Clericale condoerango tegen den „kanker" der dusgenaamde Jesuitenfresser. Voor eenigen tijd weerklonk in beide wereldelen de blijde mare, dat men eindelijk een zeker werkend middel gevonden had ter genezing van de vreeselykste der menschelijke kwalen : den kanker. Het was de condoerango. Groot mogt de algemeeno vreugde heeteu, en stellig zou de juichende menschheid allerwege hebben geïllumineerd , indien een soort van »convenancu" tegenover de dokters haar niet weerhouden had•de. Doch op de universele blijdschap volgde spoedig een niet te miskennen Weltschmerz. °De condoerango bleek een amerikaansche humbug te zijn , waarvan de negative geneeskracht nagenoeg evenveel waarde bezit, als de stukje agedis, welke de bijgeloovige Malejjer oppeuzelt, om zijn asthma kwijt te raketi. De geschiedenis dezer tragi-comische teleurilf 6 ^wam mij wederom voor den geest, toen JL i 5 „ "® n kennis maakf e met een artikel l«7o Hmsgeti» (n«. 17 van zondag 2 junij anr , ' °P d e meer eigenaardige dan dit «goedkoopste (?) cin kd Van Nederland" (Rome ?), een po« ln g gedaan wordt om de brave jezuiten van vleugeitjes te voorzien en hen tot engeltjes te verklaren. De heeren leden der Zwarte Internationale hebben het zoover gebragt, dat zij een woord gesmeed hebben : Jesuiten fresser, waarmeê zij a tort et a travers al diegenen bestempelen, die het wagen durven één enkel veertje uit de vleugeltjes der engeltjes te rukken. Maar het dartel misbruik van dit fraaye woord ( Jesuitenfresser) heeft gemaakt, dat het allengs het weinige effect verloren heeft, dat het aanvankelijk bezat. De »kanker", dien het moet betitelen , breidde zich meer en meer uit, en de heeren leden de Zwarte Internationale waren verpligt iets nieuws te bedenken , ten einde aan de vorderingen van het »euvel" eenigermate paal en perk te stellen. Één hunner kwam toen op het luisterrijke denkbeeld om »eene zeer aanzienlijke som" beschikbaar te stellen, aan hem > (style Huisgezin), die er in slagen mogt »uit de geschriften der jezuiten" de »grondstellingen" te »bewijzen", »die men der societeit toedicht" (sic). Het «goedkoopste (?) nieuws(?)blad van Nederland" (?) noemt dezen vrijgevigen man »een der meest beroemde paters jezuiten van Duitschland". Zóó beroemd is hjj, dat do schrijver van het Huisgezin zich niet eens den naam weet te herinneren. Of de pater een arme drommel was, die veel beloven kon, zonder plan of geld te hebben zjjn beloften ten uitvoer te leggen; dan of hij de »zeer aanzienlijke som" bjj een zeer solie l bankier deponeerde , wiens naam en woonplaats in de zaligmakendste couranten werden openbaar gemaakt — ziedaar bijzaken, die men vergeet op te helderen. Men schrijft voor een oordeelloze , domme massa — en die neemt alles aan zonder verder nadenken; als» pa" het zegt, zal het wel waar wezen. Het behoeft niet te worden gezegd, dat de premie-uitlovende pater furore maakte. In het ultramontaansche kamp beschouwde men diens uitvinding al» de langgezochte Condoerango tegen tegen den > kanker" der Jesuitenfresserei-, want er kwam niemand opdagen , die uit de «geschriften der jezuiten" de «grondstellingen" kon bewyzen , >die men der societeit toedicht." Nu was klaar als de dag bewezen, dat die «grondstellingen" niet bestonden ! Gemakkelijke overwinning op de »verguizers" der jezuïten ! Voltaire en Pascal, de dictionnairephilosophique en de lettres provinciale» , zonken in het niet terug, ten gevolge van de premie des beroemden, doch ongenoemden paters. Allerwegen werd het geval uitgebazuind en als onherroepelijk argument te berde gebragt. Dat het niets ter wereld bewyst, hoe kan dat in de clericale manschappen opkomen ? Logisch doorredenerende hadden zy tot het beslflit moeten 'komen , dat hun condoerango niets beter was, dan gewone bo(o)mbast; maar kom eens met logica by hen aan! Het Hilhtjezin verklaarde nog niet heel lang geleden, dat het aankondigingen van premieleeningen niet meer zou plaatsen , wegens haar onzedelijk karakter! Perfect. Doch het blad is zoo logisch mogeljjk, want het gaat steeds voort met het opnemen van adveitentien , waarin wordt voorgesteld het menschdom te vergiftigen met allerlei: ^ wonderdranken . «univorsele zuiveringszouten" , enz. Tegenover loterijaankondigingen zyn deze kwakzalvers-reclames stellig hoogst zedelijk ! O eenvoud der ultramontaansche logica! Revenons a nos moutons! Ik zeg: het feit, dat de beroemde doch ongenoemde pater geen antwoord ontving op zyn premieuitloving , bewijst niets. Ziehier waarom : Ik wil voor het oógenblik aannemen , dat de ■ brave man , die blijkens zijne roeping, zoo afkeerig diende te wezen van alle aardsche goederen, goed by kas was , en niet onderzoeken, op welke wyze hy aan dat geld kwam. Ik ben des noods geneigd te onderstellen, dat hij de «zeer aanzienlijke som" by een solied bankier deponeerde of wilde deponeren. Doch hieruit volgt volstrekt nog niet, dat hjj wezenljjk van zins was te betalen, zoo by de weddingschap verloor. De redactie van het Huisgezin gelooft aan den vleeschelyken iduivel. Welnu ik tart haar het bewys te leveren, dat hjj bestaat; en ik zeg haar een premie toe van f 1000, die ik bjj de Nederlandsche Bank wil deponeren, wanneer zjj jhët' bewijs geleverd heeft. De redactie van 'het «goedkoopste (?) nieuws(?)blad van Neder'land" (?) zal het vermoedelijk wel nalaten een poging të wagen om het «bankje" te verdienen. Zij weet zeer goed , dat hare bewyzen door mij niet als zoodanig zouden erkend worden. Heeft ooit iemand , met vijf gezonde zinnen , er aan gedacht te dingen naar de premie, die de een of andere «haarkundige" uitlooft aan dengene , die bewyzen kan dat zyn «olie" of «pommade" of «balsem" niet binnen een gegeven aantal weken den kaalsten schedel bedekt met het dikste haar? Neeo ! Welnu geen liberaal, welke dien naam waardig is , zal het in zyn hoofd krjjgen om te proberen ljet bewys te leveren , dat de beroemde doch ongenoemde pater verlangt. Hjj weet te goed, dat hij nooit gelijk zal krijgen. Al toont hij ook met zwart op wit aan, dat Busenbaum geschreven heeft: >cum fmis est licitus, etiam media sunt licita", dan nog zal de godvruchtige pater wel een middeltje weten te bedenken , om aan het zyn kapitaal je dreigende gevaar te ontkomen. Hjj zal dan zeggen, dat Busenbaum geonjezuit, of althans geen echte jezuit was; of dat men de zinsnede verkeerd leest, het verband over het hoofd ziot, waarin zjj voorkomt, enz. Dat trouwens sommige leden der «societeit" hoogst zedelooze en gevaarlijke leeringen hebben verkondigd, behoeft niet meer bewezen te worden: het is bewezen. Daartoe behoeft men slechts de van citaten wemelende Lettrei provinciales van Pascal te lezen. Wat nog beter is: het volgens de eischen van de roomsche kieskeurigheid gezui- ! verae (leps: verknoeide), en daarom ook door den Paus kerkelijk goedgekeurde woordenboek ' van Bouillet (1) erkont het volmondig. Op het i art. Jésuites, leest men daar: 1 »Plusieui;e de laurs c&suistes les compromirent en enseignant une motale rel&chée ou des doctrines dangereuses." Bovendien is hét algemeen bekend, dat de orcjle der jezuiten — waarselijjaljjk omdat zij zoovele deugdzame mannen in baar midden telde—tenjare 1773 door Paus Clemens den Veertiende — onfeilbaar verklaard door het jongste concilie — werd opgeheven. Men kan bjj Theiner (2) het desbetreffende breve lezen, waaruit blijkt, dat de Heilige Vader er aan wanhoopte den vrede in de Kerk te herstellen, zoolang die brave jezuiten er waren. Het publiek vermag dus zelf te beoordeelen, in hoeverre de bewering der hedendaagsche clericalen kan opgaan, dat de heeren jezuiten ten allen tjjde engelen zen gewenst. Dr. A kak ia Jr. P.S. Nadat dit artikel geheel geschreven was, kwam my in handen het nommer des Huisgezins, dd. 6 juny, waarin op nieuw de jezuiten-quaestie behandeld wordt. Uit het laatst uitgebroeide ultramontaansche opstel blijkt, dat de beroemde doch ongenoemde pater (zie boven), Roh tot titel heeft (connais pas!); dat de premie 50,000 thaler bedroeg en aan dengene werd uitgeloofd, die »het wettig bewys kan leveren," dat eenig jezuit het «grondbeginsel" heeft verdedigd: «het doel heiligt de middelen." Men ziet aanstonds in, dat hier geheel iets anders gevergd wordt, dan in het nommer van het Huisgezin dd. 2 juny (zie boven). Hoe het zjj, de naam des paters en het bedrag der premie doen geen afbreuk aan de twijfelingen, die ik opperde. Ook thans blijkt nergens uit, dat de pater betalen kon en betalen wilde. Dr. A. Jr. (1) Dictionnaire universel d'histoire et de géographie... par M. N. Bouillet, cohrigé d'apb È s les obsbrvations de ia S. congbegation DE t'I ndex . Men zie vóór in het woordenboek , het — door den Paus bekrachtigde — dekreet der «congregatie van den Index." (2) Prof. dr*. A. Theiner: Geschiclite des Pontificats Clemens XIF, nach unedirttn Slaalstchriflen aus d«m geheimen Archive des Vaticans; deel II , blzi 356-376. --- Aan de Redactie der Arnhemsche Courant. In uw blad van den 15den dezer vind ik een stuk over fabriekarbeiderskinderen en veldarbeiderskinderen. De steller van dit stuk begrijpt niet, waarom de afdeeling Harderwijk van het Nederlandsch Schoolverbond zoo te velde trekt tegen het schoolverzuim van fabriekarbeiderskinderen , aangezien er in ons land zeker tienmaal zooveel schoolverzuim zal plaats hebben door veldarbeid, als door fabriekarbeid. Hoe komt de steller tot deze conclusie ? Zeker door aan te nemen, dat er voor veldarbeid tienmaal zooveel kinderen gebruikt wordon , als voor fabriekarbeid, en dit zeker weer door te veronderstellen , dat het aantal landbouwers in ons land wel vijftigmaal zoo groot is, als het aantal fabrikanten. Ik geloof, dat ik nu zoo ongeveer de gegevens heb , die de steller gebruikt heeft, om tot bovengenoemde belangryke conclusie te komen. Mag ik, met deze gegevens, nu ook myne oplossing van het vraagstuk geven ? Als een landbouwer, dag op dag, (zomer en winter, door elkander gerekend) tien man in zyn werk heett, is hjj , dunkt mij, al een echte boer; en hoeveel fabrikanten zijn er niet, die, eiken dag, honderd man en meer in het w«rk hebben ? Dit geeft dus vijfhonderd veldarbeiders tegen honderd fabriekarbeiders. Do arbeid van den landman is voor het grootste deel van dien aard, dat er mannenkrachten voor vereischt worden , zoodat wjj gerust kunnen aannemen , dat niet meer dan een vijfde van zijn werkvolk uit kinderen mag bestaan, terwijl bij een groot deel der fabrieken het aanzienlijkste deel van de arbeiders juist kinderen zyn; laat ons aannemen vier vijfden. Wij vinden nu honderd veldarbeiders tegen tachtig fabriekarbeiders, of vjjf veldarbeiderskinderen tegen vier fabriekarbeiderskinderen. De veldarbeid houdt 's winters op, en gedurende 4 a, 5 maanden komen de veldarbeiderskinderen school; terwijl de fabriekarbeid zomer en winter doorgaat, en er alzoo bjj fabriekarbeiderskinderen van schoolgaan geen sprake is. Voeg nu hierbjj > dat de arbeid van fabriekarbeiderskinderen ziel en ligchaam beiden bederft; terwjjl die van de veldarbeiderskinderen meestal van dien aard is, dat de reine kinderziel in een gezond en sterk ligchaam niet besmet wordt door den verpestenden adem van de grofste onzedelijkheid , die in vele (misschien de meeste, zoo niet alle) fabrieken heerscht. En my dunkt, dat de afdeeling Harderwijk zich nog niet zoo belagchelyk maakt, als de steller van het boven aangehaalde stuk meent. --- Telegrammen. Londen, 18 juny. Het Hoogerhuis heeft verscheidene belangryke amendementen op de wet betreffende d* stemmipg aangenomen. Berlijn , 18 juny. De Speê. Zeit. bèrigt dat van de mijnwerkers in het district Dortmund 12,000 begonnen zyn den arbeid te staken, zonder voorafgaande kennisgeving. Qenève, 17 juny. Hot scheidsgerigt is verdaagd tot woensdag. --- Advertentien. Heden overleed, na een langdurig ljjden, mijn geliefde Echtgenoot PIETER VAN INGEN, in den ouderdom van bjjna 35 jaren, njj nalatende drie Kinderen, allen nog te jong om dit groot verlies te beseffen. Wed. H. C. VAN INGEN, geb. Gekbitsen. Oosterbeek : , 14 Juny 1872. Gelieve deze ais bijzondere kennisgeving aan te nemen. P. S. De Affaire zal door de Weduwe op denzelfden voet worden voortgezet. --- Advertentie VerkoopiDg van AFBRAAK. Op Vrijdag den 21sten Juny 1872, des middags ten 12 ure, zal in de Spijkerstraat bjj de Stoomzagerij van den Heer LENSINK , publick, voor contant geld, worden verkoclit: Eenige perceelen AFBRAAK , bestaande in: RAMEN, DEUREN met KOZIJNEN, Hardsteenen NOOTEN en DORPELS, RIBBEN, PLANKEN, PANNEN, BRANDHOUT 1 enz. Te zien 2 uren vóór don verkoop. --- Advertentie lineraalwalertoestellen. J. C. TH. MA.BIUS. Boakhorstenstraat. De BURGEMEESTER der gemeente Huissen is voornemens om, op Donderdag den 27sten Junjj 1872, des voormiddags ten 10 ure, ten huize van den Koffijhuishouder J. A. PETERS aldaar, publiek aan te bésteden: Het inrigten van een bestaand gebouw in de Langestraat te Huissen tot een vereenigd POST- en TELEGBAAPKANTOOBmetDIBECTEDBS WONING, en zulks met bijlevering der benoodigde Materialen. Het plan ligt ter inzage ter Secretarie der gemeente Huissen ; bestek en voorwaarden, die in afschrift te bekomen zjjn tegen betaling der kosten ad ƒ1, mede in de Koffijhuizen der Erven CREMER en van J. A. PETERS aldaar. Om aanwijzing vervoege men zich bij den Heer H. W. JANSEN te Huissen. Wegens sterfgeval VERKOOP LANDGOED. Het Landgoed „RONDE BLESSE," gelegen onder de gemeente Steenwykerwold , provincie Overyssel, aan den Rijksstraatweg , en aan de Spoorweghalte Pepert/a (Ijjn ZwolleLeeuwarden) bestaande uit HEERENHtTIS, KOETSHUIS, groote BOERDERIJ en p. m. 130 Bunders wel toegemaakte BOUW- en WEILANDEN en BOSCHGRONDEN, op 12 Junij 11. in 15 perceelen geveild, is bij inzet gebragt op ƒ44,168. De toeslag bljjft bepaald op Woensdag 26 jHnij 1872, des middags ten 12 ure, in het Logement Bellevue te Steenwjjk. Verhoogingen tegen 15 pCt premie, ten laste van verkoopers, worden aangenomen ten kantore van den Notaris J. Q. H. TER HORST , to Steenwijk, bij wien evenals bjj den Heer J. W. VAN ITERSON, Rentmeester op genoemd Landgoed , kaarten en perceelsbe3clirjj vingen te bekomen zjjn. Het Goed is dagelijks te bezigtigen. --- De Notaris C. FRANCKEN te De Notaris C. FRANCKEN te Eist, zal op Woensdag 26 Junjj 1872, ten 10 ure, aan het Looveer te Huissen, ve7koopen : 40 perceelen HEELGRAS in de Nieuwe Weide in den buitenpolder van Huissen. Voorts verpachten: de NAWEIDE van dien uiterwaard , groot 8 H., 42 A., in 2 perceelen en in massa. Aanwjjzing bjj den waardsman W. WOUTERS te Huissen. --- LANDGOED te koop te VELP. Alleraangenaamst gelegen, groot -4- 23 Bunders, met ruim HEERENHUIS, KOETSHUIS en STALLING, TUINMANSWONING, BROEIJERIJ, BOERDERIJ, BOOMGAARD, WEILAND, TERREIN van VERMAAK, VIJVERS, en schoon opgaand HOUT. Aanvaarding 1 Nov. 1872. Nadere inlichtingen geeft Notaris TEDING VAN BEEKHOUT, te Arnhem. --- Te Arnhem te koop. 1°. Op een der mooiste standen: Een royaal, modern, dubbel HEEBENHUIS, zonder sousterrein, met grooten TUIN, en remise met vvjjen achteruitgang. Terstond te aanvaarden. 2". Een dito zoogenaamd s / 4 HEERENHUIS met SOUSTERREIN, op denzelfden stand, met ruimen TUIN en vrjjen achteruitgang. Aanvaarding 1 Mei 1873. Nadere inlichtingen geeft Notaris TEDING VAN BERKHOUT , te Arnhem. --- Advertentie YERKOOPINGvan eene uitmuntende verzameling BOEKEN, gedeeltelijk nagelaten dook Mr. A. DE JONG, Adcokaat te Arnhem, bij P. GOUDAQUINT,FirmaIs. An.Nijhoff& Zn., op Dingsdag en Woensdag 25 en 26 Junjj, des avonds ten 6 ure, voornamelijk over REGTSGELEERDBEID, waarbij zoowel de Nieuwste Werken en Kommentaren als de Groote Verzamelingen over het nieuw-Nederlandsch Regt voorkomen , en over Nieuwe Literatuur, welk9 afdeeling de meeste Nederlandscho en Buitenlandscbe Schrijvers van naam in de fraaiste Editien bevat; .verder eenige goede werken over GENEALOGIE en GESCHIEDENIS (waarbij de béste over Gelderland) , en over NATUURLIJKE GESCHIEDENIS; alsmede eene fraaije en kostbare collectie PRACHT EN PLAATWERKEN en Werken over SCHILDER-, TEEKEN-, BOUW- EN WERKTUIGKUNDE, alle uitmuntend geconserveerd; en eindeljjk eenige goede MUZIEK. KINDERWERKJES en eenige HEBREEUWSCHE BOEKEN. Do Catalogus is gratis verkrijgbaar. Terugzending wordt verzocht aan wie dien ontving en er geen gebruik van maakt. Te Zi .en: Maandag en Dingsdag den 24 en 25 Juny van 10 tot 3 uur. Da PRACHT- EN PLAATWERKEN zullen, op verlangen , Vrijdag en Zat.urdag te voren privó ter bezigtigin^ wordén -gestold/ Men vraagt tegen 1" Augustus aanstaande : eene zindelijke KEUKENMEID, van góede getuigeji voorzien. Loon naar bokwaatn-heid. Adres in persoon of franko brievon, Koningstraat Wyk H. n° 23 alhier. ---