Binnenland. ARNHEM, 28 Mei. Men meent, dat de nieuwe overstrooiningen van den Donau de operatien van het russisch-rumeensche leger daar wel drie weken zullen vertragen. Een tweede groote turksche monitor is in de lucht gevlogen bij Matschin, nu door torpedo's, welke de Kussen dienzelfden nacht (van den 26n) gelegd hadden. De snelheid der voorwaartsche beweging van het centrum der russische armée in Klein-Azie is zóó groot, dat zij, wanneer men een correspondent uit Erzerum gele oven mag, aan het wonderbaarlijke grenst. Hij vergeet er bij op te merken, dat de snelheid der terugtrekkende beweging van de Turken haar minstens evenaart, want van eene ontmoeting der beide legers is nog niets vernomen. Er is overigens nog veel duisters in de berigten van dit deel van het oorlogsterrein. De Bussen moeten reeds den 23sten te Olti zijn aangekomen en op Erzerum aanrukken, dat voor hen open ligt, nu Mukhtars leger zich naar Erzingan heeft teruggetrokken. Bij Batum moeten de Russen door de Turken verhinderd zijn een brug te slaan over de Tscharuk. Van Servie vreest men, dat het 't voorbeeld van Rumenie volgen en Turkije den oorlog verklaren zal. _____ De Eerste Kamer heeft zaturdag al de aan de orde gestelde wetsontwerpen, ook dat betreffende de militaire pensioenen, met algemeene of 'ojjna algemeene stemmen aangenomen. In de algemeene vergadering der centrale kies" vereeniging in het kiesdistrict Tiel is mr. H. J. Djjckmeester met algemeene stemmen tot kandidaat voor het lidmaatschap der Tweede Kamer verkozen. Mr. S. J. baron van Pallandt heeft voor de kandidatuur der vrjjzinnige kiesvereeniging in het district Almelo bedankt. De ultramontaansche kiesvereeniging liegt voor Allen te 's Hage heeft mr. R. J. graaf Schimmelpenninck (aftredend lid) kandidaat gesteld voor de Tweede Kamer. De kiezersvereeniging Burgerrecht en Burgerplicht te Dirksland, heeft met algemeene stemmen het aftredend lid, den heer J. J. vanKerkwjjk, kandidaat gesteld voor de Tweede Kamer. De heer mr. O. W. Star Nnman heeft voor de kandidatuur in het hoofdkiesdistrict Sneek bedankt, omdat hij geen kandidatuur wenscht aan te nemen tegenover een altredend lid, dat zich herkiesbaar stelt. Mr. G. J. Grashuis stelt zich in het kiesdistrict Delft kandidaat voor de Tweede Kamer. Door de kiesvereeniging te Oudewater zgn tot kandidaten voor de Tweede Kamer gesteld mr. P. P. van Bosse, minister van Staat, in de vacatureBichon; mr. J. G. Patijn in de vacature-Kuyper. Met 111 van de 124 uitgebragte stemmen is mr. G. M. van der Linden zaturdag in de algemeene vergadering te Hengelo kandidaat gesteld voor de Tweede Kamer. Te Utrecht heeft de heer Roëli de kandidatuur voor de Kamer aangenomen. De conservativen in het kiesdistrict Gorinchem zullen waarschijnlijk den heer 'sJacob kandidaat stellen. Thans blijkt het onderscheid tusschen den antirevolutionairen sneekschen kandidaat Star Numan en den conservativen delftschen kandidaat Star Naman. Te Sneek is hij kandidaat gesteld onder voorbehoud, dat hij zich aansloot bij het programma van de Standaard ; te Deltt zonder voorbehoud. Daar neemt men hem aan voer conservatief, men weet niet. beter of hij is het — even als de rnahomedaan die, in een parijsch koffijhuis op een flesch wijn wijzende, aan den buffethouder verzocht hem zulk een flesch limonade te geven. Nu de partij van Lion Cachet het hare heeft bijgedragen om Burgers te doen vallen, en met verlangen het oogenblik verbeidde dat de Heer blazen zou, treedt zij thans, nu er geblazen is, hier te lande op niet den eisch, dat de Regering zal protesteren tegen de inlijving van de Transvaal. Als argumenten wordt onder anderen aangevoerd, dat in Zuid-Afrika de Sta ten-Bij bel huisboek is en de Psalmen Davids in hollandsche berijming worden gezongen. Van ganscïier harte zouden wij verlangen uat de Transvaal een zelfstandige Staat bleel, maar in de hoop, zij het ook niet als voorwaarde, dat de leiding en ontwikkeling er van opgedragen bleef aan een man als Burgers. Om den Statenbijbel te lezen en de jammerlijke oude berijming van de Psalmen Davids te lezen, zullen de boeren de gelegenheid behouden ook als engelsche onderdanen. Le baron de Keverberg d'Aldingoor heeft in eene advertentie een manifest gerigt aan de kiezers in het kiesdistrict Weert. Het is een volkomen onbegrijpelijk stuk, maar | wij gelooven niet, dat men er le baron te hard j om moet vallen. In dat enkele woordje le ligt de verklaring. De man kent geen hollandsch. Hij staat in dit opzigt gelijk met de vaak vermelde duitsche en fransche firma's, die ook eene onmo- ; geljjke taal schrjjven, wanneer zij zich van de onze j meenen te bedienen. Maar evenals die firma's j toch goede zaken doen, stellen we ons voor, dat j ook de fransch sprekende heer de Keverberg zeer goed voor de provinciale belangen kan waken, al drukt hij zich slecht in het hollandsch uit. Rusland voert geen veroveringskrijg, alleen een heiligen oorlog, volgens den metropolitaan van Kischeneff, die evenwel voorzag, dat het gebeuren kon dat er toch ook eenig grondgebied werd veroverd. Men kan nooit weten wat de toekomst brengt. De waardige geestelijke zeide dan ook: »Weest godvruchtig en gii zult gelukkig zgn; begint den strijd voor de Heilige zaak des kruises, en ten slotte zult gij u in de gelegenheid gesteld zien om de grenzen uit te breiden. Ieder moet beseffen, dat dit eene geheel andere zaak i3 dan den oorlog te voeren om het grondgebied uit te breiden. De strijd is geheel ad majorem Dei gloriam, en het veroverde grondgebied is niet het doel, maar slechts het loon van den oorlog!" Even als de teekenaar, die zijne kunst niet meester is, aan papier of potlood de schuld geeft van zijn middelmatig werk, zoo gaf ook Frankrijk in den oorlog met Duitschland de schuld aan zijne generaals en zoo wijt na ook Turkije den bevelhebbers der troepen zijne nederlagen. De ongeregeldheden te Konstantinopel moeten daaraan zijn toe te schrjjven. Maar of Turkije al andere generaals benoemt, het zal het, vreezen wij, evenmin baten als het den ongeoefenden teekenaar baat, wanneer hg ander potlood en ander papier neemt. Aan het hoofd van het Zondagsblad van den Standaard deelt de heer Kuyper mede, dat dit blad van 1 junjj af zal ophouden te verschijnen en, in de plaats daarvan, in het najaar de Heraut weder in het leven zal treden, onder zgne redactie, in vergroot formaat en zoo mogelijk tot verminderden prjjs. Wegens den gezondsheidstoestand van den heer Kuyper kan de verandering niet onmiddellijk in werking treden. Omtrent het bezoek van den Gouverneur-Generaal aan Atjeh ontleent de Amst. Cour. aan een particulieren brief het volgende, \ dat bevestigt wat velen wel zullen vermoed hebben. ïHij (de Gouverneur-Generaal) heeft hier alles, zooveel zulks door hem kon geschieden, nagegaan. Dat men hem niet datgene heeft laten zien wat men niet verkoos, zult gjj wel begrijpen; dat geschiedt op alle plaatsen en met alle gouverneurs-generaal , daarom leveren dergelijke officiele reizen zoo weinig nut op. Van de groote verwachtingen, welke hjj schjjnt gekoesterd te hebben, namelijk dat hg het zgne er toe zou kunnen bjjdragen om van de zjjde van den 7ijand toenadering uit te lokken, zal hij bjj zgn vertrek wel teruggekomen zgn en hij zal nu , evenals ieder, ook wel overtuigd zijn, dat al ons parlementairen met den vjjand tot niets leidt. De groote en voornaamste hoofden willen volstrekt niet met ons in aanraking komen , en zelfs zij , die zich zoogenaamd onderworpen hebben, wilden niet eens persoonlijk hunne opwachting bij Z. E. maken; hoogstens hebben sommigen hunner ondergeschikten als hunne vertegenwoordigers gezonden. Integendeel de vijand wordt woeliger dan ooit. Een der grootste of voornaamste hoofden van onze tegenstanders heeft gezworen, den oorlog vooreerst niet te eindigen of Atjeh te verlaten , vóór dat hij een der bentings (forten) van de blanda's (Hollanders) zal genomen hebben/' Verder zegt de briefschrijver omtrent den toostend in Atjeh: »Den volke wordt verkondigd, dat Pedir zich onderworpen heeft. In werkelijkheid is dit niot het geval; de luiajes daar doen net wat zij verkiezen, en spelen ons parten. Toen het bleek, dat onze benting op het strand eigenlijk tot niets diende, werd onzerzijds herhaaldelijk verzocht, een fort, meer binnenlands gelegen, te mogen bouwen. De radja, die wel inzag, dat, als dit gebeurde, hij minder gemakkelijk smokkelhandel in wapenen en ammunitie zou kunnen drijven, of wel onze vijanden van levensmiddelen enz. voorzien, weigerde dit, en wij hebben in die weigering van onzen vazal berust. De radja van Ilmantiri, die zieh ook onderworpen heeft, bood als plaats voor een noodzakelijk op te werpen benting eene zandbank in zee aan. Toen wij hiervoor bedankten en een aan den vasten wal gelegen stuk grond verzochten, weigerde hij dit ronduit, en wij lieten ons dit welgevallen. Ik zou het beter achten dergelijke bondgenooten en vazallen tot openbare vijanden te verklaren; dan stond het ons ten minste vrij, om , als er beschikbare troepen genoeg zijn, hen aan te vallen en afbreuk te doen. Nu dient hunne onderwerping tot niets anders , dan om hunne vrienden (onze vjjanden) gemakkelijk van het noodige te voorzien. Elk oostersch volk toch, dat niet door kracht van wapenen , maar zich als het ware vrijwillig onderworpen heeft, kan niet als zoodanig beschouwd worden, vóórdat het de kracht van zgne tegen standers gevoeld en ondervonden heeft. Onze inpolitieke en met de gewoonten van oostersche volken strijdende wijze van handelen, maakt den atjehschen oorlog tot een onoplosbaar vraagstuk." Dat het aan boeken over Atjeh niet ontbreken zou was te voorzien. Die litteratuur neemt voortdurend in omvang toe. Uit een militair zoowel als uit een politiek oogpunt is er reeds veel over geschreven; ook over het land en het volk zagen talrijke opstellen het licht, terwijl het ook niet ontbroken heeft aan particuliere correspondentien, al of niet voor openbaarmaking bestemd en van meer of minder belang. Het midden tusschen die verschillende soort van geschriften houdt het, bij den uitgever Gualtherus Kolff verschenen, werk van den officier der administratie bij de marine den heer J. A. Krujjt. Deze heeft deelgenomen aan de meeste krjjgsverrigtingen en zgn boek draagt het karakter van eens correspondentie van een ooggetuige. Maar hij bepaalt zich niet tot het verhaal van de gebeurtenissen, die hij bg woonde; hg ge6ft, svoortschrjjvende", een overzigt van den politieken toestand niet slechts voor zooveel den oorlog zeiven betreft, maar ook met het oog op de verhouding der Staten en Staatjes onderling. > Voortschrjjvende" zeiden we , want zgn boek wordt niet verdeeld in rubrieken aan de onderscheidene tijdperken uit den oorlog gewijd; het bevat geen aanmatigende staatkundige beschouwingen over daden en besluiten: de heer Kruijt verhaalt wat hij zag en hoorde, en licht het toe uit hetgeen hij weet, dat ons land en volk, personen en instellingen doet kennen , afgewisseld met verhalen van anekdoten enz. Alles is aanschouwelijk voorgesteld , in een gemakkeljjken , vloejjenden stijl, zonder eenige pretensie. De schrijver bezit een benijdenswaardig talent om juist en duideljjk te zeggen wat hg wil uitdrukken. Toch is zijn boek meer dan eene causerie; ook voor de geschiedenis van den oorlog schijnt het ons van belang toe, en deze belangrijkheid wordt nog verhoogd door schetskaarten van den kapitein-luitenant ter zee C. H. Boogaert, stationskommandant ter Oostkust. Eenige chromolithographien dragen veel bjj om van het landschap in Atjeh een begrip te geven. Het boek is zeer net uitgevoerd. § Naar wij vernemen is door den Heer Staatsraad , Commissaris des Konings in dit gewest, authorisatie gevraagd tot bjjeenroeping van de Provinciale Staten voor eene buitengewone vergadering op 5 junij e. k. ter verkiezing van een lid, voor de Eerste Kamer der Staten-Generaal. * Aan het verslag der gemeenteljjke gasfabriek over 1876 ontkenen wij het navolgende: De geheele stokerij bestaat nu uit 20 vnren, verdeeld in 4 blokken van 5 vuren van 7 retorten. Het grootste getal gestookte retorten beliep 105, het kleinste 35. De 4 gashouders bieden te zamen eene ruimte aan van ongeveer 8511 stère. Er werden in 1876 verbruikt 8909443 kilos steenkolen, waaruit gedistilleerd werden 2209442 stère gas. Hiervan werden geleverd aan particulieren 1286285 stère en voor de straatverlichting 351596 stère. Het gasverlies bedroeg 24,375 percent. Er werden verkregen 6414510.96 kilo coaks, waarvan voor de vuren, stoomketels enz. zgn gebruikt 2455102 kilo. Verkocht werden 3303136 kilo; de prgs per 32 kilo wisselde af van / 0.40 tot ƒ0.30. Uit de gedistilleerde kolen werden verkregen 401040.93 kilo teer. Het geproduceerde ammoniawater bedroeg 552360.06 liter. De zuivering van het gas geschiedt door middel van droog gebluscbte steenkalk, waarvoor werden gebruikt 171075 kilo. Het aantal geplaatste gasmeters op 31 december 1876 was 1733, zijnde 153 meer dan in 1875. Het getal openbare lichten bedroeg 307 doorbrandere, 324 groote, 21 kleine en 15 privaatlichten. Door de gemeente werd voor verlichting betaald ƒ 20368.30 5 , door particulieren J 115598.69. De opbrengst der verkochte coaks was ƒ 36316.77 3 , van de teer f 7493.28 5 en van ammoniawater en verderen afval ƒ1015.20 De resening over 1876 sluit met een batig saldo van / 7671.31. Door de commissie uit het Geregtshof' alhier» belast met het afnemen van het examen voor kandidaat-notaris, is toegelaten de heer P. van Andel, te Druten. Drie adspiranten weiden afgewezen. Het bestuur der Vereeniging to t bescherming van Dieren wendt , naar wij vernemen , pogingen aan om een onbezoldigd rijksveldwachter aan te stellen ter handhaving van de politieverordeningen, voor zoover het doel der Vereeniging betreft. Uit Doetinchem is gevankelijk naar hier [getransporteerd een geagreëerd klerk ten postkantore te Doetinchem, verdacht van valschheden gin geschriften te hebben gepleegd, om een tekort in zijne kas te verbergen. •j- Een verwersknecht, B. genaamd, had heden morgen het ongeluk van eene ladder te vallen en een been te breken. Naar zijne woning in de Zwanenstraat vervoerd, heeft de heer van Nievelt de eerste geneeskundige hulp verleend. ■j Zaturdag avond viel een knaapje al spelende in de Haven alhier. Een paar moedige jongens mogten het geluk smaken hem te redden. Omtrent de gazon-maai-machines der firma Valk & Co. te Utrecht deelt men ons van bevoegde zjjde mede, dat zij zeer doelmatig zgn voor buitenplaatsen, zoodat zij in en om Utrecht veel worden gebruikt; proefondervindelijk big ken zij goed te zijn, terwijl de prgs (zie advertentie) niet te hoog is gesteld. Naar men verneemt, wordt eerstdaags een promotie en pensionering voor de officieren van het leger hier te lande verwacht. (flftï.) § Ten gevolge van de wet van 9 april jl. (Stbl. no. 75) is door den minister van Justitie bepaald, dat de kantonnale huizen van bewaring te Zevenaar, Wijchen, Lochem, Doetinchem en Ngkerk, te rekenen van 1 junij a. s. zullen worden gesloten en dat dien ten gevolge de [cipiers dier gevangenissen, te rekenen van opgemeldejdagteekening, eervol behooren te worden ontslagen. Het huis van bewaring te Zevenaar zal, wegens het groote verkeer van uitgeleid wordende vreemdelingen, in die gemeente als passantenhuis behouden blgven. De GelderscheMaatschappij van Landbouw heeft in een adres aan de Tweede Kamer, in korte trekken de wenscheljjkheid betoogd van de indijking van een deel der Zuiderzee en van het graven van een kanaal door de Geldersche Vallei. Zjj verzoekt de Kamer, over het ontwerp zoodra mogelijk een beslissing te nemen; en ingeval hot besluit over de Zuiderzee eenige vertraging mogt ondervinden, de beslissing over het kanaal door de Geldersche Vallei te doen voorafgaan. Het berigt, dat de heer A. van der Ent, hoofdonderwijzer te Wageningen, benoemd zou zgn tot leeraar in de fransche taal- en letterkunde aan de Rgkslandbouwschool, is onjuist. Die benoeming heeft niet plaats gehad. ( N. R. C.) * Heteren, 26 mei. Gisteren middag is te Driel een ruim vierjarig meisje, in een onbewaakt oogenblik, te digt bij het vuur gekomen, ten gevolge waarvan haar kleedje vlam vatte en zjj spoedig zoodanig verbrandde, dat zij eenige uren later bezweek. * Uit Ingen deelt men ons mede, Jat het berigt aan het U. D. , als zou het Ijjk van den op het Veer aldaar verdronken veerkneeht te Rbenen zgn opgevischt, onjuist is. Het Ingensche Veer ligt trouwens meer dan s / 4 uur beneden dat te Rhenen. Of er werkelijk aan een misdaad gedacht mag worden, is nog niet te zeggen. Men heeft in den bewusten nacht den verongelukte hooren twisten met zijn broeder in de pont. De beminde van den laatste was bij dien twist tegenwoordig. Het meisje moet verklaard hebben, dat de twist geheel bijgelegd was, toen de beide broeders scheidden. * Wijhe, 21 mei. In de afgeloopen week was de handel in rundvee in deze streken vrij levendig ; vooral guste koegen voor de vetweiderjj en flinke melkkoegen waren zeer gezocht; over 't algemeen besteedde ruen f 10 a 15 per stuk meer dan de vorige week, wat aan de zachtere weêrsgesteldheid moet worden toegeschreven. Zesweeksche biggen, waarvan de aanvoer op de markt alhier ruim was, werden vlug verhandeld voor fl.35 a 1.60 per waek. Op de botermarkten was de aanvoer zeer ruim en werden alle soorten van boter zeer vlug verhandeld. Er waren veel opkoopers aanwezig , o. a, ook de voornaamste boterkoopers uit Zwolle; over 't ge heel besteedde men f 1.50 per % vat van 20 kilo's meer dan verleden week en f 4 meer dan vóór 14 dagen. De heeren J. Jongeneel te Utrecht, S. H. Sernê te Zwolle, J. L. Boon te Amsterdam en L. Rjjnink te Zaandam, hebben respectivelijk de vier prijzen gekregen van ƒ100, ƒ75, ƒ 50 en ƒ 25 voor de boste schoolplaten, waarvoor eens prijsvraag door den heer H. Pierson, thans directeur der Heldring-gestichten, was uitgeschreven. Bevorderd te Leiden tot doctor in de regten, de heer J. Tjebbes, geb. te Leeuwarden, na verdediging van stellingen. * Deventer, 27 mei. Door het bestuur der Werklieden-vereeniging »Help u zeiven" werd heden een algemeene openbare vergadering gehouden , welke door een zeer talrijk publiek werd bijgewoond. De punten van behandeling waren: lo. Hoe staan de loonen te Deventer in verhouding tot andere plaatsen ? 2o. Wat is beter: stuk-, werk of vaste standaard ? 3o. Wie moeten, indien het loon verhoogd wordt, het meerdere vergoeden , de patroons of de werkgevers ? 4o. Staan de loonen in verhouding tot de behoeften ? 5o. Is loonsverhocging wenschelijk en uitvoerbaar? 60. Zoo die uitvoerbaar is, hoeveel verhooging zou noodig zijn ? Omtrent punt 1 kwam men tot de conclusie, dat de loonen te Deventer niet in verhouding staan met andere gemeenten, terwijl de prijzen der levensbehoeften te Deventer gelijk staan met die in andere gemeenten van hetEjjk. De volgende motie werd aangenomen: »Daar te Deventer de werkloonen te laag zijn in vergeljjking met andere plaatsen, is het wenschelijk, dat zij eenigzins verhoogd en in evenredigheid gebragt worden met andere plaatsen". Aangaande punt 2 werd de volgende motie aangenomen: »Op bouwkundig gebied is het wenschelijk een vasten standaard aan te nemen'', terwijl omtrent punt 3 de volgende motie werd vastgesteld: »het is verkieselijk de patroons in hunne regten te laten en de verhooging der loonen door de werkgevers te doen betalen." Wegens het vergevorderde uur werd de vergadering verdaagd tot a. 3. woensdag avond ten 8'/s ure, wanneer de overige op de agenda voorkomende punten in behandeling zullen worden genomen. - De kiesvereeniging Vrijheid en Orde heeft gisteren met algemeene stemmen tot kandidaat voor de Tweede Kamer gekozen den heer mr. A. van Delden, oud-minister van Finantiën. De heer mr. H. E. van Marle wenschte niet als zoodanig in aanmerking te komen. Door de kiesvereeniging Nederland en Oranje werd tot kandidaat verkozen het aftredend lid de heer A. baron Schimmelpenninck van de:- Oye. Te Bergen-op-Zoom heeft op klaarlichten dag een tamboer van het aldaar garnizoen houdend 3de regement infanterie bij een bakker een ruit ingeslagen en een mandje met beschuit weggenomen. Hij schijnt uit tegenzin in de dienst tot deze daad te zijn overgegaan. De regtbank te Maastricht heeft regtsingang verleend tegen den rijksambtenaar v. E.. te B., die beschuldigd wordt uit de gelagkamer van eene herberg, tijdens zijn ambtgenoot in den kelder den aanwezigen drank peilde, een horloge ontvreemd en daarna verloot te hebben. Tot de physische instrumenten welke op de jongste wereldtentoonstelling te Philadelphia algemeen de aandacht trok, behoorde Edison' s eleetrische pen en kopieerpers. Deze zinrijke uitvinding op autografisch gebied maakt het mogelijk van eenig handschrift of teekening onmiddellijk na de vervaardiging duizenden afdrukken te maken. Op het einde van de holle schacht, welke de pen uitmaakt, is een klein electrisch werktuigje geplaatst, dat bewogen wordt door den galvanischen stroom van twee Bunsensche elementen bij den toestel gevoegd, en waarvan de twee geïsoleerde draden naar de pen looponde, te tarnen gevat zijn in een zeer buigzaam koord. Het met groote snelheid draaijende electrische werktuigje werkt zoodanig op de stalen naald met zeer fijne punt, welke in de schacht zit, dat dit naaldje zeer snel — ongeveer 50maal in de seconde — op en neêr wordt bewegen. Al schrijvende worden alzoo de letters door een onnoemelijk getal fijne gaatjes in 't papier geprikt verkregen. Legt men nu dit beprikte vel over een ander en wrijft men er eenige malen overheen met de van drukinkt voorziene rol, dan krijgt men op het onderste vel het geschrevene in inktletters zeer duidelijk, en zoo voortgaande kan men met hetzelfde geprikte vel duizenden kopien maken. Hier te lande is deze praktische toestel ingevoerd door den heer F. J. Belinfante, te 's Hage, bij wien het werktuigje voor belanghebbenden ter bezigtiging staat. Het stoomschip Celebes , kapt. Bakker, van Batavia naar Nieuwediep, passeerde den 253ten mei Oitavos. ---