LEERVRIJHEID EN OFFICIEEL ONDERWIJS. II. Do quaestie der meisjesscholen voor middelbaar onderwijs in november behandeld, had reeds eene instantie doorloopen en was ook ter sprake gebragt in mei 11. Het gouvernement, zeide men toen, moest zich die scholen aantrekken en om dit te bevorderen werd door twee leden der Kamer voorgesteld, eene som van f 7500 te bestemmen voor het subsidiëren van op te rigten meisjesscholen voor middelbaar onderwijs. Dit voorstel werd , na de bestrijding er van door den minister van Binnenlandsche Zaken, verworpen, en daar hetgeen thans in het dobat van november werd aangevoerd naauw zamenhangt met hetgeen in mei verhandeld werd, moeten wij de bestrijding van november in verband brengen met dio van mei. Waarom was en is de minister tegen zoodanig officiëel hulpbetoon , om het oprigten van middelbare scholen voor meisjes aan te moedigen ? De redenen zijn door hem medegedeeld in zijne redevoering van 15 mei. «Niemand miskent," zeide hij, »en de geachte «voorstellers van het amendement (Jonckbloet «en van Kerkwijk) miskennen zeker niet, dat er »roor middelbare scholen voor jongelingen eer één «type mogelijk is dan voor die voor meisjes. »Het kader voor meisjesscholen is door de wet «van 1863 niet geteekend, en ik zou niet gaarne op «mij nemen, xelfs nu, nadat wij eene reeks van «jaren i.i de uitvoering van de wet van 1863 «gevorderd zijn , zoodanig kader bij de wet vast «te stellen. Mogt het onderwijs aan middel»bare scholen hier en daar de strekking van «een mechanisme, van eene fabriek gekregen «hebben, zeker mag eene meisjesschool dergelijk »karakter ^ niet hebben. Derhalve meen ik te «mogen aannemen : het is in contesso, het wordt «door de geachte voorstellers erkend : de middel«bare school voor meisjes moet iets anders wezen «dan de middelbare school, ingesteld en geregeld «bij de wet van 1863. — Wat dan? — Wan«neer ik de onderscheidene antwoorden, daarop «gegeven , zamentrek, dan lossen zij zich, mijns «inziens, op in den eiscü : een hooger onderwijs »voor meisjes, dan hetgeen van uitgebreid lager «onderwijs te wachten is." — — — — — — — — — — — — — —. «Doch nu komt de «vraag: hoe dat hooger onderwijs (dat meer «omvat dan het uitgebreid lager onderwijs) in te «rigten ? Heeft ons de discussie op dat punt «verder gebragt, verder dan wij reeds waren met «de wet van 1863? In vele opzigten, ik hoop dat » men mij dit buiten deze vergadering niet kwalijk «neme, zoekt zelfs het onderwijs aan de be«staande hoogere burgerscholen nog naar de beste «wegen ; en , wat middelbare scholen yoor meis«jes betreft, wanneer ik zeg, dat zij nog een onder«werp zijn van proefneming, geloof ik, dat ik «niets meer of minder zeg dan de juiste waar«heid. i De praktijk zal ons verder brengen, ernaar juist daarom zou ik haar de meest vrije ■tbeweging wihen laten om ons te doen zien wat wan Staatswege welligt kan en moet gedaan worgden. Wanneer ik sprak van onderzoek dat «ik mij voorbehield, dan was mijne meening «het hoofdzakelijk op die praktijk te rigten. Ik «begrijp zeer goed, dat de heer Jonckbloet «vraagt: waartoe onderzoek? Hij die meent «klaar te zijn, acht alle onderzoek overbodig. Ik «denk echter dat de redenen, die ik tot dusver «aan de Vergadering onderwierp, het verlangen, «dat de ervaring ons op dat gebiod van proef«neming eerst nog doe vorderen, wel regtvaar«digen. De wet van 1863 wil in art. 21 de «meest vrije schepping van particulieren of «hunne vereenigingen, van gemeente-besturen , >vau provinciën. Ik zou die vrije beweging willen blaten voorgaan. Het verzet, dat nog togen de «middelbare scholen, in het algemeen en tegen «die voor meisjes inzonderheid bestaat, wordt »het best bestreden door de praktijk; het zal »worden aangewakkerd, wanneer van hooger»hand een ontijdige greep geschiedt. Art. 21 »der wet van 1863. Ook nu nog ben ik geheel ien a l in den geest van dat artikel ea verlang 3 'k voor het oogenblik niets meer. ««De in, j \ ««rigting van middelbare scholen voor meisjes, ««door gemeente-besturen, provinciën of bijzon»«dere personen met of zonder subsidie to stichtten, wordt aan de stichters overgelaten, be««houdens voorwaarden, aan verleende subsi««dien te verbinden.'' " Na deze meer algemeene beschouwing aan de voorgestelde subsidie-verleening komende, zeide de minister, onder anderen: «Is hetgeen de «geachte voorstellers vragen doeltreffend ? Wat «vragen zij ? Eeue uitloving van subsidiën, van «premiën, aan hen, die middelbare scholen voor «meisjes zouden willen oprigten. Men heeft zich «beroepen op hetgeen bij uitvoering der wet van «1863 gebeurd is. Doch hier mag ik wel, zeg«gen : cum duo faciunt ideni, non est idem. Heeft «men toen premiën uitgeloofd? Ging men aan «de gemeente vragen : wilt gij subsidie hebben? «Neen. Men zag om naar de meest gelegen ge»meenten in de onderscheiden oorden van het «land, waar, zoo de gemeente niet besloot eene «hoogere burgerschool op te rigten , eene rijks»school zou moeten komen, en men vroeg: ver«langt gij eene rijks- of eene gemeente-school ? «Voor het overige wachtte men de vragers af; «men noodigde niet uit. Daarenboven, waar«mede had men te doen ? Wanneer eene sub«sidie werd verleend wist men waarvoor; het «kader der middelbare scholen was omschreven, > gelijk een publiek werk waarvoor subsidie wordt «verleend; men weet waartoe het dienen moet. «Maar het begrip, de inrigting van meisjes«scholen is niet omschreven. — Do heer Jonck«bloet zegt: ««looft gij geene subsidie uit, gij ««zult geene middelbare scholen voor meisjes »«krijgen."" Is dat waar, dan is het besef «van de behoefte nog niet zeer sterk, en «hebben wij , heeft de maatschappij , al kan sde heer Jonckbloet niet wachten , nog tijd. «Tusschen 1850 en 1860 was in Frankrijk on«der Napoleon III door iconomen, die deengel«sche landhuishouding hadden nagegaan, den «stoot tot draineren gegeven, als hulpmiddel «van den landbouw in zoo menige streek. Men «luisterde naar hen , en het middel werd hier «en daar toegepast. Doch nu komt het keizerlijk gouvernement op het ongelukkige denkbeeld, »vele millioenen als subsidie voor drainage uit «te trekken, en sedert dien tijd hield de verbo»tering op ; ieder wachtte op zijn aandeel van de »millioenen en men deed niets. Door ontijdige vsubsidie-uillQcing zal men stuiten hetgeen men >ioen$cht aan te moedigen. — De heer Jonckbloet «zegt verder: ««de minister kan voorwaarden ««stellen." " Dat juist zou ik hoogst ongaarne «doen, of een minister zien doen. Dat regenteren «door het stellen van voorwaarden in zake van «onderwijs , acht ik niet een middel van bevor»dering; men moet vrijlaten, men moet de meest «vrije beweging van initiatief gunnen. Het «regenteren door het stellen van voorwaarden «was een middel der regeringen vóór 1848, om «de zaak in de hand te houden. Dat moeten «wij niet willen ; wij moeten op dit, gelijk op «zoo menig ander gebied , aan de eigen kracht «der maatschappij haren loop en hare ontwik«keling laten." Het stelsel van den minister- is hier zeer klaar en duidelijk geformuleerd. Geen dwang van boven af, geene Deus-ex-machina-ve rtooning, geen ingrijpen in toestanden die men nog niet overziet. Indien het middelbaar onderwijs voor ineisjes werkelijk eene behoefte der maatschappij is, die zich meer en meer voelbaar maakt, en een eiseh van het oogenblik , — laat dan ook deze behoefte zich in daden openbaren en uiten. Laat ons zien wat men verlangt dat de nederlandsche meisjes op de scholen van middelbaar onderwijs moeten leeren , welke vorming en tcelke ontwikkeling de belangstellende ouders voor hunne dochters verlangen. Juist omdat de bestemming der vrouw, veel meer dan die van den man, het huiselijke en het familie-leven is, is reglementering en een gebiedend voorschrift van het publiek gezag wat de vrouw leeren en weten moet , is , in één woord, officiele vorming en ontwikkeling der vrouw, des te bedenkelijker. Dat de kinderen behooren aan de ouders en niet aan den Staat word!-, in het driftig streven naar schooldwang en leerpligtigheid reeds zeer dikwijls uit het 003 verloren , en het gevaarlijke van dit supprimeren der ouders door het publiek gezag komt nog des te sterker uit, wanneer men ook de meisjes voor het officieel voorgeschreven onderwijs opeischt. De nederlandsche Regering was hier liberaler dan de liberale oppositie: niet van boven af wil zij Je beweging organiseren, maar de beweging die van onder op komt gadeslaan en hare vrije werking laten. De liberale oppositie wil dwang , waar de Regering vrijheid wil. In do discussie van 15 mei is dit reeds duidelijk gebleken , en wij zullen zien dat het niet minder duidelijk gebleken is in die van 29 en 30 november. --- Buitenlandsch Overzigt. 2 Januarij 1872. Ten voriger» jare op den Nieuwjaarsdag schreven wij: «Arm 1871 ! Er is niets vreedzaams en heugelijks bij uwe geboorte, on men zoti geneigd zijn ook u toe te roepen: Weh dir dasz du geboren bist !" Het jaar ligt achter ons, en bij een terugblik op de groote politieke gebeurtenissen , waarvan het getuige is geweest, vragen wij of er grond was voor de voorspelling: Nichts, mchts als Thorheit wirst du sehn und Unglück ? De nieuwjaarsgroet van 1871 werd uit tien duizend stalen monden der huiverende menschheid toegebulderd; maar het waren geene vreugdeschoten , het was het vernielingswerk van de twee meest beschaafde natiën der oude wereld, die de oude politiek van bloed en staal met nieuwerwetsche moordtuigen op elkander in praktijk bragten. En terwijl het Cultur-yoVs. bij uitnemendheid aan de wereld eene les gaf, hoe men eene stad van 2 millioen zielen moet uithongeren en prijsgeven aan namelooze ellende , stookte de russische keizer een vuur van het parijsche vredestraktaat, en rakelde de noordamerikaansche republiek het vuur op door de geduchte Alabama-claims te doen gelden. Deze vraagstukken zijn in den loop van het jaar beslist, — ook opgelost? — Wij zullen zien. De iransch-duitsche oorlog eindigde rnet de volkomen onderwerping van Frankrijk. Den 28sten januarij boog het trotsche Parijs het hoofd, en de legers in de provinciën begrepen wijseljjk, dat thans ook hun rol was afgespeeld; er werd een wapenstilstand gesloten; de fransche kiezers werden naar de stembus geroepen en te Bordeaux kwam de Nationale Vergadering bijeen , die over de harde vredesvoorwaarden zou beslissen. Met eene belangrijke meerderheid van stemmen teekende het uitgeputte laud zijn vonnis , waarbij het niet alleen zijne schoonste provinciën aan den vijand moest afstaan, maar bovendien zekerheid moest geven voor de betaling eener geldsom , zóó groot, dat het schoen als zouden zelfs Frankrijks hulpbronnen niet toereikend zijn. Het vredestraktaat van Frankfort regelde de bijzonderheden. De duitsche keizer , de keizerlijke prinsen , Bismarck , von Moltke en het gansche duitsche hoofdkwartier hadden den franschen bodem verlaten, evenwel niet alvorens de keizer zijne ijdelheid had gestreeld door eene revue te houden in de renbaan van Longchamps, en zijne troepen te laten marcheren door den Triomfboog. Het leger volgde minder spoedig; een aantal departementen bleef bezet, als waarborg voor de betaling der vijf milliarden, en het verblijf der Duitschers was zóó drukkend, dat Frankrijk zich groote offers heeft getroost, om althans enkele departementen te doen ontruimen; de eischen door Bismarck verleidelijk voorgehouden, werden gaarne ingewilligd. Maar ook thans nog zijn de oostelijke departementen bezet, waar juist op het einde van het jaar wedor een terrorisme ig ingevoerd, om den overwonnenen het gewigt hunner rampen te duidelijker te doen gevoelen. Een doodelijke haat scheidt voortaan de twee naburige natiën, en het vredestraktaat van Frankfort bevat de kiem voor een nieuwen bloedigen krijg. Rondom den val van Parijs groeperen zich grootendeels de gebeurtenissen van 1871. In de eerste plaats bleef het eene levensvraag : wat zal Frankrijks toekomst zijn ? En dit raadsel wacht nog stesds zijne oplossing. De Nationale Vergadering te Bordeaux had met verontwaardiging de vervallenverklaring van het keizerrijk uitgesproken, maar omtrent den toekomstigen regeringsvorm had zij het stilzwijgen bewaard. Zij besloot te doen, wat in de gegeven omstandigheden het wenschelijkst scheen: zich schrikken naar de feitelijke toestanden, waarn zij het land had gevonden. Dc keizer was vervallen-verklaard, en er was niemand om hem te vervangen op den troon van Frankrijk. De vraag: monarchie of republiek ? drong zich krachtig op den voorgrond, en daar geen der monarchale fractien het waagde om reeds nu een lans te breken voor haren pretendent, zoo bleef niets anders over dan eene feitelijke erkenning van de Republiek* eene «eerlijke proefneming" geljjk men het noemde met het republikeinsche regime. Bij de «overeenkomst van Bordeaux" werd bepaald , dat de Nationale Vergadering zou regeren met een Uitvoerend Bewind , waarvan do heer Thiers het hoofd zou zijn. Met grooten tegenzin besloot de Kamer omstreeks de helft van maart, haar zetel van het veilige Bordeaux te verleggen naar Versailles, en nog vóór zij daar was geïnstalleerd, stak de vreeselijkste revolutie, die Frankrijk sedert 1792 heeft gekend , het hoofd omhoog. De bewegelijke bevolking der hoofdstad had den antirepublikeinschen zin der Nationale Vergadering herkend; zelfs de republikeinsche leden der Kamer waren afkeerig van de sociaal-democratische republiek, die door Belleville en Montmartre werd gedroomd ; zij zou zich zelve regt verschaffen, het oogenblik was gunstig, de nationale garde gewapend, de stad van ammunitie voorzien en het leger gedemoraliseerd. Den 17den maart brak de burgeroorlog uit, en nam weldra een omvang, die zelfs de grootste pessimist niet had durven vermoeden; Parijs werd ten tweeden male belegerd; de gansche strijdmagt van Frankrijk , drie legers , onder bevel van maarschalk Mac-Mahon, belegerde gedurende twee maanden de oproerlingen binnen de hoofdstad. Wat nog door de Pruissen was gespaard in de bevallige plaatsen der banlicue werd vernield, gansche voorsteden werden platgeschoten, en toen eindelijk de Commune boog voor de overmagt , vermoordde zij hare onschuldige gijzelaars, waartoe natuurlijk weder een aartsbisschop van Parijs behoorde , en stak zij de schoonste gebouwen , de welvarendste wijken der hoofdstad in brand. De gruwelijke tooneelen, waarvan Parijs getuige was op de Pinksterdagen van 1871, vullen de treurigste bladzijden van Frankrijks geschiedenis. De wraakoefening bleef niet achter; schuldig en onschuldig werd medegesleept naar de Oranjerie te Versailles of naar de pontons in de zeehavens, een aantal vonnissen werd door de krijgsraden gewezen, en een nog grooter aantal gevangenen wacht nog steeds op vonnis. Geen wonder , dat deze gebeurtenissen dienstig waren, om den reactionairen geest dei Kamer te versterken. In weerwil, dat bij de verkiezingen van 2 julij cn later bij, de verkiezingen voor de algemeene raden onwederlegbaar bleek, dat het land republikeinsch gemind is , weigerde de Kamer de Republiek te proclameren; niet dan na veel strijd werd door de Kamer besloten om de volmagt van den heer Thiers voor den tijd van drie jaren te verlengen, en hein den titel te geven van President der fransche Republiek (zonder republiek). Thiers is nu een soort van onschendbaar persoon geworden , die « boodschappen" zendt aan de Vergadering , en daar redevoeringen houdt (insinueert zelfs), maar zonder verantwoordelijk te zijn. De bonapartisten, legitimisten en orleaniaten zitten intusschen niet stil, en het gevoelen wint veld, dat de familie-Orleans de meeste kansen heeft. De hertog van Aumale, die onlangs met Joinville heeft zitting genomen in de Kamer, zou, als president der republiek, den troon moeten bereiden voor den graaf van Parijs. Maar alles blijft eene gissing, niets meer. In de Kamer vieren do hart.stogten op oudfransehe wijze den teugel, hetgeen niet bevorderlijk is voor de werkzaamheden. Toch zijn reeds enkele belangrijke maatregelen tot stand gekomen, 0. 51. de nieuwe departementale wet. De grootste moeijelijkheid is van finantielen aard : Frankrijk heeft ongeloofelijke offers gebragt en moet nog veel meer brengen, maar het kan veel. Ongelukkig maar, dat de tegenwoordige bewindslieden voor het meerendeel de verbeten protectionistische beginselen zijn toegedaan , en dat Frankrijk, hoovvel met weerzin, volgt. Bovendien zal het land eerlang een papieren standaard hebben, iets wat geen teeken i3 van welvaart. Terwijl de toekomst van Frankrijk en het beleedigd nationaal gevoel der bevolking den staatsman de weukbraauwen deed fronsen, heeft het afgeloopen jaar ook weinig reden gegeven om bemoedigd te zijn over do toekomst van Duitschland. Hier heeft zich vervuld, hetgeen door velen werd gevreesd: Duitschland is in Pruissen opgegaan in plaats van omgekeerd, en hiermede heeft Duitschland zich dan ook geworpen in de avontuurlijke politiek van het hof van Berlijn. Den 2lsten maart opende de duitsche keizer den earsten duitschen Rijksdag; in de noord-duitsche bonds-constitutie die tot grondwet voor het duitsche rijk werd verheven, werd het woord Bond veranderd in Rijk en Koning in Keizer ; met doze nieuwe toer had Bismarck het werk van 1866 weg gegoocheld om plaats te maken voor het werk van 1870. Van ËlzasLotharingen werd voorloopig een «onmiddalljjk rijksland" gemaakt, dat eerst door den kanselier zal worden «gegermaniseerd", alvorens in de zegeningen der duitsche wetgeving te mogen deelen. Voor het overige regeerde men zonder vertegenwoordiging, tot aan het midden van october; toen Bismarck het uurwerk weder zes weken liet loopen, om het den 2en dec. zoo abrupt mogelijk te doen stilstaan. Maar in deze zes weken had hij weder op alle punten zijn zin gekregen. De Rijksdag stond toe, dat 40 milüoen thaler werden begraven als een rijks-oorlogsfonds, waarover de keizer in tijd van oorlog mag beschikken zonder medewerking der Kamer; de begrooting werd goedgekeurd ; eene rijks muntwet werd aangenomen, die de verdionste heeft van cene duitsche munst-eenheid te bevorderen , doch die de algemeene munt-eenheid slechts kan tegenwerken. En eindelijk gaf de Vertegenwoordiging, als was zij met blindheid geslagen, haar grootste en Jbeste regt prijs: zij liet zich een ijzeren oorlogsbudget opleggen, en stond toe, dat zij in de eerstvolgende 3 jaren geene stem zal hebben in de vaststelling der uitgaven voor oorlog. En dit terwijl du volle 5 milliard , die Frankrijk betaalt, ongeschonden in reserve blijven. Is hot geene bittere ironie, dat zalk een Parlement gelijktijdig besloot, om in alle bondsstaten den vertegenwoordigenden regeringsvorm in te voeren ? Zulke sterk sprekende feiten bewijzen, voor wie niet blind is, dat de avontuurlijke politiek van Pruissen nog lang niet aan het einde is ; en dat er weder iets broeit aan den staatkundigen hemel bleek mede uit de plotselinge toenadering tusschen Wilhelm en Frans Jozef, tusschen Bismarck en Beust. Bijeenkomsten als die te Gastein en Salzburg zijn meestal do voorboden geweest van groote politieke gebeurtenissen, en dan nog wel van zoodanige, waarover de menschheid zich niet te verblijden had. Het is ons niet mogelijk do raadselachtige wen» dingen der bismarksche politiek te volgen, maar een blik op do kaart is voldoende om te doen zien, dat het einddoel nog lang niet is bereikt. Is dat Duitschland, die blaauwu plok op de kaart, aan vier zijden ingesloten door onafhankelijke Staten? Zijn er niet raillioenen en millioenen Duitschers, die nog niet deelen in de zaligheden van den Eenheidsstaat? Zullen de polypen-armen van het pangermanisme zich niet eenmaal uitstrekken regts en links, naar noord en zuid? Zal het eerzuchtige Pruissen halverwege blijven stilstaan? — Het is ondenkbaar; maar waar zal het einde zijn en door welke middelen zal het worden bereikt? Intusschen heeft het jonge keizerrijk ééne groote verdienste, n. 1. dat het den strijd tegen het eleiicalisme moedig heeft aanvaard. Het Vatikaan heeft van Berlijn geen uitkomst te wachten ; do aanmatiging der geestelijkheid is zelfs met straf bedreigd; de ultramontaansche meerderheid in Beijeren stiet het hoofd tegen de anti-clericale gezindheid van Duitschland, en gelijktijdig hiermede werd eene zuiver kerkelijke beweging georganiseerd door den abt Döllinger, die hoopt eene nieuwe zuivere opvatting van het katholieke geloof te doen erkennen en eerbiedigen. — Of dit zal gelukken moet de tijd leeren, maar reeds nu mag men betwijfelen, of kij daartoe de geschikte man zal zijn. Na de reorganisatie van Frankrijk en de opkomst van Duitschland ia zeker geen vraagstuk van grooter beteekenis, dan het oplossings-proees dor oostenrijksch-hongaarscho monarchie. „ Het jaar 1871 vond eene ministeriele krisis te Weenen, waar Potocki zijne oude ambtgenooten had moeten afdanken, en to vergeefs naar nieuwe zocht. Verscheidene weken duurde do krisis, totdat op eens , terwijl de keizer to Pesth vertoefde , buiten weten van Beust, een ministerie werd benoemd, dat bestemd was een rol to spelen. De oostenrijksche staatslieden waren verbaasd, toen zij een onbekenden graaf Hohenwart minister-president zagen worden , met een ietwat socialistisch-gekleurden democraat Schaffle en eenige bijkans onbekende grootheden als ambtgenooten. Maar nog grooter was hunne verbazing, toen deze »nieuvvo mannen" het waagden de Landdagen der monarchie te ontbinden, toen de nieuwe verkiezingen eene federalistische meerderheid in den Rijksraad verzekerden , en toen het ministerie, in overleg met Eieger en Clam-Martinitz, als hoofden der Czochen, de volledige erkenning van het »boheemsche staatsregt" en de vestiging van de boheemsche autonomie aan den keizer durfde voorleggen. De verontwaardiging der Duitschers en der centralisten, der »constitutionelen", gelijk zij zich noemden , konde geene grenzen , te meer , omdat deze verrassing volgde op do ontmoetingen te Gastein en Salzburg, waaruit inen eene duitschgezinde politiek had voorspeld. De verbittering der partijen grensde aan een burgerkrijg, en da keizer zag zich in de grootste verlegenheid, toen Beust en Andrassy, wier raad eindelijk werd gevraagd, zich verklaarden als 1 epaalde tegenstanders van de hollen wartsche politiek. De minister hield vast aan zjjn programma; Beust en Andrassy verdedigden de constitutie van december; de keizer moest eene keuze doen en hij koos partij tegen Hohenwart. Het ministerie trad af; de C/.echen , aan wie de keizer reeds met eigen hand schriftelijke beloften had gedaan, zagen zich verder dan ooit verwijderd van 'net doel, en zijn voor goed vervreemd van de politiek to Weenen. Hot scheen dat de duitsche partij had gezegevierd, maar ook dit bleef eone illusie. Weinige dagen later deelde de Winner Zeüuntj het ontslag van graaf Beust mede, van den man , die de ziel is geweest der duitsch-oostenrijksche politiek sedert Königgrütz, aan wien Oostenrijk de grondwet van december en het vergelijk met Hongarije had te danken. En wie had in dit troebele water gevischt ? Niemand anders dan Andrassy, die zijn post als ministerpresident van Hongarije verwisselde voor dien van minister van Buitenlandsche Zaken der monarchie, terwijl graaf Beust als gezant naar Londen werd gezonden. De vraag bleef nu , hoe de vacante posten in do beide rijkshelften to bezetten , en het einde was , dat in de cisleithaansche rijkslielft een duitsch centralistisch ministerie optrad onder voorzitterschap van prins Adolph Auersperg, terwijl graaf Lonyay minister-president van Hongarije werd. Hiermede is echter de krisis slechts in schijn opgelost; vooreerst stond de gallicische quaestie terstond voor de deur, en het is aan Auersperg niet gelukt om de Polen te verzoenen. In den zoo even geopenden Rijksraad hebben de poolsche afgevaardigden, in strijd met den wil der Regering, de bekende gallicische resolutie ingediend, waarvan de inwilliging hun reeds onder het ministerie-Hohenwart was beloofd. Door de verschillende partijgroeperingen in den Rijksraad beslissen zij over de meerderheid , en van hunne houding hangt dus de beslissing af. Ten andere zijn de Czechen na de laatste teleurstellingen »onverzoenlijker" geworden; zij slaan den blik naar St. Petersburg, omdat zij van Weenen geen heil meer verwachten. In de overige cisleithaansche landen heerscht eene malaise , die zich kwalijk tracht to verbergen, en in Hongarije eindelijk heeft de oppositie het vaste voornemen, om het ministerio-Lonyay omver te werpen ; de toekomst zal moeten leeren, of de Deak-partij tegen deze oppositie is opgewassen. Voeg hierbij, dat het zeer onzeker is , of de Duitsch-Oostenrijkers op den duur eensgezind zullen blijven met de Hongaren, die blijkbaar streven naar de suprematie, en de ïeeks van moeijelijkheden is compleet. Te Berlijn ziet men met vreugde deze verwijdering tusschen het duitsche en slavische element, waardoor do Duitschers in de armen van het»Vaderland" worden gestuwd. Maar welken waarborg krijgt Europa terug, wanneer deze groote mogendheid zich oplost ? Zal felix Austria straffeloos hare plaats aan anderen ruimen ? Een natuurlijk gevolg van Frankrijks tegenspoed is, dat do aandacht steeds meer en meer wordt gevestigd op Rusland, den kolossus van het Oosten. Welke rol zal Rusland spelen op het groote schaakbord der volkeren ? — Sedert den Krim-oorlog is veel veranderd en Rusland heeft slechts voordeel geplukt; zijne oude vijanden vernielden elkander: Frankrijk en Pruissen sloegen Oostenrijk ; Duitschland sloeg Frankrijk en Engeland trok zich terug op zijn eiland, waar het door Amerika, den met Rusland meest bevrienden Staat, werd in bedwang behouden. Terwijl Europa onderling verdeeld was, breidde Rusland zijne aziatischo grenzen uit; eerst werd het land van den Amur, toen het grootste deel van Turkostan veroverd, en in 1871 werd in weinige dagen tijds eene rijke landstreek, ter grootte van Ierland, het vruchtbare Dzungarije, door eenige bataljons vermeesterd. Dit alles ging schier ongemerkt voorbij, maar het gevolg is, dat niemand de magt van den russischen Staat voldoende kan beoordeel en. De ontwikkeling van het grondgebied is zamengegaan met eene wapening op reusachtige schaal en overeenkomstig de eischen dos tijds; Rusland heeft met de ondervinding der laatste oorlogen zijn voordeel gedaan, en het wordt een allorgeduchtste tegenpartij voor ieder, die hiermede heeft af te rekenen. De tegenwoordige czaar is vredelievend, hij denkt aan groote sociale hervormingen, maar gelijktijdig heeft hij het congres van Londen uitgelokt, waar hij zijn wil heeft gedicteerd. — Hetzij Rusland en Duit-chland in botsing geraken, hetgeen door sommigen wordt gevreesd, hetzij zij goede vrienden blijven en den buit verdeelen, gelijk anderen verwachten, er dreigt ook van deze zijde een voortdurend gevaar voor Europa's rust. ---