iets af? Het bewijst alleen dat zij geen vermaak heeft in dit onderdeel der taalwetenschap. Gij zult in de Vlugmaren schaarsche bewijzen vinden van een grenzeloozen hartstogt voor integralen of logarithmen. Nooit heeft mijn hart sneller geklopt bij 't lezen van vertoogen daarover , vooral ook omdat ik ze nooit las. Maar bewijst dit iets tegen de wetenschap, die deze interessante» sphinxen gebruikt ? Waarlijk niet, en ik zou niet ongestraft kunnen beweren, dat die zaken de moeite niet waard zijn, alleen omdat ze mij onverschillig zijn. Zoo is het ook met de spelling gelegen. Zij vormt een onderdeel der taalwetenschap, gelijk de logica van de wijsbegeerte, de genealogie van de geschiedenis, zooals de kennis van papier en druk een onontbeerlijk onderdeel is van de studie der kenners van prenten en boeken. 's Bosch , 5 sept. Zekere vrouw, Levi Lion, alhier, had gisterenavond het ongeluk, door de vermolmde planken van den vloer harer woning, waaronder zich een kelder bevindt, te zakken, zóó, dat haar ligchaam halverwege de planhn bleef hangen. Zij bevond zich alleen te huis en kon zich zelve niet helpen. Hoewel spoedig hulp werd verleend, was zij , ten gevolge van scheuringen die zij in den buik had bekomen, binnen een uur tijds overleden. De lijkschouwing toonde aan, dat zij reeds acht maanden zwanger was. — Op laatstleden donderdag stond voor deze regtbank te regt de drukker en uitgever van de Maasbode , Boxmeersch weekblad, op aanklagt van den heer Haffmans, lid van de Tweede Kamer, vervolgd en beklaagd wegens laster, althans hoon, door in zijn nommer van 5 junij jl., ter gelegenheid der verkiezing in het district Boxmeer, op te nemen een artikel, waarin dat lid als kandidaat voor het lidmaatschap der Tweede Kamer bestreden werd, door eenige feiten aan te wijzen, waardoor de redactie tot de conclusie kwam, dat de heer Haffmans onder eene katholieke schaapsvacht zijne gevoelens verbergt en den schijn van degelijk katholiek aanneemt dm zijn eigenbelang te bevorderen. Het openbaar ministerie hield de aanklagt vol en requireerde veroordeeling tot twee geldboeten ieder van 50 gulden. Als advokaat trad op mr. A. H. Sassen. De uitspraak is bepaald op heden over acht dagen. Gouda, 4 sept. Gisteren had onder de naburige gemeente Stein een treurig ongeval plaats. E e0 boerenjongen stond met zijn meester voor den slagboom van den spoorweg te wachten, totdat een lange goederentrein, komende van Utrecht, gepasseerd zou zijn. Naauwelijks was die trein voorbij, of de jongen ging onder den slagboom door den spoorweg over, terwijl er juist van de tegenovergestelde zijde een personentrein aankwam, welke hem letterlijk verpletterde. Zijn meester , welke was blijven staan en het gevaar zag, riep hem do " toe, doch te laat, de trein was te kort bij kern. zoodat hij niet meer van de baan kon komen. Zierikzee , 4 sept. Gisteren stonden alhier voor de arrondissements-regtbankute regt ,„drie geneeskundigen beschuldigd van overtreding der ° ve t op de genees- en artsenijbereidkunst. Twee van deze , geneeskundigen bevoegd tot bet afleveren van geneesmiddelen, waren beklaagd w ecens. het voorhanden hebben van meer geneesmiddelen dan op hunne lijst stonden, op welke lijst zij geene andere geneesmiddelen geplaatst hadden dan de 78 bij maatregel van inwendig bestuur voorgeschrevene. Beide geneeskundigen beriepen zich ter hunner verdediging op het „eschreven woord der wet, voorkomende in alinea 5 van art. 9 der wet, regelende de uitoefening der geneeskunde, en beweerden door het opmaken eener lijst van geneesmiddelen , waarop niet ontbraken de geneesmiddelen bij maatregel van inwendig bestuur voorgeschreven, en die zij hadden doen viseren , in alle opzigten voldaan te hebben aan het voorschrift der wet. Het openbaar Ministerie eischte schuldigverklaring op grond van de oeconomie der wet. Deze geneeskundigen willen een regterlijk vonnis uitlokken, ten einde de mate der vrijheid te kennen , waarmede zij over hunne geneesmiddelen beschikken kunnen. De derde geneeskundige was beklaagd wegens het bezit van eene onvoldoende balans om vergiften te wegen. * Bist , 6 sept. Heden werd alhier de najaarspaardenmarkt gehouden; er werden veel paarden aangevoerd , vooral jonge. Yele bleven er echter onverkocht. Er waren geen fransche kooplieden aanwezig. * Van de 25 jongelieden , die als leerlingen der 1ste klasse op de hoogere burgerschool alhier wenschten geplaatst te worden , zijn , na afgelegd examen , zestien toegelaten. * Nijmegen, 6 sept. De lessen aan de hoogere burgerschool zullen aanstaanden woendag weder aanvangen. Het getal leerlingen is bijna verdubbeld tegenover het getal aan het einde van het vorige schooljaar, en bedraagt thans omstreeks 80 voor de dagschool en 60 voor de avondschool. Heden morgen zijn, onder toezigt van den leeraar P. van der Kemp, 4 jongelieden van de avondschool, op kosten der gemeente, naar Amsterdam vertrokken, om de tentoonstelling te bezigtigen. De stier van ongeveer 1200 pond , zaturdag te Utrecht verkocht, was ruim 3 jaar oud en aangefokt door den eigenaar Evert Niekerk, veehouder op het Slijk te Maarssen. ---