EEN ONPARLEMENTAIR PARLEMENTARISME EN EEN ANTI-CONSTITUTIONEEL CONSTITUTIONALISME. III. Er zijn , in de redevoering van 14 december, vooral twee uitdrukkingen waarin des heeren van Houtens eigenaardige opvatting van constitutionalisme en parlementaire regering sterk uitkomt. Eerst zegt hij: »Ik had het vertrouwen »dat deze minister , aan het hoofd van het de»partement van Finantien, zou weten in praktijk »te brengen de eischen, vroeger door de liberale tpariij aan den minister Schimmelpenninck gesteld en later nog eens = » omdat de liberale yparlij in haar geheel gelijke eischen aan den > minister Schimmelpenninck stelde.'' s >Eischen" en »gelijke eischen." Dit doet de vraag ontstaan : kunnen en mogen, in een waarijk constitutionelen en parlementairen Staat, door de Vertegenwoordiging aan bet Gouvernement eischen gesteld warden, in dien zin, dat zij hare al of niet ondersteuning a priori afhankelijk stelt van de al of niet bereidwilligheid van het Gouvernement om hare wilsverklaringen ten uitvoer te leggen ? Dat de Vertegenwoordiging, als zelfstandige magt, een eigen zelfstandigen wil, ook tegenover dien van het Gouvernement heeft, is buiten kijf. Maar zij staat als zelfstandig-mederegende magt tegenover deze andere even zelfstandig-mederegerende magt, het Gouvernement. Zij kan en moet voor zich besluiten; zij kan hare medewerking weigeren ; zij kan , door haar votum , beletten dat tot stand kome wat het Gouvernement wil , maar verder gaat hare bevoegdheid niet. Zij heeft even weinig regt haren wil als allesbeslissend aan het Gouvernement tot regel te stellen, als het Gouvernement regt heeft zijnen wil als allesbeslissend aan de Vertegenwoordiging tot regel te stellen. Zame ïwerking van beile magten , met wederkeerige erkenniug en eerbiediging van elkanders zelfstandigheid, is het wezen der constitutionele regering. De heer van Houten miskent niet alleen dit wezenlijk karakter der constitutionele regering, hij loochent het. De Vertegenwoordiging is, voor hem, de souvereine magt tegenover het Gouvernement, dat aan hare eischen en bevelen te voldoen heeft. De Regering is, voor hem , de dienaresse der Kamer. Nog erger maakt hij het in de boven aangehaalde regels. De Regering is daar niet alleen de dienaresse der Vertegenwoordiging , d. i. van de Staten-Generaal, niet enkel zelfs de dienaresse van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, maar de dienaresse van deze partij die in de Tweede Kamer de meerderheid heeft. Hij onderwerpt de ministers aan de eischen »door de liberale partij", — later, geamendeerd, »de liberale partij in haar geheel", — gesteld. De minister is niets dan Vexècuteur des hautes oeuvres van de eindvonnissen door de liberale — of welke andere in de meerderheid zijnde — partij in de Tweede Kamer geveld. Men wane niet, dat wij hier een te sterken uitleg geven van de woorden door den heer van Houten gebezigd , of misbruik maken van eene verkeerd gekozen, in eenen anderen zin bedoelde uitdrukking. In eene latere redevoering, op 17 december uitgesproken , formuleert hij zijn begrip van constitutionele regering aldus: »Naar 'mijn oordeel behoort men op politiek gebied »te strijden voor zekere beginselen. Krijgen die nlen steun van de kiezers en krijgt men een 'mandaat, men behoort hier de beginselen in ♦toepassing te brengen , op welke men het vertrouwen der kiezers heeft verworven. Als men 'vervolgens hier heeft gestreden , en op grond * daarvan tot de Regering wordt geroepen, dan l woet men ook daar voor de beginselen opkoken , die men hier heeft verdedigd. Dat is de ♦ziel, de kern van de volksregering en ook van »ieder eerlijk constitutioneel Gouvernement." De laatste woorden »en ook van ieder eerlijk constitutioneel Gouvernement" zijn overbodig en onjuist, doch de theorie , hier door de heer v ' H. ontwikkeld , is wel , gelijk hij zegt, die der volksregering. Zamenwerking van, elke in & ren kring, zelfstandig oordeelende en zelfstandig handelende magten , hetgeen »de ziel" en »de kern" van ieder »eerlijk constitutioneel Gouvernement" is, is hier geheel uitgesloten. Er is in dit stelsel ééne, sllesbeheerschende , in en door zich zelve bestaande, haren wil voor regt en rede latende gelden, souvereine magt — het volk, dat verbeeld wordt door den kiezer , die de souvereiniteit uitoefent. Het souvereine kiezersvolk vaardigt mandatarissen af, — de heer v. H. zegt uitdrukkelijk: »krijgt men een mandaat,", — om de beginselen in toepassing te brengen , »op welke men hot vertrouwen der kiezers heeft verworven" ; mot andere woorden, om de beginselen der kiezers , zoo zij die hebben, in toepassing te brengen. Geen zelfstandig oordeel der afgevaardigden dus en geene zelfstandige handeling. Al veranderen de omstandigheden , al is de afgevaardigde hetzij door zulk eene verandering, hetzij door de kracht van betere argumenten , tot eene andere overtuiging gekomen , het baat niet; hij moet — want hij is de mandataris zijner kiezers — de beginselen in toepassing brengen »op welke hij het vertrouwen zijner kiezers heeft verworven". Discussie is, in dit stelsel, noodeloos en louter tijdverlies, want de Vertegenwoordiging is niet eene oordeelende maar enkel eene uitvoerende aagt , het werktuig der kiezers. In gelijke betrekking van mandataris, waarin de afgevaardigden , juister misschien de gecommitteerden, tot hunne kiezers, d.i. tot hunne committenten, staan, staan de ministers tot de Kamer, die hen op hare beurt afvaardigt, of committeert. De heer v. H. schijnt zelfs geene ministers buiten de Kamer genemon mogelijk — of althans constitutioneel — te achten, want hij zegt uitdrukkelijk : »als men vervolgens hier heeft gestreden »en, op grond daarvan tot de Regering wordt »geroepen ; dan moet men ook daar" enz. De Regering is dus een werktuig in handen der Kamer, gelijk de Kamer een werktuig is in handen van haren souverein, van het volk, van den souvereinen kiezer. Ziedaar een duidelijk kort begrip van des heeren van Houtens staatsleer, eene staatsleer die wij voor het oogenblik geheel in hare waarde laten, maar die niets Minder is dan de leer van het constitutionele Gouvernement, dan de staatsleer der nederlandscbe grondwet. Zij staat er, integendeel, lijnregt tegenover; zjj is de leer'van het democratisch absolutisme, die alle autonomie en alle zelfstandigheid, die de regering van het verstand loochent en sloopt. In een ongelukkig oogenblik heeft de heer van Houten, in een even oppervlakkig als slecht geschreven boekje, tegen den heer Thorbecke eene quérelle d'Allemand begonnen over diens »staatileer." Ook toen bragt de heer v. H. zijn stelsel van »verantwoordelijk stellen" en ter verantwoording roepen in praktijk , en eischte rekenschap, waarom mr. Thorbecke's staatsleer zoo dikwijls en zoo ver afweek van mr. van Houtens staatsleer ? De heer van Houten was de orthodoxe, regtzinnige geloofsregter die den heer Thorbecke, ter zake zijner ketterijen tegen de leer, voor zijne vierschaar daagde. Wij willen de herinnering aan dit boekje, misschien door den maker zeiven liever aan de vergetelheid prijs gegeven, niet opwekken; wij laten het in vrede rusten. Dat mr. Thorbecke's en mr. van Houtens staatsieeren zeer verschillend zii n volkomen waar , en dat mr. v. H. evenzeer regt heeft op zijne staatsleer als mr. T. op de zijne, erkennen wij ten volle. Eéne van beide is zeer zeker niet de leer der constitutionele en parlementaire regering en der nederlandsche grondwet. Wij zullen thans ook niet beslissen welke van de twee, naar onze meening, wezenlijk de constitutionele leer is. Wij zullen ze naast elkander stallen en de beslissing aan onze lezers laten. Mr. van Houtens kort begrip hebben wij reeds gegeven, en laten nu, ten slotte, ook mr. Thorbecke's résumé volgen: »De constitutionele monarchie is aan misbruik en bederf onderhevig, voor zooveel zij niet in alle omstandigheden een volkomen waarborg aanbiedt voor het regte gebruik van de regeermagt of van de vrijheid. »Aan de Kroon behoort de benoeming der ministers. Doch een Koning kiest, zonder op den eisch van den toestand of de Landszaak te letten, zonder te bedenken dat de ministers met de Vertegenwoordiging te handelen hebben en daar zedelijke magt moeten zijn, uitsluitend naar individueel welbehagen. »De Vertegenwoordiging is meesteres, de voordragten van begrooting en andere wetten af te keuren. Doch zij verwerpt, niet van wege zware grieven tegen het ministerieel beleid, die voortgezette zamenwerking onmogelijk maken, maar om, in nieuwe ministers, onderdanen te erlangen. »Iu beide gevallen stooit men, zoo handelende , door uitoefening van een formeel onbetwistbaar regt den regelmatigen gang der constitutionele regering. Men stelt dan zelfzucht in de plaats van het algemeen belang, op welks grond alleen die regten toegekend zijn. Men vervalt dan in het misverstand, publieke regten uit te leggen en toe te passen als waren het privaatregteH; als kwame het, gelijk bij de laatste doorgaans , in de ,'politiek enkel op de vraag aan: wat is mijn regt ? en niet vooral op het gebruik dat men van zijn regt maakt. »I« de constitutionele monarchie is de Kroon eene zelfstandige magt, en is de Volksvertegenwoordiging eene zelfstandige magt; maar zelfstandig gelijk in een ligchaam de leden. Verwart men zelfstandigheid met volstrekte onafhankelijkheid , doet elke magt, alsof zij alléén e* de éênige ware, haren wil golden , dan wordt het organiek verband geheel verbroken. »Het is een koninklijk regt, de Kamers te ontbinden , opdat in buitengewone gevallen eene nieuwe verkiezing tusschentjjds mogelijk zij. Moet nu dat regt dienen niet om een groeten maatregel aan eene nieuwe proef te onderwerpen, maar als middel van dwang om aan een veroordeeld ministerie, tot persoonlijk behoud, eene volgzame meerderheid te verschaffen, dan wordt het hoogste beroep op het volk de ergste verkrachting der constitutionele vrijheid. »De minister kan niet dan in overeenstemming met het Parlement besturen, en hij is verantwoordelijk aan het Parlement. Wordt dit zóó begrepen, dat hij dienaar der meerderheid is, blijft het niet vaststaan, dat het Gouvernement dienaar is van de Landswet en het Landsbelang, geroepen tot uitoefening van de regten en pligten der Kroon naar eigen begrip en overtuiging, niet naar de begrippen of den wil van andeben , Vorst zoomin als partij, dan gaat een der hoofdorganen en 'vaarborgen der constitutionele monarchie, en de ministeriele verantwoordelijkheid zelve te niet. » Beperkt men, door vooropstelling van een persoonlijken wil van den Vorst, de ministeriele verantwoordelijkheid, dan legt men eene brug voor autocratie, en tast men het wezen van den constitutionelen Staat aan , dat op volle, onverdeelde aansprakelijkheid van het Bewind berust. «Ondanks deze gevaren em afwijkingen , die wij bij ondervinding leerden kennen , heeft de praktijk mij in het geloof aan de constitutionele mornarchie bevestigd. »Moest ik hare hoofdtrekken aanduiden , ik zou noemen : »zelfstandigheid der monarchische regering, met onbeperkte parlementaire verantwoordelijkheid der ministers ; »vrijgekozen Volksvertegenwoordiging, zelfstandig , naar eigen inzigt en oordeel besluitende, zonder eenigen band met de kiezers; de algemeene wetgeving gezamenlijk met het monarchisch gezag uitoefenende , maar zonder deelneming aan de uitvoerende magt , wier werking zij, door middel der ministeriele verantwoordelijkheid, controleert; tselfgovemmeni van provinciën en gemeenten, leden van het geheel en als zoodanig ondergeschikt, doch tot antonomische ligchamen geformeerd met eigen vertegenwoordiging naar het beeld en onder de hoede van dat geheel." Ziedaar het résumé van Thorbecke's staatsleer , van hetgeen voor hem het wezen der constitutionele regering , van het parlementair regerend grondwettig koningschap , is. Wij besluiten met de wederlegging van hetgeen voor den heer van Houten het »eerlijk constitutioneel gouvernement" is. »Iu de schatting van hen," zegt Thorbecke , »wier eerst en éénig beginsel is , dat de volkswil onbepaald reqere , is de constitutionele monarchie eene kunstige beperking , die voor den drang der republikeinsche vorderingen weldra wijken moet. »Inderdaad staat deze theorie van den onbeperkten volkswil niet minder scherp, dan van den anderen kant autocratie . tegen het stelsel der constitutionele monarchie over. ïls het alleen de vraag, wat het volk of de meerderheid wil , dan vervalt de vraag naar hetgeen regt, waar, goed en uitvoerbaar is. Met het feit eener verklaring van den wil des volks is alles beslist. Geene zelfstandige Vertegenwoordiging. Kiest het volk afgevaardigden, hunne rol is, zich door de kiezers te laten besturen. Het volk mag niet, zoo oordeelt men volkomen te regt, werktuig in de hand der Regering zijn, maar Regering en Vertegenwoordiging worden enkel werktuigen in de handen des volks. i>Le constitutionele monarehie kent éénen absoluten wil niet; zij bestaat in een verband van elkander wederkeerig beperkende organen, aangelegd om met vrijheid zamen te werken tot eene wetgeving en een bestuur, die aan de eischen van een juist, regt vaardig , nationaal verstand beantwoorden. Geregeld, beraden initiatief en overleg van wetten of andere maatregelen , uitvoering en verantwoordelijkheid zijn in den constitutioneel monarchischen Staat beter , dan in eenigen anderen, verzekerd. Maar is hij niet aan politieken vooruitgang van de volksmagt, de bron van hetgeen de Staat worden en scheppen kan, in den weg? Is hij niet met gestadige uitbreiding van het kiesregt, naar gelang van toenemende verspreiding van kennis en verhoogden burgerzin , in strijd ? In het minst niet; hoe meer algemeene deelneming ebner veblichte natie aan ds regering, des te sterker monarchie en Staat." (1) Met dit citaat — in 1869 geschreven , maar in 1873 der herlezing èn overweging nog dubbel waardig — sluiten wij onze beschouwingen over mr. van Houtens theorie der constitutionele on parlementaire regering. ' (1) Narede der Parlementaire Redevoeringen van Mr. J. R. Thorbecke. Ministerie van sept. 1865 tot febr. 1866. --- STAATKUNDIG OVERZIGT. 11 Februarij 1873. Te Versailles heerschte groote agitatie, toen jl. zaturdag de uitslag van de stemming in de commissie van 30 bekend werd. Vrij algemeen verwachtte men, dat eene schikking was getroffen, en men wil, dat Thiers zelfs rekende op eene niet onbelangrijke meerderheid voor de regeringsamendementen. Het regter-centrum toch scheen geneigd tot vorzoening; de taal der organen van deze fractie, van le Francais vooral, werd gematigder, nadat Thiers zijne groote concessie had gedaan, en men hoopte dat ten slotte de commissarissen van het centrum met die der minderheid de beslissing zouden geven. Men had buiten den waard gerekend : op het beslissende oogenblik herinnerden de heeren van de uiterste regterzijde aan de beloften, die men elkander had gedaan, en andermaal werd voor een armzalig partijbelang een levensbeginsel opgeofferd. De ontevredenheid over den loop van zaken openbaarde zich zoowel in het gebouw, waar de president woont als ook in de straten, maar de orde werd nergens gestoord. Het officieuse blad Bi en Public zegt dat men zich van het gebeurde geen te ernstige gevolgen moet voorstellen, vermits het tusschen den president en de commissie bestaande verschil vrjj is van allen hartstogt , en er alle reden bestaat om een goede oplossing te verwachten van de wijsheid en gematigdheid der Nationale Vergadering , welke thans te beslissen zal hebben. Zelfs geeft het te kennen dat reeds onderscheidene leden der commissie , welke tegen het voorstelDufaure hadden gestemd , »het gewigt beseffen van de verantwoordelijkheid welke zij op zich genomen hebben, zoodat er pogingen zijn of althans zullen worden gedaan om de beteek' ni van het votum te verkleinen." De hertog de Broglie heeft zich zondag nat: de heeren Thiers en Dufaure begeven , om hun de beteekenis van het votum der commissie van dertig uiteen te zetten. De hertog heeft verklaard, dat de commissie volstrekt niet geleid ward door eenige vijandige bedoeling. De Union Républicaine heeft besloten, alvorens ten opzigte van het voorstel-Dufaure ean besluit te nemen, zich te verstaan met de linkerzijde, zoodra deze met den heer Thiers een conferentie zal hebben gehad. De Unioers heeft weder de veel besproken mededeelingen van den hertog van Gramont op het tapijt gebragt, door de openbaarmaking van een uittreksel uit een brief van een der laatste ministers van Napoleon. Die brief — voor welks ochtheid het blad verklaart in te staan — is gedateerd 2 januarij 1873. Daarin wordt o. a. gezegd: »dat er voor den 21sten julij 1870geen traktaat met Oostenrijk en Italië werd gesloten, ligt alleen daaraan, dat Oostenrijk van ons eischte , Rome aan Italië af te staan , tot welke »onteerende" handeling wij onze toestemming niet konden geven. De berigten omtrent Spanje zijn niet van geruststellenden aard. De geruchten, dat de koning geneigd zou zijn, de kroon neder te leggen , worden meer en meer duidelijk herhaald. Hij zou zijn magt aan de Cortes overdragen. Intusschen is tot nog toe alles rustig in Madrid. De Correspondenzia gelooft dat de zitting der Cortes drio dagen zal worden geschorst en dat, indien de koning volhardt in zijn voornemen om de kroon neder te leggen , er een voorstel zal worden gedaan, om hem in eene eerbiedige boodschap te verklaren, dat de Cortes in zijne aftreding niet kunnen berusten. Mogt, hij desniettegenstaande de regering willen nederleggen, dan zullen de Cortes een regentschap benoemen en eene speciale wet dienaangaande uitvaardigen. Volgens de geruchten zou de reden van 's konings verlangen gelegen zijn in een verschil van gevoelen tusschen hem en het ministerie in de zaak van de officieren der artillerie. De officiele berigten sproken nog altijd van groote verliezen , die de carlisten bij de laatste gevechten zouden geleden hebben. De troepen onder bevel van de geestelijken Oio en SantaCruz zouden ingesloten en gedecimeerd zijn; ook zou een groot aantal krijgsgevangenen gemaakt zijn en veel krijgs- en mondvoorraad in handen van de Gouyernementstroepen gevallen zijn. Particuliere berigten ontbreken intusschen over deze bijzonderheden, en daarmede de zokerheid. De belgische branders van gedistelleerd hebben, gelijk men weet, een petitie gerigt tot de Kamer van Volksvertegenwoordigers, met verzoek om de surtaxe van vijf francs, waaraan het gedistilleerd van nederlandsche herkomst is onderworpen, te behouden. Zij betoogen hiervan de noodzakelijkheid op de volgende gronden : Zij duchten dat, indien die surtaxe wordt afgeschaft, hunne industrie de concurrentie met de nederlandsche nijverheid niet zal kunnen volhouden, aangezien de nederlandsche wetgeving op de distilleerderijen de hollandsche branders in staat stelt goedkooper te stoken (plu* minus 12 francs per hektoliter) dan de belgische. Voorts beroepen zij ach op de wetenschap, »dat da nederlandsche jenever eene algemeene reputatie geniet." Wordt de surtaxe afgeschaft, dan zal het verbruik van gedistilleerd wel niet verminderen, maar dejbelgische branderijen zullen er door benadoeld worden en »met de branderijen zou een der kostbaarste grondslagen voor de algemeene welvaart worden weggenomen." »Het belang — zeggen de onderteekenaars — van het bestaan en de ontwikkeling der branderijen berust niet op het verbruik van het fabrikaat, maar op de diensten, die de branderijen aan den landbouw bewijzen , waarmede de branderijen zoo naauw verbonden zijn. Allerwegen schrijft men het grootst gedeelte der productie van vleesch en van het goedkoop brood op rekening der branderijen." »Uit dien hootde — zoo beweren zij voorts — werkt het nederlandsche Gouvernement den uitvoer zoozeer in de hand." In het hongaarsche Huis van Afgevaardigden is een voorstel ingediend tot uitdrijving der jezuiten uit Hongarjje. Het Huis heeft besloten dit voorstel te doen drukken, ten einde het in den bij het reglement voorgeschreven vorm te behandelen. ---